IV SA/Wa 2604/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Wojewoda [..], po rozpatrzenia odwołania J. G. od decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] kwietnia 2015 r.. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu wymienionego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania J. G. z pobytu stałego z wymienionego lokalu. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że Prezydent m. W. w dniu [...] kwietnia 2015 r. wydał decyzję, którą orzekł o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W motywach rozstrzygnięcia organ orzekający wyjaśnił, że wymieniony nie zamieszkuje w miejscu stałego pobytu na skutek konfliktu rodzinnego i stan ten należy ocenić jako trwały i dobrowolny, a tym samym uzasadniający wydanie decyzji o wymeldowaniu. Organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania podał, że we wniosku o wymeldowanie A. G. wskazała, że jej mąż nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od [...] grudnia 2013 r. Mąż znęcał się nad nią psychicznie i fizycznie (założono niebieską kartę nr [...], rodzina została objęta opieką Centrum Pomocy Społecznej w Dzielnicy [...]) i są w trakcie rozwodu. Komenda Rejonowa Policji [...] Wydział Prewencji potwierdziła, że J. G. od grudnia 2013 r. nie przebywa pod adresem zameldowania, a w rodzinie jest prowadzona procedura niebieskiej karty. W lokalu tym przeprowadzono jedną interwencję, która dotyczyła awantury z żoną podczas wizyty ojca u dziecka. J. G. oświadczył, że w czasie jego nieobecności żona wymieniła zamki w drzwiach i utracił dostęp do mieszkania. Nadal chce tam zamieszkiwać, dlatego [...] marca 2014 r. założył w sądzie przeciwko A. G. sprawę o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu, która do dnia orzekania przez organ, nie zakończyła się. Zaznaczył, że kiedy zamieszkiwał w miejscu stałego pobytu opłacał wszelkie należności związane z mieszkaniem żony. Zarejestrował również pod tym adresem działalność gospodarczą. Obecnie strona nie ma stałego miejsca zamieszkania i przebywa u znajomych i rodziny. Ponadto pismem z dnia [...] września 2014 r. poinformował, że jego żona zmieniła zamki w skrzynce pocztowej. Wskazał, że żona pomimo próśb nie zgadza się na jego powrót do domu i rodziny, odmawia wejścia do swojego lokalu. J. G. wyjaśnił do protokołu w dniu [...] listopada 2014 r., że [...] grudnia 2013 r., po kłótni, żona wyrzuciła go z mieszkania nr [...] przy ul. [...] w W.. Przez cały miesiąc styczeń 2014 r. próbował polubownie załatwić sprawę swojego powrotu, lecz A. G. nie wyrażała na to zgody. Do dnia [...] lutego 2014 r. miał swobodny dostęp do mieszkania, odwiedzał wówczas dzieci i zabierał potrzebne mu rzeczy, np. ubrania. W niedzielę [...] lutego 2014 r. zauważył, że został zmieniony jeden zamek w drzwiach wejściowych. Następnego dnia żona nie wpuściła go i odmówiła przekazania kluczy do nowego zamka. Rzeczy, które pozostawił w miejscu stałego pobytu, prawdopodobnie zostały przewiezione do teściów. Niemiej zamierza powrócić do omawianego lokalu po zakończeniu postępowania sądowego. Organ wskazał, że w sprawie przesłuchano świadków. K. K. widywała stronę, po opuszczeniu przez niego lokalu, podczas odwiedzin u dzieci; do środka bez przeszkód wpuszczała go właścicielka. K. K. nie była świadkiem agresywnego zachowania J. G. w stosunku do żony. Z obserwacji M. R. (pracownika ochrony posesji) wynika, że J. G. od stycznia 2014 r. tylko przychodził do miejsca stałego zameldowania w odwiedziny do córki. Do akt sprawy złożył kopię postanowienia Komendy Rejonowej Policji [...] z dnia [...] lutego 2014 r. umarzającego dochodzenie w sprawie znęcania się psychicznego i fizycznego nad A. G. w okresie od marca 2011 r. do [...] grudnia 2013 r. oraz potwierdzenia przelewów z jego rachunku bankowego dotyczących utrzymania lokalu przez okres, gdy w nim zamieszkiwał. Przesłuchana w charakterze świadka matka J. G. potwierdziła, że [...] grudnia 2013 r. pomiędzy jej synem i synową doszło do kłótni, w wyniku której syn opuścił mieszkanie nr [...] przy ul. [...] w W. Nie wziął ze sobą żadnych walizek, ponieważ sądził, że pogodzi się z żoną i wróci do ww. lokalu. Jedynie w trakcie odwiedzin u dzieci zabierał niezbędne mu rzeczy. Świadek potwierdziła, że J. G. posiadał własne klucze do lokalu żony i do czasu wymiany zamków w drzwiach swobodnie do niego wchodził, aby spotkać się z dziećmi. Od chwili opuszczenia lokalu nie nocował w nim, ponieważ A. G. nie zgadzała się na jego powrót. Ponadto poprosiła ochronę o niewpuszczanie męża na teren posesji. Świadek przyznała, że informacje w powyższej sprawie posiada z relacji syna. Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Wojewody [...], opuszczenie przez J. G. dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały nie wyczerpuje znamion dobrowolności oraz trwałości, niezbędnych do orzeczenia wymeldowania w trybie decyzji administracyjnej. Z szeroko przeprowadzonego przez organ I. instancji postępowania wyjaśniającego wynika bezspornie, że J. G. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od [...] grudnia 2013 r., kiedy to po kłótni z żoną opuścił mieszkanie. Okoliczność tę potwierdzają zgodne w tym zakresie wyjaśnienia stron postępowania oraz zeznania świadków. Wojewoda wskazał, że nie można uznać, iż zaistniały przesłanki uzasadniające wydanie decyzji orzekającej o wymeldowaniu odwołującego na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Organ zwrócił uwagę na fakt, że w lutym 2014 r. właścicielka mieszkania utrudniała mężowi dostęp do swojego lokalu poprzez wymianę jednego zamka w drzwiach wejściowych i odmowę udostępnienia nowego klucza. Wprawdzie w tym czasie J. G. nie mieszkał już w przedmiotowym lokalu, lecz podejmowane przez niego działania świadczą, że jego zamiarem nie było zorganizowanie ośrodka życiowego w nowym miejscu i nie godził się na zaistniałą sytuację. Od czasu eskalacji konfliktu z żoną wymieniony dążył do polubownego załatwienia sprawy swojego powrotu do miejsca stałego zameldowania i rodziny, konsekwentnie odmawiał zabrania pozostawionych w mieszkaniu rzeczy. Oświadczenia odwołującego w tym zakresie znalazły potwierdzenie w zeznaniach matki N. G. Gdy jego starania nie przyniosły rezultatów i dodatkowo A. G. pozbawiła go nieskrępowanego dostępu do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., w dniu [...] marca 2014 r. (przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie) wniósł przeciwko niej do Sądu Rejonowego dla [...] w W. pozew o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu. Organ odwoławczy ustalił, że w powyższej sprawie oznaczonej sygn. akt [...] nie zapadło dotąd żadne rozstrzygnięcie. W ocenie Wojewody, choć J. G. do chwili obecnej nie przebywa w lokalu stanowiącym własność żony, uznać należy, że w związku ze skutecznie wniesionym powództwem posesoryjnym wystarczająco ujawnił wolę (zamiar) dalszego zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały. Organ podał, że powołana w art. 35 ustawy o ewidencji ludności przesłanka "opuszczenia lokalu" nie oznacza tylko fizycznego nieprzebywania w nim, ale również istnienie zamiaru opuszczenia tego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jakkolwiek okolicznością bezsporną w rozpoznawanej sprawie jest, że J. G. od [...] grudnia 2013 r. w związku z konfliktem małżeńskim nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały, to jednak - w świetle ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego - należy przyjąć, że w istocie nie godzi się na taki stan rzeczy, ponieważ wystąpił w przepisanym prawem terminie z powództwem o ochronę utraconego posiadania lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Na tę decyzję Wojewody [...] skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. G., reprezentowana przez adwokata, zarzucając naruszenie przepisów: - art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia niezbędnych kroków zmierzających do realizacji zasady praworządności, załatwienie spraw z rażącym pominięciem słusznego interesu Skarżącej. - art. 77 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz naruszenie obowiązku wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego, w konsekwencji uznanie, że nie został spełnione przesłanki do wymeldowania J. G. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że J. G. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od [...] grudnia 2013 r., kiedy to po kłótni z żoną A. G. opuścił ww. mieszkanie. Okoliczność te potwierdzają zgodne w tym zakresie wyjaśnienia stron postępowania oraz zeznania świadków K. K. i N. G.. Zdaniem skarżącej, skoro jej mąż nie zamieszkuje w wymienionym lokalu, nie ma znaczenia, że w lutym 2014 r. właścicielka mieszkania utrudniła mężowi dostęp do swojego lokalu poprzez wymiany jednego zamka w drzwiach wejściowych i odmowy udostępnienia nowego klucza. W tym czasie bowiem J. G. nie mieszkał już w przedmiotowym lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie, bowiem skarga nie została podpisana przez pełnomocnika skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że podniesiony przez organ w odpowiedzi na skargę wniosek o odrzucenie skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Faktycznie wniesiona przez A. G. skarga nie została podpisana przez jej pełnomocnika. Podkreślić jednak należy, że jest to brak o charakterze usuwalnym. Oznacza to, że Sąd wyznacza stronie czas na jego usunięcie. Dopiero bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu pozwala na odrzucenie skargi. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia powyższego braku i dopełnił nałożony przez niego obowiązek w zakreślonym przez Sąd terminie. Dlatego sprawie można było nadać dalszy bieg. Z kolei organ wnosząc przedwcześnie o odrzucenie skargi nie odniósł się do prawidłowości zaskarżonej decyzji przez pryzmat podniesionych w skardze zarzutów. Przechodząc do kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji należy podnieść, ze zarzuty podniesione w skardze są niezasadne. Podkreślić przy tym należy, że Sąd kontrując zaskarżoną decyzję bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dniu orzekania przez organ II instancji. Oznacza to, że sąd ocenia, czy istniejący w dniu orzekania materiał dowodowy dawał podstawę do zastosowania określonego przepisu prawnego. Co do zasady poza kontrolą pozostają zatem zdarzenia powstałe po wydaniu przez organ rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie postępowanie prowadzone było w oparciu o przepisu ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r. poz. 388). Zostało wszczęte na wniosek A. G., która w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. wniosła o wymeldowanie - w drodze decyzji administracyjnej - jej męża J. G. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]. Rolą Sądu jest zatem ocena, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zebrały materiał dowodowy i przeprowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowały przepisy wskazanej ustawy dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 35 tej ustawy organ gminy (...), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W odniesieniu do opuszczenia miejsca pobytu stałego wskazać należy, że musi ono obejmować nie tylko fizyczne opuszczenie lokalu, ale musi mu towarzyszyć zamiar zerwania więzi z tymże miejscem pobytu. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako przesłanka wymeldowania, powinna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. W orzecznictwie, jakie ukształtowało się na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy wskazywano, że "rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. (por. wyroki NSA z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. II OSK 2503/13). Przyjmowano również, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu tu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka < 613/00, niepubl.). Choć jak wcześniej wspomniano, poglądy te ukształtowały się na tle poprzednio obowiązującej ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jednak nadal zachowują swą aktualność. Podkreślić należy, że obiektywnym dowodem na trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu jest zachowanie osoby po opuszczeniu lokalu. Jeżeli osoba taka nie podejmowała prawnych kroków celem przywrócenia posiadania do lokalu, przyjmuje się, że opuszczenie miało charakter dobrowolny. Z ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że opuszczenie lokalu przez J. G. nie można było uznać za dobrowolne. Podejmował on bowiem czynności mające na celu przywrócenie utraconego posiadania, manifestował chęć powrotu do zajmowanego dotychczas lokalu. W piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. - a więc sporządzonym jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie o wymeldowanie, skierowanym do wydziału meldunkowego dzielnicy [...] m. W. poinformował, że w związku z wymianą zamków nie może dostać się do mieszkania oraz oświadczył, że nie zamierza opuścić miejsca zameldowania i podejmie ku temu stosowne kroki prawne. W dniu [...] marca 2014 r. - a więc również przed wszczęciem postępowania w sprawie o wymeldowanie, złożył wniosek o przywrócenie naruszonego posiadania. W świetle przytoczonych ustaleń nie można było uznać, że w dniu orzekania przez organ odwoławczy, opuszczenie lokalu przy ul. [...] przez J. G. miało charakter dobrowolny. Okoliczności tej nie potwierdzają również zeznania świadków. W ocenie Sądu zeznania świadków w zasadzie nie wskazują na ich własne obserwacje (z wyjątkiem zeznań pracownika ochrony) - ale opierają się o przekaz stron niniejszego postępowania. Prawidłowe jest zatem rozstrzygnięcie organu odwoławczego. W ocenie Sądu, nie zasługują również na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 77, 80 k.p.a. Wskazać należy, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego determinowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a). Postępowanie odwoławcze w świetle art. 138 k.p.a. co do zasady powinno być postępowaniem merytorycznym. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy obowiązany jest ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. II OSK 1173/13). Skoro w niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy oraz ustalony na jego podstawie stan faktyczny nie budził wątpliwości, lecz organ odwoławczy dokonał jego odmiennej oceny, był zatem uprawniony do uchylenia decyzji organu I. instancji i orzeczenia co do istoty sprawy. Wziął pod uwagę, że sprawa rozwodowa była w toku, toczyło się też postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu. Zatem w owym czasie nie było podstaw do wymeldowania J. G. Nie można przy tym stwierdzić, aby doszło do rażącego naruszenia słusznego interesu strony – A. G. Decyzja administracyjna kształtuje bowiem nie tylko prawa i obowiązki podmiotu na rzecz którego wszczęto postępowanie, ale prawa i obowiązki stron tego postępowania. Stroną postępowania w sprawie o wymeldowanie był J. G. - bowiem to jego dotyczyła bezpośrednio zaskarżona decyzja - kształtując kwestię jego meldunku. Podkreślić należy, że w dniu orzekania przez Wojewodę [...] brak było podstaw do wymeldowania J. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...]. Na marginesie należy wspomnieć, że w przyszłości nie jest wykluczone orzeczenie o wymeldowaniu J. G. z powyższego adresu, gdy zostaną spełnione przesłanki z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Sąd nie dostrzegł w zaskarżonej decyzji tego rodzaju naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi z urzędu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.