II OSK 2698/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. K.-G. i K. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 521/15 w sprawie ze skargi H. K.-G. i K. G. na decyzję Wojewody Z. z dnia 20 czerwca 2008 r., nr ... w przedmiocie ustalenia lokalizacji przebudowy i rozbudowy ulic postanawia 1. odrzucić skargę kasacyjną, 2. zwrócić H. K.-G. i K. G. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 (dwustu pięćdziesięciu) złotych. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 521/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę H. K.-G. i K. G., zw. dalej skarżącymi lub stroną, na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 20 czerwca 2008 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji przebudowy i rozbudowy ulic. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji podniósł, że ostatnim terminem, w jakim zaskarżona decyzja została doręczona jednej ze stron (A. K.) biorących udział w postępowaniu odwoławczym, był dzień 26 czerwca 2008 r. Sąd uznał zatem, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi przez skarżących, których organ drugiej instancji nie uczynił adresatami swojej decyzji z dnia 20 czerwca 2008 r., upłynął w dniu 26 lipca 2008 r. Z uwagi jednak na to, że ostatni dzień terminu przypadał na sobotę, to zgodnie z art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., w ocenie sądu pierwszej instancji, przyjąć trzeba, iż w niniejszej sprawie ostatnim dniem terminu był dzień 28 lipca 2008 r. Zdaniem sądu, skoro skarga wniesiona została w dniu 6 stycznia 2009 r. uznać należało, że złożona została po upływie terminu. Przy czym sąd wskazał również, że skarżący nie wystąpili z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd zauważył, że odrzucenie skargi z ww. przyczyny nie uszczupla prawa strony do obrony swoich interesów, gdyż służyło jej prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego, z którego skorzystali. W sprawie wszczętej z wniosku skarżących o wznowienie postępowania wypowiedział się ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2143/13, oddalającym skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt IV Sa/Wa 2866/12. Konsekwencją ww. wyroku sądu drugiej instancji było, pozostanie w mocy decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 2 października 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 16 grudnia 2011 r., którą stwierdzono, że decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 20 czerwca 2008 r. została wydana z naruszeniem prawa – art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w brzmieniu wówczas obowiązującym, polegającym na niezawiadomieniu stron o wydanej decyzji w drodze obwieszczenia oraz, że nie uchyla się decyzji ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Wyżej wymienione postanowienie sądu pierwszej instancji dostarczono radcy prawnemu T. W. będącemu pełnomocnikiem skarżących 28 lipca 2015 r. Skarga kasacyjna wniesiona przez skarżących została nadana 27 sierpnia 2015 r. W skardze tej pełnomocnik skarżących zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2015 r. w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyżej wymieniona skarga kasacyjna nie zawierała podstaw kasacyjnych, nie była również podpisana. Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków formalnych poprzez: (1) nadesłanie dowodu nadania skargi kasacyjnej, (2) podpisanie skargi kasacyjnej lub nadesłanie 1 odpisu podpisanej skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżących dnia 11 września 2015 r. nadał do sądu pismo, w którym m.in. umieścił pismo, które uznać należy za drugą skargę kasacyjną, gdyż pismo to składało się z 7 stron i uzupełniało pierwszą skargę kasacyjną o dodatkowe wnioski i podstawy kasacyjne wraz z uzasadnieniem (przy czym pierwsza strona pisma w swej treści pokrywała się z uprzednio nadesłaną niepodpisaną skargą kasacyjną). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: O wyniku dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny przesądziły zasadnicze ułomności konstrukcyjne skargi kasacyjnej, która nie nadawała się do merytorycznego rozpoznania. Jak wynika z treści art. 176 p.p.s.a., ustawodawca wprowadził dwojakiego rodzaju wymagania, którym odpowiadać powinna skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom formalnym, stawianym dla pisma w postępowaniu sądowym, o których mowa w art. 46 p.p.s.a., a dodatkowo spełniać wymagania szczególne, właściwe tylko dla tego środka zaskarżenia. Wymaganiom tym przypisuje się charakter materialny i należy do nich m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Rozróżnienie wymagań formalnych i materialnych jest o tyle istotne, że o ile braki formalne mogą zostać usunięte, to niespełnienie wymagań materialnych prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi kasacyjnej. Są to bowiem braki, które wyłączają możliwość zakwalifikowania pisma jako skargi kasacyjnej, wykluczają dopuszczalność ich uzupełnienia, powodując niedopuszczalność kasacji (B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 467). Z uwagi na fakt, iż w świetle art. 183 § 1 wskazanej wyżej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, winny być one prawidłowo określone w samej skardze. Należy zatem powołać konkretne przepisy prawa, którym sąd uchybił, uzasadnić zarzut ich naruszenia, a w razie zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazać, iż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się w skardze kasacyjnej na jedną z podstaw kasacji jest wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu, punktu) ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny działając jako sąd kasacyjny, nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez, co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. Nie może też ich uzupełniać, ani dokonywać kontroli zaskarżonego orzeczenia pod kątem naruszenia innych przepisów niż wskazane przez wnoszącego skargę kasacyjną. Zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zatem ograniczony określonymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia. W związku z tym skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych, gdyż nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków. Dlatego też ustawodawca w art. 175 § 1-3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił krąg podmiotów uprawnionych do sporządzenia omawianego środka zaskarżenia. Nałożenie tego obowiązku na ustawowo określonych profesjonalistów miało gwarantować sporządzenie skargi kasacyjnej na odpowiednim poziomie merytorycznym i formalnym (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2010 r. o sygn. akt I OSK 243/10). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych. Przechodząc do rozważań w zakresie przedmiotu niniejszej sprawy, po pierwsze ponownie należy podkreślić, że we wniesionej w terminie skardze kasacyjnej brak było podstaw kasacyjnych, po drugie, że skargę kasacyjną nadaną dnia 11 września 2015 r. uznać należy za wniesioną po terminie. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nadana 27 sierpnia 2015 r., nie spełnia wymagań materialnych, określonych w art. 176 p.p.s.a., gdyż nie wskazuje żadnej z ustawowych podstaw kasacyjnych, wymienionych w treści art. 174 p.p.s.a. Przypomnieć przy tym trzeba, że NSA nie jest uprawnione do uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz do samodzielnego stawiania hipotez, co do ewentualnego kierunku zaskarżenia kwestionowanego orzeczenia. Uznać zatem trzeba, że tak sporządzona skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona i podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Odnosząc się do skargi kasacyjnej wniesionej po terminie podnieść należy, że wskazane w niej naruszenia podstaw kasacyjnych nie mogły zostać uznane za uzupełnienie pierwszej skargi kasacyjnej, gdyż uzupełnienie zarzutów skargi kasacyjnej nie może nastąpić w terminie późniejszym niż w terminie zakreślonym dla wniesienia samej skargi kasacyjnej. Podsumowując, skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie – wobec niewskazania jej podstaw kasacyjnych – nie spełnia wymogów ustanowionych w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a., jest obarczona nieusuwalnymi brakami i błędami konstrukcyjnymi, a co za tym idzie ulega odrzuceniu. Na marginesie wskazać również należy, że zasadą jest, iż wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym niedopuszczalną skargę kasacyjną (art. 178 p.p.s.a.). W razie jednak nie dostrzeżenia przez sąd pierwszej instancji niedopuszczalności skargi kasacyjnej i przekazania jej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, kompetencje do odrzucenia skargi kasacyjnej przysługują Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, bowiem w myśl art. 180 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 178 w zw. z art. 180 p.p.s.a. NSA postanowił jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od odrzuconej skargi kasacyjnej (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ----------------------- 1