I FZ 523/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz, , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Sp. z o.o. z siedzibą w R. w likwidacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 397/15 w zakresie odmówienia przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w R. w likwidacji na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 r. postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) odrzucić wniosek o przywrócenie terminu. Postanowieniem z 15 września 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 397/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. Sp. z o.o. z siedzibą w R. w likwidacji, przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 13 stycznia 2015 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 r. Uzasadniając postanowienie, WSA wskazał, że zarządzeniem z 17 lutego 2015 r. (doręczonym 24 marca 2015 r.) wezwano spółkę do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która podpisała skargę, do reprezentacji spółki w dacie wniesienia skargi. W wezwaniu zawarto pouczenie, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, spowoduje odrzucenie skargi. W odpowiedzi spółka nadesłała pismo, w którym wskazała, że jej siedziba znajduje się w R. oraz podała numer KRS, pod którym została zarejestrowana. Ponadto poinformowała, że osobą uprawnioną do reprezentacji spółki jest N. A. Postanowieniem z 22 czerwca 2015 r. (doręczonym 1 lipca 2015 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę spółki. Wnioskiem z 3 sierpnia 2015 r. spółka wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wskazując, że przyczyną uchybienia terminu było niezrozumienie treści wezwania przez osobę uprawnioną do reprezentowania spółki. W ocenie spółki przekazanie informacji o osobie uprawnionej do samodzielnego reprezentowania spółki oraz podanie numeru KRS miało stanowić wykonanie powyższego wezwania. Ponadto spółka występowała wówczas bez profesjonalnego pełnomocnika, który mógłby jej wyjaśnić treść wezwania sądowego, a osoba ją reprezentująca mimo, że posługuje się językiem polskim, nie jest na tyle biegła, by poprawnie zrozumieć treść ww. wezwania. Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) oraz art. 4 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.) stwierdził, iż w przypadku wątpliwości, co do treści wezwania wystosowanego przez Sąd oraz z uwagi na świadomość, iż osoba uprawniona do reprezentacji spółki słabo zna język polski, spółka powinna była skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego osobiście, co uczyniła wnosząc powyższy wniosek lub wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Podnoszona słaba znajomość języka polskiego nie może bowiem stanowić, zgodnie ze stanowiskiem spółki, przyczyny uchybienia terminu. W zażaleniu spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości zarzucając naruszenie: 1) art. 86 § 1 w zw. z art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 5 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 133) w zw. z art. 29 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.; dalej p.u.s.a.) poprzez przyjęcie, że uchybienie terminowi na uzupełnienie braków formalnych skargi ze względu na niezrozumienie treści wezwania do ich uzupełnienia było zawinione w sytuacji, gdy skarżącej przysługiwało prawo do udziału tłumacza w postępowaniu, o którym to prawie nie została pouczona, 2) art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że uchybienie terminowi na uzupełnienie braków formalnych skargi było zawinione w sytuacji, gdy skarżąca mogła żywić uzasadnione obiektywne przekonanie, iż zadośćuczyniła wezwaniu sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ukształtowany w orzecznictwie pogląd o kolizji środków prawnych wymienionych w art. 86 i n. p.p.s.a. (wniosek o przywrócenie terminu) oraz art. 173 i n. tej ustawy (skarga kasacyjna). Uznać należy, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, jak i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 220/15 oraz z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt I FZ 329/15). Podkreślić należy, że aby skutecznie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu konieczne jest jednoznaczne stwierdzenie, że do uchybienia terminu rzeczywiście doszło. Jeżeli zatem strona kwestionuje uchybienie terminu, to nie może skutecznie złożyć wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona złożyła skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (czy tak jak w tym przypadku, uzupełnienia jej braku formalnego) wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie skargi kasacyjnej. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu złożony równocześnie ze skargą kasacyjną podlega odrzuceniu jako przedwczesny, a tym samym niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 p.p.s.a. Kwestię tę przeoczył Sąd pierwszej instancji, przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku w zakresie zawinienia strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma przeszkód do uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o odmowie przywrócenia terminu i odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu jako niedopuszczalnego lub spóźnionego. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09: Nie jest dopuszczalne uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 w związku z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o odmowie przywrócenia terminu i odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu jako niedopuszczalnego lub spóźnionego. W uzasadnieniu uchwały wskazano jednak, że możliwość taka istnieje, ale na podstawie innego przepisu. W sytuacji uchylenia postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o odmowie przywrócenia terminu i odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu jako niedopuszczalnego lub spóźnionego, podstawę prawną stanowi art. 188 w związku z powołanym już art. 88 p.p.s.a. Przepis art. 88 p.p.s.a. ma w postępowaniu zażaleniowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odpowiednie zastosowanie, stosownie do art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym art. 188 p.p.s.a. nie budzi wątpliwości, gdyż subsydiarny charakter postępowania zażaleniowego nie powinien wstrzymywać merytorycznego rozpoznania sprawy (postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 7 października 2014 r., sygn. akt I FZ 345/14). Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 88, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji