III SA/Lu 195/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi T.Sp. z o.o. NZOZ S. Przychodnia Rodzinna na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu przeprowadzonej kontroli sanitarnej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością NZOZ [...] w L., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w sprawie nałożenia opłaty z tytułu przeprowadzonej kontroli sanitarnej stwierdzającej naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: W dniu [...] września 2014 r. w Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna przeprowadziła kontrolę sanitarną w [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] w L. Kontrola wykazała naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Decyzjami z dnia [...] września 2014 r. i [...] października 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej: PPIS) nakazał usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił opłatę w wysokości 97 zł z tytułu czynności wykonywanych w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego i zobowiązał skarżącą do uiszczenia opłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością NZOZ [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną nałożenia opłaty stanowił przepis art. 36 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412), który stanowi, że za badania laboratoryjne i inne czynności nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów wykonania. Opłatę nałożoną w związku ze stwierdzeniem naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych nalicza się zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 36, poz. 203), dalej: rozporządzenie. Zgodnie z rozporządzeniem, wysokość opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności ustala się na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania. Organ II instancji podniósł, że decyzjami z dnia [...] września 2014 r. i [...] listopada 2014 r. nakazano stronie zapewnienie warunków przechowywania preparatów szczepionkowych z zachowaniem łańcucha chłodniczego, opracowanie i wdrożenie procedury postępowania w przypadku awarii lodówki, gdzie przechowywane są preparaty szczepionkowe w sposób gwarantujący zachowanie łańcucha chłodniczego, zapewnienie urządzeń pomiarowych monitorujących temperaturę przechowywania preparatów szczepionkowych w lodówce w gabinecie szczepień, posiadających dokumentację potwierdzającą wiarygodność ich pomiarów, powiadomienie osób zobowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osób, które sprawują prawną pieczę nad tymi osobami, lub opiekunów faktycznych o obowiązku poddania się tym szczepieniom oraz udokumentowanie powiadomienia w kartach uodpornienia. W niniejszej sprawie do bezpośrednich kosztów wykonania badań laboratoryjnych oraz innych czynności należało zaliczyć: 1) średnie wynagrodzenie pracowników stacji sanitarno-epidemiologicznych wykonujących badania laboratoryjne lub inne czynności, zwanych dalej "pracownikami", obliczane według godzinowych stawek osobistego zaszeregowania wraz z pochodnymi od wynagrodzenia; 2) koszty podróży służbowych pracowników, w tym koszty należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej. Do pośrednich kosztów wykonania badań laboratoryjnych oraz innych czynności zalicza się koszty działalności stacji sanitarno-epidemiologicznych poniesione w związku z wykonaniem konkretnego badania laboratoryjnego oraz innej czynności, obejmujące: 1) średnie wynagrodzenie pracowników administracji i obsługi wraz z pochodnymi od wynagrodzenia; 2) koszty usług pocztowych, telekomunikacyjnych i pralniczych; 3) koszty zużytej energii elektrycznej, wody i gazu; 4) koszty zakupu, zużycia i konserwacji aparatury i sprzętu laboratoryjnego; 5) koszty transportu. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie za podstawę wyliczenia opłaty przyjęto obowiązującą stawkę roboczogodziny przy uwzględnieniu kosztów pośrednich i bezpośrednich oraz łączny czas prac y pracownika niezbędny do wykonania czynności kontrolnych, w tym czas kontroli, czas dojazdu oraz czas opracowania dokumentacji. W skardze sądowej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] w L. zaskarżyła powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w całości, wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 107 § 1 oraz art. 107 § 3 w związku z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a. oraz art. 36 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ nie wskazał przepisu art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a w uzasadnieniu niedokładnie przywołał treść ww. przepisu i całkowicie pominął ust. 2 art. 36. Przepis art. 36 ust. 2 ustawy wprowadza wyjątek od generalnej zasady odpłatności. Przepis ten różnicuje sytuację sprawowania nadzoru zapobiegawczego, gdzie opłaty zawsze pobiera się od nadzorowanego, od sytuacji nadzoru bieżącego, gdzie nadzorowany jest zwolniony z opłat, gdy badania i związane z nimi inne czynności, są przeprowadzone i nie potwierdzają naruszenia wymagań. W niniejszej sprawie badań laboratoryjnych nie przeprowadzono. Obciążenie kontrolowanego opłatą z tytułu samego faktu sprawowania nadzoru sanitarnego nabierałoby charakter ukrytej sankcji finansowej, której ustawodawca nie przewiduje. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego ustalająca opłatę w wysokości 97 zł za czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego i zobowiązująca [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] w L. do uiszczenia opłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Z przepisu tego wynika, że za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy, za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Państwowa Inspekcja Sanitarna powołana jest do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności m.in. poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny środowiska oraz higieny pracy w zakładach pracy w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych (art. 1 ustawy). Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne. Wyjaśnić trzeba, że kontrola w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, którą właściwy organ wykonuje do celów sprawdzenia przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, ma bardzo szeroki zakres pojęciowy. Zawarte w art. 36 ust. 1 cyt. ustawy sformułowanie "badania laboratoryjne oraz inne czynności" należy traktować rozdzielnie, gdyż "inne czynności" nie muszą być wykonywane tylko w związku z badaniami laboratoryjnymi. Czynności te dotyczą szeroko rozumianego postępowania kontrolnego, obejmującego czynności pozostające w "merytorycznym związku", czyli stanowiące przejaw nadzoru sanitarnego (vide wyroki z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1374/08, z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 449/08, z dnia 1 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1077/08). Ustawodawca, określając w art. 36 ust. 1 ww. ustawy czynności, za jakie pobierane są opłaty, posłużył się pojęciem "inne czynności", nie jest bowiem możliwe sprecyzowanie wszystkich czynności, wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem nadzoru sanitarnego, zarówno zapobiegawczego, jak i bieżącego. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] września 2014 r. upoważniony przez PPIS pracownik przeprowadził kontrolę w zakresie bieżącego nadzoru nad warunkami higieniczno-sanitarnymi w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej [...]. Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole kontroli z dnia [...] września 2014 r. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowe warunki przechowywania preparatów szczepionkowych. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nakazał spółce [...] wykonanie obowiązku zapewnienia warunków przechowywania preparatów szczepionkowych. Czynności dokonane przez pracownika Inspekcji Sanitarnej w dniu [...] września 2014 r. w zakładzie strony skarżącej pozostawały w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, istniała zatem podstawa do zastosowania art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i ustalenia opłaty za przeprowadzone czynności w wysokości 97 zł i zobowiązania spółki do jej uiszczenia. Wskazać należy, że decyzja organu I instancji zawiera szczegółowy wykaz, jakie koszty składają się na naliczoną opłatę: są to koszty bezpośrednie w wysokości 65 zł, które obejmują średnie wynagrodzenie pracowników wykonujących badania lub inne czynności wraz z pochodnymi od wynagrodzeń obliczonej jako iloczyn stawki godzinowej i czasu pracy pracownika przeprowadzającego kontrolę oraz koszty pośrednie w wysokości 32 zł, obejmujące średnie wynagrodzenie pracowników administracji i obsługi wraz z pochodnymi od wynagrodzeń, koszty usług pocztowych, telekomunikacyjnych i pralniczych, koszty zużytej energii elektrycznej, wody i gazu, koszty zakupu, zużycia i konserwacji aparatury i sprzętu oraz koszty transportu. Skarżąca nie zwalczała sposobu naliczenia opłaty i jej wysokości. Odnosząc się do zarzutu braku podstawy prawnej w sentencji decyzji II instancji, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy określone w art. 107 § 1 k.p.a. Decyzja składa się z sentencji i uzasadnienia. W niniejszej sprawie w sentencji zaskarżonej decyzji nie wymieniono wprawdzie art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale organ odwoławczy przywołał ww. przepis w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), oddalił skargę.