I OZ 968/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1378/15 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek J. Ł. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1378/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku J. Ł., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 1 października 2015 r. oddalono skargę J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Postanowieniem z dnia 26 października 2015 r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 1 grudnia 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie poinformowała, że pełnomocnikiem skarżącego wyznaczyła adwokata R. S. W dniu 7 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. We wniosku pełnomocnik skarżącego podniósł, że w dniu 7 stycznia 2016 r. przeglądając akta sprawy dowiedział się, że skarżący nie złożył wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku pomimo, że w dniu 8 października 2015 r. otrzymał sentencję wyroku wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia wniosku w ww. zakresie. Następnie Sąd zarządzeniem z dnia 18 stycznia 2016 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do udzielenia informacji w jakiej dacie odebrał pismo Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego wskazał, że pismo o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu odebrał w dniu 22 grudnia 2015 r. Jednocześnie wskazał, że od dnia 23 grudnia 2015 r. do dnia 6 stycznia 2016 r. przebywał na urlopie w związku z wyjazdem świąteczno-noworocznym. Dlatego też zapoznał się z aktami sprawy w pierwszym możliwym terminie, tj. w dniu 7 stycznia 2016 r. Wskazał, że w kwestii oceny przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, który zapadł w dniu 1 października 2015 r. nie powinno mieć znaczenia kiedy pełnomocnik został wyznaczony, ale kiedy realnie miał szansę dowiedzieć się o tym, że wniosek w przedmiocie uzasadnienia wyroku nie został złożony przez stronę. Podniósł, że to czy strona po doręczeniu jej wyroku złożyła wniosek o uzasadnienie, czy nie, można jedynie stwierdzić na podstawie przeglądu akt w Sądzie. Z treści zawiadomienia Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie, czy postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, okoliczność ta nie wynika i nie da się ustalić w inny sposób niż zapoznając się z aktami sprawy, a przegląd akt był dopiero możliwy w dniu 7 stycznia 2016 r. W związku z powyższym wniósł o przywrócenie uchybionego terminu. Wezwaniem Sądu z dnia 1 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego został zobowiązany do nadesłania, w terminie 7 dni, dowodów potwierdzających, że w dniach od 23 grudnia 2015 r. do dnia 6 stycznia 2016 r. przebywał na urlopie. Powyższe wezwanie otrzymał w dniu 22 kwietnia 2016 r., jednakże pozostało ono bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu w pierwszej kolejności wskazał, że pełnomocnik skarżącego zachował wymogi formalne do złożenia wniosku. Zachował bowiem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", ponieważ o wyroku z dnia 1 października 2015 r. dowiedział w dniu 7 stycznia 2016 r. i tego samego dnia złożył wniosek. Równocześnie pełnomocnik skarżącego dokonał czynności, której nie dokonał w terminie. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku Sąd wyjaśnił, że w okolicznościach sprawy nie wykazano braku winy w uchybieniu terminu. Niedochowanie przez pełnomocnika skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych. Z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 29 lutego 2016 r. wynika, że pismo z Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie zawiadamiające o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego z urzędu otrzymał w dniu 22 grudnia 2015 r. Mając zatem świadomość, że w okresie od dnia 22 grudnia 2015 r. do dnia 6 stycznia 2016 r., jak podał – przebywał na urlopie powinien dochować należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, co oznaczało zapoznanie się z aktami sprawy i złożeniem wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Sąd zaznaczył, że pomimo wezwania z dnia 1 kwietnia 2016 r. nie nadesłano, w terminie 7 dni, dowodów potwierdzających, że w dniach od 23 grudnia 2015 r. do dnia 6 stycznia 2016 r. pełnomocnik przebywał na urlopie. Ponadto, w ocenie Sądu, urlop nie jest potwierdzeniem braku winy, ponieważ nie wyklucza on dokonania czynności, a pełnomocnik, który świadcząc profesjonale usługi prawne udaje się na urlop nie zapewniając prawidłowej ochrony interesów reprezentowanych przez siebie klientów dopuszcza się niedbalstwa. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. Ł., zarzucając naruszenie: 1) art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia bez rozpoznania istoty wniosku w zakresie uzasadniającym przywrócenie terminu; 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu postanowienia do okoliczności wskazanych we wniosku z dnia 7 stycznia 2016 r., a uzasadniających przywrócenie terminu; 3) art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie winy w niedochowaniu terminu, mimo braku możliwości stwierdzenia przez pełnomocnika, przed zapoznaniem się z aktami sprawy, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie został dotychczas złożony. W oparciu o powyższe zarzuty J. Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W myśl zaś art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z powołanych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, przy czym w pierwszej kolejności badaniu podlega okoliczność, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w siedmiodniowym terminie liczonym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd I instancji przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie i podlega merytorycznej ocenie. Stanowisko to uznać należy za nieprawidłowe. Podkreślić należy, że skarżący został dwukrotnie pouczony o sposobie i trybie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Po raz pierwszy w zawiadomieniu o rozprawie, a następnie przy doręczeniu odpisu sentencji wyroku z dnia 1 października 2015 r. Nie ulega wątpliwości, że w terminie zakreślonym w art. 141 § 2 P.p.s.a. skarżący nie wystąpił z wnioskiem o uzasadnienie wyroku. Zwrócił się natomiast o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając kwestię dochowania terminu przez pełnomocnika strony należy wskazać, że ustanie przeszkody do spełnienia terminowej czynności procesowej, w tym przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, należy liczyć od dnia, w którym pełnomocnik, ustanowiony w ramach prawa pomocy, dowiedział się, że został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 843/10, LEX nr 743932 oraz z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OZ 206/15). Z akt sprawy wynika, że w dniu 22 grudnia 2015 r. adwokat R. S. został powiadomiony o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla J. Ł. w niniejszej sprawie. Przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wynoszącego – zgodnie z art. 141 § 2 P.p.s.a. – 7 dni, ustała zatem z dniem, w którym pełnomocnik miał możliwość sporządzenia wniosku, nie później jednak niż 7 dni od dnia wyznaczenia do występowania w sprawie. Oznacza to, że przyczyna uchybienia terminu ustąpiła najpóźniej z dniem 29 grudnia 2015 r., zaś termin na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu upłynął 5 stycznia 2016 r. Pełnomocnik skarżącego żądanie przywrócenia terminu wniósł do sądu w dniu 7 stycznia 2016 r. W konsekwencji powyższego wniosek o przywrócenie terminu podlegał odrzuceniu jako spóźniony. Rozważania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczące urlopu pełnomocnika skarżącego w dniach od 22 grudnia 2015 r. do 6 stycznia 2016 r., jak i podnoszone w zażaleniu okoliczności mogłyby być ewentualnie przedmiotem rozważań w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Przewidziany w tym przepisie siedmiodniowy termin do wniesienia pisma jest bowiem ustawowym terminem procesowym, który podlega przywróceniu na zasadach ogólnych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 88 i art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.