VI SA/Wa 1741/15

WyrokWSA w Warszawie2015-10-16

Skład orzekający: Dorota Wdowiak, Pamela Kuraś-Dębecka, Izabela Głowacka-Klimas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może ograniczyć prawo wglądu do materiału dowodowego, powołując się na tajemnicę przedsiębiorstwa, mimo braku bezpośredniego przepisu w ustawie kompetencyjnej nakazującego ochronę takich informacji?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może ograniczyć prawo wglądu do materiału dowodowego, powołując się na tajemnicę przedsiębiorstwa, nawet jeśli ustawa kompetencyjna nie zawiera bezpośredniego przepisu nakazującego ochronę takich informacji. W takim przypadku organ może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na przepisach Konstytucji RP, ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących ograniczenia dostępu do akt, jeśli tajemnica przedsiębiorstwa ma wartość gospodarczą i przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania jej poufności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Związku na postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, które ograniczyło prawo wglądu Związku do materiału dowodowego w postaci pisma P. SA, uznając część informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa. Prezes UTK powołał się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Skarżący zarzucił naruszenie zasady jawności postępowania i prawa do informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny pierwotnie oddalił skargę, ale NSA uchylił wyrok z powodu niewystarczającego uzasadnienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA oddalił skargę, uznając ograniczenie prawa wglądu za uzasadnione.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. z siedzibą w W. na postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia prawa wglądu do materiału dowodowego oddala skargę w całości Postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego (dalej Prezes UTK) utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie z [...] listopada 2013 r., którym ograniczył Z. z siedzibą w W. (dalej skarżący Związek) oraz I. (dalej Izba) prawo wglądu do materiału dowodowego obejmującego informacje zawarte w piśmie P. SA z siedzibą w W. (dalej P.) z [...] października 2013 r., uznając je za tajemnicę przedsiębiorstwa w części załącznika nr 1, w zakresie kolumny nr 6 i 7 oraz wyjaśnienia pod wykazem do kolumny nr 5, w zakresie w jakim stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 74 § 2 w zw. z art. 73 k.p.a. i art. 11 ust 1 i 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 ze zm.), u.z.n.k., także art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. nr 16, poz. 94 ze zm.), dalej u.t.k. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: W grudniu 2011 r. Prezes UTK z urzędu wszczął wobec P. postępowanie administracyjne w sprawie zapewnienia niedyskryminującego dostępu przewoźników kolejowych do infrastruktury kolejowej, do udziału w którym na prawach strony dopuścił skarżącego oraz Izbę. Prezes UTK decyzją z [...] maja 2013 r. stwierdził, że P. naruszyło art. 5 ust. 3 u.t.k. Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosło P. oraz Izba. W toku postępowania odwoławczego P. przy piśmie z [...] października 2013 r. załączyło do akt "Wykaz punktów ładunkowych dzierżawionych przez P." - wersja poufna (Załącznik nr 1) oraz "Wykaz punktów ładunkowych dzierżawionych przez P." - wersja jawna (Załącznik nr 2). Część Załącznika nr 1, w zakresie kolumny nr 6 i 7, P. opatrzyło klauzulą "tajemnica przedsiębiorstwa". Wyjaśnienia pod wykazem do kolumny nr 5 oznaczono natomiast jako informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Jednocześnie P. wniosło o nieudostępnianie ww. dokumentów innym stronom lub podmiotom tego się postępowania i oświadczyło, że adnotacje określone jako "tajemnica przedsiębiorstwa", wskazują na informacje dotyczące jego planowanych działań, które obecnie są w fazie negocjacji/uzgadniania, bądź też procesów przygotowawczych. Odwołując się do orzecznictwa P. wywodziło, że informacje handlowe, technologiczne i organizacyjne "są poufne w powszechnym obyczaju", i że za "tajemnicę przedsiębiorstwa" uznaje się również takie informacje, które pozwalają określić strategię przyszłego rozwoju firmy. Zdaniem P. informacje dotyczące jego planowanych działań w obszarze posiadanego majątku, a będące jeszcze w fazie uzgodnień, bezsprzecznie mieszczą się w pojęciu tajemnicy przedsiębiorstwa. Prezes UTK postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. ograniczył skarżącemu Związkowi i Izbie prawo wglądu do ww. materiału dowodowego, tj. obejmującego informacje zawarte w części Załącznika nr 1 w zakresie kolumny nr 6 i 7 oraz wyjaśnienia pod wykazem kolumny nr 5, w zakresie jakim stanowią "tajemnicę przedsiębiorstwa". Skarżący Związek wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Prezes UTK wskazał, że w jego ocenie umożliwienie skarżącemu wglądu do ww. materiału - opatrzonego klauzulą "tajemnica przedsiębiorstwa", mogłoby doprowadzić do znacznego osłabienia pozycji konkurencyjnej P. na rynku transportu kolejowego poprzez pozyskanie przez podmioty konkurencyjne informacji strategicznych P. Jednocześnie Prezes UTK wyjaśnił, że brak bezpośredniego nakazu chronienia informacji gospodarczej w ustawie nie oznacza, że nie jest on obowiązany stosować innych przepisów, w tym przypadku Konstytucji RP i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zwrócił przy tym uwagę na art. 61 Konstytucji RP oraz art. 11 ust 1 u.z.n.k. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2013 r. zapadły w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1401/13, gdzie - w analogicznej sprawie - Sąd oddalił skargę. Organ wyjaśnił, że ograniczenie prawa wglądu do materiału dowodowego na podstawie art. 77 § 2 k.p.a., przy braku takiej podstawy przewidzianej wprost w przepisach ustawy kompetencyjnej, jest prawidłowe ponieważ zarówno działania podejmowane przez regulatora rynku energetycznego, jak i transportu kolejowego, wiążą się z koniecznością uzyskania dostępu do informacji stanowiących tajemnice poszczególnych przedsiębiorstw działających w danym sektorze rynku. Jednocześnie przytoczył uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 lipca 2009 r. (sygn. IV SA/Po 228/09), zgodnie z którym "(...) przepis art. 74 § 2 k.p.a. odnosi się do wszystkich przypadków odmowy realizacji żądań przewidzianych w art. 73 k.p.a., a nie tylko ze względu na przepis art. 74 § 1 k.p.a., na co mogłaby wskazywać systematyka wewnętrzna komentowanego przepisu. Odmowa udostępnienia akt następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (M. Jaskowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2005, str. 470)". Skarżący - Związek z siedzibą w W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzucił Prezesowi UTK naruszenie: 1. art. 6, art. 10 oraz art. 73 § 1 k.p.a. poprzez odmowę udostępnienia mu akt postępowania mimo tego, że nie zawierają one informacji o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", ani nie podlegają wyłączeniu ze względu na ważny interes państwowy, co stanowi naruszenie zasady jawności postępowania, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym oraz zasady praworządności; 2. art. 6, art. 10 oraz art. 74 § 2 k.p.a. poprzez ograniczenie mu dostępu do materiału dowodowego mimo braku przesłanek takiej odmowy wskazanych w art. 74 § 1 k.p.a.; 3. art. 74 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że wyłączenie części akt postępowania w zakresie dokumentów, które P. uznało za "tajemnicę przedsiębiorstwa" leżało w ważnym interesie państwowym, w szczególności zaś poprzez uznanie, że ochrona interesów gospodarczych oraz pozycji konkurencyjnej na rynku przewozów kolejowych leży w ważnym interesie państwowym z uwagi na fakt, że P. jest spółką Skarbu Państwa; 4. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia przesłanek uznania informacji zawartych w części dokumentów przedstawionych przez P. za "tajemnicę przedsiębiorstwa" w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia go poprzedzającego oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że generalna zasada jawności postępowania może doznawać pewnych ograniczeń, jednak są to wyjątki od owej reguły, a tym samym muszą one wynikać z przepisów prawa, i jako wyjątki podlegać wykładni zawężającej. Zdaniem skarżącego z przepisów wynika, że strona z mocy prawa nie ma prawa wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów tylko w sytuacji, gdy akta zawierają informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub ściśle tajne". Zatem wyłączenie przez organ administracji prawa wglądu do innych akt, czyli niezawierających informacji o klauzuli "tajne" lub "ściśle tajne", może nastąpić jedynie ze względu na ważny interes państwowy. Mając powyższe na uwadze skarżący uznał, że "tajemnica przedsiębiorstwa" nie należy do tajemnic, które mogą podlegać ochronie na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. w ramach przesłanki ważnego interesu państwowego. Stwierdził zatem, że nie można zaaprobować stosowania organu jakoby art. 74 § 2 k.p.a. można było stosować do przypadków innych niż wskazane w art. 74 § 1 k.p.a., jak również uznał, że brak jest podstaw do zakwalifikowania "tajemnicy przedsiębiorstwa" jako informacji niejawnej. Niezależnie od powyższego skarżący podniósł, że dokumenty będące przedmiotem wyłączenia od wglądu nie mogą zawierać informacji stanowiących informację przedsiębiorstwa P., gdyż są wyroki sądu powszechnego, które nakazują P. udostępnienie mu informacji publicznej we wskazanym zakresie. W odpowiedzi na skargę Prezes UTK wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 czerwca 2014 r. ( sygn. akt VII SA/Wa 396/14) podzielając stanowisko Prezesa UTK, że interesem prawnie chronionym jest w niniejszej sprawie tajemnica przedsiębiorstwa P., które zastrzegło określone informacje jako ową tajemnicę w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Zdaniem Sądu organ prawidłowo przyjął, że dostęp do ww. informacji podlegał ustawowemu ograniczeniu niezależnie od tego czy stanowią one informację publiczną, czy nie, gdyż nie mógł on decydować o ich udostępnieniu w sytuacji, gdy P. złożyło oświadczenie stwierdzające, że adnotacje określone jako "tajemnica przedsiębiorstwa" wskazują na informacje, które zostały zastrzeżone przez niego jako informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. nr 182, poz. 1228), gdyż dotyczy ona "tajemnicy przedsiębiorstwa", o której mowa w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Reasumując Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie znajduje swoje oparcie w art. 11 ust. 4 u.z.n.k., który to przepis jest spójny z art. 39 Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (porozumienie TRIPS), stanowiącego załącznik do Porozumienia w sprawie utworzenia Światowej Organizacji Handlu - WTO. Rzeczpospolita Polska jest stroną TRIPS od 2000 r. Na skutek skargi kasacyjnej Związku Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) w dniu 9 kwietnia 2015 r. uchylił ww. wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania WSA (sygn. akt II GSK 2545/14). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie sprostał wymogowi wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, a uchybienie to uniemożliwia przeprowadzenie kontroli kasacyjnej wyroku z perspektywy wszystkich zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej. Stwierdził, że "dokonanej przez WSA oceny nie można uznać jako uzyskanej w wyniku szczegółowej analizy przepisów prawa procesowego i materialnego, które legły u podstawy zaskarżonego postanowienia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w części rozważań merytorycznych, poza tym że ponownie, tym razem w formie skróconej, przedstawia stan faktyczny sprawy, to w istocie ogranicza się do przywołania treści przepisów (...) oraz skonkludowania, że "zaskarżone postanowienie znajduje swoje oparcie w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, który to przepis jest spójny z art. 39 Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (porozumienie TRIPS), stanowiącego załącznik do Porozumienia w sprawie utworzenia Światowej Organizacji Handlu – WTO" Sąd kasacyjny zarzucił, że WSA przyjmując, że podstawę prawną dla odmowy udostępnienia akt stanowił art. 11 ust. 4 u.z.n.k. nie wniknął i nie wyjaśnił jakie miejsce w odmowie tej miały przepisy art. 73 § 1 oraz art. 74 § 1 i § 2 k.p.a. i jakie ewentualne relacje zachodziły pomiędzy tymi przepisami prawa procesowego, a powołanym przepisem prawa materialnego. NSA zauważył również, że WSA swoje rozważania rozpoczął od przywołania i krótkiego omówienia wskazanych przepisów k.p.a., co w jego ocenie sugerowałoby, że WSA dostrzegł wskazywaną przez organ konieczność zastosowania przepisów stanowiących procesową podstawę rozstrzygnięcia. NSA wskazał, że odmowa udostępnienia akt przez Prezesa UTK, dokonana na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 4 u.t.k., została wywiedziona z art. 74 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 i 4 u.z.n.k., co wynika z treści zaskarżonego postanowienia. Na jednoznaczne nawiązanie do art. 74 § 1 k.p.a. wskazuje odwołanie się do zawartej w tym przepisie przesłanki odmowy prawa wglądu do akt jaką jest interes państwa. Nadto, Prezes UTK uznał zasadność ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa ze względu na art. 61 ust. 2 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 11 ust. 1 u.z.n.k. Nad tym wątkiem uzasadnienia postanowienia Prezesa UTK Sąd I instancji nie pochylił się w ogóle. Powinnością WSA było skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia organu ze względu na interes państwa oraz ze względu na zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Rozważenia wymagało czy mimo braku bezpośredniego nakazu ochrony informacji gospodarczej w ustawie o transporcie kolejowym, Prezes UTK mógł te informacje chronić, korzystając z przepisu Konstytucji RP w powiązaniu z powołanymi w postanowieniu przepisami ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zadania tego w ocenie NSA Sąd I instancji nie wykonał, gdyż nie przedstawił spójnej argumentacji prawnej uzasadniającej pogląd, że odmowa udostępnienia poszczególnych informacji z akt sprawy znajduje podstawę prawną w art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Odniesienia do poszczególnych przepisów czy to k.p.a., czy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, czy ustawy o dostępie do informacji publicznej, czy wreszcie ustawy o ochronie informacji niejawnych poczynione zostały w sposób od siebie oderwany, nie składając się tym samym na jedną, logiczną wypowiedź w przedmiocie dopuszczalności odmowy udostępnienia informacji opatrzonych klauzulą "tajemnicy przedsiębiorstwa". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Aktualne rozpoznanie sprawy jest związane z uchyleniem przez NSA wyroku WSA z 10 czerwca 2014 r. i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zgodnie z art. 153 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. rozpoznając sprawę ponownie po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku sądu pierwszej instancji - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w: / T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku wskazał przede wszystkim, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując ponownej oceny zaskarżonego postanowienia musi wziąć pod uwagę kwestię czy odmowa udostępnienia poszczególnych informacji z akt niniejszej sprawy znajdowała podstawę prawną w art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Nadto WSA musi wyjaśnić jakie miejsce w dokonanej odmowie miały przepisy art. 73 § 1 oraz art. 74 § 1 i § 2 k.p.a. i jakie ewentualne relacje zachodziły pomiędzy tymi przepisami prawa procesowego, a powołanym przepisem prawa materialnego. Powinnością WSA jest także skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia organu ze względu na interes państwa oraz ze względu na zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Rozważenia wymaga również czy mimo braku bezpośredniego nakazu ochrony informacji gospodarczej w ustawie o transporcie kolejowym, Prezes UTK mógł te informacje chronić, korzystając z przepisu Konstytucji RP w powiązaniu z powołanymi w postanowieniu przepisami ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Na rozprawie w dniu 5 października 2015 r. zostały dopuszczone dowody zgłoszone przez skarżący Związek stanowiące opisane tam prawomocne wyroki sądów cywilnych wydane po dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz protokoły przekazania dokumentów dokonane w 2015 r. Uczestnik postępowania Izba nie zajęła stanowiska w sprawie. Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu w całości. W rozpoznawanej sprawie Prezes Urzędu Transportu Kolejowego na wniosek P. SA ograniczył pozostałym stronom czyli skarżącemu Związkowi oraz Izbie prawo wglądu do materiału dowodowego obejmującego informacje zawarte w pismach P. SA z siedzibą w W. (dalej P.). Jako podstawę prawną wskazał art. 73 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 i ust. 4 u.z.n.k. a także art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że odmowa ta została poparta także treścią art. 74 k.p.a. oraz art. 61 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. W pierwszej kolejności należy zatem rozważyć zasadniczą kwestię stanowiącą istotę sporu pomiędzy stronami, a mianowicie czy P. przysługuje prawo do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa bowiem w ustawie o transporcie kolejowym brak jest regulacji dotyczącej owej tajemnicy w przeciwieństwie np. do przepisu art. 207 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz.U.2014.243.t.j.). Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco bowiem na gruncie art. 32 Konstytucji RP trudno uznać aby przedsiębiorstwo związane z transportem kolejowym było pozbawione prawa do ochrony swojej tajemnicy, podczas, gdy przedsiębiorstwa z innych sektorów gospodarczych takim prawem do ochrony dysponują. Jako przykład można wskazać też art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z przepisem art. 69 ww. ustawy Prezes Urzędu, na wniosek lub z urzędu, może, w drodze postanowienia, w niezbędnym zakresie ograniczyć prawo wglądu do materiału dowodowego załączonego do akt sprawy, jeżeli udostępnienie tego materiału groziłoby ujawnieniem tajemnicy przedsiębiorstwa, jak również innych tajemnic podlegających ochronie na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do art. 61 ust. 2 Konstytucji RP prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. W myśl art. 61 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Również zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2014.782 - dalej u.d.i.p.) prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Ustęp 2 stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Wskazany wyżej przepis art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. był analizowany w orzecznictwie w powiązaniu z ar. 11 ust. 4 u.z.n.k. Przede wszystkim orzecznictwo zarówno WSA, jak też NSA wskazywało, że w myśl art. 5 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczeniu nieuczciwej konkurencji, przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. To, czy przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności informacji musi być oceniane każdorazowo w warunkach danej, indywidualnej sprawy. ( wyrok NSA z dnia 27 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 876/14). Przedmiotem analizy była także kwestia różnicy zachodzącej pomiędzy używanymi w cytowanych wyżej przepisach u.d.i.p. i przepisach u.z.n.k. pojęciami "tajemnicy przedsiębiorcy" oraz "tajemnicy przedsiębiorstwa". W tym zakresie powoływano się na stanowisko doktryny wskazujące, że pojęcia te w istocie stanowią synonimy, a zatem dokonując wykładni zawartego w art. 5 ust. 2 ustawy terminu "tajemnica przedsiębiorcy", należy posiłkowo odwołać się do rozumienia "tajemnicy przedsiębiorstwa" na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 78). - por. wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 683/13. | Reasumując ten wątek sprawy Sąd podzielił stanowisko organu, w świetle którego brak bezpośredniego nakazu chronienia informacji gospodarczej w | |ustawie o transporcie kolejowym nie oznacza, że Prezes UKE nie jest obowiązany stosować innych przepisów, w tym przypadku Konstytucji RP , ustawy o | |zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w powiązaniu z przepisami art. 73 i 74 k.p.a. | |Idąc dalej tym tokiem rozumowania należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 14 ust. 4 u.t.k. do postępowania przed Prezesem UTK stosuje się, z | |zastrzeżeniem ust. 5 i 6, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ograniczając skarżącemu Związkowi prawo wglądu do materiału dowodowego w | |sprawie Prezes UTK oprócz przepisu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. zasadnie odwołał się zatem do treści art. 73 i art. 74 k.p.a. oraz do pojęcia ważnego | |interesu państwowego, o którym mowa w art. 74 § 1 k.p.a. W świetle orzecznictwa i doktryny; "Nie ma jednak przeszkód, aby organ administracji | |publicznej na podstawie komentowanego przepisu wyłączał ze względu na ważny interes państwowy także te akta sprawy, które nie są objęte ustawą o | |ochronie informacji niejawnych. Organ administracji publicznej, działając tu na zasadzie uznania administracyjnego, jest jednak obowiązany wskazać, | |ze względu na jaki konkretnie ważny interes państwowy wyłączył akta sprawy i dlaczego tak skonkretyzowany interes przemawiał za wyłączeniem tych akt.| |W niepublikowanym wyroku NSA w Katowicach z dnia 8 września 1997 r., I SA/Ka 298/96, ONSA 1999, nr 1, poz. 15, stwierdzono, że: "Pojęcie "ważny | |interes państwowy" (art. 74 § 1 k.p.a.) wymaga indywidualizacji i skonkretyzowania w każdym przypadku przy rozpatrywaniu uprawnienia strony do wglądu| |akt sprawy. W jego wykładni trzeba bowiem uwzględnić to, że w treści przepisu występuje ono w liczbie pojedynczej, a wobec tego chodzi nie o wszelkie| |ważne interesy państwowe, lecz o jeden konkretny wskazany. (por. A. Wróbel, Komentarz do art. 74 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex). | |W ocenie Sądu Prezes UTK sprostał powyższemu obowiązkowi powołując się zarówno na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa PKP Cargo, jak też | |na przepisy art. 11 ust. 1 u.z.n.k. , art. 18 ust. 1 u.z.n.k. i art. 23 ust. 1 u.z.n.k. , z których wynika odpowiedzialność karna podmiotu za m.in. | |ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa. Zasadnie zatem organ zwrócił uwagę na fakt, że w takiej sytuacji udostępnienie przez niego informacji | |zastrzeżonych do nieujawniania przez ich właściciela w trybie zgodnym z ustawowymi regulacjami, mogłoby zostać uznane za czyn naruszający zasadę | |zaufania obywateli do państwa. Państwo to zgodnie z przepisami ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji daje podmiotowi prawo i możliwość ochrony | |własnych informacji, które zostaną przez ten podmiot właściwie określone jako "tajemnica przedsiębiorstwa" i przewiduje odpowiedzialność za | |naruszenie tego prawa, nie wyłączając jednocześnie z tej odpowiedzialności organów administracji publicznej. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę w całości podzielił stanowisko Prezesa UTK, że powołane w zaskarżonej decyzji przepisy | |dają organowi uzasadnioną podstawę faktyczną i prawną do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa PKP Cargo. Przepisy te począwszy od art. 61 Konstytucji | |RP poprzez art. 11 ust. 4 u.z.n.k. oraz art. 74 § 1 k.p.a. w związku z art. 14 ust. 4 u.t.k. tworzą normę prawną pozwalając na zastosowanie wobec | |przedsiębiorstwa kolejowego dobrodziejstwa ochrony jego tajemnicy, pomimo braku takiej regulacji w ustawie o transporcie kolejowym. | | W tym aspekcie sprawy bez wpływu na końcowe rozstrzygnięcie pozostaje okoliczność wydania przez sąd powszechny wyroku nakazującego P. ujawnienie | |informacji publicznej dotyczącej posiadanej infrastruktury kolejowej. Sąd zauważa, że wydanie takich wyroków samo w sobie nie może prowadzić do | |wniosku, tak jak tego chce skarżący, że jawność toczącego się postępowania w sprawie zapewnienia przewoźnikom kolejowym niedyskryminującego dostępu | |do infrastruktury kolejowej nie może być ograniczona ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa P. Zresztą z uzasadnień ww. wyroków sądów powszechnych | |wynika, że prawo P. do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 11 ust. 4 u.z.n.k nie było co do zasady zakwestionowane. | | Jak już wyżej wspomniano definicja legalna tajemnicy przedsiębiorstwa zawarta została w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o | |zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 ze zm.). Z powyższego przepisu wynika, że aby dana informacja stanowiła | |tajemnicę przedsiębiorstwa, musi spełniać warunki: a) poufności, b) braku ujawnienia, c) zabezpieczenia informacji. Bliższa analiza wskazanych | |powyżej elementów uprawnia do twierdzenia, że w zasadzie powyższe przesłanki da się sprowadzić do jednego wspólnego mianownika, tj. poufności. Jeżeli| |bowiem przedsiębiorca nie podjął działań w celu zabezpieczenia poufności, to informacja nie jest poufna, skoro każdy może mieć do niej dostęp. | |Informację można uznać za chronioną na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji tylko wówczas, jeśli jest ona poufna. Pozostałe | |przesłanki w postaci braku ujawnienia informacji i podjęcia działań zabezpieczających są jedynie konsekwencją przesłanki poufności. W rezultacie, | |interpretując art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, można powiedzieć, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi poufna informacja | |posiadająca wartość gospodarczą, a w szczególności informacja techniczna, technologiczna lub organizacyjna (por. Michalak, "Komentarz do art. 11 | |ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji" w: M. Zdyb (red.), A. Michalak, M. Mioduszewski, J. Raglewski, J. Rasiewicz, M. Sieradzka, J. | |Sroczyński, M. Szydło Marek, M. Wyrwiński, "Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz.", publ. LEX nr 93420). Podobnie w tej kwestii | |wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 marca 2003 r., sygn. I CKN 89/01, (publ. LEX nr 583717). | | Z akt sprawy wynika, że w rozpoznawanym przepadku P. SA podjęła niezbędne działania w celu zachowania poufności przekazywanych informacji | |bowiem Prezes UTK otrzymał te dane z określonym zastrzeżeniem, a ponadto były one przekazywane w dwóch wersjach, a mianowicie w wersji "jawnej" oraz | |w wersji określonej jako " tajemnica przedsiębiorstwa". Tym samym została spełniona przesłanka "poufności". | |Po drugie, niewątpliwie zastrzegane w ten sposób informacje miały wartość gospodarczą, czego sam skarżący Związek nie zakwestionował domagając się | |ich ujawnienia dla potrzeb prowadzenia własnej działalności w transporcie kolejowym. Zresztą, co do pojęcia informacji posiadającej wartość | |gospodarczą w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. należy zauważyć, że w doktrynie i orzecznictwie obowiązuje jego liberalna wykładnia, zgodnie z którą| |za całkowicie wystarczające w tej mierze należy uznać istnienie nawet nieznacznej lub jedynie potencjalnej wartości ekonomicznej informacji, której | |wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę mogłoby zaoszczędzić mu wydatków lub zwiększyć jego zyski w relacjach z innymi uczestnikami obrotu.( por. | |wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2013 r. , sygn. akt II SA/Wa 1903/13). | W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, ze zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, tak jeśli chodzi o zarzuty naruszenia przepisów art. 73 i art. 74 k.p.a., jak również jeśli chodzi o zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Wbrew stanowisku strony skarżącej ograniczenie zasady jawności prowadzonego postępowania administracyjnego było uzasadnione tajemnicą przedsiębiorstwa P. W ocenie Sądu organ w toku postępowania wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz uzasadnił swoje stanowisko w sposób wymagany w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu argumentacja prawna Prezesa UTK jest logiczna i obejmuje wszystkie kluczowe zagadnienia rozpoznawanej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło