I OSK 400/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 466/15 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę T. M. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Wojewody M. i uchylił ją oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego wyroku przedstawił następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: T. M. została zarejestrowana jako bezrobotna w dniu [...] grudnia 2014 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. Decyzją z tej samej daty Starosta P. orzekł o uznaniu jej za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wojewoda M. zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: K.p.a., i art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.) - dalej: ustawa, nie uwzględnił odwołania strony i utrzymał w mocy powyższą decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał, że nie legitymuje się ona okresem 18 miesięcy w okresie 365 dni poprzedzających rejestrację uprawniającym do przyznania prawa do zasiłku. Uwzględnieniu podlegało tylko zatrudnienie w październiku, listopadzie i grudniu 2013 r., bowiem tylko w tych miesiącach uzyskiwała wynagrodzenie w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. To zaś daje tylko 92 dni. W jego ocenie decydujące znaczenie ma wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia, nie zaś fakt zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy (na pół etatu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę T. M. na tę decyzję ostateczną za zasadną, podkreślił, iż jego zdaniem wykładnia art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy dokonana przez organ jest nieprawidłowa. Analizując użyty w nim zwrot "osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy" należy bowiem uwzględnić nie tylko wykładnię językową. Nawiązanie do unormowań zawartych w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679), w szczególności do jej art. 8 ust. 1, wedle którego minimalne wynagrodzenie za pracę dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się w kwocie proporcjonalnej do liczby godzin pracy przypadającej do przepracowania przez pracownika w danym miesiącu biorąc za podstawę wysokość minimalnego wynagrodzenia ustalonego na podstawie tej ustawy, nakazuje ustalić to wynagrodzenie w odniesieniu do czasu pracy pracownika, a nie do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę na pełnym etacie. Natomiast składki na Fundusz Pracy odprowadzane są od kwot stanowiących podstawę wymiaru, które wynoszą w rozliczeniu na dni miesiąca co najmniej minimalne wynagrodzenie. W tej materii powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt I OSK 1357/04, z dnia 18 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 175/06, wydane w poprzednim stanie prawnym, które jednak w jego opinii zachowały obecnie aktualność. Co mając na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej: P.p.s.a., skargę uwzględnił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda M. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 cytowanej ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż kwoty wynagrodzenia za pracę w wysokości niższej niż minimalne wynagrodzenie, osiągane przez pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy podlegają zaliczeniu do okresu uprawniającego do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu te zarzuty rozwinięto, wskazując na sprzeczność konkluzji Sądu meriti z brzmieniem definicji minimalnego wynagrodzenia za pracę zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 12a ustawy. Wedle niego minimalne wynagrodzenie za pracę oznacza kwotę minimalnej płacy przysługującej w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Na poparcie swego stanowiska przytoczył szereg wyroków sądów administracyjnych. W konsekwencji czego uznał dokonaną przez Sąd Wojewódzki wykładnię za sprzeczną z prawem. T. M. postulowała oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna musiała odnieść skutek, przy czym niewyjaśnienie sprawy co do istoty nie pozwoliło na wydanie orzeczenia reformatoryjnego. Na wstępie godzi się przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Skarżący kasacyjnie powołuje się na podstawę naruszenia prawa materialnego, co oznacza że nie kwestionuje dokonanych ustaleń faktycznych, które zatem są przesądzone na tym etapie sprawy. Jak słusznie podniesiono w kasacji rozważania poczynione przez Sąd meriti dotyczyły nieaktualnego stanu prawnego, przeto są wadliwe. Bowiem nie dostrzegł on, iż ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 6, poz. 33) wprowadzono do tej ustawy definicję pojęcia "minimalne wynagrodzenie za pracę". Zgodnie z jej przepisem art. 40 ustawa nowelizacyjna weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co nastąpiło 17 stycznia 2009 r., zatem obowiązywała w stanie faktycznym tej sprawy. Jak głosi art. 2 ust. 1 pkt 12a ustawy w tym brzmieniu "Ilekroć w ustawie jest mowa o: minimalnym wynagrodzeniu za pracę – oznacza to kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników przysługującą za pracę w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy ogłoszoną na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 169, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz 2005 r. Nr 157, poz. 1314)". Owa definicja ma więc rangę definicji ustawowej. W orzecznictwie przyjęto, iż określenie "minimalnego wynagrodzenia za pracę" odnoszącego się do zatrudnienia "[...] w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy [...]" wyłącza dopuszczalność innego ustalania treści tego pojęcia, w szczególności wyprowadzenia go w wyniku dokonania wykładni, która podważyłaby obecną regulację ustawową (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1330/10, publ. CBOSA), i ten pogląd należy podzielić. Również art. 8 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę nie pozwala na podważenie mocy obowiązującej definicji ustawowej przyjętej w art. 2 ust. 1 pkt 12a i innego jej rozumienia. Pozwala bowiem na ustalenie treści pojęcia minimalnego wynagrodzenia wszystkich pracowników, podczas gdy wspomniany art. 8 ustawy z 10 października 2002 r. tylko pracowników zatrudnionych w niepełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy, tj. nie na pełen etat (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 115/12, CBOSA). Celem regulacji wprowadzającej wymóg uzyskiwania wynagrodzenia w określonej wysokości nie było stworzenie możliwości uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych osobom, które uzyskują wynagrodzenie proporcjonalne do wymiaru czasu pracy, liczone na zasadzie art. 8 przywołanej ustawy. W praktyce bowiem każde wynagrodzenie osób zatrudnionych przez pracodawcę stosującego się do powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy, w tym także zatrudnienie w minimalnym wymiarze czasu pracy, rodziłoby uprawnienie do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż byłoby ono pochodną umownie przyjętego wymiaru czasu pracy i wyliczenia dokonanego na tej podstawie. Zatem odmienny pogląd Sądu Wojewódzkiego wyrażony w tej sprawie jest błędny. Przy czym definicję tę należy odnieść do uregulowania zawartego w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy, skoro tym pojęciem przepis ten się posługuje. Tu zaś istotne jest również to, czy bezrobotna była zatrudniona w określonym w nim okresie i osiągała wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istniał obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105. T. M. powołała się na brak obowiązku opłacania składki na Fundusz Pracy, mający wynikać z brzmienia art. 104b cytowanej ustawy. Ta okoliczność wymaga ustalenia i rozważenia, od czego Sąd I instancji się uchylił, a co wykracza poza ramy postępowania kasacyjnego. W tej materii pomocne mogą się okazać wywody zawarte w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2787/14 (CBOSA). Godzi się też zwrócić uwagę, iż obowiązek opłacania tych składek nie istnieje wówczas, gdy płaca jest niższa od płacy minimalnej. Zatem badanie legalności zaskarżonej decyzji winno również objąć przesłanki uregulowane w przywołanym przepisie. Z tych powodów zaskarżony wyrok, jako oparty o nietrafny pogląd i pomijający istotę problemu, nie mógł się więc ostać. Rzeczą Sądu I instancji będzie ustalenie powyższych faktów i ocena czy w świetle tych ustaleń i przedstawionych tu rozważań zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 207 § 2 P.p.s.a. ----------------------- 3