II SAB/Gd 5/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje A Spółkę Akcyjną z siedzibą w G. do rozpatrzenia w terminie 14 dni od daty otrzymania wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności wniosku A. Z. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 7 stycznia 2013 r., 2. stwierdza, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na rzecz skarżącego A. Z. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący A. Z. wniósł skargę na bezczynność A SA w G. w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Wskazał, że pismem z dnia 7 stycznia 2013 r. wystąpił do A SA w G. o udostępnienie, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działkach nr [...], [...] i [...] w B., stanowiących jego własność. Do dnia wniesienia skargi skarżący nie otrzymał żądanej dokumentacji, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji, czy też w sprawie umorzenia postępowania. Skarżący twierdził, że żądanie zawarte w ww. wniosku dotyczy sprawy publicznej i nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.). A SA w G. w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi. Wskazała, że skarżący domagał się przede wszystkim zawarcia umowy służebności przesyłu oraz zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości pod rygorem skierowania sprawy na drogę sądową. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie służą pozyskiwaniu informacji w sprawach indywidualnych i realizacji osobistych celów wnioskodawcy Dodała, że wniosek skarżącego została skierowany do innego podmiotu, tj. B SA w G. Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 7 stycznia 2013 r. wezwał B SA w G. do ustanowienia na ww. działkach odpłatnej służebności przesyłu dotyczącej linii energetycznej średniego napięcia posadowionej na tej działce oraz wezwał do zapłaty określonej w tym piśmie kwoty tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z tych działek. Ponadto w tym samym piśmie wezwano B SA w G. do udostępnienia w terminie 30 dni dokumentacji związane z posadowieniem urządzeń przesyłowych na ww. nieruchomości, w tym ewentualnie istniejącej decyzji administracyjnej stanowiącej źródło prawne tego zdarzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Podstawowym zagadaniem występującym w rozpoznawanej sprawie jest to, czy A SA w G. jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.). Słusznie skarżący wskazywał w skardze, że podstawą twierdzącej odpowiedzi na to pytanie jest art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy, w szczególności ta część tego przepisu, z której wynika, że zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, które wykonują zadania publiczne. Za tym, że A SA w G. wykonuje zadania publiczne ma, zdaniem skarżącego, przemawiać okoliczność, iż jest to przedsiębiorstwo energetyczne, zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej. A SA w G. nie kwestionuje, że jest przedsiębiorstwem energetycznym, realizującym cele użyteczności publicznej, polegające na dystrybucji i przesyle energii elektrycznej. Z Biuletynu Informacji Publicznej tej spółki wynika, że pełni ona funkcję niezależnego operatora systemu dystrybucyjnego, na podstawie decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Jest jednym z największych dystrybutorów energii elektrycznej w Polsce. Działa w północnej i środkowej części kraju, dostarczając energię elektryczną na obszarze 1/4 powierzchni Polski. Z jej usług korzysta łącznie ponad 2,9 mln odbiorców. Wykonując te zadania eksploatuje ponad 192.000 km linii elektrycznych wszystkich napięć. Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.) budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jest celem publicznym w rozumieniu tej ustawy, uzasadniającym wywłaszczenie lub inne ograniczenie wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 124 powołanej ustawy). A SA w G. prowadzi działalność gospodarczą, która jest jednakże poddana licznym ograniczeniom z uwagi na interes publiczny. Przede wszystkim zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U z 2012 r., poz. 1059 ze zm.), jako przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się dystrybucją energii jest obowiązane zapewnić wszystkim odbiorcom oraz przedsiębiorstwom zajmującym się sprzedażą energii, na zasadzie równoprawnego traktowania, świadczenie usług dystrybucji energii, na zasadach i w zakresie określonym w ustawie. Będąc operatorem systemu dystrybucyjnego jest odpowiedzialne za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami elektroenergetycznymi (art. 3 pkt 25 ustawy - Prawo energetyczne). A SA w G. jest uczestnikiem regulowanego rynku energii elektrycznej. Regulacja tego rynku jest, jak wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2006 r., P 24/05, uzasadniona interesem publicznym (art. 22 Konstytucji RP). To wszystko, zdaniem Sądu, świadczy o tym, że A SA w G. wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Oznacza to, że do posiadanych przez ten podmiot informacji publicznych ma zastosowanie ta ustawa. Podkreślić należy, że A SA w G. udostępnia informacje publiczne w Biuletynie Informacji Publicznej. Jak wyżej wskazano z Biuletynu tego zaczerpnięto informacje o działalności tej spółki. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej informacje publiczne są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej przez podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. A SA w G. sama więc uznaje, że jest podmiotem, który w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. W końcu stwierdzić też należy, że w podobnych sprawach zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, jak i inne sądy administracyjne pierwszej instancji przyjmowały, że A SA w G. jest podmiotem wykonującym zadania publiczne i z tego powodu jest zobowiązana do udostępniania posiadanej informacji publicznej. Stanowisko to zostało zaaprobowane w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego – np. wyrok z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1903/13, wyroki z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1828/13 oraz I OSK 1829/13, z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1660/13, z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1539/13 oraz I OSK 1540/13. Drugim zagadnieniem występującym w rozpoznawanej sprawie jest to czy żądana przez skarżącą informacja jest informacją publiczną. Sam fakt, że informacja jest w posiadaniu podmiotu wykonującego zadania publiczne, a więc zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej, nie oznacza, że jest to informacja publiczna w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z bardzo szeroką definicją informacji publicznej, wynikającą z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Z powyższego wynika, że w przypadku A SA w G. informacją publiczną będą przede wszystkim te informacje, które są związane z zadaniami publicznymi wykonywanymi przez ten podmiot, dzięki którym został on uznany za podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Informacją publiczną jest więc każda informacja o eksploatowanych przez A SA w G. liniach energetycznych. Takich zaś linii dotyczy żądanie skarżącego. Żądanie to jest więc żądaniem udostępnienia informacji publicznej. Nie sposób jednakże nie dostrzec szczególnych okoliczności żądania skarżącego, mianowicie tego, że jest ono ściśle związane ze sporem natury cywilnej, jaki powstał pomiędzy nim a A SA w G. w związku z tym, że linie energetyczne przebiegają przez nieruchomość skarżącego. Okoliczności te mogłyby wskazywać na to, że żądanie skarżącego jest nadużyciem prawa, gdyż nie chodzi jemu o informację publiczną, lecz o informację w jego konkretnej sprawie. Rozważając to zagadnienie Sąd uwzględnił przede wszystkim art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w którym stanowi się, że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Przepis ten jest - w ocenie Sądu – świadomie zastosowanym przez ustawodawcę środkiem eliminowania ewentualnych prób ograniczania prawa do informacji publicznej. Z przepisu tego wynika bowiem, że poza jakimkolwiek zainteresowaniem podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej musi być to, dlaczego ktoś żąda udostępnienia informacji publicznej. Stosując taki środek ustawodawca musiał się liczyć z tym, że prawo do informacji publicznej może być nadużywane lub wykorzystywane do celów, którym nie miało służyć. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, skarżący wykorzystuje prawo do informacji publicznej w celu osiągnięcia pewnej przewagi w sporze cywilnym, a nie w celu poznania informacji o działaniu podmiotu wykonującego zadania publiczne. Z woli ustawodawcy taka sytuacja jest jednakże zgodna z prawem. Ustawodawca uznał, że dostęp do informacji publicznej jest wartością tak cenną, że warto poświęcić inne wartości w celu zapewnienia nieskrępowanej realizacji prawa do informacji publicznej. Dodatkowym argumentem za taką wykładnią jest to, że w świetle art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej żądanie udostępnienia informacji publicznej nie musi być w żaden sposób uzasadnione. Zatem, gdyby niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie opierało się na stwierdzeniu nadużycia prawa do informacji publicznej, o którym Sąd dowiedziałby się ze szczerego przedstawienia przez skarżącego okoliczności związanych z żądaniem udostępnienia informacji publicznej, można by się spodziewać żądania bez żadnego uzasadnienia, które w świetle art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej musiałoby być uwzględnione. Tym samym Sąd, przyjętą wykładnią prawa, skłaniałby skarżącego do zatajania prawdziwych okoliczności sprawy, co nie jest pożądane. Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że A SA w G. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja jest informacją o sprawach publicznych. W związku z tym podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej powinien był żądanie skarżącego załatwić zgodnie z trybem przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Jeżeli posiada żądaną informację powinien był ją udostępnić albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, gdyby uznał, że za odmową przemawiają okoliczności ograniczające prawo do informacji publicznej (art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Jeżeli żądanej informacji nie posiada powinien był o tym skarżącego powiadomić. Skoro w żaden ze wskazanych sposobów żądanie skarżącego nie zostało załatwione oraz skoro jest oczywiste, że upłynął termin 14 dni, w którym żądanie to powinno być załatwione (art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), to skarga na bezczynność jest uzasadniona. Wobec zasadności skargi na bezczynność Sąd na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zobowiązał A SA w G. do załatwienia w określonym terminie wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Sąd wyrok skierował do A SA w G., mimo że wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej został wystosowany do B SA w G. W ocenie Sądu rzeczą adresata żądania było przekazanie wniosku właściwemu podmiotowi, który zajmuje się dystrybucją i przesyłaniem energii elektrycznej z wykorzystaniem opisanych we wniosku urządzeń przesyłowych, to jest do A SA w G., skoro adresat żądania, B SA w G. jako przedmiot swego działania wskazuje jedynie sprzedaż energii, a obie spółki funkcjonują w ramach jednej grupy energetycznej, tj. Grupy C. Sąd uznał, że bezczynność A SA w G. nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, gdyż brak udostępnienia informacji w szczególnych okolicznościach sprawy, polegających na tym, że skarżący żąda udostępnienia informacji publicznej w związku ze sporem cywilnym, z punktu widzenia drugiej strony tego sporu, czyli A SA w G., mógł się wydawać usprawiedliwiony. Wobec uwzględnienia skargi i wniosku skarżącego Sąd na mocy art. 200 oraz art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania.