II SAB/Łd 137/15

Dnia 14 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2015 roku sprawy ze skargi Fundacji A we W. na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. na rzecz Fundacji A we W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Pismem z dnia 15 czerwca 2015 r. Fundacja A we W., reprezentowana przez adwokata A. K., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w związku z wnioskiem z dnia 12 maja 2015 r. i wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Z motywów skargi wynika, że strona skarżąca wnioskiem z dnia 12 maja 2015 r. zażądała od Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. udostępnienia informacji w formie kserokopii lub skanów umów cywilnoprawnych zawartych w roku 2014 przez samorząd adwokacki z adwokatami zrzeszonymi w [...] adwokaturze, których przedmiotem było odpłatne (z majątku samorządu zawodowego) przeprowadzenie zajęć z aplikantami adwokackimi lub inne czynności związane ze szkoleniem aplikantów. Fundacja dotychczas nie uzyskała rzeczonych informacji, co uzasadniało wniesienie skargi na bezczynność. Odpowiadając na skargę Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. wniosła o umorzenie postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, argumentując, że wniosek strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z dnia 12 maja 2015 r. wpłynął do organu w dniu 13 maja 2015 r., a pismem z dnia 13 lipca 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. przesłała stronie skarżącej kopie umów wskazanych we wniosku. Zatem postępowanie wywołane skargą stało się bezprzedmiotowe. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 lipca 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do wypowiedzenia się w terminie 7 dni, czy wobec udzielenia przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. pismem z dnia 13 lipca 2015 r. znak: L.dz.[...] odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, podtrzymuje skargę na bezczynność organu. Odpowiadając na powyższe wezwanie, pismem z dnia 18 sierpnia 2015 r. strona skarżąca podtrzymała skargę w całości podnosząc, że w aspekcie merytorycznym żądane informacje nie zostały udostępnione. W kolejnym piśmie z dnia 31 sierpnia 2015 r. skarżąca Fundacja wskazała, że w dniu 31 sierpnia 2015 r. doręczono jej paczkę pocztową zawierającą żądaną informację wraz z pismem przewodnim Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 13 lipca 2015 r. L.dz.[...]. W związku z powyższym skarżąca wniosła o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość i obciążenie organu kosztami postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w kwocie 357 zł, obejmującej wynagrodzenie pełnomocnika, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz opłatę sądową od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Według art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, co nastąpiło z dniem 15 sierpnia 2015 r. Sąd pomimo nowelizacji art. 3 § 2 i art. 149 p.p.s.a. odpowiednio na mocy art. 1 pkt 1 i pkt 49 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., wobec przywołanego wyżej art. 2, stosował te przepisy w brzmieniu dotychczasowym. W myśl art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W rozumieniu art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Stosownie zaś do treści art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu ograniczone jest do badania przez sąd, czy organ miał wynikający z prawa obowiązek udostępnienia informacji publicznej i czy dokonał tego w terminie określonym w art. 13 ustawy z dnia 6 września 2011 r. o udostępnieniu informacji publicznej (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 782) – dalej w skrócie "u.d.i.p.". Konieczne jest także ustalenie, czy po wytoczeniu skargi nie zaszły przesłanki obligujące do umorzenia postępowania sądowego stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uznawszy zaś, że organ był bezczynny w tej dacie, ale przestał nim być, wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność w trybie autokontroli, sąd powinien uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie - postępowanie to stało się bezprzedmiotowe (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 lipca 2014 r. sygn. akt II FSK 1779/14 – Lex nr 1492884, 22 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 378/13 – Lex nr 1582107, 3 września 2013 r. sygn. akt II OSK 1888/13 – Lex nr 1554313, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 - ONSAiWSA 2009/4/63,). W realiach rozpoznawanej sprawy okolicznością niesporną pozostaje fakt, że wniosek strony skarżącej z dnia 12 maja 2015 r. dotyczył udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., zaś organ był podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia. Jednakże postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, ponieważ - jak przyznała strona skarżąca - po wniesieniu skargi do sądu Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. w dniu 31 sierpnia 2015 r. doręczyła jej przesyłkę zawierającą żądaną informację publiczną. Zatem zobowiązanie organu do podjęcia określonych czynności, w tym wypadku do udzielenia żądanej przez stronę skarżącą informacji publicznej, byłoby bezprzedmiotowe. Usunięcie stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nadal zobligowany jest także do rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie, które skład orzekający w pełni podziela akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt II SAB/Sz 34/13 i inne; wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem - orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 13 u.d.i.p., który to przepis zobowiązuje organ do udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Podkreślić należy, że po pierwsze organ ma obowiązek udzielić informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, czyli bez niepotrzebnego opóźnienia. I po drugie, udostępnienie informacji publicznej nie powinno trwać dłużej niż 14 dni. W tej sprawie wniosek Fundacji z dnia 12 maja 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu w dniu 13 maja 2015 r. Z odpowiedzi na skargę z dnia 13 lipca 2015 r. wynika, że pismem z tej samej daty Okręgowa Rada Adwokacka przesłała stronie skarżącej wnioskowaną informację, czego dowodem miało być załączone do akt administracyjnych pocztowe pokwitowanie nadania paczki na adres strony skarżącej. Wprawdzie z oświadczenia strony skarżącej wynika, że dopiero w dniu 31 sierpnia 2015 r. organ udostępnił jej informację publiczną, jednakże nie budzi wątpliwości, że zwłoka organu w załatwieniu wniosku nie przybrała rażącego naruszenia prawa. W tej sytuacji sąd nie znalazł również podstaw do nałożenia na organ grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Z tych wszystkich powodów sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej w oparciu o treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W punkcie drugim wyroku sąd na mocy art. 149 § 1 zdanie 2 p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w punkcie trzecim wyroku na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. stosowanego per analogiam w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 461). LS