II SAB/Wr 53/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. we W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości pod rodzinny ogród działkowy I. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania działek objętych wnioskiem z dnia 30 września 2014 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność P. Wrocławia miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Prezydenta W. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego. Skarżący A. we W. (dalej również w skrócie jako A.) pismem, które wpłynęło do Prezydenta W. (dalej również jako organ I instancji) w dniu 1 października 2015 r., wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nabycia przez A. z dniem 19 stycznia 2014 r., na podstawie art. 76 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 40 ze zm., dalej jako u.r.o.d.), prawa użytkowania do zajmowanej nieruchomości, na której funkcjonuje Rodzinny Ogród Działkowy "[...]", oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W., obręb [...], jako działki nr [...], [...], [...] AM 3; nr [...] i [...] AM 2 o łącznej powierzchni 8,3618 ha, znak sprawy [...], zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu oraz wnosząc o zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 76 ust. 2 i ust. 3 u.r.o.d. W uzasadnieniu skarżący podał, że zgodnie z zapisami wynikającymi z art. 76 ust. 1 oraz ust. 2 u.r.o.d. pismem z dnia 30 września 2014 r. złożył (za pośrednictwem poczty) do Urzędu Miejskiego W. Wydziału Nieruchomości Komunalnych wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej uzyskanie przez A. prawa użytkowania do gruntów Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" we W. położonego w obrębie [...], oznaczonych geodezyjnie jako działki nr [...], [...] i [...] AM - 3 oraz działki nr [...] i [...] AM - 2 o łącznej powierzchni 8,3618 ha. Skarżący składając stosowny wniosek wraz z wymaganymi dokumentami, oczekiwał na wydanie decyzji w trybie art. 104 k.p.a., potwierdzającej uzyskanie przez A. prawa przedmiotowych gruntów, na których funkcjonuje ROD "[...]", w terminie przewidzianym przez przepisy administracyjne. Jednak dopiero pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r., po upływie ponad 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, strona przeciwna powiadomiła skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 31 maja 2015 r., a następnie w dniu 15 maja 2015 r. zaskarżonym postanowieniem poinformowano skarżącego o zawieszeniu postępowania w niniejszej sprawie. Dalej A. wskazał, iż w dniu 25 maja 2015 r. wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. zarówno na postanowienie o zawieszeniu postepowania, jak też na niezałatwienie w terminie przedmiotowej sprawy przez Prezydenta W., który to organ odwoławczy postanowieniami z dnia 16 czerwca 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego ([...]) oraz uznał zażalenie skarżącego na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył jednocześnie organowi I instancji dodatkowy 14 - dniowy termin załatwienia sprawy, liczony od dnia doręczenia tego postanowienia ([...]). Zdaniem skarżącego jego skarga jest uzasadniona, gdyż pomimo wyznaczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze organowi I instancji dodatkowego 14- dniowego terminu załatwienia sprawy, sprawa do dnia sporządzenia skargi nie została przez stronę przeciwną załatwiona. Prezydent W. odpowiadając na skargę podał, iż w toku prowadzonego z wniosku A. postępowania o nr [...], z uwagi na prowadzone równolegle do tego terenu postępowanie administracyjne z wniosku B., wydano postanowienie o zawieszeniu postępowania. Na skutek uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia Prezydenta o zawieszeniu postępowania, ponownie dokonano analizy już zgromadzonego materiału dowodowego i stwierdzono, że potwierdzenie prawa A. do terenu zajmowanego przez ROD "[...]", będzie oceniane z różnych podstaw prawnych wskazanych w art. 76 ust. 2 u.r.o.d. W związku z tym uzasadnione stało się prowadzenie dwóch odrębnych postępowań administracyjnych w stosunku do ww. działek gruntu. Przygotowane zostało postanowienie Prezydenta W. o wyłączeniu z postępowania działki gruntu nr [...] AM 2 obręb [...] i objęcie jej postępowaniem o innej niż powyżej sygnaturze. W ramach dwóch odrębnych postępowań administracyjnych przeprowadzone byłyby odmienne analizy i kompletowane inne dokumenty, celem wydania decyzji, jednakże w związku ze złożoną skargą A. czynności te zostały przerwane. Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił, że dłuższy niż wynikający z k.p.a. okres prowadzenia postępowania, spowodowany jest bardzo dużą ilością prowadzonych postępowań, zarówno cywilnych jak i administracyjnych, gdyż m.in. tylko w wyniku złożonych wniosków A. prowadzonych jest 66 postępowań administracyjnych. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2015 r. powtórzył argumentację przedstawioną w skardze, zaś na rozprawie w dniu 8 grudnia poparł skargę i wnioski w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez ochronę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym do postępowań sądowych wszczętych od dnia 15 sierpnia 2015 r., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 u.p.p.s.a, a więc między innymi w sprawach, w których wydawane są decyzje administracyjne. W ocenie Sądu skarga ta okazała się zasadna. Przyjmując powyższe stanowisko skład orzekający miał na uwadze, że postępowanie w sprawie której przebieg został poddany kontroli, znajduje oparcie w przepisach ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. W myśl art. 76 ust. 2 u.r.o.d. w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania- w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny- nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji. Powyższe oznacza, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. ze zmianami wynikającymi z przepisów przywołanej ustawy. Postępowanie administracyjne zdefiniować można jako pewien ciąg czynności zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej. W świetle regulacji kodeksowych organ administracji załatwia sprawę przez wydanie decyzji administracyjnej chyba, że przepisy stanowią inaczej (art. 104 k.p.a.). Z tego względu za czas trwania postępowania należy uznać okres od wpłynięcia wniosku strony (wszczęcie postępowania na zasadzie skargowości) do jego załatwiania w formie decyzji (lub innej o ile stanowią tak przepisy). W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzucił bezczynność Prezydenta W. w rozpoznaniu wniosku A. o stwierdzenie, w trybie art. 76 ust. 2 i ust. 3 u.r.o.d., nabycia prawa użytkowania nieruchomości, na której funkcjonuje Rodzinny Ogród Działkowy "[...]". Oceniając zatem prezentowane przez skarżącego żądanie należy zwrócić uwagę, iż wyraźnie zostało w nich wyartykułowane, iż jest to skarga na bezczynność organu, a nie na przewlekłość postępowania administracyjnego. W tej sytuacji podzielić należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 stycznia 2012 r., sygn. akt II SAB/Gl 38/11, że "wybór między skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania, a skargą na bezczynność organu zawsze należy do skarżącego, a skarga ta wyznacza granice danej sprawy (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.)." W konsekwencji przyjąć wypada, że złożenie skargi na bezczynność organu wiąże sąd jej granicami przedmiotowymi nawet wtedy gdy stwierdzi, że w sprawie spełnione zostały warunki do stwierdzenia przewlekłości prowadzenia postępowania administracyjnego. Mając zatem zdefiniowany przedmiot sprawy ze skargi na bezczynność organu należało przejść dalej i zbadać czy spełniona została formalna przesłanka dopuszczalności tej skargi, jaką jest wyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi, jeżeli służyły one stronie przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 u.p.p.s.a). W myśl art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu- wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Dopiero zatem po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia (tak zwłaszcza postanowienie NSA z 12 lutego 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 3920/01, czy też T.Woś w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 87-88). W niniejszej sprawie przesłanka ta została spełniona, gdyż przed wniesieniem rozpoznawanej skargi skarżący wniósł zażalenie z dnia 25 maja 2015 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na postanowienie Prezydenta W. z dnia 15 maja 2015 r. w sprawie zawieszenia postępowania, w którym to piśmie zawarł również wniosek o wyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Kolegium postanowieniem z dnia 16 czerwca 2015 r., nr [...], na podstawie art. 37 § 2 k.p.a., uznało zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło organowi I instancji dodatkowy, 14-dniowy, termin załatwienia sprawy, liczony od dnia doręczenia tego postanowienia, i jednocześnie nie stwierdziło, aby niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dalszej kolejności zasadnym jest przypomnienie, iż zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art.35 § 3 k.p.a.). Należy jednak zauważyć, że do terminów wskazanych w art. 35 k.p.a. i w przepisach szczególnych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji obowiązany jest zawiadomić strony, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten obciąża organ również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). W przypadku skargi na bezczynność, przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Istotne jest również, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną zwłoką organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji. Zadaniem zatem Sądu było ustalenie czy zwłoka w wydaniu decyzji przekracza terminy określone w art. 35 k.p.a., a tym samym czy w przedmiotowej sprawie doszło do bezczynności rozumianej jako niepodejmowanie przez organy administracji publicznej działań zmierzających do wydania aktów lub czynności w sprawach indywidualnych, a więc takich, które odnoszą się do konkretnego podmiotu i regulujących jego sytuację prawną. Z przedstawionych wraz ze skargą akt sprawy administracyjnej wynika, że wnioskiem z dnia 30 września 2014 r., który wpłynął do Urzędu Miejskiego W. Wydziału Nieruchomości Komunalnych w dniu 6 października 2014 r., skarżący wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej uzyskanie przez A. prawa użytkowania do gruntów Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" we W.. Następnie w dniu 18 marca 2015 r. skarżący złożył szereg dokumentów potwierdzających umocowanie zarządu do reprezentowania A.. Pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r. organ i instancji zawiadomił skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 31 maja 2015 r. z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Prezydent W. postanowieniem z dnia 15 maja 2015 r., na podstawie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie uzasadniając to tym, że rozstrzygnięcie nabycia przez B. na dzień 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego działek nr [...] AM 3 i [...] AM 2 obręb [...] ma charakter prejudycjalny (wstępny) w stosunku do prowadzonego postępowania o stwierdzenie nabycia przez A. z dniem 19 stycznia 2014 r. prawa użytkowania. Omawianymi powyżej postanowieniami z dnia 16 czerwca 2015 r., SKO we W. uchyliło w całości zaskarżone postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego ([...]) oraz uznało zażalenie skarżącego na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczyło organowi I instancji dodatkowy 14 - dniowy termin załatwienia sprawy, liczony od dnia doręczenia tego postanowienia, jednocześnie nie stwierdzając, aby niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa ([...]). Oba postanowienia zostały doręczone organowi I instancji w dniu 13 sierpnia 2015 r. Organ I instancji w dniu 24 sierpnia 2015 r. zwrócił się do Dyrektora Wydziału Nieruchomości i Rolnictwa Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego o wydanie potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii decyzji komunalizacyjnych (odpowiedź 17 wrzesień 2015 r.), zaś do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego W. o wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz o przeprowadzenie kwerendy w zasobie dokumentacji archiwalnej (ostatnia z odpowiedzi 29 wrzesień 2015 r.), a następnie w dniu 18 września 2015 r. przeprowadził oględziny nieruchomości. Ostatnim dokumentem w aktach administracyjnych, przesłanych do tut. Sąd wraz ze skargą w dniu 6 października 2015 r., jest niedatowany projekt postanowienia Prezydenta W. o wyłączeniu z postępowania działki gruntu nr [...] AM 2 obręb [...] i objęcie jej postępowaniem o innej sygnaturze. Przedstawienie powyższych czynności było konieczne, gdyż stwierdzenie, że w określonej dacie - a tą będzie data orzekania przez sąd administracyjny - można zakwalifikować postępowanie organu, jako dotknięte wadą bezczynności, wymaga zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Wydanie 11, Warszawa 2011, str. 238, także wyroki NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13, i z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 34/13). Z przywołanej powyżej chronologii zdarzeń widać wyraźnie, iż organ I instancji po wpłynięciu wniosku przez okres 6 miesięcy nie podejmował jakichkolwiek czynności procesowych, by następnie pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r. jedynie zawiadomić skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 31 maja 2015 r. i to z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, którego do tej w ogóle nie analizował. Z zapadłego rozstrzygnięcia Kolegium z dnia 16 czerwca 2015r. wynika, iż również zawieszenie postępowania było niezasadne, gdyż nie zachodziła sytuacja uniemożliwiająca wydanie decyzji, bowiem art. 76 ust. 2 u.r.o.d. w żaden sposób nie uzależnia toku postępowania administracyjnego wszczętego na tej podstawie prawnej od ewentualnych roszczeń innych podmiotów. Nie bez znaczenia dla oceny prawidłowości działań Prezydenta W. ma kwestia niedochowania wyznaczonego przez Kolegium dodatkowego 14- dniowego terminu załatwienia sprawy, skoro postanowienie wydane w trybie art. 37 § 2 k.p.a. zostało doręczone w dniu 13 sierpnia 2015 r., a dopiero 3 dni przed upływem tego terminu podjęto pierwsze czynności wyjaśniające, a przed data wysłania akt administracyjnych Sądowi "zdążono" jedynie przygotować projekt postanowienia o wyłączeniu z postępowania działki gruntu nr [...] AM 2 obręb [...] i objęcie jej postępowaniem o innej sygnaturze. Z argumentacji organu I instancji, jak też z faktycznego przebiegu zdarzeń, wynika, że Prezydent W. uznał, że przekazanie oryginału akt administracyjnych organowi wyższej instancji czy tez sądowi, zwalnia go z obowiązku terminowego załatwienia sprawy. Tymczasem jak to trafnie i przekonywująco wyłożył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1075/12, "brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpoznania sprawy. To rzeczą organu jest zorganizować pracę tak, by być w posiadaniu albo samych akt administracyjnych albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. Bierne oczekiwanie na zwrot akt jest bezczynnością". Podobne stanowisko zajął także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II SAB/Ke 35/09, twierdząc, iż "bierne (...) oczekiwanie na załatwienie sprawy przez sąd administracyjny i zwrot akt może być oceniane tylko jako bezczynność organu". W przekonaniu Sądu w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym brak było faktycznych oraz prawnych przeszkód do sprawnego kontynuowania tego postępowania i do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w terminach przewidzianych w art. 35 § 3 k.p.a. Poważne zastrzeżenia Sądu budzi także kwestia stosowania się organu I instancji do wymogów art. 36 § 1 k.p.a. nakazujących w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. zawiadamiać o tym strony podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Z akt sprawy wynika, iż jedyna informacja o przebiegu postępowania została podana w piśmie z dnia 9 kwietnia 2015 r., które nie dość, że zostało sporządzone dopiero po upływie przeszło 6 miesięcy od wpłynięcia wniosku inicjującego postępowanie, to jeszcze podawało w bardzo ogólnikowy sposób przyczynę zwłoki. Zważywszy na powyższe okoliczności Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nastąpiła bezczynność Prezydenta W., którego działanie niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), a nadto podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. Kierując się zatem treścią art. 149 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Sąd w pkt I sentencji wyroku zobowiązał Prezydenta W. do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania działek objętych wnioskiem z dnia 30 września 2014 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku, stwierdzając nadto w myśl art. 149 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. w pkt II wyroku, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności. Zgodnie z art. 149 § 1a u.p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu przy ocenie czy do bezczynności w załatwieniu niniejszej sprawy doszło z rażącym naruszeniem prawa, należało uwzględnić pogląd prezentowany przez NSA w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, że "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty". Nadto w akceptowanej przez judykaturę literaturze przedmiotu wskazuje się, że przy ocenie czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). W ocenie składu orzekającego nie ma jakiejkolwiek wątpliwości, iż w zaistniałej w niniejszym przypadku wielomiesięcznej bezczynności należy przypisać postać kwalifikowaną, gdyż w sposób oczywisty organ I instancji nie wywiązał się nie tylko z terminu określonego w art. 35 k.p.a., ale również z dodatkowego terminu załatwienia sprawy wyznaczonego mu przez Kolegium w trybie art. 37 § 2 k.p.a. W świetle powyższych okoliczności Sąd w pkt III sentencji wyroku stwierdził, na podstawie art. 149 § 1a u.p.p.s.a., że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania orzeczono w pkt IV sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 200 u.p.p.s.a. .