I OZ 235/16

Dnia 17 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2015 r. o sygn. akt II SAB/Po 60/15 odmawiające przyznania prawa pomocy T.K. w sprawie ze skargi T.K. na bezczynność Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi T.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 14, 26). Wnioskodawca deklaruje: brak zatrudnienia i prowadzenia działalności gospodarczej; całkowity brak dochodów; brak oszczędności i innego majątku, w tym nieruchomości; brak jakichkolwiek źródeł dochodu; brak rachunku bankowego. Aktualnie (prawdopodobnie od kwietnia 2009 r.) pozostaje na utrzymaniu innych osób, których personaliów wnioskodawca nie podał – korzysta z ofiarności innych osób i możliwości pobytu u tych osób. Zarazem wnioskodawca wskazuje na brak osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, jak brak prowadzenia własnego gospodarstwa domowego. Wnioskodawca deklaruje, że nie wie, czy jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Poznaniu, ale najprawdopodobniej taki status posiada (odsyła Sąd do sprawdzenia tej okoliczności); odmówiono mu nadania statusu osoby bezrobotnej; nie korzysta ze świadczeń dla osób bezrobotnych i z pomocy społecznej; z uwagi na brak dochodów nie składał zeznań podatkowych. Ponadto oświadczył, że nie zna wysokości dochodów osób, u których mieszka, gdyż żądanie podania tych informacji nie dotyczy wnioskodawcy, a innych osób, nie będących członkami rodziny wnioskodawcy. Wnioskodawca domagał się również podania podstawy prawnej żądania od niego podania powyższych danych, jak i przesłuchania na okoliczność udzielania wyjaśnień co do swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r. o sygn. akt II SAB/Po 60/15 odmówił przyznania T.K. prawa pomocy w niniejszej sprawie. Sąd ten rozpatrzył sprawę merytorycznie na podstawie sytuacji majątkowej, osobistej i finansowej wnioskodawcy, uwzględniając tak dane pochodzące od strony, jak i wskazania wynikające z zasad prawidłowego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd stwierdził, że skarżący nie przedstawił na wezwanie Sądu dokumentów ani wiarygodnych oświadczeń, które były niezbędne dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Natomiast na podstawie podanych przez wnioskodawcę informacji (dotyczących własnej sytuacji materialnej) nie można było jednoznacznie stwierdzić, że nie posiada on środków na pokrycie kosztów postępowania. To, że skarżący od długiego czasu nie uzyskuje żadnych dochodów – w świetle okoliczności przedmiotowej sprawy – nie oznacza jeszcze, że faktycznie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Natomiast postawa skarżącego – który w istocie uchyla się od udzielenia odpowiedzi co do sytuacji majątkowej i finansowej osób, które go utrzymują – uzasadnia przypuszczenie, że w rzeczywistości posiada on środki, których nie chce Sądowi ujawnić, na co zresztą zwrócił już wcześniej uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 52/15. Skoro skarżący nie przedstawił rzetelnie i wyczerpująco okoliczności faktycznych w celu ustalenia jego rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania sądowego chociażby w części, jego wniosek zdaniem Sądu pierwszej instancji nie zasługiwał na uwzględnienie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł T.K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione, przy czym stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie – nawet w części – obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazać ponadto trzeba, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, iż obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie skarżący wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dodatkowych oświadczeń popartych dokumentami, które miały być uzupełnieniem złożonego na formularzu oświadczenia odnośnie jego stanu majątkowego, nie uczynił zadość wezwaniu Sądu, bowiem nie wykonał prawidłowo wezwania Sądu. Odmówił wszak przedstawienia żądanych informacji pismem z dnia 25 sierpnia 2015 r. Trudno zarazem podzielić stanowisko wnioskodawcy, że sąd administracyjny powinien przyjąć za udowodnione jego twierdzenia, bez żadnego ich uprawdopodobnienia. Z tych względów Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony, a to z uwagi na brak współdziałania ze strony wnioskodawcy, pozwalającego na prawidłowe ustalenie jego sytuacji majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2015 r., I OZ 589/15). Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji postanowienia