III SA/Kr 591/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200,00 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 9 kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14. 06. 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 r. poz. 267 ze zm.) oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 1 i art. 13 ust. 3 i 6 w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 05.01.2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. 2014.600), po rozpoznaniu odwołania J. O., (dalej: skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta w dniu [...] 2015r., znak [...] orzekającej o odmowie wymiany skarżącemu prawa jazdy kat. D dokonania wpisu kodu "95" do czasu przywrócenia cofniętego prawa jazdy kat. B - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym: W związku z upływem terminu ważności prawa jazdy w dniu 19.02.2015 r., skarżący w dniu 2 lutego 2015 r. złożył wniosek o wymianę prawa jazdy kat. D. Decyzją z dnia [...] 2015 r., organ I instancji orzekł o odmowie wymiany skarżącemu prawa jazdy kat. D oraz dokonania wpisu kodu "95" do czasu przywrócenia cofniętego prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 10.03.2014 r. sygn. akt [...] orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres czterech lat tj. od dnia 23.11.2013 r. do 23.11.2017 r., za wyjątkiem pojazdów do których wymagane jest prawo jazdy kat. D, w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości. W dniu 14.04.2014 r., wykonując wyrok sądu, została wydana decyzja o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, z wyjątkiem kat. D prawa jazdy. Organ powołał art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, oraz wskazał, że przepis ten został zmieniony dniem 25 października 2014 r. i obecnie przepis ten stosuje się także do osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot, przywrócenie cofniętego prawa jazdy w zakresie kat. AM, Al, A2, A, C, Dl lub D, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie kat. B prawa jazdy. Skoro wyrokiem sądu został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w kat. B prawa jazdy, który obowiązuje do 23.11.2017 r., to w tym okresie skarżący nie może ubiegać się o wydanie prawa jazdy kat. D. W odwołaniu J. O. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz dokonania wpisu potwierdzającego kwalifikację kierowcy. Skarżący zarzucił, że decyzja organu I instancji, wbrew prawomocnemu wyrokowi Sądu Rejonowego z dnia 10.03.2014 r. w rzeczywistości, orzeka o cofnięciu posiadanego przez niego kategorii prawa jazdy kat. D. Nadto skarżący wskazał, że w dniu 14.05.2014 r. organ I instancji wydał mu prawo jazdy kat. D, ale dokument ten utracił ważność ze względu na termin kontrolnego badania lekarskiego. Zdaniem skarżącego znowelizowany w dniu 25.10.2014 r. art. 12 ustawy o kierujących pojazdami nie ma do niego zastosowania, ponieważ wyrok sądu karnego został wydany w dniu 10 marca 2014 r. i zakres orzeczonego zakazu jest określony prawem obowiązującym w dniu wydania wyroku, a nie prawem wprowadzonym później. Zatem prawomocnych wyroków wydanych przed dniem 25.10.2014 r. nie można wykonywać w oparciu o nowelizację z dnia 24.07.2014 r. Zatem organ bezprawnie zmienił prawomocny wyrok Sądu Rejonowego. Decyzją z dnia 9 kwietnia 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżaną decyzję. Organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz wskazał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów skarżącego Kolegium stwierdziło, że organ prawidłowo odmówił skarżącemu wydania prawa jazdy kat. D. Realizując prawomocny wyrok Sądu Rejonowego organ wydał skarżącemu dokument potwierdzający uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii D. Wyrok sądu został zatem wykonany. Jednak w dniu 25 października 2014 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami cyt.:" przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie kategorii: (...) D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B". Fakt wydania przedmiotowego wyroku w dniu 10 marca 2014 r., w którym orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, z wyjątkiem pojazdów do których wymagane jest prawo jazdy kat. D nie skutkuje zastosowaniem przepisów prawa obowiązujących w dniu wydania tego wyroku, bowiem obecny wniosek skarżącego uruchamia postępowania administracyjne i do jego załatwienia organy administracji obowiązane do przestrzegania reguł postępowania administracyjnego, a te nie pozwalają na zastosowanie w niniejszej sprawie nieobowiązujących przepisów prawa. Takie działanie pozostawałoby w sprzeczności z art. 6 k.p.a., który nakłada na organy administracji publicznej działanie na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Jako podstawę prawną w niniejszej sprawie Kolegium powołało art. 12 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 13 ust. 3 i 6 w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami i wskazało że skarżący domagał się wymiany prawa jazdy ze względu na zmianę danych dotyczących okresu ważności prawa jazdy. Zastosowanie ma zatem przepis art. 13 ust 6 w/w ustawy, zgodnie z którym "okres ważności prawa jazdy określonej kategorii jest przedłużany, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, w formie wymiany prawa jazdy. Do wymiany prawa jazdy stosuje się przepisy ust. 1, 4 i 5 oraz art. 12 ust. 1-3." Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Z kolei stosownie do dalszych postanowień tego przepisu prawa tj. ust. 3, przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: (...) D, w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie pozostaje cofnięcie uprawnienia skarżącemu, m.in. w zakresie uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B prawa jazdy na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] 2014 r. Wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji uwzględnił ten fakt, a zatem powyższa okoliczność stanowi podstawę do odmowy wydania prawa jazdy kat. D. Zakaz wydania prawa jazdy kat. D wynika wprost z ustawy i nie stanowi przesłanki do uznania, że organ I instancji bezprawnie sam zmienił prawomocny wyrok sądu karnego. Wyrokiem tego sądu orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, za wyjątkiem kat. D, co następnie skutkowało wydaniem decyzji o cofnięciu uprawnienia w zakresie wszystkich posiadanych przez odwołującego się kategorii prawa jazdy za wyjątkiem kategorii D prawa jazdy. Dalszą konsekwencją orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jest niedopuszczalność wydania prawa jazdy kat. D w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnienia w zakresie kat. B, tj. do dnia 23.11.2017 r., zgodnie z ostateczną decyzją z dnia [...] 2014 r., wydaną na podstawie prawomocnego wyżej powołanego wyroku sądu. Osoba dokonująca wymiany prawa jazdy obowiązana jest spełniać wszystkie warunki prawem przewidziane dla osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, co wynika wprost z powyżej powołanych przepisów prawa nakazujących wobec osób dokonujących wymiany zastosowanie przepisów art. 12 ust. 1-3. Zasady wydawania dokumentów prawa jazdy są dla wszystkich uczestników ruchu publicznego takie same. Niedopuszczalna wobec tego byłaby sytuacja, w której osoba pozbawiona uprawnienia do prowadzenia pojazdów kat. B mogłaby uzyskać dokument potwierdzający jej uprawnienia w kat. D. Nadto z art. 11 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że "dodatkowym warunkiem wydania prawa jazdy kategorii Cl, C, Dl lub D - jest spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, określonych dla prawa jazdy kategorii B". A zatem zdanie egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego J. O. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący powtórzył podnoszone wcześniej w odwołaniu zarzuty, w szczególności ponownie podniósł, że sąd karny cofnął mu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na okres 4 lat z wyłączeniem kat D. Prezydent Miasta w dniu 14 maja 2014 r. wydał mu prawo jazdy kat. D, wykonując wyrok sądu. Zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie odmówił mu zmiany wydanego dokumentu. Zgodnie bowiem z treścią art. 3. z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Skoro ustawa weszła w życie 25 października 2014 r., a wyrok sądu karnego zapadł w dniu 10 marca 2014 r., to stosowanie zmienionej ustawy wobec skarżącego jest niezgodne z prawem. Dodatkowo skarżący wskazał, że jest jedynym żywicielem rodziny i na skutek działań organów administracyjnych pozostaje od kilku miesięcy bez pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje doczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję w tak określonych ramach Sąd doszedł do przekonania, że w toku postępowania administracyjnego organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, co musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r., o kierujących pojazdami (Dz.U.2014.600). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – tak stanowi art. 12 ust. 2 pkt 2, w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 października 2014 r., gdyż z tym dniem nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez dodanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Przed nowelizacją przepis ten stosował się jedynie wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. W przedmiotowej sprawie nie ma to istotnego znaczenia, gdyż skarżący nie ubiega się obecnie o zwrot prawa jazdy, gdyż jak słusznie wskazują organy, po prawomocnym wyroku sądu karnego, organ zwrócił skarżącemu prawo jazdy kategorii D. Istota sporu w przedmajowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w sytuacji, gdy orzeczony wobec skarżącego w wyroku karnym zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres czterech lat (od 2013 - 2017 r.) z wyjątkiem pojazdów dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii D, został orzeczony przez nowelizacja przepisów ustawy o kierujących pojazdami tj. przez 25 października 2014 r., organ może odmówić skarżącemu wydania (wymiany) prawa jazdy kategorii D, powołując się na znowelizowany art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Bezspornym jest, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 10 marca 2014 r. sygn. akt [...], w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres czterech lat, tj. od dnia 23.11.2013 r. do 23.11.2017 r., za wyjątkiem pojazdów do których wymagane jest prawo jazdy kat. D. W dniu 14 kwietnia 2014 r., wykonując wyrok sądu, organ wydał decyzję o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, z wyjątkiem kat. D prawa jazdy. W konsekwencji organ wydał skarżącemu prawo jazdy kat. D. Jednak gdy skarżący w lutym 2015 r. złożył wniosek o wymianę prawa jazdy kat. D, w związku z utratą ważności dokumentu, organ odmówił mu wymiany prawa jazdy kat. D i dokonania wpisu kodu "95" do czasu przywrócenia cofniętego prawa jazdy kat. B. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 42 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U.1997.88.553) sąd, jako środek karny, orzeka zakaz prowadzania pojazdów mechanicznych jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa był w stanie nietrzeźwości, a do dnia 18 maja 2015 r. tj. do zmiany ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2015.541) sąd mógł orzekać zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju (np. z wyłączeniem kat. D). Natomiast zgodnie z art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (DzU.1997.90.557), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego celem wykonania wyroku w tym zakresie (art. 182 § 2). Z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego koresponduje obecnie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, w myśl którego starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że to sąd powszechny, a nie organ administracji, orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz ten dotyczy i dopiero to orzeczenie stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia - w orzeczonym zakresie - przez właściwy organ. Organ administracji nie może wobec tego rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd powszechny. Innymi słowy organ nie może pozbawiać skazanego przez sąd powszechny, w stosunku do którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów w określonym zakresie, uprawnień do kierowania pojazdami w szerszym zakresie niż orzeczono w prawomocnym wyroku sądu powszechnego. (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20.11.2014 sygn. akt III SA/Po 101/14 publ.http:// orzeczenia.nsa.gov.pl.) Dokonując nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami ustawodawca w art. art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, wprost stwierdził, że "przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy". Ustawa ta weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014 r., natomiast art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). W konsekwencji stwierdzić należy, że przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie tylko do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie przedmiotowej ustawy tj. po dniu 25 października 2014 r. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że skoro w stosunku do skarżącego sąd karny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w dniu 10 marca 2014 r., a więc przed nowelizacją ustawy o kierujących pojazdami, nowe przepisy nie będą miały w stosunku do niego zastosowania. Stanowisko to zgodne jest z poglądem wyrażanym w wyrokach innych sądów administracyjnych, które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela. (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 15.04.2015r., sygn. akt II SA/Bd 203/15, WSA w Szczecinie z dnia 17.09.2015 r. sygn. akt II SA/Sz 136/15, WSA w Poznaniu z dnia 20.11.2014 sygn. akt III SA/Po 101/14 publ.http:// orzeczenia.nsa.gov.pl.). Mając powyższe na względzie należy uznać, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez odmowę skarżącemu zwrotu prawa jazdy kategorii D, pozbawiając jednocześnie skarżącego uprawnień do prowadzenia pojazdów nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd powszechny w okresie, w którym skarżący wystąpił ze stosownym wnioskiem o zwrot. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe wskazania Sądu co do wykładni i zastosowania powołanych w uzasadnieniu przepisów. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.