II OSK 2147/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1127/14 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 18 czerwca 2014 r. skarżąca została wezwana przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni przez nadesłanie 4 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżąca odebrała w dniu 25 czerwca 2014 r. Sąd I instancji podkreślił, że w dniu 30 czerwca 2014 r. skarżąca złożyła egzemplarze skargi, które nie odzwierciedlały oryginału. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykonała tym samym wezwania Sądu, jako że nadesłanych przez nią pism nie można potratować jako odpisów skargi. Wobec tego, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)- dalej p.p.s.a., postanowił o odrzuceniu skargi. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła T. O., zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając mu naruszenie: a) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. i art. 47 § 1 p.p.s.a. polegającym na odrzuceniu skargi pomimo uzupełnienia w terminie jej braków formalnych i przyjęciu, że treść dostarczonych odpisów skargi nie jest tożsama z oryginałem, w sytuacji gdy dostarczone przez stronę odpisy pomimo wykonania ich inną techniką były tożsame z oryginałem w zakresie elementów składowych skargi określonych w art. 57 § 1 p.p.s.a. i jako takie nie powodowały niemożności nadania sprawie dalszego biegu; b) art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez nie udzielenie pomocy stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika i nie zawezwanie jej do uzupełnienia stwierdzonych braków formalnych skargi w postaci dostarczenia jej odpisów tożsamych w swej treści z oryginałem, w sytuacji gdy zgodnie z zasadą udzielania pomocy stronom Sąd administracyjny winien udzielić stronie wskazówki co do właściwego rozumienia definicji odpisu i zawezwać ją do nadesłania odpisów skargi tożsamych w swojej treści ze złożonym oryginałem w sytuacji stwierdzenia przez Sąd takiego braku Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które te koszty nie zostały opłacone w całości ani w części. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz organu administracji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 p.p.s.a.) W myśl zaś art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, Przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Taka odmienna regulacja ma zastosowanie do skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, bowiem – jak stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – skargi, której braków formalnych nie uzupełniono w wyznaczonym terminie, nie pozostawia się bez rozpoznania, lecz podlega ona odrzuceniu. W niniejszej sprawie istotne jest ustalenie, czy pisma, które zostały nadesłane przez stronę na wezwanie Sądu, można uznać za odpisy skargi i czy tym samym strona wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi. W orzecznictwie podkreśla się, że odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, fotokopia, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy (wyr. NSA z 5 marca 2008 r., II OSK 774/06, post. NSA z 30 czerwca 2009 r., II OSK 927/09). Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma (post. NSA z 23 czerwca 2008 r., I OZ 407/08, z 30 czerwca 2009 r., II OSK 927/09). Technika sporządzenia odpisu ma zatem drugorzędne znaczenie (post. NSA z 18 stycznia 2011 r., II OZ 1348/10). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca została prawidłowo wezwana przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie jej 4 odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedstawiła jednak pisma, które swoją treścią różnią się od treści samej skargi. Pismo, które pod względem treści nie odpowiada oryginałowi, nie może zostać uznane za jego odpis. Słusznie podnosi się w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że zgodność odpisu z oryginałem co do treści obejmuje całą treść pisma, a nie tylko jego istotne elementy konstrukcyjne. Jak to zostało już wcześniej zasygnalizowane, istotą odpisu jest bowiem jego pełna zgodność treściowa z oryginałem. Przedstawiając na wezwanie Sądu pisma, które nie odpowiadają oryginałowi (wniesionej skardze), skarżąca nie wywiązała się z obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi. Nieuzupełnieniem braków skargi jest bowiem nie tylko niewykonanie wezwania, ale także jego nieprawidłowe, czy niepełne wykonanie. Tym samym pierwszy z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia art. 6 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. Wymaga podkreślenia, że stronie niewątpliwie należy umożliwić uzupełnienie braków formalnych skargi. Sąd I instancji skierował zatem do skarżącej wezwanie, w którym precyzyjnie określił brak formalny skargi oraz sposób jego usunięcia. Skoro jednak strona nie skorzystała z możliwości uzupełnienia skargi w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w treści art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a. Z powołanych przepisów wynika, że każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem, co prawidłowo uczynił Sąd I instancji w niniejszej sprawie. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie można uznać, że w sytuacji niewłaściwego wykonania przedmiotowego wezwania w postaci nadesłania pism, które nie są odpisami skargi, Sąd był zobowiązany do wystosowania do skarżącej ponownego wezwania, w którym pouczałby stronę co do właściwego rozumienia definicji odpisu. W orzecznictwie wskazuje się, że obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań nie jest obowiązkiem nieograniczonym. Sąd nie ma bowiem obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2000 r., sygn. akt II UKN 639/99, opubl. OSNP 2002/3/78). Sąd prawidłowo poinformował stronę o sposobie uzupełnienia dostrzeżonych braków formalnych skargi, skutkach niezastosowania się do wezwania oraz treści przepisów mających istotne znaczenie w aktualnej sytuacji procesowej strony, wyczerpując tym samym obowiązek pouczenia strony. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Żądanie organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną, również nie mogło odnieść skutku, gdyż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują tę kwestię, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. I OPS 4/07).