I OSK 3427/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-04-27
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Irena Kamińska, Przemysław Szustakiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spadkobierca osoby, której wygasło prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, może uzyskać prawo do zasiłku dla opiekuna?Ratio decidendi
Zasiłek dla opiekuna ma charakter osobisty i jest świadczeniem przyznawanym konkretnej osobie, która zrezygnowała z pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie to nie podlega dziedziczeniu, a zatem spadkobierca osoby, której wygasło prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może uzyskać prawa do zasiłku dla opiekuna.Stan faktyczny
W. G. złożył wniosek o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego jego zmarłej żonie E. G. z tytułu opieki nad matką. Organ odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że W. G. nie jest stroną postępowania, ponieważ świadczenie było przyznane jego żonie, a zasiłek dla opiekuna ma charakter osobisty i nie podlega dziedziczeniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę W. G., podzielając stanowisko organów. W skardze kasacyjnej W. G. zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów dotyczących strony postępowania i interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 677/15 w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 677/15 oddalił skargę W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna – odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan prawny i faktyczny sprawy:
W dniu [...] października 2014 r. W. G. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w N. wniosek "o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] lutego 2014 r. przyznanego E. G. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (matką), przyznanego na B. J."
Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. poinformował W. G., że w związku z faktem, że nie jest on stroną postępowania, rozpatrzenie jego wniosku nie jest możliwe. Prawo do złożenia w/w wniosku w związku z opieką nad niepełnosprawną B. J. miała jedynie nieżyjąca żona E. G.
Następnie w dniu [...] grudnia 2014 r. W. G. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w N. wniosek o "wydanie decyzji w sprawie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad B. J., sprawowaną przez żonę E. G. do dnia [...] luty 2014 r." Podkreślił, że jego prośba z dnia [...] października 2014 r. winna być rozpatrzona według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i zakończona wydaniem decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., działający z upoważnienia Burmistrza N., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. odmówił wszczęcia postępowania o wydanie decyzji w związku ze złożonym wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna. W uzasadnieniu przytoczono treść przepisu art. 61a § 1 k.p.a., z którego wynika, że w przypadku gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazano, że decyzją z dnia [...] maja 2010 r. przyznano E. G. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na matkę B. J., na okres od dnia [...] kwietnia 2010 r. bezterminowo. Powyższa decyzja wygasła z dniem [...] czerwca 2013 r. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, wysłano do E. G. informację o warunkach nabywania prawa do zasiłku dla opiekuna. Przesyłka została zwrócona z adnotacją o zgonie adresata. Z uwagi na fakt, że wniosek o ustalenie zasiłku dla opiekuna złożył mąż nieżyjącej E. G. - W. G. (osoba niebędąca stroną postępowania), uzasadnione jest wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania.
Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] utrzymało zaskarżone postanowienie. Zdaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, warunkiem uzyskania przez podmiot legitymacji procesowej strony jest posiadanie interesu prawnego. Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Kolegium podniosło, że podstawę materialnoprawną dla orzekania w przedmiocie zasiłku dla opiekuna stanowią przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 w/w ustawy, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r., poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. W sprawie W. G. wniósł "w imieniu zmarłej żony E. G. (...) o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] lipca 2013 r. do [...] lutego 2014 r." Następnie w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. wniósł o "wydanie decyzji w sprawie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad B. J. sprawowaną przez żonę E. G. do dnia [...] lutego 2014 r." Kolegium stwierdziło, że brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że stroną postępowania o przyznanie zasiłku dla opiekuna może być tylko osoba, która pobierała świadczenie pielęgnacyjne i prawo do tego świadczenia wygasło z mocy ustawy z dniem 1 lipca 2013 r. Odnosząc się do argumentu odwołującego, iż jest on spadkobiercą zmarłej żony, organ wyjaśnił, iż świadczenie pielęgnacyjne, a w konsekwencji również zasiłek dla opiekuna jest świadczeniem rodzinnym przysługującym wyłącznie osobie sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną. W ustawie o świadczeniach rodzinnych, jak również w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów brak jest przepisów, które mogłyby stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania spadkobiercy opiekuna przedmiotowego zasiłku. Reasumując, Kolegium wskazało, iż w związku z tym, że to nie wnioskodawca, lecz jego zmarła w dniu [...] marca 2014 r. żona, pobierała świadczenie pielęgnacyjne, a decyzja przyznająca to świadczenie wygasła z dniem [...] lipca 2013 r., zasadnie organ pierwszej instancji przyjął, że W. G. nie może być stroną postępowania w sprawie zasiłku dla opiekuna dla jego zmarłej żony i odmówił wszczęcia w/w postępowania.
Na postanowienie SKO w O. złożył skargę W. G., żądając jego uchylenia w całości.
W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga jest niezasadna.
Sąd I instancji podniósł, że istota sporu pomiędzy stronami postępowania sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania o wydanie decyzji w związku ze złożonym wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna.
Zasadą jest, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). W rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 61a § 2 k.p.a.). Brzmienie przywołanej normy prawnej prowadzi do wniosku, że ustawodawca określił dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą - zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.
W ocenie Sądu niespornym jest, że skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji z wnioskiem "o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] lutego 2014 r. przyznanego E. G. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (matką)." Sąd I instancji stwierdził, że z poczynionych przez organy obu instancji prawidłowych ustaleń wynika zaś, że decyzją z dnia [...] maja 2010 r. przyznano E. G. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na matkę B. J., na okres od dnia [...] kwietnia 2010 r. bezterminowo. Powyższa decyzja wygasła z dniem [...] czerwca 2013 r.
Sąd wyjaśnił, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie był wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna, złożony przez skarżącego na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (zwanej dalej "ustawą"). Zgodnie z art. 1 ustawy, określa ona warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem [...] lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie natomiast do art. 2 ust. 1 ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem [...] lipca 2013 r.
Sąd I instancji wyjaśnił, że uchwalenie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów spowodowane było wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13; Dz. U. z 2013 r. poz. 1557), który orzekł, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) – na podstawie których wygasły dotychczasowe decyzje o świadczeniach pielęgnacyjnych – są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał jednocześnie, że omawiana ustawa (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy) weszła w życie w dniu 15 maja 2014 r. i uznać należy, że miała na celu – zgodnie z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. – przywrócenie (kontynuację) i zrekompensowanie osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem [...] lipca 2013 r., prawa do analogicznego świadczenia (zasiłku dla opiekuna).
Stwierdził, że podstawowym warunkiem przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna jest wymóg uprzedniego legitymowania się prawem do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji, która wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., dlatego wymóg ten jest spełniony, gdy nie ma wątpliwości, że dla osoby wnioskującej o zasiłek dla opiekuna została wydana ostateczna decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne, które osoba ta otrzymywała do momentu wygaśnięcia tej decyzji z dniem [...] czerwca 2013 r.
Sąd uznał, że z niespornych ustaleń organów wynika, iż prawo E. G. do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z mocy ustawy z dniem 1 lipca 2013 r. na podstawie przepisu art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (nie można w niniejszej sprawie mówić o naruszeniu cytowanego przepisu albowiem nie miał on zastosowania). W świetle dyspozycji art. 2 ustawy tylko E. G. była uprawniona do otrzymywania zasiłku dla opiekuna. Z powyższego wynika zatem, że skarżący nie spełnia podstawowej przesłanki, określonej w art. 2 ustawy o zasiłku dla opiekunów, przesądzającej o uprawnieniu do tego świadczenia. Wobec powyższego bezprzedmiotowe jest badanie pozostałych przesłanek określonych w przepisach powołanej ustawy.
Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dotyczyło praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłej żony skarżącego. W orzecznictwie sądowym akcentuje się bowiem, że zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest uprawnionemu podmiotowi "na samego siebie", nie zaś na "innego członka rodziny". Przysługuje zatem wyłącznie osobie wnioskującej ze względu na zwiększone wydatki (por. postanowienie NSA z 14 kwietnia 2011r., sygn. akt I OSK 45/11, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie zaś prawa zmarłego, zgodnie z art. 922 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), nie należą do spadku. Skoro zatem zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym o charakterze osobistym, to skarżący, jako spadkobierca zmarłej żony, nie może wywodzić własnego interesu prawnego z faktu, że jego żona za życia była podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie jej prawa do tego zasiłku. W obowiązujących przepisach prawa brak jest natomiast przepisu, który mógłby stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania spadkobiercy praw do zasiłku dla opiekuna.
W dniu [...] listopada 2015 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył W. G., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzucił on, w oparciu o art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 P.p.s.a., WSA w Olsztynie:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 a § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2014, poz. 567 ze zm.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niedokonaniu pełnej oceny, czy organ administracji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania o wydanie decyzji w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna.
Zdaniem skarżącego, posiada on przymiot strony w postępowaniu. Zgodnie bowiem z 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jest to ujęcie normatywne terminu "strona postępowania". Tymczasem w ujęciu doktrynalnym, którego Sąd I instancji nie wziął pod uwagę przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, stroną postępowania jest każdy, kto sądzi, że ma interes prawny mający znaleźć ochronę w postępowaniu administracyjnym (koncepcja subiektywna). Czynnikiem decydującym o wszczęciu i przeprowadzeniu takiego postępowania, zakończonego właściwym rozstrzygnięciem, jest zatem subiektywne przekonanie danego podmiotu o istnieniu interesu prawnego i takie przekonanie posiada W. G.. W konsekwencji, do wszczęcia postępowania przez dany organ wystarczy jedynie subiektywne przekonanie zainteresowanego, że posiada interes prawny, co w istocie skarżący dokonał. O tym, czy ów interes jest, czy go nie ma stwierdza każdorazowo prowadzący postępowanie organ w wydanej przez siebie decyzji, natomiast postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania może zostać wydane jedynie po przeprowadzeniu wnikliwego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia, czy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną a więc osobę niemającą choćby subiektywnego przekonania o istnieniu swego interesu prawnego do wystąpienia z konkretnym żądaniem. Tymczasem zarówno organ administracji, jak i Sąd I instancji, oparli swe rozstrzygnięcia jedynie na koncepcji obiektywnej, zgodnie, z którą interes prawny strony musi znaleźć podstawę w przepisach prawa materialnego. W ocenie skarżącego, takie postępowanie w/w organów jest nieuzasadnione i stanowi o nierozpoznaniu przedmiotowej sprawy w sposób pełny, a przede wszystkim bezstronny.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Skarga jest niezasadna.
W skardze kasacyjnej podkreślono, że stroną postępowania, zgodnie z art. 28 K.p.a., jest każdy kto uważa, że posiada interes prawny mający znaleźć ochronę w postępowaniu prowadzonym przed organami administracji publicznej, dalsza ewentualna weryfikacja interesu strony powinna być weryfikowana w toku czynności procesowych. Autor odwołuje się zatem do subiektywnego pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym, wedle którego stroną postępowania jest ten, kto uważa, że jest uprawniony do jego wszczęcia.
Należy jednak wskazać, że po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2011 r. Nr 6, poz. 18), zagadnienie interesu prawnego nabrało zupełnie nowego wymiaru. Nowela bowiem wprowadziła przepis art. 61a K.p.a., wedle, którego organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy podanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną postępowania lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte. Powyższe rozwiązanie "w sposób bardziej zrozumiały dla wnioskodawców odróżni etap wstępny dotyczący wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku (żądania)" (Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, druk nr 2987, Sejm VI kadencji, opublikowane w LEX). Statuując w art. 61a K.p.a. instytucję odmowy wszczęcia postępowania, ustawodawca wyodrębnił etap wstępny postępowania administracyjnego, w którym organ bada czy postępowanie ze względów podmiotowych lub przedmiotowych może być w ogóle wszczęte. W przeciwieństwie do etapu merytorycznego rozpoznawania sprawy organ nie orzeka co do istoty żądania podmiotu wnoszącego podanie, lecz wspomniany przepis nakłada na organ administracji obowiązek wstępnej kontroli podania uprawnienia wnoszącego podanie do bycia stroną w postępowaniu. W sytuacji, gdy podmiot wszczynający postępowanie nie ma przymiotu strony, organ powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Oznacza to, że już na etapie wszczęcia postępowania organ, kontrolując legitymację procesową podmiotu wnoszącego podanie, ma obowiązek określić, czy wnoszący podanie posiada interes prawny, ponieważ jest on podstawowym elementem określającym stronę. Przepis art. 61a K.p.a. odwołuje się zatem do obiektywnego pojęcia strony, wedle którego o statusie strony decyduje brzmienie przepisów prawa materialnego.
W sprawie Pan W. G. złożył wniosek o wyrównanie świadczenia w postaci zasiłku dla opiekunów, który otrzymywała jego zmarła żona Pani E. G. Bezspornym jest, że decyzją z dnia [...] maja 2010 r. przyznano E. G. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na matkę B. J., na okres od dnia [...] kwietnia 2010 r. bezterminowo. Powyższa decyzja wygasła z dniem [...] czerwca 2013 r. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U z 2014 r., poz. 667 ze zm., dalej ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r.), wysłano do E. G. informację o warunkach nabywania prawa do zasiłku dla opiekuna, której jednak nie odebrała z powodu zgonu. Należy jednocześnie wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r., warunkiem przyznania zasiłku jest uprzednie przyznanie określonej osobie świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to posiada zatem charakter osobisty, związany z tą osobą. Ustawodawca w ten sposób chciał, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, które zrezygnowały z pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie ma stanowić rekompensatę tylko dla tej osoby, która nie może podjąć pracy, ponieważ opiekuje się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Powiązanie prawa do zasiłku dla opiekuna z konkretną osobą oznacza, że tego rodzaju świadczenie przysługuje tylko tej osobie na okres, który zostało przyznane i takie świadczenie nie podlega dziedziczeniu. Tak więc zarówno organy orzekające w sprawie, jak i WSA w Olsztynie, prawidłowo ustaliły, że mąż Pani E. G. nie miał, w świetle art. 61a K.p.a., interesu prawnego w przyznaniu jej świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło