I SA/Ol 639/15

WyrokWSA w Olsztynie2015-12-03

Skład orzekający: Jolanta Strumiłło, Renata Kantecka, Wojciech Czajkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ prawidłowo ustalił powierzchnię kwalifikującą do przyznania płatności bezpośrednich, stosując strefę buforową o szerokości 0,7 metra zamiast 1,5 metra, zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ naruszył prawo materialne, stosując strefę buforową o szerokości 0,7 metra zamiast wymaganej przez art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 tolerancji 1,5 metra. Niewłaściwe zastosowanie tej normy mogło mieć istotny wpływ na ustalenie różnicy między zadeklarowaną a rzeczywistą powierzchnią działek, co skutkowało wadliwością rozstrzygnięcia.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie płatności bezpośrednich na 2014 r. do powierzchni 272,78 ha. Organ I instancji, po kontroli, ustalił powierzchnię kwalifikującą do płatności na 271,59 ha, pomniejszając ją m.in. z powodu stwierdzonych uchybień i zastosowania współczynnika korygującego. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję. Skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez zastosowanie strefy buforowej 0,7 m zamiast 1,5 m oraz błędy w ustaleniach faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca) Protokolant stażysta Joanna Lasek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", którą przyznano A.B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. na sumę 244.270,52 zł oraz kwotę 5.042,51 zł z tytułu dyscypliny finansowej. Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że w złożonym 15 maja 2014 r. wniosku strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) na 2014 r. do położonych w W., gm. K., działek rolnych o łącznej powierzchni 272,78 ha i numerach ewidencyjnych: "[...]","[...]","[...]","[...]","[...]","[...]" oraz w R. gm. M., o numerze "[...]". W wyniku przeprowadzonej w dniach 8 – 9 września 2014 r. kontroli na miejscu organ stwierdził uchybienia odnośnie działek rolnych oznaczonych we wniosku jako C, L i G. Dodatkowo, w związku z kontrolą administracyjną ustalił, że powierzchnia kwalifikowana do płatności wynosi 271,59 ha, wobec deklarowanej we wniosku - 272,78 ha. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 lit c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r. ze zm.), nie można dokonać płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. Dlatego też, na podstawie art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Nr 1122/2009, naliczył wnioskowaną płatność do powierzchni stwierdzonej, tj. 271,59 ha. Następnie na podstawie art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009 r. s. 16 ze zm.) oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013, pomniejszył kwotę płatności o współczynnik korygujący 1,30221400%. Mając na uwadze, że łączna kwota płatności bezpośrednich po zastosowaniu obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wyniosła 247.383,18 zł i została pomniejszona o kwotę 3.112,66 zł z tytułu współczynnika korygującego, organ stwierdził, że w rezultacie płatność JPO na 2014 r. wyniosła 244.270,52 zł. Utrzymując to rozstrzygnięcie w mocy, Dyrektor OR ARiMR wskazał, że przyznanie płatności bezpośredniej uzależnione jest od spełnienia warunków określonych w art. 7 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.). Dodał, że zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, państwo członkowskie przeprowadza kontrole administracyjne wniosków o pomoc, kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. W myśl art. 14 i 15 ust. 1 tego rozporządzenia, każde państwo członkowskie ustanawia i prowadzi zintegrowany system administrowania i kontroli, zwany następnie "zintegrowanym systemem", który obejmuje m. in. system identyfikacji działek rolnych. Stosownie do art. 15 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, system ten jest komponentem Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), który jest wykorzystywany przez ARiMR m.in. do wykonywania pomiarów gruntów rolnych deklarowanych przez wnioskodawców i weryfikowania ich kwalifikowalności do objęcia płatnościami. Jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi pomiarowych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli, wykorzystywanym przez ARiMR, są ortofotomapy, czyli metryczne obrazy powierzchni Ziemi (mapy), uzyskane ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych. Są one pozyskiwane są w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 Nr 240, poz. 2027, ze zm.). Gwarantują dokładność pomiaru punktowego na poziomie 0,25 m do 0,5 m, tj. 2-3 krotnie wyższą niż dokładność pomiaru w toku kontroli na miejscu. Ustalenie maksymalnej powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (PEG) następuje w kontroli administracyjnej na podstawie pomiaru wykonanego na nie starszym niż 5 lat obrazie ortofotomapy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w toku przeprowadzonej w gospodarstwie strony kontroli dokonywane były pomiary powierzchni deklarowanych upraw, natomiast dopiero podczas kontroli administracyjnej wniosku zweryfikowana została poprawność zadeklarowanej powierzchni w stosunku do wskazanych we wniosku działek ewidencyjnych. Wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej w dniach 8 – 9 września 2014 r. kontroli na miejscu (raport nr "[...]") stwierdzono uchybienia w zakresie powierzchni i położenia działek rolnych: B – E, G, H, K – R (kod błędu "DR50 – Granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku"), przy czym w odniesieniu do działek C, G i L stwierdzono dodatkowo kod błędu "DR13 – Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej powierzchni działki rolnej". W wyniku kontroli administracyjnej wniosku wykryte zostały zaś kolejne nieprawidłowości, które miały wpływ na ustalenie 271,59 ha powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnością, wobec deklarowanej 272,78 ha. W ocenie Dyrektora OR ARiMR, w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania art. 73 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który stanowi o wyjątkach od stosowania obniżek i wykluczeń. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, powierzchnie działek rolnych we wniosku powinny zostać określone zgodnie ze stanem faktycznym, co oznacza, że należy odliczyć tereny zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Organ dodał, że wnioskodawca zobowiązał się we wniosku do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor OR ARiMR wskazał, że dotyczą one kwestii technicznych wykonania kontroli na miejscu, a nie przedmiotu rozważań na etapie rozpatrywania odwołania od decyzji organu I instancji. Dodał, że wskazując w pkt 3 tego odwołania na przepis art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1122/2009 strona celowo pominęła jego dalszy ciąg. Zgodnie z tym uregulowaniem, do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się definicje zawarte w art. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Przy czym, "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Zdaniem organu, zarzuty odwołania odnoszą się w dużej części do kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2013 r., które były już przedmiotem wyjaśnień Biura Kontroli na Miejscu i organu I instancji. Ponadto całość dokumentacji z kontroli na miejscu przeprowadzonych w latach 2013 i 2014, w tym również pliki na nośnikach DVD, znajduje się w każdej chwili do wglądu w siedzibie organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Olsztynie organu odwoławczego strona, wnosząc o uchylenie decyzji, zarzuciła organowi naruszenie: - art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, zgodnie z którym organ winien stosować strefę buforową 1,5 metra, a nie jak w niniejszej sprawie 0,5 metra czy 0,75 ha; - art. 15 ust. 1. art. 17 i art. 26 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, - art. 12 ust. 1 lit. d) i ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, przez ich niewłaściwe zastosowanie, w szczególności nieuprawnione przyjęcie, że definicja działki rolnej określona w art. 2 pkt 1 tego rozporządzenia nie obejmuje strefy buforowej, przy jednoczesnym braku powołania tego przepisu w podstawie zaskarżonej decyzji, przez co pomniejszono obszar działek rolnych, podczas gdy system, jakim posługuje się organ, nie posiada ściśle określonych granic ewidencyjnych, a ortofotomapa nie przedstawia aktualnego sposobu użytkowania, - błędy w ustaleniach faktycznych skutkujące zastosowaniem niewłaściwej podstawy prawnej i odmową płatności. W związku ze skargą strona wniosła też o zażądanie przez Sąd od organu dowodów w postaci: 1) wskazania jednej zgodnej strefy buforowej do każdej z działek w latach 2013 i 2014, 2) plików SHP z pomiarów działek oraz ortofotomap po nałożeniu na nie w różnych kolorach pomiarów działek rolnych z lat 2013 i 2014 oraz pomiarów geodety, 3) wskazania dla każdej działki rolnej ortofotomapy z zaznaczeniem miejsca rzekomego przekroczenia granic ewidencyjnych, 4) szczegółowo wskazanych w pkt 1 – 32 na s. 3 – 8 skargi dowodów z akt spraw o sygn. I SA/Ol 916/14I SA/Ol 918/14, m.in. dokumentów dołączonych do pisma z dnia 26 stycznia 2015 r., oryginałów operatów technicznych z pomiaru kontrolnego zasiewów i użytkowania dla działek "[...]","[...]","[...]","[...]","[...]","[...]", raportów kwalifikowalności powierzchni z lat 2004, 2007 i 2014 r., wezwania do obecności w toku kontroli w 2007 r. i 2014 r., decyzji w sprawie płatności za 2007 r., raportów kontroli za 2013 r., faktur zakupu urządzenia do pomiaru pól i opryskiwacza, wypisów z rejestru gruntów z 2000 r., 2009 r. i 2013 r., szkiców z pomiarów działek rolnych skarżącej z 2013 r. i 2014 r., aneksu nr 5 do umowy dzierżawy, zdjęć wykonanych w toku kontroli w 2014 r. i zdjęć z rozbiórki budynku z 2010 r., raportów z kontroli przeprowadzonej w 2014 r., informacji o zapłacie kolejnych rat za działki zakupione z Agencji, umów na sprzedaż zboża, protokołów szacowania szkód łowieckich. W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi nieprawidłowe ustalenie powierzchni działek rolnych C, G i L. Skarżąca podała, iż wobec zaniżenia w niewyjaśniony sposób powierzchni działek w toku kontroli w sierpniu 2013 r., natychmiast po otrzymaniu protokołu kontroli żądała wyjaśnień, przedłożenia plików SHP oraz ponownego pomiaru powierzchni. Podstawy zmniejszenia powierzchni działek rolnych organ jednak nie wyjaśnił, odrzucając wszystkie dowody i podnosząc, że skarżąca nie przedłożyła żadnego kontrdowodu. Uznając, że ortofotomapa z 2014 r. jest najdokładniejszym z możliwych sposobów pomiarów, organ oddalił jednocześnie dowód z raportu geodety, z powodu wykonania go po zmianie uprawy. Tymczasem, dowód ten obrazuje pomiary wykonane po zasiewach w 2013 r. na nowy rok 2014 r.. Strona zarzuciła, że dokonując pomiarów w 2014 r., organ nie ustalał granic ewidencyjnych w terenie. W deklaracji prawidłowo podano powierzchnię działek C, D i L, albowiem zgłoszono działki w ich granicach ewidencyjnych, a nie należące do osób trzecich. Stąd nie mogło dojść do niedoszacowania na jakie powołał się organ. Ponadto organ nie zauważył, że ortofotomapa nie mogła być wykonana w sierpniu 2013 r., gdyż widnieje na niej nieaktualny numer geodezyjny działki oraz budynek gospodarczy. Jak podała skarżąca, w 2011 r. dokonała podziału widniejącej na ortofotomapie działki nr "[...]" na działki o numerach "[...]" i "[...]", jak również uaktualnienia powierzchni użytków rolnych na działkach ewidencyjnych nr "[...]","[...]" i "[...]", powstałych po podziale działki "[...]" i zmiany ich klasyfikacji z B-RIVa na R, w związku z fizyczną likwidacją budynku na działce "[...]". Powyższe wskazuje, że ortofotomapa pochodzi najwcześniej z 2010 r., co potwierdza widniejący na niej budynek gospodarczy oraz stare numery działek ewidencyjnych i nieaktualny sposób użytkowania. W takiej sytuacji najbardziej miarodajnym i aktualnym dowodem był pomiar geodety ze stycznia 2014 r. oraz pomiary wykonane przez ARiMR w 2014 r.. Organ nie usunął jednak nieprawidłowości w pomiarach, a przy tym niezasadnie oddalił wniosek o powołanie biegłego geodety, choć pomiary wykonane przy zastrzeżeniu obecności skarżącej potwierdziły powierzchnie deklarowane przez nią w latach 2004 – 2014. Osoby wykonujące pomiary w terenie z niewyjaśnionych przyczyn zdyskwalifikowały powierzchnię łączną 5,33 ha w 2013 r.. Natomiast osoby prowadzące kontrolę w 2014 r. ustaliły powierzchnię rolną wszystkich działek 274,56 ha, przy deklarowanej 272,78 ha. Wskazując na dokonywanie pomiarów działek w latach 2004, 2011 i 2012, strona stwierdziła, że posiada wiedzę co do ich powierzchni. Dysponuje również własnym urządzeniem pomiarowym "[...]" i mierzy działki każdorazowo przed wypełnieniem wniosku na dany rok. Używa w tym celu GPS w siewniku i opryskiwaczu. Jak podała, powierzchnia działki C od lat nie ulega zmianie w zakresie użytkowania, stan uprawy trawy nie zmienia się, niemniej jednak według ustaleń organu powierzchnia ta stale ulega modyfikacji. Skarżąca zarzuciła, że nie poinformowano jej o prowadzeniu kontroli administracyjnej, wskutek czego została pozbawiona możliwości kwestionowania jej ustaleń. Wiedzę o wynikach tej kontroli powzięła dopiero z uzasadnienia decyzji. Naruszając art. 77 i 78 K.p.a., organ nie zażądał przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego i bez wezwania do złożenia przed dniem wydania decyzji wyjaśnień przez stronę, czy przez eksperta, oparł się na dokumentacji zawartej w aktach sprawy. Strona nie zgodziła się ponadto z określeniem strefy buforowej. Wskazując na art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, podniosła, że tolerancja pomiaru powinna być określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej, przy czym maksymalna tolerancja odnośnie każdej działki nie może przekroczyć wartości bezwzględnej jednego hektara. Przy czym kwestia ta była już przedmiotem rozważań w szeregu orzeczeniach sądów administracyjnych (wyroki: NSA z 15 października 2013r., sygn. akt II GSK 884/12, z 25 października 2013r., sygn. akt II GSK 133/12, wyrok WSA we Wrocławiu z 22 maja 2014r., sygn. akt III SA/Wr 51/14, wyrok WSA w Białymstoku z 10 lipca 2013r., sygn. akt I SA/Bk 217/13 i wyrok WSA w Poznaniu z 17 kwietnia 2013r., sygn. akt III SA/Po 97/13). Skarżąca dodała, że polska wersja językowa ww. przepisu różni się od wersji angielskiej, francuskiej i niemieckiej. Polska wersja językowa posługuje się bowiem wyrażeniem "1,5 -metrowa strefa buforowa", podczas gdy wersje anglojęzyczna, niemieckojęzyczna oraz francuskojęzyczna stanowią "max. 1,5 m", co miałoby oznaczać, że wskazują jedynie na górną granicę, dopuszczając wartości mniejsze niż 1,5 m. Na etapie postępowania przed organami stronie nie była jednak znana argumentacja o rozbieżności treści art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Dlatego w tym przypadku zastosowanie powinna mieć strefa 1,5 m. Dalej zarzucono w skardze, że organ nie wyjaśnił, dlaczego każdego roku stosuje inne strefy buforowe, nie uprzedzając o tym beneficjenta. Nie podał też, na jakiej podstawie ustalił, że działki skarżącej wychodzą poza granice ewidencyjne, skoro dysponuje jedynie odniesieniami poglądowymi co do granic ewidencyjnych, które mogą odbiegać od rzeczywistych granic w terenie. Nie wyjaśnił również, na jakiej podstawie zarzuca stronie winę i niedochowanie należytej staranności w ustaleniu powierzchni, w sytuacji gdy właśnie w tym celu skarżąca ponosząc stosowne koszty powołała w 2014 r. geodetę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015r. skarżąca oświadczyła, że wycofuje zawarte w skardze wnioski o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej do sądu decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.). Ponadto podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stwierdził, że naruszone zostały przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania, bowiem ujawniona została wadliwość decyzji mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaistniały zatem podstawy do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.. Zasadnicza kwestia sporna pomiędzy stronami sprowadzała się w niniejszej sprawie do oceny prawidłowości działań i stanowiska organów w związku z pomniejszeniem skarżącej płatności obszarowych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014 rok. W złożonym wniosku o przyznanie płatności za ten rok zadeklarowała ona bowiem do objęcia płatnością działki o łącznej powierzchni 272,78 ha, podczas gdy w wyniku przeprowadzonej w dniach 8 – 9 września 2014 r. kontroli na miejscu organ stwierdził uchybienia odnośnie działek rolnych oznaczonych we wniosku jako C, L i G, po czym w związku z kontrolą administracyjną ustalił, że powierzchnia kwalifikowana do płatności wynosi 271,59 ha. W związku z istotą sporu pomiędzy stronami, wskazać na wstępie należy, że stosownie do treści art. 7 ust.1 i ust. 2 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z przepisów art. 7 ust. 1 pkt 2 i pkt 2a ustawy o płatnościach wynika zatem, że jednolita płatność obszarowa jest przyznawana do powierzchni faktycznie użytkowanej w celu rolniczym. Natomiast w myśl ust. 2 tego artykułu, działki rolne deklarowane do płatności uzupełniających muszą być położone na działkach rolnych, do których przyznano jednolitą płatność obszarową. Postępowanie w przedmiocie uzyskania płatności rolnych jest wszczynane na wniosek producenta rolnego (art. 18 ust. 1 cyt. ustawy), przy czym złożone wnioski podlegają kontroli, m.in. w zakresie zgodności danych w nich zawartych dotyczących zadeklarowanych działek ewidencyjnych i rolnych, z bazami danych. W związku z ubieganiem się przez producenta rolnego o przyznanie płatności powinien on więc dołożyć należytej staranności w celu jednoznacznego wykazania, iż spełnia ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności. Jakiekolwiek nieprawidłowości w tym zakresie obciążają ujemnie wnioskodawcę. W świetle przekazanych Sądowi akt sprawy, skutkiem przeprowadzonej przez właściwy administracji rolnej organ kontroli w gospodarstwie rolnym strony (najpierw kontroli na miejscu, a następnie kontroli administracyjnej), było ustalenie różnicy pomiędzy powierzchnią części działek zadeklarowaną przez rolnika we wniosku, a wynikającą z danych opartych na systemie informacji geograficznej. Dane odnośnie tych ustaleń zawarte zostały zaś w dołączonej do akt dokumentacji pokontrolnej, w tym raportach z czynności kontrolnych wraz z załącznikami oraz elektronicznym nośniku danych - płycie CD, z plikami zawierającymi m.in. fotografie poszczególnych działek oraz załączniki graficzne w postaci szkiców - mapy terenu, z naniesionymi granicami działek. Opis poczynionych ustaleń odnośnie deklarowanych i stwierdzonych powierzchni, organy przedstawiły w uzasadnieniach decyzji. W związku z zarzutem skargi odnośnie nie wyjaśnienia przez organ przyczyn różnicy pomiędzy tymi powierzchniami stwierdzonych podczas kontroli na miejscu, a uwzględnionymi do płatności, wskazać należy, że w myśl art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W ust. 3 tego artykułu wskazano natomiast, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia, zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w k.p.a., podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z akt niniejszego postępowania wynika, że różnica pomiędzy powierzchnią stwierdzoną części działek rolnych, a zadeklarowaną we wniosku rolnika, ustalona została w ramach kontroli administracyjnej, co związane było z wykorzystaniem do pomiaru gruntów ortofotomapy, jako najlepszej metody pozwalającej na kompleksową ocenę powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej oraz dokonanie na jej podstawie pomiarów z dokładnością 0,25 m lub 0,50 m. Dokładność pomiaru powierzchni tą metodą jest bowiem od 2 do 4 razy wyższa niż realizowana w toku kontroli na miejscu przy wykorzystaniu urządzeń GPS. Podkreślenia wymaga, że stosowanie tej metody ma umocowanie w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009. Wcześniejsze przeprowadzenie kontroli na miejscu miało zasadniczo na celu ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw na danej działce rolnej, sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Nie wykluczało jednak dokonania przez organ weryfikacji w ramach kontroli administracyjnej, z uwzględnieniem wyznaczonej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) dla danej działki. Obowiązkiem organu jest ustalenie właściwej powierzchni ewidencyjnej danej działki. Jak już bowiem wskazano, płatność w ramach wsparcia bezpośredniego może być przyznana jedynie do powierzchni faktycznie użytkowanej w celu rolniczym. Nie można zatem czynić zarzutu organowi prowadzącemu postępowanie, że oparł ustalenia na wynikach kontroli administracyjnej w sytuacji, gdy dostarczyła ona wyników pozwalających w sposób niebudzący wątpliwości ustalić rzeczywistą powierzchnię działki kwalifikującą się do przyznania płatności. Przy czym mając na uwadze, że wyliczona procentowa różnica pomiędzy zadeklarowaną przez producenta rolnego powierzchnią działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w toku kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu nie przekroczyła 3%, to płatność przysługiwała do powierzchni stwierdzonej (art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009). Z akt wynika, że udział strony w postępowaniu administracyjnym ograniczył się do podpisania raportów z czynności kontrolnych w dniu 23 września 2014r. oraz wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, w którym podniosła podtrzymany także w skardze, zarzut wadliwego zastosowania ortofotomapy. Beneficjentka podała w nim m.in., że w 2011 r. dokonała podziału działki nr "[...]" na działki o numerach "[...]" i "[...]" oraz uaktualnienia powierzchni użytków rolnych na działkach ewidencyjnych nr "[...]","[...]" i "[...]", powstałych po podziale działki "[...]". Dokonała też zmiany ich klasyfikacji z B-RIVa na R, w związku z fizyczną likwidacją budynku na działce "[...]". Ortofotomapa nie mogła więc być wykonana w sierpniu 2013 r.. Tym bardziej, że widnieje na niej nieaktualny numer geodezyjny działki oraz nieistniejący już budynek gospodarczy, co zdaniem strony wskazuje, że ortofotomapa pochodzi najwcześniej z 2010 r.. Tymczasem w świetle przedstawionych do kontroli sądu materiałów niniejszej sprawy, w związku z kontrolą sporządzone zostały przez organ w dniu 8 lipca 2014r., zawarte na płytach CD szkice map z naniesionymi obwodami pomiarowymi i liniowymi, oznaczonych literowo działek. Powyższe zarzuty skarżącej dotyczą danych na szkicu nr "[...]", jednak konkretnych ustaleń odnośnie sposobu określenia kwalifikowanej powierzchni, dokonanych na podstawie tej ortofotomapy pomiarów oznaczonych na nim literowo działek, czy wyłączeń części gruntów, strona w postępowaniu administracyjnym nie kwestionowała, pomimo wskazanej wyżej zmiany zasad postępowania w sprawach dotyczących płatności. Jej twierdzenia o sporządzeniu tej ortofotomapy najwcześniej w 2010r. są gołosłowne, bo nie wsparte żadnym przeciwdowodem. Podkreślić zaś należy, iż w celu podważenia raportu z czynności kontrolnych, czy dowodu z ortofotomapy, a co za tym idzie wykazania braku podstaw do wyeliminowania z płatności konkretnej powierzchni deklarowanych działek, beneficjent mogący na swoje żądanie brać aktywny udział w postępowaniu, powinien przedstawić dowody bądź dawać w tym postępowaniu wyjaśnienia co do okoliczności sprawy. Z akt niniejszego postępowania administracyjnego nie wynika, aby istniały przeszkody dla aktywnego udziału w nim strony, w tym żądania po zakończeniu kontroli, a przed wydaniem decyzji przez organ I instancji umożliwienia zapoznania ze wszystkimi zebranymi dowodami w celu wypowiedzenia się i ewentualnego zgłoszenia wniosków dla weryfikacji ustaleń organu, również co do pomiaru danej działki bądź wyłączenia konkretnej powierzchni. Brak tej aktywności strony powoduje, że podnoszone obecnie zarzuty skargi co do błędnego wykorzystania ortofotomapy - bez wcześniejszego określenia związanych z zastosowaniem tego dokumentu, konkretnych uchybień i błędów co do poszczególnych działek – nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Z powyższych względów Sąd nie uznał za zasadne zarzutów strony skarżącej odnośnie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 77 i art. 78 K.p.a., przy czym jak już wskazano, w świetle art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach, nie było obowiązkiem organów wezwanie strony do złożenia przed dniem wydania decyzji wyjaśnień, ani podejmowanie z urzędu wszelkich środków dowodowych. Postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej oparte jest bowiem na dowodach, które w celu podważenia ustaleń organów przedstawia strona, co wymaga jej wzmożonej aktywności. Podkreślić w tym miejscu należy, że kontrolę legalności zaskarżonego aktu Sąd opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. W niniejszej sprawie kontrola ta obejmuje stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji w przedmiocie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r.. Z tego też względu, zarzuty skargi odnoszące się wprost do ustaleń postępowania w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013r., nie mogą mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Nie podzielając argumentacji strony w powyższym zakresie, za trafne Sąd uznał natomiast jej stanowisko w kwestii naruszenia przez organ art. 34 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina/. Stosownie do treści tego przepisu, powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Z przedstawionych do kontroli Sądu materiałów sprawy wynika, że w związku kontrolnym pomiarem działek skarżącej odbiornikiem "[...]", organy przyjęły szerokość strefy buforowej na poziomie 0,7m (k.11/4 akt adm.). W świetle powołanego art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 doszło zatem do nieuwzględnienia tolerancji 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, a także maksymalnej tolerancji w odniesieniu do każdej działki rolnej, która nie mogła przekraczać wartości bezwzględnej 1,0 ha. Powyższa wadliwość pomiaru mogła mieć zaś istotny wpływ na ustalenie różnicy między powierzchnią działki zadeklarowaną, a powierzchnią rzeczywistą. Z ustaleń kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej wynika, że faktyczna powierzchnia kwalifikowana działek do płatności to 271,59 ha, wobec deklarowanej we wniosku - 272,78 ha. Różnica wynosi zatem 1,19 ha. W sytuacji więc, gdy pomiar powierzchni działki zadeklarowanej przez skarżącą do płatności zalesieniowej przeprowadzony został z naruszeniem standardu tego pomiaru określonego w powołanym wyżej art. 34 akapit 1 i 2 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., to zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że wadliwości te nie pozostawały bez wpływu na prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych przez organ za podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie. Słusznie zwrócono uwagę w skardze na utrwalono linię orzeczniczą w przedmiotowej kwestii (wyroki: NSA z 15 października 2013r., sygn. akt II GSK 884/12, z 25 października 2013r., sygn. akt II GSK 133/12, wyrok WSA we Wrocławiu z 22 maja 2014r., sygn. akt III SA/Wr 51/14, wyrok WSA w Białymstoku z 10 lipca 2013r., sygn. akt I SA/Bk 217/13 i wyrok WSA w Poznaniu z 17 kwietnia 2013r., sygn. akt III SA/Po 97/13) i to, że polska wersja językowa wskazywanego art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 różni się od angielskiej wersji językowej. Polska wersja językowa bowiem posługuje się wyrażeniem "1,5 - metrowa strefa buforowa", podczas gdy wersje anglojęzyczna wskazuje na "max. 1,5 m", co miałoby oznaczać, że wskazuje jedynie na górną granicę dopuszczając wartości mniejsze niż 1,5 m. Z uwagi na to, że wszystkie wersje językowe danego aktu prawnego mają jednakową moc obowiązującą - są równie autentyczne (por. A. Doczekalska, Interpretacja wielojęzycznego prawa Unii Europejskiej, EPS 2006, Nr 2, s. 15), należy zdaniem Sądu zgodzić się z poglądem w myśl którego, konieczność jednolitej wykładni dyrektyw unijnych wyklucza rozpatrywanie, w razie wątpliwości, danego przepisu w sposób oderwany, lecz przeciwnie, wymaga, aby był on interpretowany i stosowany w świetle wersji sporządzonych w innych językach urzędowych (zob. wyroki TSUE: z dnia 26 maja 2005r. w sprawie C-498/03 Kingscrest Associates Ltd i Montecello Ltd przeciwko Commissioners of Customs& Excise, Zb.Orz. 2005, s. I-4427, pkt 26; z dnia 10 września 2009 r. w sprawie C- 199/08 Erhard Eschig przeciwko UNIQA Sachversicherung AG, Zb.Orz. s. I-8295, pkt 54). W orzecznictwie trafnie podnosi się, że nie jest dopuszczalne – z uwagi na ochronę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (co dotyczy także obywatela UE i prawa UE), a także przewidywalność interpretacji niebudzących z punktu widzenia językowego wątpliwości norm źródeł prawa - zaskakiwanie strony skarżącej odmiennym i jednocześnie niekorzystnym dla niej brzmieniem normy prawa europejskiego w innych wersjach językowych, podczas gdy norma ta jest dostępna w jej rodzimej, polskiej wersji językowej, czy też oczekiwanie organu by skarżąca wykazała się znajomością prawa obowiązującego na terenie RP w innych, niż polska wersjach językowych (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10.07.2013r.,sygn.akt ISA/Bk 217/13) . Powyższe oznacza, iż w okolicznościach niniejszej sprawy istotna dla pomiaru spornych działek kwestia ustalenia szerokości strefy buforowej przy użyciu odbiornika "[...]" na poziomie 0,7 metra, zamiast uwzględnienia tolerancji 1,5 - metrowej, stanowi o wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia. W celu jej wyeliminowania, prowadząc ponowne postępowanie w sprawie organ odwoławczy uwzględni dokonaną w tym zakresie przez Sąd ocenę faktyczną prawną i wynikające z niej wskazania. Mając na uwadze powyższe, wobec stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja narusza prawo, Sąd orzekł o jej uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a.. Orzeczenie o kosztach oparte zostało na treści art. 200 p.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło