II OZ 838/17

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Op 306/15 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Op 306/15 oddalającego skargę E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów postanawia: oddalić zażalenie Wyrokiem z dnia 31 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę E. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów Następnie, na skutek złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 października 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W wyniku wniesionego sprzeciwu przez skarżącą Sąd I instancji postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie przyznania ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżąca pismem z dnia 19 lutego 2017 r. wniosła zażalenie na ww. postanowienie do Naczelnego Sąd Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z zarzutami zażalenia i postanowieniem z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II OZ 254/17 je oddalił. Pismami procesowymi z dnia 11 maja 2017 r., pełnomocnik z wyboru reprezentujący skarżącą E. S., wniósł skargę kasacyjną oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi kasacyjnej. Uzasadniając żądanie przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, pełnomocnik wskazał na fakt postępowania wszczętego na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, zakończonego wydaniem przez Sąd II instancji w dniu 14 marca 2017 r. postanowienia o oddaleniu zażalenia na orzeczenie odmawiające przyznania jej tego prawa. W przywołanej okoliczności pełnomocnik upatrywał podstawy przyjęcia, że skarżąca bez swojej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, albowiem w okresie, gdy jej wniosek był rozpatrywany przez sądy obydwu instancji, nie mogła wnieść skargi kasacyjnej. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, istnieją w sprawie przesłanki zastosowania art. 177 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dające możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po upływie terminu, jeżeli uchybienie związane było z trwającym postępowaniem o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, postanowieniem z dnia 9 czerwca 2016 r. na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), - dalej p.p.s.a., odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że z uwagi, iż przedmiotowa sprawa została zainicjowana przez skarżącą w dniu 25 czerwca 2015 r. odnosząc się do przepisów intertemporalnych związanych z wejściem w życie ustawy nowelizującej p.p.s.a. z dnia 9 kwietnia 2015 r., art. 177 § 6 p.p.s.a. (zgodnie z którym w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 177 § 3 p.p.s.a., bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie) nie ma zastosowania w niniejszym przypadku, jako nie obowiązujący w dniu wszczęcia postępowania sądowego w sprawie. Dlatego też zachowują aktualność poglądy zaprezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle regulacji p.p.s.a., obowiązującej w dniu wniesienia skargi do sądu przez E. S., tj. w dniu 25 czerwca 2015 r., a w szczególności odnoszące się do przepisów określających zasady i tryb wnoszenia skargi kasacyjnej. Uznać zatem należało, że sama czynność wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, złożonym w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, automatycznie nie wpływała na bieg tego terminu. W przypadku uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej z uwagi na toczące się postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy, stronie służy zatem możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pełnomocnik skarżącej podał, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w momencie otrzymania przez stronę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II OZ 254/17 o oddaleniu zażalenia na postanowienie Sądu I instancji o odmowie przyznania prawa pomocy. Oświadczył jednocześnie, że doręczenie to nastąpiło w dniu 11 kwietnia 2017 r. Od tego dnia zatem, w świetle art. 87 § 1 p.p.s.a., należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i dokonania tej czynności. Czynności tych dokonano w sprawie, ale dopiero w dniu 11 maja 2017 r., kiedy to pełnomocnik skarżącej z wyboru, ustanowiony przez nią w dniu 4 maja 2017 r., złożył za pośrednictwem poczty stosowny wniosek wraz ze skargą kasacyjną. Zdaniem Sądu, przedstawione okoliczności świadczą o uchybieniu terminu przez stronę skarżącą do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i stanowią także podstawę do odrzucenia tego wniosku, na zasadzie art. 88 p.p.s.a. Nie można zgodzić się z argumentacją strony, że termin do dokonania uchybionej czynności upływał po 30 dniach od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie z wniosku o prawo pomocy, a także, że dochowano terminu 7 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, skoro pełnomocnik w sprawie był ustanowiony w dniu 4 maja 2017 r., a wniosek złożono w dniu 11 maja 2017 r. Sąd podkreślił, że skarżąca dysponowała znacznym okresem czasu do podjęcia czynności w celu ustanowienia pełnomocnika z wyboru, w czasie gdy toczyło się postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy, co zresztą ostatecznie nastąpiło w dniu 4 maja 2017 r., kiedy to upoważniła radcę prawnego do sporządzenia skargi kasacyjnej. E. S. pismem z dnia 27 czerwca 2017 r. złożyła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 czerwca 2017 r. podnosząc, że jest to nadmierne i nieuzasadnione skrócenie terminu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej przez ograniczenie do siedmiu dni. Utrudnia to, czy wręcz uniemożliwia realizację prawa strony reprezentowanej przez pełnomocnika do kontroli przez sąd II instancji wydanego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W okolicznościach niniejszej sprawy, jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji skoro skarżąca dowiedziała się o prawomocnej odmowie przyznanie jej pełnomocnika z urzędu w dniu 11 kwietnia 2017 r., to siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) upłynął w dniu 18 kwietnia 2017 r. Złożony zatem w sprawie wniosek wraz ze skargą kasacyjną w dniu 11 maja 2017 r. należało uznać jako spóźniony i jako taki odrzucić (art. 88 p.p.s.a.). Odnosząc się zaś do orzecznictwa powołanego w zażaleniu, w którym wyrażono pogląd, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zostać złożony przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie później niż w dniu, w którym upłynęło 30 dni od momentu, kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsze zażalenie nie podzielił argumentacji strony skarżącej, przychylając się do stanowiska, że z punktu widzenia art. 87 § 1 p.p.s.a. przyjęcie takiego poglądu w istocie miałoby charakter prawotwórczy i nie wynika z obowiązujących przepisów (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r. sygn. akt I OZ 652/10, Lex nr 741898, z 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OZ 1373/11, z 3 września 2010 r. sygn. akt I OZ 652/10; orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.