I OSK 1727/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-06-21

Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Małgorzata Pocztarek, Ewa Kręcichwost-Durchowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prokurent spółki z o.o. może być uznany za osobę zarządzającą jednostką organizacyjną będącą pracodawcą, której bezpośrednio może podlegać służba BHP?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prokurent spółki z o.o. może być uznany za osobę zarządzającą jednostką organizacyjną będącą pracodawcą, której bezpośrednio może podlegać służba BHP. Sąd oparł się na wykładni funkcjonalnej pojęcia "osoba zarządzająca" oraz na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym prokurent może być uznany za osobę zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy, o ile jego uprawnienia wynikają z KRS lub innych aktów wewnętrznych. Podporządkowanie służby BHP osobie zarządzającej ma na celu umożliwienie skutecznego działania i szybkiego reagowania w sprawach BHP.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Inspektora Pracy nakładających na spółkę R. Sp. z o.o. obowiązki dotyczące podporządkowania służby BHP prezesowi zarządu, konsultacji z pracownikami norm przydziału odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej oraz określenia stanowisk pracy, na których są one niezbędne. Spółka kwestionowała te decyzje, argumentując m.in., że prokurent, któremu służba BHP została podporządkowana, jest osobą zarządzającą. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że prokurent może być osobą zarządzającą. Okręgowy Inspektor Pracy wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczącą możliwości podlegania służby BHP prokurentowi.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Okręgowego Inspektora Pracy w K. Zasądzono od Okręgowego Inspektora Pracy w K. na rzecz L. Sp. z o.o. kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: asystent sędziego Anna Armińska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowego Inspektora Pracy w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1089/15 w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w K. na rzecz L. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym wyrokiem z 24 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1089/15, po rozpoznaniu skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (obecnie L. sp. z o.o., dalej jako: "skarżąca", "spółka"), uchylił decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z [...] czerwca 2015 r., nr [...]oraz poprzedzająca ją decyzję Inspektora Pracy z [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku. Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy. Inspektor Pracy po przeprowadzeniu [...] lutego, [...] lutego, [...] marca, [...] marca, [...] marca i [...] marca 2015 r. kontroli u skarżącej, działając na podstawie art. 11 pkt 1, 6, 6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2012 r., poz. 404 ze zm.), wydał nakaz z [...] maja 2015 r. Zgodnie z treścią nakazu w decyzji nr 1 spółka została zobowiązana do podporządkowania zakładowej służby bezpieczeństwa i higieny pracy bezpośrednio pracodawcy, tj. prezesowi zarządu Spółki. Inspektor Pracy stwierdził, że stosownie do wymogów § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 1997 r., Nr 109, poz. 704, dalej jako "rozporządzenie"), służba bhp podlega bezpośrednio pracodawcy. Natomiast u pracodawcy będącego jednostką organizacyjną służba bhp polega bezpośrednio osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach w zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. W decyzji nr [...] nakazu spółce nałożono obowiązek skonsultowania z pracownikami lub ich przedstawicielami w trybie i na zasadach określonych w art. 23711a Kodeksu pracy "tabeli norm przydziału obuwia i odzieży roboczej... do używania, których zobowiązani są pracownicy...". W decyzji nr [...] nakazu zobowiązano spółkę do skonsultowania z pracownikami lub ich przedstawicielami tabelę norm przydziału środków indywidualnej ochrony do używania, których zobowiązani są pracownicy. W decyzji nr [...] zobowiązano spółkę do określenia w tabeli norm przydziału obuwia i odzieży roboczej, środków indywidualnej ochrony do używania których zobowiązani są pracownicy, stanowiska pracy, ma których jest niezbędne stosowanie środków indywidualnej ochrony oraz używanie odzieży i obuwia roboczego. W decyzji nr [...] nakazu określono, że należy dokonać zmiany w tabeli norm przydziału obuwia i odzieży roboczej, środków indywidualnej ochrony poprzez dodanie w niej, że "krem do rąk jako dermatologiczny środek ochrony skóry zalicza się do środków ochrony indywidualnej". Jednocześnie w powyższym nakazie określono termin realizacji zaleceń na [...] maja 2015 r. Od powyższego nakazu skarżąca wniosła odwołanie twierdząc, że decyzje nr [...],[...],[...] i [...] nakazu są niezgodne z prawem. Okręgowy Inspektorat Pracy w K. decyzją z [...] czerwca 2015 r., uchylił decyzję nr [...] nakazu z [...] maja 2015 r. w części dotyczącej terminu jej realizacji i w tym zakresie wyznaczył nowy termin wykonania na [...] lipca 2015 r., w pozostałym zakresie decyzję utrzymując w mocy, a ponadto uchylił decyzje nr [...],[...] i [...] ww. nakazu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy odnosząc się do zaskarżonej decyzji nr [...] wskazał, że w świetle zapisów protokołu kontroli organem uprawnionym do zarządzania i reprezentowania spółki jest zarząd składający się wyłącznie z jednego członka tj. Prezesa Zarządu E. A.. Podał, że z § 1 ust. 5 rozporządzenia wynika, że służba bhp podlega bezpośrednio pracodawcy, a u pracodawcy będącego jednostką organizacyjną służba bhp podlega bezpośrednio osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Prokurent J. P. w kontrolowanej spółce odpowiada za sprawy produkcyjne i techniczne, w tym bezpieczeństwo i higienę pracy, a odpowiedzialność ta nie wynika z pisemnego zakresu obowiązków, lecz z zajmowanego stanowiska oraz udzielonej prokury. Nadto w pisemnym oświadczeniu z [...] marca 2015 r., stanowiącym załącznik do protokołu kontroli, J. P. stwierdził, że nie posiada pełnomocnictwa do jednoosobowego reprezentowania spółki we wszystkich sprawach związanych z prawem pracy. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie ma znaczenie, że prokurent J. P. jest zatrudniony w spółce na stanowisku Wiceprezesa ds. produkcji w oparciu o umowę o pracę. Wewnętrzny schemat organizacyjny spółki, na którym opiera się podział kompetencyjny, wskazuje jednoznacznie, że służba bhp podlega J. P., który odpowiada jedynie za wydzielony obszar działalności pracodawcy. Tym samym nie można przyjąć, że jest on osobą zarządzająca w rozumieniu § 1 ust. 5 ww. rozporządzenia. Utrzymując w mocy obowiązek podporządkowania służby prezesowi zarządu spółki, organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu jej wykonania i w tym zakresie orzekł co do istoty, ustalając nowy termin wykonania obowiązku na [...] lipca 2015 r. W zakresie zaskarżonych decyzji nr [...] i [...] organ odwoławczy wskazał, że obowiązek konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami wszystkich działań związanych z bhp, w szczególności przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego wynika wprost z art. 23711a § 1 pkt 4 Kodeksu pracy. Natomiast w zakresie zaskarżonej decyzji nr [...] organ odwoławczy stwierdził, że inspektor pracy zaniechał przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dotyczącego wykazania różnic pomiędzy kremem do rąk sklasyfikowanym w ww. tabelach jako środek higieniczny, a kremem o nazwie "[...]", który stanowi środek ochrony indywidualnej. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie powyższej decyzji zarzuciła: 1/ w zakresie rozstrzygnięcia co do decyzji nr 1: a/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego błędne zastosowanie, podczas gdy nie zachodzą przesłanki uzasadniające twierdzenie, że prokurent nie jest osobą zarządzającą w skarżącej spółce, władną do sprawowania nadzoru w sprawach bhp, - art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego błędne zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji nr 1 w części dotyczącej terminu jej realizacji i wyznaczeniu nowego terminu, podczas gdy w sprawie nie zachodzi potrzeba wyznaczania jakiegokolwiek terminu celem zmiany przyporządkowania służby bhp z uwagi, iż służba bhp została prawidłowo przyporządkowana prokurentowi, b/ naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy: - § 1 ust. 5 rozporządzenia, w zw. z art. 31 § 1 k.p., przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że prokurent spółki nie jest osobą zarządzającą jednostką organizacyjną, której może zostać skutecznie podporządkowana służba bhp, - § 1 ust. 5 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustalona w umowie spółki skarżącej reprezentacja łączna wyłącza możliwość uznania prokurenta spółki za osobę zarządzającą zakładem pracy, 2/ w zakresie rozstrzygnięcia co do decyzji [...] i [...] naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że zakres działań skarżącej objęty treścią tabeli norm przydziału obuwia, odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej oraz środków higieny, nie był konsultowany z przedstawicielami załogi, podczas gdy z całokształtu materiału dowodowego wynika, że prawidłowo przeprowadzono procedurę konsultacyjną, - art. 138 § 2 K.p.a. przez jego błędne zastosowanie, - art. 12 § 1 K.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia kasatoryjnego, w przypadku gdy zebrany materiał dowodowy pozwalał na uchylenie decyzji nr 2 i 3 oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji w tym zakresie, 3/ w zakresie rozstrzygnięcia co do decyzji nr [...]: - art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że "krem do rąk" określony w treści ww. tabel jako dermatologiczny środek ochrony skóry zalicza się do środków ochrony indywidualnej; - art. 138 § 2 K.p.a. przez jego błędne zastosowanie, - art. 12 § 1 K.p.a. polegające na naruszeniu zasady szybkości postępowania. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, powołanym na wstępie zaskarżonym wyrokiem z 24 marca 2016 r., uchylił powyższą decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z [...] czerwca 2015 r., oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd I instancji wskazał, że z § 1 ust. 5 rozporządzenia jednoznacznie wynika, że służba bhp w jednostce organizacyjnej podlega pracodawcy lub osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach bhp. Dlatego też prokurent spółki może być uznany za osobę zarządzającą jednostki organizacyjnej. Na potwierdzenie swojego stanowiska Sąd powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2005 r., sygn. akt I PK 125/05, w którym uznano, że prokurent spółki handlowej może być uznany za osobę zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy w rozumieniu art. 31 § 1 k.p. Uprawnienie to powinno jednocześnie wynikać z zapisów KRS-u lub zapisów innych aktów określających regulamin pracy w danym zakładzie. Sąd podał, że z dokumentacji KRS wynika, że w skarżącej spółce zarząd jest jednoosobowy. Natomiast organem uprawnionym do reprezentacji podmiotu jest prezes zarządu samodzielnie lub dwaj członkowie zarządu działający łącznie lub członek zarządu działający z prokurentem lub dwaj prokurenci łącznie. Tym samym prokurent spółki może zostać uznany za osobę zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy. Sąd zwrócił ponadto uwagę, że w KRS-ie zapisano możliwość udzielenia przez zarząd pełnomocnictw, które będą upoważniać osoby wyposażone w takie pełnomocnictwa do działania samodzielnie, o ile będą one udzielone do wykonywania konkretnej czynności lub czynności o konkretnym charakterze. Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że prokurent spółki ma określony zakres uprawnień wynikający już z samego kodeksowego charakteru prokury i tych uprawnień nie można mu ograniczyć. Ponadto w tych konkretnych okolicznościach prokurent zgodnie z zapisem KRS jest uprawniony do reprezentacji podmiotu i skoro można mu udzielać dalszych pełnomocnictw, to tym samym można go zobowiązać do zarządzania służbą bhp. W tym konkretnym przypadku jest to ponadto usprawiedliwione faktem, że Prezes zarządu a tym samym jedyny jego członek przebywa zagranicą i jest obywatelem Irlandii, zatem podporządkowanie mu służby bhp było jedynie czynnością pozorną. Prokurent, który jest na miejscu i jest wyposażony w odpowiednie upoważnienia może zarządzać tą służbą, a tym samym może korzystać z uprawnień do zarządzania spółką. Prokurent będący na miejscu, ma możliwość sprawowania bezpośredniego i faktycznego nadzoru nad służbą bhp. Sąd wskazał, że organy administracyjne przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zobowiązane będą rozważyć czy w tym konkretnym przypadku prokurent spółki może być osobą, której podporządkowana będzie służba bhp. Zwrócił uwagę, że zapisy aktu prawnego należy odczytywać mając na względzie również wykładnię celowościową. Podporządkowanie służby bhp organowi zarządzającemu miało na celu umożliwienie podejmowania konkretnych decyzji i szybkiego reagowania w sytuacjach zagrożenia. W tej konkretnej sprawie podporządkowanie tej służby jedynemu członkowi zarządu, który przebywa za granicą byłoby iluzoryczne i niewykonalne. Podał także, że organy wezmą także pod uwagę poczynione przez Sąd ustalenia, a ponadto dokonają ponownej analizy zebranego materiału dowodowego celem ustalenia czy tabele norm przydziału obuwia, odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej oraz środków higieny były właściwie konsultowane z przedstawicielami załogi. W tym zakresie, dotyczącym decyzji nr [...],[...] i [...] rację ma organ odwoławczy, że postępowanie powinno zostać ponownie, wnikliwie przeprowadzone w celu wyjaśnienia wszelkich powstałych wątpliwości. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Okręgowy Inspektor Pracy w K. wniósł o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi. Jednocześnie wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. § 1 pkt 5 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że prokurent spółki z o.o. jest jednocześnie osobą zarządzającą jednostką organizacyjną będącą pracodawcą, której to osobie bezpośrednio może podlegać służba BHP, podczas gdy w spółce z o.o. służba BHP może podlegać bezpośrednio tylko jednoosobowemu lub wieloosobowemu zarządowi. W ocenie organu prawidłowa wykładnia literalna § 1 pkt 5 rozporządzenia, poparta też wykładnią systemową i funkcjonalną, uzasadnia przyjęcie twierdzenia, iż prokurent spółki z o.o. nie może być uznany za osobę zarządzającą jednostką organizacyjną, będącą pracodawcą. Pomimo bowiem, iż zakres przedmiotowy prokury określony został określony szeroko, jak wskazuje się w literaturze prawa cywilnego, prokura nie obejmuje swoim zakresem stosunków wewnętrznych reprezentowanego podmiotu oraz kwestii ustrojowych związanych z jego funkcjonowaniem. Dlatego też za prawidłowe należy uznać wydane w niniejszym postępowaniu decyzje obu instancji, w zakresie w jakim nakładały one na skarżącą obowiązek podporządkowania służby BHP, Prezesowi zarządu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zdaniem skarżącej zaskarżony wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, zaś zarzut zawarty w skardze kasacyjnej pozbawiony jest podstaw faktycznych i prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 P.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art.176 P.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym polega na dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu skargi w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. W skardze kasacyjnej zgłoszony został jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. § 1 ust. 5 rozporządzenia w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy przez jego błędną wykładnię i tylko w tym zakresie NSA mógł poddać kontroli zaskarżony wyrok. Zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do § 1 ust. 5 ww. rozporządzenia, wydanego na podstawie art. 23711 § 5 k.p., służba bhp podlega bezpośrednio pracodawcy. U pracodawcy będącego jednostką organizacyjną służba bhp podlega bezpośrednio osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Przepis ten stosuje się także do pracownika, o którym mowa w § 4 ust. 7. Na wstępie zauważyć należy, że w przywołanym przepisie użyto tożsamych pojęć jak w art. 31 § 1 k.p., zgodnie z którym za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostka albo inna wyznaczona do tego osoba. Koniecznym jest zatem nadanie jednolitego znaczenia pojęciom, którymi posłużono się w powyższych regulacjach, a to z tej racji, że funkcjonują one w tej samej gałęzi prawa, tj. prawa pracy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że do immanentnych czynności z zakresu prawa pracy należy zapewnienie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w tym nadzorowanie służby bhp organizowanej w zakładzie pracy. W przedmiotowej sprawie pojęciem, do którego odwołuje się zarzut skargi kasacyjnej, a które występuje w obu cytowanych przepisach, jest pojęcie "osoba zarządzająca". Artykuł 31 § 1 k.p. reguluje kwestie reprezentacji pracodawcy w – ogólnie ujmując - stosunkach pracy, określając jej zakres oraz w sposób ogólny uprawnione podmioty. Formułuje mechanizm reprezentacji jednostek organizacyjnych mających status pracodawcy. Jego postanowienia mają zastosowanie zarówno do tych posiadających osobowość prawną, jak i tych, które jej nie posiadają. Przepis ten ma więc w stosunkach pracy walor podmiotowej uniwersalności. Mechanizmy reprezentacji określone w analizowanym przepisie mają pierwszeństwo przed innymi regulacjami normatywnymi, także rangi ustawowej. W szczególności dotyczy to przepisów kodeksu spółek handlowych (np. art. 205 k.s.h.), jak również przepisów z zakresu prawa cywilnego. Powyższy przepis nie precyzuje kto posiada przymiot osoby zarządzającej. Jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego uprawnienie do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy przez osobę zarządzającą może mieć rozmaite podstawy. W rachubę wchodzą zarówno przepisy rangi ustawowej bądź podustawowej, jak i postanowienia statutowe, uchwałodawcze albo regulaminowe, a nawet obligacyjne (np. osoba zarządzająca firmą na podstawie kontraktu menedżerskiego). Wyliczenie to nie ma charakteru enumeratywnego. Zatem należy liczyć się z sytuacją, że uprawnienie może mieć także inne źródła, zdaniem Sądu Najwyższego - nawet zwyczajowe (por. Komentarz do Kodeksu pracy pod. red. K.W. Barana, Wolters Kluwer, 2016). W orzecznictwie Sądu Najwyższego, na bazie regulacji z art. 31 K.p., wypracowane zostało stanowisko, do którego nawiązał Sąd I instancji, zgodnie z którym prokurent spółki handlowej może być uznany za osobę zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy. Uprawnienie do zarządzania spółką musi jednak wynikać z zapisów KRS-u lub zapisów w innych aktach wewnętrznych obowiązujących w danym zakładzie pracy. Istotnym jest, że zakres prokury jest znacznie szerszy od zakresu pełnomocnictwa ogólnego, które obejmuje wyłącznie czynności zwykłego zarządu, z tym oczywistym zastrzeżeniem, że prokura dotyczy wyłącznie czynności związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa mocodawcy. Prokurent nie jest umocowany do dokonywania czynności, które wprawdzie dotyczą przedsiębiorcy, jednak nie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. W orzeczeniu z 30 kwietnia 1997 r., II UKN 82/97, które w analizowanym zakresie zachowuje aktualność w świetle obowiązujących przepisów regulujących instytucję prokury, Sąd Najwyższy wskazał, że poza sprawami, które można określić jako czynności przekraczające zwykły zarząd, uprawnienia prokurenta są takie same jak zarządu spółki. Ma więc on prawo między innymi do zawierania umów najmu, bieżącego administrowania majątkiem i decydowania o związanych z tym niezbędnych wydatkach, o dokonywaniu mniej kosztownych inwestycji, a także prawo do zawierania umów o pracę, zwłaszcza gdy rodzaj działalności spółki (np. produkcyjna, usługowa, handlowa) wymaga zatrudniania pracowników. Powyższe stanowisko, które Sąd w tym składzie w pełni podziela, znajduje odniesienie także do regulacji § 1 ust. 5 ww. rozporządzenia, gdyż jak wskazano wcześniej istnieje konieczność jednolitego rozumienia pojęć używanych przez normodawcę w tej samej gałęzi prawa. Skoro prokurent może być uznany za osobę uprawnioną do podejmowania czynności z zakresu prawa pracy za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną, to oznacza to, że takie uprawnienia posiada również w zakresie prowadzenia nadzoru nad służbą bhp. Właściwe rozumienie przysłówka "bezpośrednio" użytego w § 1 ust. 5 ww. rozporządzenia opiera się na podejściu funkcjonalnym, które dotyczy możliwości skutecznego działania za pracodawcę w sferze bhp i nadzoru nad służbą bhp w celu podejmowania szybkich reakcji. Oddzielną kwestią, która z uwagi na zakres zarzutów ujętych w skardze kasacyjnej nie mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozważana, jest czy w realiach rozpoznawanej sprawy za osobę zarządzającą spółką R. sp. z o.o. można uznać prokurenta J. P., uwzględniwszy regulacje ujęte w KRS-ie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w trybie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło