VII SA/Wa 199/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., Nr [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "organ", "GINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") po rozparzeniu zażalenia Z. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] października 2014 r. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego decyzją z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. znak [...] nakazującą Z. K. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku stolarni zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...]. Powyższa decyzja została zaskarżona do WSA w Lublinie, który wyrokiem z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 971/11 oddalił skargę. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1817/12 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. Z. K. pismem z dnia 2 sierpnia 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia 14 września 2014 r. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego dot. drewnianej szopy zlokalizowanej przy ul. [...] w [...]. W pismach wskazał, że dowody z zeznań świadków, którzy twierdzą, że szopa powstała po 1990 r. nie są prawdziwe. Podał, że sam ma kilku wiarygodnych świadków, którzy potwierdzą, że szopa stoi ponad 40 lat. Wskazał również, że podczas trwania postępowania administracyjnego nie wiedział, że istnieją mapy geodezyjne sprzed 40-50 lat, na których jest przedmiotowa szopa. Skarżący wskazując na istnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podniósł, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, bowiem jak podał "fizycznie byłem obecny przy wizjach lokalnych nadzoru budowlanego, ale mentalnie nie byłem w stanie w tym uczestniczyć". Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Organ I instancji wskazał, że okoliczności, w których skarżący upatruje istnienie przesłanek stanowiących podstawę do wznowienia postępowania były znane wnioskodawcy w dniu doręczenia decyzji ostatecznej tj. w dniu 10 października 2011 r., zatem wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Z. K. wskazując, że rozstrzygnięcie o likwidacji pomieszczenia jest dla niego krzywdzące. Po rozpatrzeniu zażalenia Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie organu odwoławczego skarżący powołując się na art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jako przesłankę wznowienia postępowania w żaden sposób jej nie udokumentował – nie wskazał jakie dowody okazały się fałszywe. Zdaniem organu samo stwierdzenie skarżącego, że "nie mogą być prawdziwe dowody z zeznań stronniczych świadków, że ta szopa powstała po 1990 roku, skoro ja mam kilku wiarygodnych świadków, że stoi od ponad 40 lat", nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania. Ponadto skoro nie zapadło orzeczenie potwierdzające sfałszowanie dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, to nie było możliwości dochowania terminu z art. 148 § 1 k.p.a., który jeszcze nie rozpoczął biegu. W odniesieniu do przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na podstawie której skarżący wnosi o wznowienie postępowania, bowiem jak stwierdził "fizycznie byłem obecny przy wizjach lokalnych Nadzoru Budowalnego, ale mentalnie nie byłem w stanie w tym uczestniczyć (...)" organ odwoławczy wskazał, że decyzja wydana w postępowaniu, o którego wznowienie skarżący wnosi, została przez skarżącego zaskarżona do sądu administracyjnego i była przedmiotem orzekania zarówno przez sąd I jak i II instancji. Skoro sąd oddalił skargę na decyzję objętą następnie wnioskiem o wznowienie postępowania organ uznał, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania z powołaniem się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia i został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Mapa geodezyjna, o której skarżący rzekomo nie miał wiedzy, znajduje się w aktach postępowania zwykłego, natomiast zarzut dotyczący błędnego ustalenia daty budowy szopy był podnoszony przez skarżącego już na etapie postępowania zwykłego i nie został przez niego w żaden sposób udowodniony. Wobec powyższego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że nie zostały spełnione wymagania formalne dające podstawę do wznowienia postępowania, w związku z czym zasadna była odmowa wznowienia postępowania. Skargę na powyższe postanowienie złożył Z. K., wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowień jego poprzedzających i umorzenie postępowania administracyjnego w całości tj. "pozostawienie stanu formalnego, taki jaki jest /w terenie i na mapach/ od 40 lat". Skarżący wskazał, że o tym, iż dowody w postaci oświadczeń mieszkańców stanowią podstawę przesłanki wznowienia postępowania dowiedział się w pierwszych dniach listopada 2014 r., dlatego według skarżącego dotrzymał on ustawowego terminu 30 dni składając wniosek. Skarżący oświadczył, że budynek był i jest niezbędny dla niego, jego rodziny oraz dla utrzymania zabytkowej kamienicy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania administracyjnego jest możliwe z urzędu lub na żądanie strony z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. następuje tylko na żądanie strony w terminie jednego miesiąca, od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji. W przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5kpa. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Również odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy. W ramach pierwszego etapu, tzw. wstępnego, właściwy organ administracji publicznej zobligowany jest ustalić, czy spełnione są łącznie przesłanki dopuszczalności wznowienia, a więc czy spełnione są przesłanki podmiotowe, przedmiotowe oraz, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie. Badając przesłankę podmiotową, organ winien wyjaśnić, czy z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiła strona. Oceniając natomiast wystąpienie przesłanek przedmiotowych organ ustala, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia wymienionych enumeratywnie w cytowanych wyżej przepisach oraz czy w sprawie została wydana ostateczna decyzja administracyjna, co do której miałoby nastąpić wznowienie postępowania. Pozytywne ustalenia w tym zakresie powinny zakończyć się wydaniem przez organ administracyjny postanowienia, które otwiera drugi etap postępowania wznowieniowego, określany mianem postępowania rozpoznawczego, w trakcie którego organ bada, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast w sytuacji braku którejkolwiek z przesłanek, czy to podmiotowej, czy też przedmiotowej, bądź też ustalenia, że strona uchybiła terminowi do wznowienia postępowania, określonemu w art. 148 k.p.a. właściwy organ administracji publicznej zobligowany jest wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ zakończył postępowanie w pierwszej fazie, tj. odmawiając wznowienia postępowania i uznając, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wymagania formalne. Stanowisko organu, w ocenie Sądu, jest przynajmniej przedwczesne. Wskazać bowiem należy, że jedną z przesłanek wznowienia, na którą powołał się skarżący był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżący wskazał na nowych świadków, którzy mogą potwierdzić, że sporna szopa istnieje od ponad 40 lat i jest to ta sama szopa niestanowiąca nowego obiektu budowlanego. Skarżący twierdzi, że o okoliczności, że istnieją świadkowie mogący ten fakt potwierdzić dowiedział się na początku listopada 2014 r. Organ odmawiając wznowienia postępowania wskazał m.in. że kwestia daty budowy spornej szopy była rozstrzygnięta już w wyrokach sądów administracyjnych I i II instancji wydanych w wyniku skargi na decyzję wydaną w postępowaniu zwykłym. Nie dostrzegł jednak, iż z treści pism skarżącego nie wynika, iż jego intencją jest wykazanie istnienia budynku szopy, lecz wykazanie, iż stan jej jest prawie nie zmieniony od ponad czterdziestu lat. Argumentacja organu zasadzająca się na twierdzeniu, że wnioskodawca nie udokumentował przesłanki z art. 145§1 pkt 5 k.p.a. i nie wskazał , jakie dowody okazały się fałszywe nie może być użyta na wstępnym etapie postępowania wznowieniowego. Organ odmawiając wznowienia postępowania nie może bowiem od razu ocenić przydatności dowodów. Okoliczność, że w niniejszej spawie zapadł wyrok sądu administracyjnego nie daje podstaw do odmowy wznowienia postępowania. Ocena przyczyn wznowienia winna nastąpić po wznowieniu postępowania, a nie w postanowieniu odmawiającym jego wznowienia. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż organ w zakresie tej przesłanki – tj. dowiedzenia się o nowych dowodach w postaci zeznań świadków, nie dokonał należytych ustaleń, co oznacza, iż rozstrzygnięcie organu należy uznać przynajmniej za przedwczesne. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w okolicznościach tej sprawy wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania stanowi istotne naruszenie prawa procesowego i mogło mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.