I SA/Gl 648/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżoną postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Poczta Polska S.A. postanowiła uchylić zaskarżone przez stronę własne postanowienie z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej rozstrzygnięcia organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A. B. na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do [...] z dnia 1 lutego 2013 r. i umorzyć w tej części postępowanie przed wierzycielem oraz utrzymać w mocy w/w postanowienie w pozostałym zakresie, tj. w zakresie, w którym uznano za nieuzasadniony zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 34 § 2 oraz art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, dalej także: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r, poz. 1204, dalej także: ustawa abonamentowa) oraz art. 138 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej także K.p.a.) w związku z art. 144 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a., a także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 261/14. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano na wstępie, że w przekazanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. zarzucie na prowadzone postępowanie egzekucyjne zobowiązany zakwestionował brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Ponadto wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dalej zacytowano art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a., który zawiera enumeratywny katalog przesłanek stanowiących podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Dokonując ponownej analizy zarzutów zobowiązanego wniesionych w piśmie z dnia 14 października 2013 r., organ wskazał, że w postanowieniu z dnia 30 października 2013 r. wierzyciel orzekł również w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a to rozstrzygnięcie wykroczyło poza zakres jego właściwości oraz podstawy zarzutów wskazane w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Postępowanie przed wierzycielem w tej części jest bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a.), dlatego obowiązkiem organu odwoławczego jest uchylenie postanowienia w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych i umorzenie w tej części postępowania przed wierzycielem. W pozostałym zakresie organ II instancji utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, uznając je za prawidłowe. Motywując to stanowisko stwierdził, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie mają bowiem swoje źródło w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych. Nakłada ona (art. 2 ust. 3) na posiadaczy odbiorników radiofonicznych jednoznaczny obowiązek rejestrowania używanych odbiorników oraz uiszczania opłaty abonamentowej, począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Opłaty abonamentowe mają charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznego radia i telewizji. Stanowią one dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznego radia i telewizji. Dla celów pobierania opłat abonamentowych odbiorniki rtv podlegają zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529). Na mocy art. 178 ust. 1 Prawa pocztowego obowiązek wykonywania zadań operatora wyznaczonego w okresie przejściowym 3 lat od wejścia w życie tejże ustawy, t.j. do dnia 31 grudnia 2015 r., został powierzony przez ustawodawcę Poczcie Polskiej S.A. Wpływy z pobranych opłat abonamentowych oraz odsetek za zwłokę w uiszczaniu tych opłat, operator wyznaczony przekazuje na wyodrębniony rachunek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Dalej wyjaśniono, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych, Poczta Polska S.A. jest uprawniona do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej oraz opłaty pobieranej w przypadku stwierdzenia niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, przy zastosowaniu wprost przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym. Przepis ten stanowi podstawę do stosowania egzekucji administracyjnej w myśl art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia zacytowano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K24/08, w którym TK stwierdził, że "dążąc do wyegzekwowania zaległego abonamentu, kierownik Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (operator wyznaczony) nie musi wysyłać upomnienia, ponieważ zgodnie z § 13 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. (obowiązującego do dnia 21 maja 2014 r., a więc w okresie powstania zadłużenia zobowiązanego) w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez jego uprzedniego doręczenia, gdyż zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania". Następnie podano, że brak realizacji zobowiązania spowodował, że dnia 30 marca 2012 r. Poczta Polska S.A. skierowała do zobowiązanego upomnienie nr [...], które jak wynika z (załączonego do akt sprawy) zwrotnego potwierdzenia odbioru zostało odebrane osobiście przez zobowiązanego w dniu 3 kwietnia 2012 r. W przesłanym upomnieniu określony został termin 7 dni na zapłatę należności z tytułu abonamentu rtv, jednakże zobowiązany nie podjął żadnych działań mających na celu wyjaśnienie zasadności doręczonego wezwania do zapłaty bądź uregulowania zaległych opłat abonamentowych. Z powyższego wynika, że wierzyciel podjął wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Niewykonanie zobowiązania z tytułu abonamentu rtv w terminie określonym w upomnieniu spowodowało, że do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. skierowano tytuły wykonawcze nr [...] z dnia 1 lutego 2013 r. Organ egzekucyjny, zgodnie z art. 29 u.p.e.a., po otrzymaniu wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, zbadał dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz poprawność formalną tytułów wykonawczych. Po stwierdzeniu, iż obowiązek, którego dotyczą przedmiotowe tytuły wykonawcze podlega egzekucji administracyjnej, a tytuły spełniają wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 ww. u.p.e.a., organ egzekucyjny zaopatrzył tytuły wykonawcze w klauzulę o skierowaniu tytułów do egzekucji administracyjnej i wszczął egzekucję zgodnie z przepisem art. 26 § 1 tejże ustawy. Odnosząc się do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, wierzyciel wyjaśnił, że z uwagi na wykazaną powyżej wymagalność obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, nie znajduje przesłanek uprawniających wierzyciela do wystąpienia do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 u.p.e.a. Nadmieniono jednocześnie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych do czasu wydania przez wierzyciela ostatecznego postanowienia w przedmiocie wniesionych zarzutów. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł jedynie, że: "W imieniu własnym, w związku z wezwaniem mnie do zapłaty kwoty [...] zł z tytułu nieopłaconego abonamentu za okres od stycznia 2007 r. do marca 2012 r., a wynikającej z upomnienia z dnia 30 marca 2012 r. (Nr [...] ) informuję, że wezwanie to jest bezpodstawne. Żądanie zapłaty [...] zł. za w/w okres jest bowiem roszczeniem przedawnionym. Roszczenia z tytułu opłaty abonenckiej przedawniają się po 3 lalach, co potwierdza uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r. (III CZP 20/2009), której treść załączam". W odpowiedzi na skargę Poczta Polska S.A. w całości podtrzymała dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniono, że sformułowany po raz pierwszy w skardze zarzut przedawnienia dochodzonego obowiązku jest spóźniony, a zatem dokonanie jego merytorycznej oceny nie jest dopuszczalne (co potwierdza m.in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 753/14). Na marginesie zatem wyjaśniono, że opłata abonamentowa jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, w związku z czym stosuje się do niej zasadę określoną w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, która stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wskazano także, iż przywołana przez skarżącego uchwała SN z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt III CZP 20/09 nie odnosi się do opłat abonamentowych za używanie odbiorników rtv, gdyż dotyczy przedawnienia roszczenia o opłatę abonamentową i wynagrodzenie za połączenie telefoniczne z umowy o świadczenie usług telefonicznych zawartej na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa. Poddanym kontroli Sąd u niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] r. organ II instancji utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r., zgodnie z którym uznano za nieuzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, uchylił natomiast to postanowienie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym zakresie umorzył postępowanie przez wierzycielem. Istota sporu koncentruje się zatem wokół zasadności zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 pkt 7 u.p.e.a., w którym zobowiązany podniósł, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie doręczono mu upomnienia. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten "ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 914/14, LEX nr 1640223). "Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu" (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2584/12, LEX 1591771). W tym kontekście wskazać należy, że kwestia zasadności zarzutu, w którym skarżący podniósł, że nie doręczono mu upomnienia została już rozstrzygnięta w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 261/14. W orzeczeniu tym, Sąd jednoznacznie stwierdził, że: "W aktach sprawy znajduje się oryginał dowodu doręczenia tego upomnienia w dniu 3 kwietnia 2012 r., na którego awersie zamieszczono dane identyfikacyjne upomnienia (numer i data), a na rewersie widnieje podpis skarżącego i data: 3 kwietnia 2012 r. Z powodów wyżej opisanych Sąd stwierdza, że zarzut skargi jest chybiony. Należycie ustalony stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazuje, że skarżącemu doręczono wyżej opisane upomnienie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w 2013 r. Prawidłowo więc organ odwoławczy ocenił, że wniesiony przez zobowiązanego zarzut egzekucyjny jest nieuzasadniony". Stanowisko to – zgodnie z przywołanym art. 153 p.p.s.a. - wiąże organ oraz Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w związku z czym kwestia ta nie podlega ponownej ocenie. Zbyteczne są zatem zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia rozważania dotyczące doręczenia tego upomnienia, co jednak nie ma wpływu na wynik sprawy. Organ II instancji nie naruszył bowiem art. 153 p.p.s.a. i w całości wykonał wyrok Sądu z dnia 23 września 2014 r. Będąc bowiem związany nie tylko oceną Sądu dotyczącą niezasadności zarzutu wniesionego w oparciu o art. 33 pkt 7 u.p.e.a., ale także stwierdzeniami Sądu co do niedopuszczalności zajmowania przez wierzyciela stanowiska, a wręcz rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zastosował się do tych zaleceń i uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] r. w części dotyczącej rozstrzygnięcia organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do [...] z dnia 1 lutego 2013 r. i umorzył w tej części postępowanie przed wierzycielem. Z powyższego wynika, że wiążący w niniejszej sprawie wyrok został w całości wykonany, w konsekwencji czego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na ocenę jego legalności nie może mieć wpływu podniesiony dopiero w skardze zarzut przedawnienia dochodzonego obowiązku. Należy bowiem (za wyrokiem NSA z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FSK 2267/10, LEX nr 1228819) wyjaśnić, że jak wskazuje się w piśmiennictwie (P.Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2006,s. 139) i orzecznictwie (tak np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2007 r., III SA/Wa 1151/07, LEX nr 441253), po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie można już uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy. Ani organ odwoławczy, ani sąd administracyjny nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy (odpowiednio) w zażaleniu, skardze czy skardze kasacyjnej. Organ nie ma przy tym obowiązku z urzędu badać, czy wskazana przez zobowiązanego podstawa prawna zarzutu jest adekwatna do jego uzasadnienia. Uznanie za dopuszczalne zmiany podstawy prawnej zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego po terminie do jego złożenia nie tylko powodowałoby obejście przepisów dotyczących terminu na dokonanie czynności procesowej, ale także przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy albo przez organ odwoławczy, albo przez sąd administracyjny. Nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 u.p.e.a., nie byłby uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33. Sąd pierwszej instancji nie mógłby w związku z tym uwzględnić skargi tylko z tego powodu, że uzasadnienie zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego odpowiada innej niż wskazana przez zobowiązanego podstawie prawnej. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się zatem jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt I OSK 522/07, wyrok NSA z dnia 1 września 2011, sygn. akt II FSK 407/10, czy wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2258/12). Nie ulega natomiast wątpliwości, że w niniejszej sprawie zobowiązany podniósł jedynie zarzut niedoręczenia upomnienia, który – jak wykazano we wcześniejszych rozważaniach - nie zasługiwał na uwzględnienie. Jedynie zatem na marginesie Sąd wyjaśnia, że "opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu rtv) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 o.p., a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy, a więc że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności" (por.m.in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 210/12, LEX nr 1225570). Załączona do skargi uchwała SN z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt III CZP 20/09 nie odnosi się do publicznych opłat abonamentowych, gdyż dotyczy – jak zasadnie wskazano w odpowiedzi na skargę - przedawnienia roszczenia o opłatę abonamentową i wynagrodzenie za połączenie telefoniczne z umowy o świadczenie usług telefonicznych zawartej na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne. Mając na uwadze powyższe Sąd w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.