III SA/Gd 724/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia 14 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie nieważności uchwały w sprawie zmiany uchwały dotyczącej podziału gminy na stałe obwody głosowania, ustalenia ich numerów, granic i siedzib obwodowych komisji wyborczych oddala skargę. Uchwałą nr X/67/2015 z dnia 29 czerwca 2015 r. Rada Gminy S. dokonała zmiany uchwały nr XXXVI/295/2013 z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie podziału Gminy S. na stałe obwody do głosowania. Na mocy dokonanej zmiany Gmina S. została podzielona na 3 stałe obwody do glosowania. W uzasadnieniu wskazano, że utworzenie dodatkowego - trzeciego - obwodu w nowo wybudowanej świetlicy środowiskowej w Ż. spowoduje lepszy dostęp do lokali wyborczych dla osób niepełnosprawnych. Do tej pory w gminie S. siedziba obwodowej Komisji nr 2 w G. W. musiała być bowiem każdorazowo, a więc doraźnie, dostosowywana do potrzeb osób niepełnosprawnych. Świetlica w Ż. jest natomiast na stałe dostosowana do potrzeb tych osób. Jako podstawę prawną podjęcia uchwały wskazano m.in. art. 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U 2011, Nr 21, poz. 112 ze zm.) Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 14 lipca 2015 r. nr PN-IV.4131.62.2015.MP na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz.U. 2013, poz. 594 ze zm.) Wojewoda stwierdził nieważność uchwały. Organ nadzorczy wskazał, że obwody głosowania mają charakter stały, a zmiany obwodów głosowania muszą być uzasadnione tj. wynikać z przyczyn wskazanych w art. 13 ust. 1 Kodeksu wyborczego. Rada gminy jest zatem uprawniona do zmiany ustalonego podziału na obwody, jeżeli konieczność taka wynika ze zmian granic gminy lub zmiany liczby mieszkańców w gminie lub w obwodzie głosowania. Uchwała o zmianie podziału obwodów wyborczych w gminie S. została natomiast podjęta z innych powodów. Gmina S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. rozstrzygnięcie nadzorcze, zarzucając organowi nadzoru naruszenie art. 13 § 1 i art. 13 a Kodeksu wyborczego. Zdaniem strony skarżącej podjęcie uchwały było uzasadnione i miało oparcie w przepisach Kodeksu wyborczego. Utworzenie nowego obwodu do głosowania spowoduje łatwiejszy dostęp mieszkańców do lokali wyborczych oraz ułatwi i przyspieszy pracę komisji wyborczych. Wniosek o podjęcie uchwały został przedłożony radzie gminy przez wójta, który uwzględnił w ten sposób prośby mieszkańców z miejscowości Ż., W., W. i S. o utworzenie odrębnego obwodu do głosowania ze względu na ograniczającą możliwość korzystania z praw wyborczych wynikającą ze znacznej odległości tych miejscowości od lokalu wyborczego w Smołdzinie. Jednocześnie - zgodnie z art. 13 a Kodeksu wyborczego - wójt może przedłożyć radzie gminy wnioski w sprawie zmian siedzib obwodowych komisji wyborczych, a takim jest przecież, uwzględniający postulaty mieszkańców, wniosek o utworzenie dla wymienionych sołectw oraz dla osób niepełnosprawnych obwodu i siedziby obwodowej komisji wyborczej w Ż.. Zdaniem mieszkańców i organów gminy S. właśnie dodany do ustawy art. 13 a Kodeksu wyborczego wskazuje na wolę ustawodawcy nieutrudniania wyborcom dostępu do lokali wyborczych i siedzib obwodowych komisji wyborczych, w tym - przez umożliwienie dokonywanie zmian w ich obszarze i liczbie, a także przez tworzenie nowych siedzib obwodowych komisji wyborczych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wskazał, że 13a Kodeksu wyborczego nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie. Czym innym jest bowiem zmiana siedziby obwodowej komisji wyborczej, a czym innym - podział gminy na stałe obwody do głosowania, o czym jednoznacznie świadczy tytuł uchwały, przywołana podstawa prawna oraz jej treść normatywna sprowadzającą się w istocie do wyodrębnienia nowego obwodu głosowania wraz z przypisaniem mu nowej siedziby komisji wyborczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniesiona skarga jest niezasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżony akt nadzoru został wydany z zachowaniem terminu do jego wydania. W myśl art. 91 ust. 1 zd. 2 u.s.g., o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. W rozpoznawanej sprawie termin ten został zachowany Przepis art. 91 ust. 1 u.s.g. stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Dotyczy to każdego istotnego naruszenia prawa, gdyż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa – art. 91 ust. 4 u.s.g. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że istotnymi naruszeniami prawa, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie, są takie naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (tak: M. Stahl, Z. Kmieciak: "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny)", Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). Przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody jest uchwała Rady Gminy S. z dnia 29 czerwca 2015 r. Nr X/67/2015 w sprawie zmiany uchwały nr XXXVI/295/2013 z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie podziału gminy S. na stałe obwody głosowania, ustalenia ich numerów, granic i siedzib obwodowych komisji wyborczych, zmienionej uchwałą Nr LV/413/2014 Rady Gminy S. z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie zmiany uchwały nr XXXVI/295/2013 z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie podziału gminy S. na stałe obwody głosowania, ustalenia ich i numerów, granic i siedzib obwodowych komisji wyborczych, podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2013 r., poz.594 ze zm.), art.12 § 2,3 i 11, 12, 13 i art. 13 ustawy z dnia 5 stycznia2011 r. - ustawy- Kodeks wyborczy (DZ.U. z 2011 r., Nr 21, poz.112 ze zm.). Kodeks wyborczy wszedł w życie z dniem 1 sierpnia 2011 r. (art. 1 ustawy z dnia 5 stycznia. 2011 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy – Dz. U. Nr 21, poz. 113 ze zm., zwanej dalej "Przepisy wprowadzające"). Zgodnie z art. 14 ust. 1 Przepisów wprowadzających, rada gminy dokona podziału gminy na stałe obwody głosowania, o których mowa w art. 12 ustawy, o której mowa w art. 1, oraz ustali ich numery, granice oraz siedziby obwodowych komisji wyborczych w terminie 3 miesięcy od dnia podziału gminy na okręgi wyborcze, o których mowa w art. 13 (Przepisów wprowadzających).Wymaganą uchwałę, co wynika m.in. z akt ( k-1, akta nie numerowane), Rada Gminy S. podjęła w dniu 30 stycznia 2014 r. Nr XXXVI/295/2013. Uchwała dokonała podziału gminy S. na dwa stałe obwody głosowania oraz ustaliła numery, granice i siedziby obwodowych komisji wyborczych (patrz – załącznik do cyt. uchwały). Podział na obwody głosowania o stałym charakterze oznacza, że wszystkie wybory: prezydenckie, parlamentarne, samorządowe czy referenda przeprowadzane są w tych samych obwodach głosowania, utworzonych na tych samych zasadach określonych w ustawie Kodeks wyborczy ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 listopada 2013 r., w sprawie sygn.. akt II SA/Sz 1114/13; dostępny w bazie orzeczeń sadów administracyjnych). Art. 13 Kodeksu wyborczego stanowi, że wójt przedkłada radzie gminy wnioski w sprawie zmian w podziale na stałe obwody głosowania, jeżeli konieczność taka wynika ze zmian granic gminy, zmiany liczby mieszkańców w gminie lub w obwodzie głosowania. Z przedłożonych Sądowi akt, a w szczególności – z treści uzasadnienia do zakwestionowanej przez Wojewodę uchwały nie wynika, by w gminie S. zmieniono granice, by zmieniła się liczba jej mieszkańców bądź – by zmieniła się liczba mieszkańców któregokolwiek z dwóch stałych obwodów głosowania. Z powyższych względów stwierdzić należało, że podjęta przez Radę Gminy S. uchwała Nr XXX/160/2013 z dnia 29 czerwca 2015 r., jako sprzeczna z prawem w rozumieniu art. 91 ust. 1 i 3 u.g.n., jest nieważna, co słusznie stwierdził Wojewoda w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym PN-IV.4131.62.2015.MP z dnia 14 lipca 2015 r. W ocenie Sądu, postępowanie przed organem nadzorczym zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. W nawiązaniu do zarzutów skargi stwierdzić należy, że w przywoływanym w niej art. 13a Kodeksu wyborczego mowa jest o zmianie siedzib obwodowych komisji wyborczych, co jest oczywiście czym innym, niż zmiana w podziale na stałe obwody głosowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.