II OZ 140/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Akademii [...] w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II SAB/Kr 105/15 o odmowie uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2015 r. w sprawie ze skargi Akademii [...] w K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w przedmiocie udostępnienia akt postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Kr 105/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Akademii [...] w K. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2015 r. w przedmiocie bezczynności i przewlekłości postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w sprawie udostępnienia akt postępowania. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że wyrokiem z dnia 7 września 2015 r. sygn. akt II SAB/Kr 105/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do wydania aktu lub podjęcia czynności. Wyrok ten zapadł w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność i przewlekłość SKO w K. wszczętej przed Prezydentem Miasta K., znak: [...], a procedowanej przed skarżonym organem pod sygnaturami [...] oraz [...]. Przedmiotem skargi było niewydanie przez SKO postanowienia w sprawie odmowy udostępnienia do wglądu akt sprawy znak: [...]. Postanowienia nie wydano, pomimo upływu ponad miesiąca od dokonania czynności materialno - prawnej odmowy udostępnienia tych akt pełnomocnikowi Akademii [...] w K.. Strona podała, że przedmiotowa odmowa nastąpiła dnia [...] kwietnia 2015 r. i nastąpiła w drodze odnotowania na druku "Oświadczenia do akt sprawy". W uzasadnieniu do wyroku z 7 września 2015 r. Sąd wskazał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub podjęcia czynności, ponieważ przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, SKO wydało postanowienie o odmowie udostępnienia akt postępowania, co oznacza, że bezczynność organu jak i przewlekłość postępowania zostały wyeliminowane. Sąd przy tym nie uznał zwłoki organu za rażące naruszenie prawa, gdyż nie uznał, aby taki charakter miał dwumiesięczny okres czasu w przedmiotowym postępowaniu. Pełnomocnik strony skarżącej w dniu 16 października 2015 r. wniósł do WSA w Krakowie wniosek o uzupełnienie powołanego na wstępie wyroku przez rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania. Pełnomocnik wskazał we wniosku, że sentencja orzeczenia nie rozstrzyga w przedmiocie przewlekłości postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., znak: [...]. Wniosek ten został uzasadniony tym, że we wniesionej skardze zarzucano zarówno bezczynność jak i przewlekłość postępowania, lecz nie nastąpiło rozstrzygnięcie w przedmiocie przewlekłości. Wskazano także, że wniesienie skargi zarówno na bezczynność jak i przewlekłość postępowania skutkuje koniecznością zbadania przesłanek w obu tych przypadkach, gdyż stanowią one odrębne instytucje procesowe. Jeśli zatem zaszła przewlekłość postępowania, to konieczne jest jej stwierdzenie niezależnie od tego, czy sprawa została załatwiona przed wydaniem orzeczenia, czy też nie. Pełnomocnik zwrócił też uwagę, że w uzasadnieniu Sąd stwierdził, że miała miejsce przewlekłość organu, a w punkcie I przedmiotowego wyroku orzekł o braku rażącego naruszenia prawa w związku z bezczynnością i przewlekłością postępowania. WSA stwierdził że zgodnie z treścią art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa") strona może w ciągu czternastu dni od dnia doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wskazał, że wyrok z dnia 7 września 2015 r. został doręczony pełnomocnikowi Akademii [...] w K. w dniu 28 września 2015 r. (k. 56), a wniosek o uzupełnienie tego wyroku złożono 12 października 2015 r., czyli w terminie przewidzianym w art. 157 § 1 ppsa. Sąd uznał jednakże, że żądanie uzupełnienia ww. wyroku nie jest uzasadnione. Wyjaśnił, że sentencja przedmiotowego wyroku składa się z dwóch punktów, w punkcie pierwszym sąd "stwierdził, że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa". Natomiast treść drugiego punktu sentencji wyroku była konsekwencją wydania przez organ postanowienia o odmowie udostępnienia akt, dopiero po złożeniu skargi do Sądu ale przed wydaniem wyroku. Powyższe uzasadniało w takiej sytuacji konieczność umorzenia, jako bezprzedmiotowego, postępowania w zakresie zobowiązania SKO w K. do wydania aktu lub podjęcia czynności. Zdaniem Sądu, z punktu pierwszego sentencji wyroku z 7 września 2015 r. wyraźnie wynika, że WSA w K. rozpatrzył skargę zarówno w zakresie zarzutu bezczynności, jak i przewlekłości postępowania. Wyrok rozstrzyga bowiem, że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, z czego należy wysnuć wniosek, że Sąd dopatrzył się po stronie SKO w K. bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, ale uznał, że bezczynność i przewlekłość nie miały charakteru rażącego. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że w punkcie pierwszym sentencji wyroku z 7 września 2015 r. rozstrzygnięto odnośnie obu zarzutów skargi, czyli bezczynności i przewlekłości. Wskazuje też na to treść uzasadnienia wyroku, co potwierdza to, że WSA w Krakowie orzekał co do kwestii przewlekłego prowadzenia przez SKO w K. postępowania. Sąd na stronie drugiej uzasadnienia WSA w Krakowie stwierdził bowiem, że "do dnia wydania ww. postanowienia istniała w sprawie przewlekłość co do wydania tego aktu", ale jednocześnie Sąd uznał, że "zwłoka organu nie miała jednak charakteru rażącego". Uzasadniało to wywód, że gdyby Sąd nie stwierdził przewlekłości postępowania, to w tej części skargę by oddalił, a nie umarzał postępowanie i nie rozważałby czy przewlekłość ta miała charakter rażący, czy też nie. Z tych względów zawarte we wniosku żądanie uzupełnienia wyroku Sąd uznał za niezrozumiałe, wywodząc, że może pełnomocnik, składając wniosek o uzupełnienie wyroku, wziął pod uwagę przepis art. 149 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji p.p.s.a. dokonanej ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). Sąd zwrócił jednak uwagę na zmiany wprowadzone Nowelą, która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r., a która zawiera przepisy przejściowe. Art. 2 ustawy zmieniającej wymienia enumeratywnie przepisy, które Sąd ma obowiązek stosować w nowym brzmieniu również do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. W pozostałym zakresie mają zastowanie przepisy w dotychczasowym brzmieniu. Ponieważ art. 149 (wymieniony w art. 1 pkt 40 Noweli) nie został tam wymieniony, w związku z tym stosuje się do niego przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Zważywszy, że skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie została wniesiona 15 maja 2015 r., sąd, orzekając w dniu 7 września 2015 r., zastosował, zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepis art. 149 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Ponadto powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Sąd przyjął, że dopuszczalne jest obejmowanie jedną skargą zarówno bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania w określonej tej samej sprawie administracyjnej, a przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi zarówno na bezczynność, jaki i przewlekłość organu, stanowi zasadniczo ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Odnosząc powyższe do treści sentencji wyroku z dnia 7 września 2015 r., a także jego uzasadnienia, Sąd uznał, że wyrokiem tym rozstrzygnięto sprawę w całości, tj. co do obydwóch zarzutów skargi [...] w K., czyli bezczynności i przewlekłości i wniosek oddalił na podstawie art. 157 § 1 i 3 p.p.s.a. Na postanowienie Sądu I instancji zostało wniesione przez pełnomocnika strony zażalenie, w którym - wskazując jako podstawę art. 174 pkt 2 w zw. z art. 198 p.p.s.a.- zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 149 § 1 p.p.s.a. oraz art. 157 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w treści sentencji wyroku z dnia 7 września 2015 r., wydanego w sprawie oznaczonej sygn. akt: II SAB/Kr 105/15, rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania, a nadto oddalenie wniosku Skarżącego o uzupełnienie ww. wyroku poprzez rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na przewlekłość. Na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 198 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że Sąd nie rozstrzygnął w przedmiocie przewlekłości postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ma racji wnosząca zażalenie Akademia [...] w K., że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2015 r. nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie przewlekłości postępowania. Jak wynika z treści skargi inicjującej niniejsze postępowanie skarżąca domagała się stwierdzenia bezczynności i przewlekłości w działaniu organu w niewydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie udostępnienia do wglądu akt [...] pomimo upływu ustawowego terminu. Wyrokiem z dnia 7 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (dokonania czynności) i stwierdził, że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Już sama treść sentencji wyroku, bez sięgania do jego uzasadnienia, w sposób jednoznaczny wskazuje, że wyrok ten obejmuje całość żądania. Sąd rozstrzygnął bowiem zarówno w przedmiocie bezczynności jak i przewlekłości postępowania. Nie może wszak ujść uwadze, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie Noweli z dnia 9 kwietnia 2015 r. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Powyższe oznacza, że zarówno w przypadku stwierdzenia, że organ pozostaje w bezczynności jak i że postępowanie prowadzone jest (było) przewlekle Sąd winien był wydać rozstrzygnięcie, w którym zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku poprzez wydanie aktu lub dokonania czynności. Dodatkowo orzeka czy stwierdzone uchybienie w procedowaniu miało rażący charakter. W sytuacji zatem gdy akt została wydany po wniesieniu skargi, zgodnie z przyjętym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązkiem sądu było umorzenie postępowania w przedmiocie wydania aktu (tak m.in. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r. w sprawie I OSK 2626/12 LEX 1247155). A zatem rozstrzygnięcie Sądu zawarte w pkt 2 wyroku, mocą którego umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania do wykonania aktu lub czynności odnosi się zarówno do postępowania w przedmiocie bezczynności jak i przewlekłego prowadzenia postępowania. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 odnosi się do obu postępowań, skoro w sentencji Sąd wymienił zarówno przewlekłość jak i bezczynność organu. Powyższe rozstrzygnięcie nie stoi także w sprzeczności ze stanowiskiem przedstawionym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2012 r., w sprawie I OSK 1247/12 wskazanym w zażaleniu. Niezależnie od tego, że przedstawiony w tym rozstrzygnięciu pogląd nie jest wiążący dla Sądu w niniejszej sprawie i został wyrażony w innym stanie faktycznym wskazać należy, że Sąd w pełni go podziela. Należy bowiem przyznać rację żalącej się Akademii, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania są odrębnym postępowaniami. To czy można było postępowania te połączyć i wydać jedno rozstrzygnięcie nie może być jednak przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu lecz w postępowaniu zainicjowanym skargą kasacyjną od wyroku z dnia 7 września 2015 r. Taki pogląd nie uzasadnia jednak twierdzenia jakoby Sąd w ww. wyroku nie rozstrzygnął o całości żądania skargi nawet jeśli rozstrzygnięcie to zostało zawarte w jednym wyroku. Z tych wszystkich względów trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że skoro wyrok zawiera wszystkie elementy wymienione w ustawie oraz rozstrzyga o całości żądania, to brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o jego uzupełnienie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a. , Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.