II SA/Gl 356/15

WyrokWSA w Gliwicach2015-11-09

Skład orzekający: Iwona Bogucka, Piotr Broda, Maria Taniewska-Banacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy może zostać wydana, gdy skład orzekający Kolegium brał udział w wydaniu decyzji, która następnie podlegała ocenie w trybie stwierdzenia nieważności?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję w składzie niezgodnym z prawem, naruszając przepisy o wyłączeniu pracownika organu (art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a.). Członkowie Kolegium, którzy brali udział w wydaniu decyzji ustalającej warunki zabudowy, podlegali wyłączeniu od udziału w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Naruszenie to ma charakter bezwzględny i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący M. G. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Z. ustalającej warunki zabudowy dla rozbudowy tartaku, zarzucając rażące naruszenie przepisów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odmówiło stwierdzenia nieważności, a następnie utrzymało w mocy swoją decyzję po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżący zaskarżył decyzję Kolegium do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. WSA uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów o wyłączeniu członków Kolegium.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. i zasądził od Kolegium na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącego kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] znak [...] Wójt Gminy Z. ustalił na wniosek J. L. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie budynku istniejącego tartaku przewidzianej do realizacji na nieruchomości stanowiącej działkę nr: 1 z karty mapy nr 6 obręb [...] położonej w miejscowości [...] gm. Z. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że planowana inwestycja spełnia warunki określone w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz, że wskazany przez inwestora sposób zabudowy stanowi kontynuację dotychczasowej funkcji tego terenu. Po rozpatrzeniu odwołania M. G. od wskazanej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w całości w mocy decyzję organu I instancji. Natomiast skarga M. G. na w/wym. decyzję Kolegium została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 października 2013r. sygn. akt II SA/GI 1425/13. W dniu 4 listopada 2014r. M. G. reprezentowany przez H. G. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] r. W uzasadnieniu żądania wskazał na rażące naruszenia art. 61 ust. 1 pkt. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, kwestionując legalność powstania tartaku. W konsekwencji twierdząc, że nie można uznać decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...]r. za zgodną z prawem budowlanym. Pismem z dnia 3 grudnia 2014r. SKO w C. zawiadomiło strony o wszczętym, na wniosek M. G. postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Z., informując jednocześnie o możliwości składania uwag i wniosków. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] r. nr [...] znak [...] ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie budynku istniejącego tartaku. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wzruszenie decyzji ostatecznej ma w kontekście zasady trwałości decyzji charakter wyjątkowy. Nadto w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono zaistnienia przesłanek określonej w art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji. Kolegium wyjaśniło również, że przepisy ustawy Prawo budowlane nie są przepisami odrębnymi, o których mowa w powołanym art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co potwierdza utrwalone i jednolite orzecznictwo sądowo administracyjne w tym zakresie. Nadto przeprowadzone postępowanie nie ujawniło także istnienia innych wad określonych wart. 156 § 1 k.p.a., gdyż decyzja organu I Instancji została wydana przez organ właściwy do jej wydania, nadto została podjęta na podstawie przepisu art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym co oznacza, że zawierała podstawę prawną i nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto decyzja ta nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, została skierowana do stron tego postępowania, była wykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie spowodowałoby czynu karalnego, nie zawierała również wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. W dniu 12 stycznia 2015r. do SKO w C. wpłynął wniosek H. G. - pełnomocnika M. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] r. Wnioskodawca ponownie wskazał, że kwestionowana decyzja Wójta Gminy Z. z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 61 ust.1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i jako przepisy odrębne wskazał ustawę Prawo budowlane oraz ustawę o ochronie środowiska. Wniosek zawierał również zarzut wydania decyzji przez organ pierwszej instancji z naruszeniem art. 1 ust. 2 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez nierzetelną analizę funkcji oraz cech zabudowy, gdyż zdaniem odwołującego się żadna z działek w obszarze analizowanym nie jest wykorzystywana z porównywalną intensywnością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...]działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...]r. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że w sprawie nie spełnione zostały przesłanki pozwalające stwierdzić nieważność decyzji o warunkach zabudowy. W ocenie organu stwierdzenie nieważności decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza przepis prawa. Natomiast w rozpatrywanej sprawie okoliczność taka nie zachodzi. Oceniana decyzja organu I instancji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy jest zgodna z przepisami art. 61 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Projektowana inwestycja stanowi kontynuację istniejącej funkcji w granicach obszaru analizowanego. Kolegium wskazało również, że dla ustalenia warunków zabudowy nie jest konieczne, aby w obszarze analizowanym istniał obiekt, który wszystkimi swoimi parametrami i funkcją odpowiadał planowanej zabudowie, wystarczające jest natomiast, że poszczególne parametry planowanego obiektu nawiązują do parametrów występujących w obszarze analizowanym i stanowią ich kontynuację. Dlatego też dopiero brak spełnienia przesłanki dobrego sąsiedztwa daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, a nie tylko niewłaściwe przeprowadzenie analizy, która jest jedynie środkiem dowodowym do ustalenia dobrego sąsiedztwa. Kolegium także po raz kolejny jednoznacznie stwierdziło, iż podstawą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Z. nie może być zarzut wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż przepisy ustawy Prawo budowlane nie są przepisami odrębnymi, o których mowa w powołanym przepisie. Stwierdziło również, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jak również przesłanki określone w art.156 pkt 1 oraz pkt 3 -7 k.p.a., bowiem decyzja Wójta Gminy Z. została wydana przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ administracji publicznej, organ przed rozpatrzeniem wniosku o wydanie decyzji nie rozstrzygał inną decyzją ostateczną o ustaleniu warunków zabudowy, została ona prawidłowo skierowana do stron tego postępowania, była wykonalna w dniu jej wydania a jej wykonanie nie wywołało czynu zagrożonego karą, brak było również wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Kolegium wskazało, że organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, gdyż jest związany granicami określonymi w art.156 § 1 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł M. G. reprezentowany przez pełnomocnika H. G., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art.156 § 1 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 oraz art. 1 ust. 2 i art. 61 ust.1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez utrzymanie w mocy decyzji SKO z dnia [...]r. pomimo istnienia przesłanek do stwierdzenia w niej nieważności decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...]r. Nadto zarzucił naruszenie art.7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organy nie dokonały właściwej analizy funkcji parametrów, cech i wskaźników zabudowy oraz zagospodarowania terenu w szczególności nie uwzględniły intensywności wykorzystania tego terenu. Natomiast zasada dobrego sąsiedztwa określa konieczność dostosowania nowej zabudowy do istniejącej, a określenie cech do których ma być dostosowana jest obowiązkiem organu. Jednocześnie zdaniem skarżącego organy w toku ustalania warunków zabudowy uwzględniły obiekt, który został wzniesiony niezgodnie z prawem. Nie uwzględniły natomiast faktu oddziaływania planowanej inwestycji na otoczenie, w zakresie dotyczącym ochrony środowiska oraz ochrony zdrowia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniosło o oddalenie skargi. W toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze, zwracając uwagę na uciążliwości związane z istniejącym już tartakiem oraz wadliwe ustalenie kontynuacji funkcji w decyzji o warunkach zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się skuteczna, choć nie z powodów wymienionych w jej treści. Kontrolując zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, jak nakazuje dyspozycja art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie może się ostać, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Rozważania prawne rozpocząć należy od krótkiej charakterystyki instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, z którą mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Instytucja ta uregulowana została przepisami art. 156 – 159 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2013r., poz. 267 z późn. zm. dalej: k.p.a.) i ma na celu usuwanie z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych i postanowień od których przysługiwało zażalenie, w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest zarazem samodzielnym postępowaniem administracyjnym i stanowi jeden z wyjątków od wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznej. Z tych też względów stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie ustalone wystąpienie jednej z ustawowych przyczyn nieważności. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest organ wyższego stopnia, poza przypadkami, gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze. Przystępując do badania nieważności decyzji czy zaskarżalnego postanowienia organ orzekający musi mieć na uwadze przede wszystkim zdolność do rozpoznania wniosku w tym zakresie, w kontekście przepisów regulujących kwestie wyłączenia pracowników organu. Obowiązek ten wynika wprost z treści art. 24 k.p.a. W niniejszej sprawie Kolegium nie dochowało należytej staranności w tym zakresie. Decyzja SKO w C. z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Z. została wydana w składzie: E. B., G. Z., L. A. Tymczasem wszyscy wymienieni członkowie Kolegium brali udział w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji będąc członkami składu który wydał w dniu [...]r. decyzję w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dlatego też zdaniem Sądu doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., bowiem opisana sytuacja procesowa stwarzała podstawy do wyłączenia wymienionych pracowników organu. Członek składu orzekającego Kolegium, który rozpoznawał sprawę w postępowaniu zwykłym w trybie odwoławczym podlega bowiem wyłączeniu z mocy ustawy w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z jego udziałem i to na każdym etapie postępowania nadzwyczajnego ( por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt II OSK 680/12, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wykładnia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 27 § 1 k.p.a. dokonana w zgodzie z art. 7 i art. 8 k.p.a. wymaga, aby pod pojęciem "w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" rozumieć również sytuację, w której członek organu kolegialnego kontroluje, w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, prawidłowość wydanej z jego udziałem decyzji. Wprawdzie kontrola decyzji w trybach nadzwyczajnych ograniczona jest do określonych przesłanek, jednak zasada praworządności wymaga, aby tej oceny dokonał bezstronny organ. W tym miejscu wskazać należy, że kwestia wyłączenia pracownika organu była także przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego i uchwał podejmowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008r. sygn. P 57/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że w wypadku wyłączenia członka organu kolegialnego nie ustanowiono odrębnych przesłanek wyłączenia, gdyż członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a., tj. na takich samych podstawach jak pracownik. Przesłanki wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego są więc tożsame i rozważania dotyczące wyłączenia pracownika można w sposób bezpośredni stosować do członków organu kolegialnego. Członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, zawisłej przed organem administracji publicznej, niezależnie od rodzaju i charakteru sprawy, w każdym stadium tej sprawy oraz w każdej instancji trybu zwykłego lub trybów nadzwyczajnych. Przez udział w postępowaniu w sprawie należy rozumieć podejmowanie przez pracownika organu administracji publicznej przewidzianych w przepisach prawa czynności procesowych niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji, a jeżeli pracownik jest upoważniony do wydawania decyzji w imieniu organu administracji publicznej lub pełni funkcje organu, również załatwienie sprawy w formie decyzji. Przesłanki określające wyłączenie członka organu kolegialnego zawarte są w art. 24 § 1-7 k.p.a. Wskazują one na bliskość członka tego organu wobec strony postępowania (pkt 2 i 3), albo bliskość wobec załatwianej sprawy, charakteryzującą się osobistym zaangażowaniem w sprawie ( pkt 4-7). W dalszej części uzasadnienia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia, czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji na mocy art. 127 § 3 k.p.a. Nie można bowiem akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie brała udział w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Kwestia wyłączenia osoby, która orzekała w postępowaniu "zwykłym" od orzekania w postępowaniu wznowionym była z kolei przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego na gruncie przepisów regulujących instytucję wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W wyroku z dnia 14 października 2008r., sygn. SK 6/07, publ. OTK-A 2008/8/137, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art.18 §1 pkt 6 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pomija jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego, jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu administracyjnym, jest niezgodny z art. 45 ust.1 Konstytucji R.P. Na powyższy problem zwrócił również uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 października 2008r., sygn. akt SK 6/07, w którym przywołując dotychczasowe orzecznictwo Trybunału i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wskazał, iż istotą tzw. bezstronności obiektywnej, jest "nie tylko to, by sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości (...) przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności". Drugi wymiar bezstronności, tzw. bezstronność subiektywna, polega zaś na tym, że sędzia musi mieć jeszcze dodatkowo wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania jakiegokolwiek uczestnika postępowania. Ponadto Trybunał wskazał, że zarówno kontrola decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, jak i nadzwyczajnym ma swoje źródło w tym samym stanie faktycznym. Nie tylko więc wymagają one oceny tych samych okoliczności i dowodów, ale niekiedy nawet ustosunkowania się przez skład orzekający do tych samych zarzutów (choć stawianych z myślą o osiągnięciu nieco innych celów). W opinii Trybunału Konstytucyjnego okoliczność orzekania tego samego sędziego w sprawie legalności decyzji o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji, którą wcześniej kontrolował w ramach "zwykłego" postępowania sądowoadministracyjnego należy zaliczyć do bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego, która zawsze i a priori powinna ze względu na swoją wagę powodować wyłączenie sędziego z mocy ustawy. Potencjalne zagrożenie dla bezstronności sędziowskiej w opisywanej sytuacji jest bowiem tego typu, że - niezależnie od faktycznych okoliczności danej sprawy - może wzbudzać uzasadnione wątpliwości co do obiektywizmu sędziego. W orzecznictwie zwraca się uwagę, iż analogiczne sytuacje, opisane przez Trybunał, będą miały miejsce we wszystkich nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego – także w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji (zob.: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 marca 2012r. sygn. akt IV SA/Po 1222/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela stanowisko, iż choć powyższe rozważania odnoszą się do sędziów, to jednak w demokratycznym państwie prawnym, dopuszczającym - aczkolwiek pod pewnymi warunkami - funkcjonowanie niesądowych organów rozstrzygających o sytuacji prawnej jednostki, wymaganie bezstronności nie może być ograniczone wyłącznie do sędziów (zob.: orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 1996r. sygn. akt K 11/95). Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołując się na zasadę sprawiedliwości proceduralnej podkreśla się, że zawsze tam, gdzie jest to możliwe, należy unikać sytuacji, w których dana osoba będzie kontrolowała de facto swój sposób załatwienia danej sprawy (zob.: uchwała NSA z dnia 18 lutego 2013r. sygn. akt II GPS 4/12, dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W doktrynie zwraca się natomiast uwagę, iż uregulowane w art. 24 oraz art. 25 k.p.a. instytucje wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenia organu mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią zatem funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procesowania" (W. Chróścielewski: "Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym" Dom Wydawniczy ABC str.12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007r., sygn. akt II GPS 2/06, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 3 (12) z 2007r. str. 137). Nie mogą być zatem pomijane w procesie stosowania prawa. Składowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane jest stanowisko prezentowane w orzecznictwie, zgodnie z którym brak jest podstaw do wyłączenia członka kolegium orzekającego poprzednio w tej samej sprawie, choć w innym trybie ze względu na brak tożsamości przedmiotowej i podmiotowej pomiędzy sprawami rozstrzyganymi w dwóch różnych trybach (zob.: wyrok z dnia 6 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 678/11 oraz wyrok NSA z dnia 12 maja 2011r., sygn. akt I OSK 1064/10 dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl), niemniej jednak zauważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie zaskarżone decyzje wydane zostały w trybie nadzwyczajnym, w którym organ orzekający zobligowany był do weryfikacji decyzji z dnia [...]r. Tym samym organ zobligowany był do wypowiedzenia się co do zaistnienia przesłanek uregulowanych w art. 156 § 1 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji oparty został m.in. na podstawie określonej w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. tj. na rażącym naruszeniu prawa. Rozpatrując ponownie sprawę w trybie nieważnościowym Kolegium ma obowiązek odnieść się do tego zarzutu, a więc przedstawić swoją ocenę co do przyjętej wykładni lub zastosowania prawa w kontrolowanej w tym trybie decyzji. Mogą zatem powstać wątpliwości co do bezstronności członka Kolegium, który brał udział w wydaniu objętej kontrolą decyzji i przypuszczenie powierzchownej, mało dokładnej i niewnikliwej oceny zarzutu. Zauważyć ponadto należy, że wedle stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., z perspektywy konstytucyjnej jest równoważny odwołaniu i znajduje do niego zastosowanie standard wynikający z art. 78 Konstytucji RP (zob.: wyrok z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. SK 3/11). Tak samo zatem, jak odwołanie, zapewnić ma gwarancję prawa strony do dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy z poszanowaniem zasad bezstronności, obiektywizmu oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Stąd, również na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie można akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu decyzji będzie następnie brała udział w postępowaniu nadzwyczajnym, którego celem jest ocena prawidłowości i zgodności z prawem tejże decyzji. W świetle powyższego stwierdzić należy, że członkowie składu SKO rozpoznający sprawę w postępowaniu odwoławczym podlegają wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności wydanej z ich udziałem ostatecznej decyzji, na każdym etapie tego postępowania. Przy czym przesłanka wyłączenia członka Kolegium ma charakter bezwzględny i nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie sprawy. Stwierdzenie w rozpatrywanej sprawie tego rodzaju naruszenia formalnego skutkuje tym, że zarzuty skargi okazały się przedwczesne. Z omówionych względów Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., wydając zaskarżoną decyzję orzekało w składzie niezgodnym z prawem tj. z udziałem członków podlegających wyłączeniu, co stanowiło określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłankę do wznowienia postępowania. Stwierdzenie wystąpienia tej przesłanki skutkowało uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. O kosztach orzeczono w myśl art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło