I SA/Lu 342/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, WSA Andrzej Niezgoda, Protokolant Referent Ewelina Piskorek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. przyznaje adwokatowi J. Ś. – P. prowadzącej Kancelarię Adwokacką [...] wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu w kwocie [...] w tym VAT. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ), działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm. – p.p.s.a.), uchyliło w całości decyzję własną z dnia [...] września 2014 r. i utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie określenia R.G. wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. Objęte skargą rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach: Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Wójt Gminy (organ pierwszej instancji), powołując się na art. 6h, art. 6i pkt 1, art. 6o i art.6q ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2013.1399 ze zm. – u.c.p.g.) określił R.G.wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. w kwocie 11 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że decyzja ta została wydana na okres jednego roku. R. G. jest bowiem właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości R. nr [...](poprzedni nr [...]) i jest to jednocześnie jego miejsce zamieszkania. W tym stanie faktycznym miał on obowiązek złożyć deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jednak wymaganej deklaracji nie złożył. Wobec tego organ pierwszej instancji był zobowiązany do określenia R. G. wysokości omawianej opłaty w drodze decyzji. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji R. G. nie negował stanu faktycznego sprawy, w tym przede wszystkim własności nieruchomości, na której zamieszkuje. Twierdził jednak, że zamieszkując nigdy nie wytwarzał i nie wytwarza odpadów komunalnych. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i określiło R. G. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w tej samej wysokości miesięcznie, ale już za zamknięty okres czasu, tj. od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Zdaniem organu, stosownie do art. 6q u.c.p.g. i art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2012.749 ze zm., obecnie Dz.U.2015.613 - o.p.) określenie wysokości omawianej opłaty w drodze decyzji możliwe jest jedynie za okresy, w których powstał obowiązek jej uiszczenia (jako odpowiednik obowiązku podatkowego) oraz uległ on konkretyzacji (przekształcił się w zobowiązanie). Zatem określenie ww. opłaty mocą decyzji powinno dotyczyć jedynie tych miesięcy, za które podlega ona już zapłacie, stała się wymagalna. Z tego względu należało odpowiednio skorygować decyzję organu pierwszej instancji, a więc określić wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyłącznie za miesiące do grudnia 2013 r. R. G. (skarżący) złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014 r., w której podtrzymał stanowisko i argumenty zaprezentowane w odwołaniu. Konsekwentnie twierdził, że jakkolwiek zamieszkuje na nieruchomości wymienionej w decyzji, to jednak w żadnym razie nie wytwarzał i nie wytwarza jakichkolwiek odpadów, a więc nie ma podstaw ani faktycznych, ani prawnych do tego, aby obciążać go opłatami z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. W związku z powyższą skargą R. G. organ, mocą zaskarżonej decyzji, uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] września 2014 r. Stwierdził jednocześnie, że decyzja ta nie została wydana bez podstawy prawnej ani też z rażącym naruszeniem prawa i utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] maja 2014 r. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia organ powołał się na art. 54 § 3 p.p.s.a., przewidziany w nim tryb dla dokonania przez organ autokontroli. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wyjaśnił, że skorzystał z uprawnienia do dokonania autokontroli, gdyż przy wydawaniu decyzji z dnia [...] września 2014 r. dokonał on błędnej interpretacji przepisów u.c.p.g. dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności odnośnie zasad wnoszenia opłat za tego rodzaju czynności oraz obowiązków ciążących na właścicielach zamieszkałych nieruchomości i na organach. Powołał się przy tym na orzecznictwo sądowe, m.in. na wyrok w sprawie sygn. I SA/Lu 176/14. W tych okolicznościach, zdaniem organu, skarga złożona przez R. G. podlegała uwzględnieniu. Należało zatem zgodzić się z rozstrzygnięciem przyjętym przez organ pierwszej instancji. Także na decyzję organu z dnia [...] grudnia 2014 r. R.G. złożył skargę i po raz kolejny argumentował, że jakkolwiek zamieszkuje na nieruchomości wymienionej w decyzji, to jednak w żadnym razie nie wytwarzał i nie wytwarza jakichkolwiek odpadów, a więc nie ma podstaw ani faktycznych, ani prawnych do tego, aby obciążać go opłatami z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko oraz argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, jednak z zasadniczo innych przyczyn niż te, które skarżący opisuje w skardze. Stosownie bowiem do regulacji zawartej w art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić również te naruszenia prawa, istotne dla wyniku sprawy, których skarżący nie wymienia w skardze. Na wstępie trzeba stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu została wydana z powołaniem się na art. 54 § 3 p.p.s.a. i na przewidziany w tym przepisie tryb tzw. autokontroli. Należy więc przypomnieć, że zgodnie z brzmieniem art. 54 § 3 p.p.s.a. - w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie sądu, treść tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości i wynika z niego jednoznacznie, że organ jest uprawniony zastosować art. 54 § 3 p.p.s.a. tylko w takiej sytuacji, w której zamierza uwzględnić skargę w całości, a więc wyłącznie wówczas, kiedy zgadza się w pełni ze stanowiskiem skarżącego zaprezentowanym w skardze. W konsekwencji prawidłowe zastosowanie art. 54 § 3 p.p.s.a. może prowadzić wyłącznie do wydania rozstrzygnięcia przez organ zgodnego dokładnie z oczekiwaniami skarżącego. Tymczasem w okolicznościach analizowanego postępowania tak się nie stało. Skarżący konsekwentnie twierdził, również w skardze na decyzję z dnia [...] września 2014 r., że nie ma obowiązku ponoszenia jakichkolwiek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bo na zamieszkiwanej przez niego nieruchomości, której jest właścicielem, nie powstają odpady komunalne, a wobec tego nie ma on za co płacić. Natomiast organ, mocą zaskarżonej decyzji, wydanej przy zastosowaniu art. 54 § 3 p.p.s.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która przecież nakłada na skarżącego obowiązek ponoszenia omawianych opłat za czas poczynając od 1 lipca 2013 r. Wobec tego organ, wydając zaskarżoną decyzję, w istocie nie uwzględnił skargi, tym bardziej w całości. Wynika to wprost z porównania treści stanowiska skarżącego z rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonej decyzji. Chcąc uwzględnić skargę w całości, należałoby zgodzić się ze skarżącym, że nie ma on obowiązku ponoszenia jakichkolwiek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ jednak wyraźnie stoi na stanowisku, zgodnie z którym skarżący ma obowiązek ponosić takie opłaty. Zatem, zestawienie treści stanowiska skarżącego z treścią zaskarżonej decyzji niewątpliwie prowadzi do wniosku, że organ nie uwzględnił skargi, pomimo że powołał się na instytucję autokontroli. W następstwie rozstrzygnięcie przyjęte przez organ w zaskarżonej decyzji pozostaje w jawnej, oczywistej sprzeczności treścią art. 54 § 3 p.p.s.a., który jednoznacznie uprawnia organ do stosowania instytucji autokontroli tylko w celu uwzględnienia stanowiska skarżącego w całości. W powyższych okolicznościach zaskarżona decyzja została więc wydana przy rażącym naruszeniu prawa, a ściślej art. 54 § 3 p.p.s.a. Tym samym zaistniała przesłanka stwierdzenia jej nieważności, o której stanowi 247 § 1 pkt 3 o.p. Za utrwalone należy uznać zapatrywanie prawne, w myśl którego z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, a istnienie tej sprzeczności da się wykazać przez proste zestawienie przepisu i rozstrzygnięcia organu. Oczywistość naruszenia prawa polega więc na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa, stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, którego treść nie wywołuje jakichkolwiek wątpliwości, wymagających odwołania się do innych reguł wykładni, poza ściśle językową. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, a więc nie tylko prawa materialnego, ale również procesowego (zob. m.in. wyroki w sprawach sygn.: I SA/Po 1102/13 czy I GSK 870/12, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka właśnie sytuacja wystąpiła w okolicznościach analizowanego postępowania, w odniesieniu do zaskarżonej decyzji. W trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. organ był uprawniony wyłącznie uwzględnić skargę w całości. Tymczasem zastosował ww. regulację, chociaż nie zamierzał zgodzić się ze skarżącym. Dla porządku wymaga odnotowania, że stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ ma obowiązek przedstawić skargę sądowi bez względu na to czy stosuje tryb autokontroli, czy też nie. Z powodów przedstawionych wyżej należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a. Jednocześnie, wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, przedwczesna była sądowa kontrola dotycząca istoty sporu skarżącego z organem, a więc zgodności z prawem samego określenia skarżącemu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wynagrodzenie dla pełnomocnika, ustanowionego dla skarżącego w ramach prawa pomocy, uzasadnia art. 250 p.p.s.a.