I GSK 158/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 350/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 24 września 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 350/15 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia 18 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług. Sąd I instancji orzekł w następującym stanie sprawy. W dniu 12 grudnia 2011 r. [...] działając jako przedstawiciel bezpośredni [...] – dalej: skarżąca lub spółka - zgłosiła celem dopuszczenia do obrotu towar - podkładki ocynkowane ze stali objęte zgłoszeniem celnym z dnia 12 stycznia 2012 r. nr OGL [...] sprowadzone z Tajlandii. Towar został przywieziony z portu [...] , którą wykazano jako kraj pochodzenia towaru na podstawie dołączonego świadectwa pochodzenia [...] . Towar został zakupiony przez Skarżącą od firmy [...] Opierając się na ww. świadectwie pochodzenia strona zastosowała preferencyjną stawkę należności celnych tj. 0 %.W konsekwencji kwotę należności celnych wykazano w wysokości 0 zł, a podatek od towarów i usług z tytułu importu towarów – w wysokości [...] zł. Naczelnik Urzędu Celnego w Gdyni zwrócił się do władz celnych Tajlandii o weryfikację w/w świadectwa pochodzenia, uzyskując informację o negatywnym jej wyniku. Organy tajlandzkie nie wystawiły wskazanego świadectwa pochodzenia FORM A nr [...] . Pismem z 6 lipca 2013 r. władze Tajlandii poinformowały, że nie wystawiły ww. świadectwa pochodzenia, które zostało podrobione. Jednocześnie Europejskie Biuro Zwalczania Oszustw (OLAF) przekazało krajowym organom informacje dotyczące wyników misji przeprowadzonej w Tajlandii w związku z wykrytymi nieprawidłowościami w imporcie wyrobów złącznych deklarowanych jako pochodzące z Tajlandii (m.in. raport OLAF nr [...] , nadesłany w październiku 2013 r. oraz raport końcowy OLAF nr [...] z 1 kwietnia 2014 r., komunikat [...] z 25 czerwca 2014 r. ). Nadesłany wraz z pierwszym raportem komunikat [...] z dnia 14 sierpnia 2013 r. opisuje przeprowadzoną przez zespół OLAF wizytację Urzędu Celnego [...] w tym, m.in. magazynu [...] , z którego korzystała firma [...] będąca eksporterem towaru ujętego w zgłoszeniu celnym nr OGL [...] z dnia 12 stycznia 2012 r. Ustalono, że spółka [...] w mieszczącym się na terenie portu magazynie, w stosunku do wcześniej importowanych z Chin przesyłek, dokonywała jedynie czynności przeładunkowych. Magazyn prowadził zapisy importowanych i eksportowanych przesyłek. W odniesieniu do towaru objętego ww. zgłoszeniem celnym ustalono, że w pierwszej kolejności firma [...] wprowadziła na obszar [...] kg elementów złącznych na podstawie deklaracji importowej [...] z 9 listopada 2011 r. (Deklarowany kraj pochodzenia Chiny). Towar został wprowadzony do magazynu [...] w kontenerach [...] . Wprowadzony towar był objęty chińską fakturą [...] 1. Następnie firma Frontier Co Ltd dokonała eksportu ww. towaru do Polski ([...] kg) na podstawie deklaracji eksportowej nr [...] z 15 listopada 2011 r. Powyższe wskazuje, iż jest to przesyłka pochodząca z Chin. Skoro zaś towar ten był poddany w Tajlandii jedynie czynnościom przeładunkowym, zatem zachował swoje chińskie pochodzenie. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelnik Urzędu Celnego w Gdyni wszczął z urzędu postępowania celne w sprawie kontroli zgłoszenia celnego oraz w sprawie ustalenia podatku od towarów i usług z tytułu importu w prawidłowej wysokości. W efekcie powyższych ustaleń Naczelnik Urzędu Celnego w Gdyni decyzją z dnia 12 listopada 2014 r. ustalił, że faktycznym krajem pochodzenia towaru są Chiny. W konsekwencji określił spółce niezaksięgowaną kwotę cła antydumpingowego w wysokości [...] zł wg stawki 85 %, niezaksięgowaną kwotę należności celnych w wysokości [...] zł wg. stawki 3,7 % oraz określił podatek od towarów i usług z tytułu importu towarów w wysokości [...] zł. Organ odstąpił od poboru odsetek o których mowa w art. 65 ust. 5 Prawo celne oraz wynikających z art. 37 ust. 1 a ustawy o podatku od towarów i usług. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu i instancji o konieczności nałożenia na spółkę cła antydumpingowego oraz należności celnych i podatkowych w ww. wysokości w świetle zgromadzonych w postępowaniu dowodów źródłowych. Orzekając na skutek odwołania skarżącej Dyrektor Izby Celnej w Gdyni decyzją z 18 lutego 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając oddalenie skargi spółki na powyższą decyzję WSA w Gdańsku uznał, że organy celne prawidłowo dokonały retrospektywnego zaksięgowania należności, nie mając podstaw do zastosowania art. 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.1992.302.1, ze zm.; dalej: WKC). Sąd I instancji nie podzielił również zarzutów skargi o naruszeniu przez organy przepisów Ordynacji podatkowej, normujących postępowanie dowodowe. W ocenie WSA wyniki oraz wnioski z przeprowadzonej w Tajlandii przez OLAF misji zawarte zostały w Raporcie końcowym nr [...] wraz z rekomendacją w sprawie działań do podjęcia po dochodzeniu OLAF ([...] nr [...] ), Raporcie z misji [...] z dnia [...] ), Raporcie z misji [...] z dnia [...] oraz w Komunikacie Biura ds. Zwalczania Oszustw Finansowych OLAF, [...] z dnia 25.06.2014 r. W trakcie dochodzenia OLAF współpracował z tajlandzkim Wydziałem Handlu Zagranicznego, Urzędem Celnym Portu [...] oraz Ambasadą Królestwa Tajlandii w Brukseli. Organ odwoławczy szczegółowo opisał wyżej wymienione dokumenty oraz czynności podejmowane w trakcie misji OLAF i prowadzonego dochodzenia. Wskazał też na powiązanie towaru pochodzącego z Chin z towarem objętym przedmiotowym zgłoszeniem celnym, wskazując na numery deklaracji importowych, numery faktur, zapisy magazynowe. Poczynione na podstawie dokumentów ustalenia pozwalają na powiązanie towaru wprowadzonego na obszar Tajlandii , dla którego zadeklarowano kraj pochodzenia – Chiny i dla którego przedstawiono chińską fakturę, z towarem wyeksportowanym do Polski i objętym przedmiotowym zgłoszeniem celnym. Towar ten w Tajlandii został poddany jedynie czynnościom przeładunkowym. Przeprowadzone przez OLAF dochodzenie potwierdza, że towary w rzeczywistości mają niepreferencyjne chińskie pochodzenie oraz że w związku z tym doszło do ominięcia zastosowania środków antydumpingowych nakładanych na produkty chińskie. [...] złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z 18 lutego 2015 r. oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji z 12 listopada 2014 r., wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122 w związku z art. 187 § 1 w związku z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 roku poz. 613 ze zm.; dalej: o.p.), polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że decyzja organu celnego II instancji narusza art. 122 w związku z art. 187 § 1 w związku z art. 191 o.p. poprzez odstąpienie od zebrania materiału dowodowego w zakresie przesłanek wskazanych w treści art. 220 ust. 2 lit. b) WKC, to jest w szczególności zakresu danych, którymi dysponowała Komisja Europejska Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) przed rozpoczęciem misji w Tajlandii oraz zakresu danych przekazywanych Komisji Europejskiej Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) przez państwa członkowskie Unii Europejskiej w zakresie podejrzeń dotyczących eksportu w Tajlandii produktów o domniemanym chińskim pochodzeniu oraz w zakresie pochodzenia towaru. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie powyższych zarzutów. Dyrektor Izby Celnej w Gdyni w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w § 2 tego artykułu. Sąd kasacyjny orzekający w tej sprawie stwierdził, że zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, stąd do rozpoznania pozostały przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty. Skarga kasacyjna skarżącej spółki została oparta wyłącznie na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem skarżącej przepisy wymienione w osnowie skargi kasacyjnej zostały naruszone, gdyż organ celny pominął kwestie związane z ewentualnym zastosowaniem art. 220 ust. 2 lit. b) WKC. Strona podkreśliła, że w rozumieniu tego przepisu za błędy uznawane są również niektóre działania bierne, w szczególności brak zastrzeżeń ze strony organów celnych, dotyczących błędnych zgłoszeń (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 1 kwietnia 1993 r. w sprawie C-250/91, Hewlett Packard France). Dalej skarżąca wywodziła uzasadniając ten zarzut, że Komisja Europejska Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) przed rozpoczęciem misji w Tajlandii posiadał informacje dotyczące eksportu z Tajlandii produktów o domniemanym chińskim pochodzeniu. Źródłem tych informacji mogły być również państwa członkowskie Unii Europejskiej. Nie jest jednak jasne, jakim zakresem informacji dysponowały Komisja Europejska Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz państwa członkowskie UE. W konsekwencji – zdaniem skarżącej – nie można wykluczyć, że organy celne państw członkowskich UE mogły posiadać informacje wskazujące na okoliczność, że zgłoszenia celne dotyczące produktów przywożonych z Tajlandii nie są prawidłowe. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż jest on pozbawiony uzasadnionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia kierunek rozumienia błędu organów celnych wskazany w wyroku ETS z 1 kwietnia 1993 r. w sprawie w sprawie C-250/91, Hewlett Packard France, w którym wskazano, że na wystąpienie błędu organów celnych w sytuacji braku podnoszenia przez organy celne sprzeciwu wobec klasyfikacji taryfowej towaru, pomimo liczby i znaczenia przywozów wykonywanych przez zobowiązanego, podczas gdy porównanie między zadeklarowaną pozycją taryfową, a wyraźnym opisem towaru według specyfikacji nomenklatury taryfowej pozwala odkryć błędność stosowanej w zgłoszeniu taryfikacji. Jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy orzeczenie to nie znajduje zastosowania. Bowiem przedmiotowe zgłoszenie celne zostało przyjęte i zweryfikowane w sposób poprawny, a dane wskazane w zgłoszeniu spełniały przesłanki formalne do jego przyjęcia. Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że strona dopełniła wszelkich formalności związanych ze zgłoszeniem towaru do procedury dopuszczenia do obrotu, jakie są wymagane przepisami prawa, przede wszystkim przedłożyła wszelkie konieczne dokumenty, w tym świadectwo potwierdzające tajlandzkie pochodzenie towaru, które dopiero w wyniku późniejszych ustaleń OLAF okazało się nieprawidłowe. Nadto z art. 220 ust. 2 lit. b) WKC wynika, że wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu samych organów celnych, jeżeli zostało ono wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera z wyjątkiem przypadku, gdy organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. W rozpoznawanej sprawie i z taką sytuacją nie mamy do czynienia, bowiem organy celne Tajlandii nie wydawały świadectwa pochodzenia dołączonego do przedmiotowego zgłoszenia. Świadectwo to zostało sfałszowane przez firmę tajlandzką. Na podstawie sfałszowanych dokumentów firma ta wprowadziła w błąd organy celne, deklarując, iż eksportowany towar pochodzi z Tajlandii, podczas gdy towar ten w miał w rzeczywistości pochodzenie chińskie. W takiej sytuacji nie można mówić o błędzie organów celnych w kontekście wystawienia świadectwa pochodzenia, gdyż nie pochodziło ono od organów celnych. Potwierdzenie istnienie procederu omijania ceł antydumpingowych, w który zaangażowane były tajlandzkie firmy uzyskano w trakcie misji OLAF, przeprowadzonych w późniejszym czasie niż dokonanie przedmiotowego zgłoszenia. Dopiero po ich uzyskaniu organ celny mógł jednoznacznie stwierdzić, jakie jest rzeczywiste pochodzenie importowanej przesyłki. Należy też poczynić uwagę, że w ostatnich latach, zapewne z uwagi na bardzo duży wzrost gospodarek azjatyckich, rozszerzenie UE i dynamiczny rozwój handlu międzynarodowego, pojawiły się nowe orzeczenia TSUE w zakresie interpretacji art. 220 ust. 2 lit. b WKC i problemu wiarygodności świadectw pochodzenia. I tak, w wyroku TSUE z 16 kwietnia 2015 r., w sprawie T-576/11 dotyczącej Schenker Customs Agency – Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że zaufanie co do ważności świadectw pochodzenia, które okażą się być sfałszowane, podrobione lub nieważne, nie prowadzi samo w sobie do powstania szczególnej sytuacji uzasadniającej umorzenie należności celnych (...). Kontrole po zwolnieniu towarów byłyby bowiem w dużej mierze pozbawione celu, gdyby użycie tego rodzaju świadectw mogło samo w sobie uzasadnić przyznanie umorzenia. Okoliczność, iż organy celne państwa członkowskiego dokonują retrospektywnego pokrycia należności celnych, gdy świadectwa pochodzenia okazują się być nieważne wskutek kontroli następczej dokonanej przez organy tego państwa, stanowi zwykłe ryzyko handlowe, które powinien uwzględnić każdy przezorny i znający przepisy podmiot gospodarczy (...). Trybunał Sprawiedliwości UE podkreślił i przypomniał, że co się tyczy ceł antydumpingowych nałożonych przez rozporządzenie Komisji lub Rady na produkty pochodzące z państwa trzeciego, organy owego państwa trzeciego nie są w żaden sposób związane z wykonywaniem tego rodzaju rozporządzenia i nie zostają im udzielone funkcje kontroli lub nadzoru, tak by dłużnik mógł uznawać te organy za "kompetentne" w zakresie aspektów podlegających odpowiednim przepisom Unii. Zdaniem TSUE fakt oparcia się na owych świadectwach celem wykazania pochodzenia zgłoszonych towarów przed organami celnymi stanowi wybór zgłaszającego w ramach wywiązywania się z obowiązku zgłoszenia u organów celnych pochodzenia przywozów. Ów wybór zawiera ryzyko związane z działalnością agenta celnego, które powinno być ponoszone przez niego, a nie przez finanse publiczne. (v. pkt 62-66 wyroku). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny ma uzasadnione podstawy, aby stwierdzić, że Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku trafnie przyjął, iż w sprawie wystąpiły podstawy do retrospektywnego zaksięgowania należności, wobec braku błędu organów celnych. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz w zw. z § 6 pkt 7 w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).