I OZ 532/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 908/15 odrzucające skargę kasacyjną W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 908/15 oddalającego skargę W. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania postanawia oddalić zażalenie I OZ 532/16 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dniu 1 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 908/15 (dalej postanowienie z 1 marca 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną W. M. (dalej skarżący) od wyroku z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 908/15 oddalającego skargę W. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że odpis wyroku z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 908/15 doręczono skarżącemu dnia 28 października 2015 r., zatem termin do wniesienia środka odwoławczego upłynął z dniem 27 listopada 2015 r. Skarga kasacyjna została wniesiona przez pełnomocnika skarżącego w dniu 1 lutego 2016 r. W sprawie nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia ww. środka odwoławczego. Sąd wskazał, że wniesienie skargi nastąpiło już po upływie 30-dniowego terminu, ustanowionego w art. 177 § 1 ppsa, co skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 178 ppsa (k. 105-107 akt sądowych). W zażaleniu skarżący reprezentowany przez pełnomocnika r. pr. M. K. zarzucił naruszenie art. 177 § 1 ppsa przez jego błędne zastosowanie, podczas gdy w niniejszej sprawie winien być zastosowany art. 177 § 3 ppsa, wprowadzony z dniem 15 sierpnia 2015 r. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które dotychczas nie zostały opłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pełnomocnik skarżącego został ustanowiony w ramach prawa pomocy w trybie art. 245 § 1 i 2 ppsa, wobec powyższego sposób zaskarżania orzeczeń dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, uregulowany został w art. 177 § 3 ppsa. Odpis pisma o ustanowieniu r. pr. M. K. pełnomocnikiem z urzędu doręczono pełnomocnikowi dnia 7 stycznia 2016 r., a termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął dnia 8 lutego 2016 r. (k. 112-113 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 177 § 1 ppsa, skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 178 ppsa, skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu WSA odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też braku możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika złożonym w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie wpływa na bieg tego terminu. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (postanowienie NSA z 11.3.2008 r., I GZ 11/08). Niemniej okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie radcy prawnego po upływie tego terminu przez właściwą okręgową izbę radców prawnych (art. 253 ppsa), mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 479-480, teza 7; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 654-655, nb 5). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, zgodnie z którym, przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wniesieniem skargi kasacyjnej ustaje najpóźniej z upływem trzydziestu dni od dnia, w którym profesjonalny pełnomocnik dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik jest upoważniony do podejmowania w sprawie czynności umożliwiających sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Wskazać przy tym należy, że samo zapoznanie się z aktami – jeżeli pełnomocnik wniesie skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia w terminie 30 dni od dnia w którym dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu – nie może automatycznie oznaczać przyjęcia, że pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość działania w sprawie. Przyjęcie powyższego poglądu nie oznacza jednak, że wydłużony został termin określony w art. 177 § 1 ppsa, ponieważ termin ten jest liczony od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jeżeli skarżącemu doręczono odpis wyroku z uzasadnieniem, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Tym samym, skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Jednakże wniosek taki nie został w niniejszej sprawie złożony (k. 88-90, 95 akt sądowych). Przepisy ppsa nie przewidują wstrzymania biegu terminów ustawowych. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może stanowić podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sytuacja taka nie sytuuje strony chcącej skorzystać z prawa pomocy w gorszej, niekorzystnej pozycji, ani nie pozbawia strony konstytucyjnego prawa do sądu oraz do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu ma takie same prawa i obowiązki, jak pełnomocnik z wyboru, zaś jedyną różnicą jest zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów związanych z jego ustanowieniem. W niniejszej sprawie odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 28 października 2015 r. (k. 49 akt sądowych). W dniu doręczenia odpisu wyroku skarżący nie miał jeszcze wyznaczonego profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 23 października 2015 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych pismem z dnia 25 listopada 2015 r. wyznaczyła skarżącemu pełnomocnika z urzędu. W dniu 1 lutego 2016 r. (data stempla pocztowego) r. pr. M. K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 1 października 2015 r. (k. 39-41, 52, 67, 88-90, 95 akt sądowych). W niniejszej sprawie wystąpienie przez skarżącego w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a następnie wniesienie przez ustanowionego pełnomocnika skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu (który upłynął z dniem 27 listopada 2015 r.), wymagało złożenia stosownego wniosku o przywrócenie terminu i uprawdopodobnienia okoliczności braku winy w niedochowaniu terminu, zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 86 i n. ppsa. Skoro jednak do skargi kasacyjnej nie dołączono wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a skarga ta została złożona po terminie, to koniecznym stało się jej odrzucenie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsze zażalenie nie podzielił opisanego w zażaleniu stanowiska, że trzydziestodniowy termin na złożenie skargi kasacyjnej służy przede wszystkim pełnomocnikowi strony i liczony winien być od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, gdyż nie znajduje ono podstaw w obowiązujących przepisach prawnych, mających zastosowanie w kontrolowanej sprawie (postanowienie NSA z 22.6.2012 r., II OZ 520/12, cbosa). Wnioski i żądania pełnomocnika wywiedzione w zażaleniu odpowiadają w istocie treści aktualnie obowiązującego art. 177 § 3 ppsa, który brzmi następująco: w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Podkreślić trzeba, że § 3 został dodany do art. 177 ppsa przepisem art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. W art. 2 powołanej ustawy zmieniającej zawarto regulacje przejściowe i wskazano, że przepisy ppsa, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 tej ustawy, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ppsa w brzmieniu dotychczasowym. Z powyższego wynika, że art. 177 ppsa w brzmieniu nadanym przez ustawę zmieniającą, a więc i § 3 tego artykułu, nie ma zastosowania do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r. (skargą z dnia 27 kwietnia 2015 r., k. 2, 3 akt sądowych). Zatem zastosowanie w tej sprawie znajduje art. 177 w dotychczasowym brzmieniu. Skoro więc skarga kasacyjna nie została wniesiona w ustawowym trzydziestodniowym dniowym terminie, o którym mowa w art. 177 § 1 ppsa, a ustanowiony z urzędu pełnomocnik, wnosząc środek zaskarżenia z uchybieniem terminu, nie złożył wniosku o jego przywrócenie, to WSA w Warszawie miał pełne podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej. Odnośnie wniosku o zwrot kosztów postępowania wyjaśnić trzeba, że wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez WSA w postępowaniu określonym w przepisach art. 258- 261 ppsa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 194 § 1 pkt 1a w związku z art. 184 i art. 197 § 1 i 2 ppsa, oddalił zażalenie.