VII SA/Wa 707/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D K na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącego D K kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie: art. 134 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 64 § 2, art. 63 § 3 k.p.a., ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 267); w związku z wnioskiem D K, o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] października 2014 r., znak: [...] , którą po rozpoznaniu jego wniosku jako pasażera lotu z dnia [...] czerwca 2014 r. na trasie [...] / o oznaczeniu kodowym [...], stwierdził naruszenie przez [...] z siedzibą w [...] art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 względem D K - stwierdził niedopuszczalność wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] października 2014 r. drogą elektroniczną z adresu e-mail [...] do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Art. 63 § 3a k.p.a. stanowi, że podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno: 1) być uwierzytelnione przy użyciu mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz 2) zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru. Stosownie do art. 20a ust. 1 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.) identyfikacja użytkownika systemów teleinformatycznych udostępnianych przez podmioty określone w art. 2 następuje przez zastosowanie kwalifikowanego certyfikatu przy zachowaniu zasad przewidzianych w ustawie z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 ze zm.), lub profilu zaufanego ePUAP. Stosownie do 63 § 3 k.p.a. podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Organ podkreślił, że nie istnieją odrębne przepisy, nakazujące wnoszenie wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa tut. Urzędu według określonego wzoru. Złożony wniosek nie został uwierzytelniony przy użyciu mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Wniesienie podania za pomocą zwykłej poczty elektronicznej samo przez się oznacza, iż podanie to obarczone jest brakiem podpisu, to zaś stanowi brak formalny, który powinien zostać usunięty w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Prezes Urzędu wskazał, że pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. wezwał D K do opatrzenia złożonego wniosku odręcznym podpisem. Jednocześnie pouczył wnoszącego, iż nieusunięcie tego braku w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Następnie organ stwierdził, że w dniu [...] lutego 2015 r. do urzędu wpłynęła odpowiedź z dnia [...] lutego 2015 r. na ww. wezwanie, ale jej treść nie jest w pełni zgodna z treścią wniosku z dnia [...] października 2014 r. Tymczasem powszechnie przyjmuje się uzupełnienie braku może nastąpić albo przez złożenie podpisu na wydruku dokumentu elektronicznego, który wpłynął do organu za pośrednictwem zwykłej poczty elektronicznej, albo złożenie odpisu dokumentu, podpisanego przez stronę (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 708/11). Uzupełnienie braku podpisu w drodze złożenia odpisu możliwe jest jedynie pod warunkiem, iż pismo to jest odpisem, jednobrzmiącą kopią, a nie pismem nowym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2261/10). Ponadto, organ odnosząc się do kwestii podpisu, wskazał, iż w myśl postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt IV CSK 78/09 " z podpisem łączy się między innymi autentyczność dokumentu i zgodność osnowy dokumentu z wolą osoby podpisującej dokument, gdyż podpis pełni funkcję identyfikacyjną i jednocześnie stanowi "zatwierdzenie" dokumentu. Chodzi w szczególności o możliwość weryfikacji autentyczności podpisu i identyfikacji osoby podpisującej oraz możliwość przyjęcia, że osoba ta zna treść oświadczenia, które podpisuje. Przy braku ustawowej definicji podpisu, określenie cech, jakim powinien odpowiadać znak graficzny, aby można go było uznać za podpis, jest przedmiotem wypowiedzi judykatury i doktryny. Pomimo zróżnicowania poglądów, można wyznaczyć pewne wspólne minimum w zakresie oznaczania tych cech. Zasadniczo podpis powinien wyrażać co najmniej nazwisko. Nie jest konieczne, aby było to nazwisko w pełnym brzmieniu, gdyż dopuszczalne jest jego skrócenie, nie musi ono być także w pełni czytelne. Podpis powinien jednak składać się z liter i umożliwiać identyfikację autora, a także stwarzać możliwość porównania oraz ustalenia, czy został złożony w formie zwykle przezeń używanej; podpis więc powinien wykazywać cechy indywidualne i powtarzalne. W kontekście ww. wskazań organ stwierdził, że odręczny znak graficzny naniesiony przez autora pisma z dnia [...] lutego 2015r. nie składa się z liter i tym samym uniemożliwia identyfikację jego autora, a co za tym idzie nie stanowi podpisu. Reasumując organ wskazał, że pismo z dnia [...] lutego 2015 r. ani nie jest jednobrzmiącą kopią pisma z dnia [...] października 2014 r. ani nie zostało podpisane. Wobec powyższego D K nie dopełnił obowiązku wynikającego z cyt. wyżej art. 63 § 3 k.p.a. Mając na względzie, że pozostawienie o wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bez rozpoznania (pod którym to rygorem skarżący obowiązany był uzupełnić brak w przedmiocie reprezentacji strony) stanowi jedną z postaci stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidzianą w art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3, zasadne jest stwierdzenie niedopuszczalności wniesienia przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez D K. Skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na powyższe postanowienie wniósł D K. Podniósł, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został przez niego prawidłowo uzupełniony, ponadto organ prowadził postępowanie opieszale. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada przepisom prawa, gdy zważyć na okoliczności sprawy. Organ ocenił procesowe działania skarżącego w nadmiernie rygorystyczny sposób naruszając zasady postępowania administracyjnego oraz art. 63 § 3 p.p.s.a. Jak stanowi art. 7 k.p.a. – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 8 - organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ponadto, po myśli art. 9 organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień, i wskazówek. Bezsprzecznie wniosek skarżącego, o ponowne rozpoznanie sprawy, złożony jak w niniejszym postepowaniu wymagał uzupełnienia. Wezwanie skarżącego przez organ w tym przedmiocie było uzasadnione. Nie jest jednak dopuszczalna formalistyczna wykładnia art. 63 § 1 k.p.a. Klasyczną formą usunięcia przedmiotowego braku wniosku byłoby złożenie własnoręcznego podpisu na wydruku tego dokumentu, który dotarł pocztą elektroniczną do organu. Skarżący na wezwanie organu, nadesłał pismo drogą pocztową. Z oczywistych powodów w odmiennej od przesłanego drogą elektroniczną szacie graficznej ale ze sformułowanym jak w piśmie wcześniejszym, dokładnie w tej formie językowej, żądaniem określonym jako "odwołanie". Pismo opatrzone zostało odręcznym podpisem, ze wskazaniem pod nim imienia, nazwiska oraz adresu składającego podpis. Powszechnie wiadomo, że podpis jest językowym znakiem graficznym utrwalonym w dokumencie, własnoręcznie postawiony przez składającego, który wskazuje imię i nazwisko podpisującego, dopuszczalna jest forma skrócona szczególnie jeżeli jego identyfikacji można dokonać w inny sposób. Nie ulega wątpliwości, że podpis złożony przez stronę nie był podpisem czytelnym. Przepis art. 63 § 3 k.p.a. stanowi, że podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Podkreślmy podpisane. W niniejszej sprawie organ nie powinien mieć oczywistych wątpliwości, że podpis pochodzi od strony. Taki sam znak graficzny stanowiący podpis pasażera, na wstępnych dla wszczęcia sprawy dokumentach, nie był kwestionowany, organ wydał decyzję. W ocenie Sądu, w opisanym powyżej stanie sprawy, organ powinien uznać, że doszło do złożenia odręcznego podpisu pod sformułowanym i doręczonym, żądaniem ponownego rozpoznania sprawy. Dodatkowo Sąd zauważa, że organ początkowo pouczył stronę - brak właściwego wykonania wezwania do uzupełnienia braków podania spowoduje pozostawienie go bez rozpoznania, a następnie w zaskarżonym postanowieniu stwierdził niedopuszczalność wniesienia wniosku o rozpatrzenie sprawy. Ta forma rozstrzygnięcia co do zasady, choć jak omówiono to powyżej nie w okolicznościach niniejszej sprawy, była właściwa. Uwzględniając konsekwencje wypływające z art. 127 § 3 k.p.a. wskazać trzeba, że w przypadku gdy pismo zawiera braki formalne, organ powinien wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania, wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, co lepiej zabezpiecza stronie możliwość ochrony jej praw w postępowaniu, niż instytucja pozostawienia podania bez rozpoznania (por. również R. Sawuła, Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2000 r., sygn. akt III SA 3360/99, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2003, z. 2, poz. 15; J.P. Tarno, Niektóre problemy procesowe w świetle doświadczeń i orzecznictwa samorządowych kolegiów odwoławczych, "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny" 1998, nr 1, s. 75 i n.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 4842/97 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2001 r., sygn. akt 786/99). Rozpoznając sprawę ponownie, organ będzie miał na uwadze powyższe wskazania Sądu - rozpozna merytorycznie wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy. Ponadto, organ zastosuje się do zasad terminowości orzekania wynikających z przepisów art. 35-36 k.p.a., w świetle których organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Sąd stwierdza, że nie ma żadnego usprawiedliwienia wezwanie skarżącego dopiero w dniu [...] stycznia 2015 r., do uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia [...] października 2014 r. Braki formalne powinny być stwierdzane na etapie przyjmowania pisma przez organ, a strona niezwłocznie wzywana do ich usunięcia. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 200 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).