I OZ 273/16

Dnia 30 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. na pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2015 r. o sygn. akt II SAB/Bd 92/15 zasądzający od Okręgowego Sądu Lekarskiego Bydgoskiej Izby Lekarskiej na rzecz S. w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. o sygn. akt II SAB/Bd 92/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w punkcie pierwszym umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia 18 lutego 2015 r., w punkcie drugim stwierdził, że O. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, zaś w punkcie trzecim Sąd postanowił zasądzić od O. na rzecz S. w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie 3 wyroku wniosło S. siedzibą w Warszawie zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie części kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia przez Stowarzyszenie jego praw. W zażaleniu wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także wniesiono o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego. Zdaniem Stowarzyszenia koszty zastępstwa procesowego powinny zostać zasądzone na jego rzecz, mimo że profesjonalny pełnomocnik reprezentujący Stowarzyszenie jest jednocześnie członkiem jego Zarządu. W odpowiedzi na zażalenie O. wniósł o jego oddalenie. Podniósł, że skoro P.P. jako członek Zarządu jest uprawniony do reprezentowania Stowarzyszenia, to koszty związane z nawiązaniem z nim stosunku prawnego przez Stowarzyszenie trudno uznać za niezbędne Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl zaś art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Stowarzyszeniu przysługiwał zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a., na podstawie którego to przepisu Sąd przyznał Stowarzyszeniu zwrot kosztów postępowania poprzez zwrot wpisu sądowego. Zwrot kosztów obejmujący wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika oraz opłatę od pełnomocnictwa nie został zasądzony, gdyż Sąd uznał, że w sytuacji gdy skarżące Stowarzyszenie reprezentowane było przez prezesa Stowarzyszenia, który jednocześnie jest radcą prawnym oraz zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego uprawniony jest do jednoosobowego reprezentowania Stowarzyszenia, zwrot taki nie przysługuje. Ze stwierdzeniem tym należy się w pełni zgodzić. Zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a., obejmuje zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów takich zostało w art. 205 § 2 p.p.s.a. zaliczone między innymi wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem, że wynagrodzenie pełnomocnika stanowiło niezbędne koszty do celowego dochodzenia praw przez skarżące Stowarzyszenie. Stowarzyszenie poza wpisem sądowym, który został zwrócony, nie poniosło innych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jak wynika z odpisu z KRS (karta 9-11) prezes Stowarzyszenia może reprezentować je jednoosobowo. Do takich czynności należy niewątpliwie reprezentowanie Stowarzyszenia w postępowaniu sądowym, w tym sporządzanie pism i wnoszenie ich w toku postępowania sądowego. Oznacza to, że prezes Stowarzyszenia występuje w postępowaniu sądowym jako osoba uprawniona do działania w imieniu Stowarzyszenia, a nie jako pełnomocnik Stowarzyszenia na podstawie pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez członka zarządu Stowarzyszenia. Nie zmienia tego stanu rzeczy okoliczność, iż prezes Stowarzyszenia ma uprawnienia radcy prawnego i jest wpisany na listę radców prawnych. Może to oznaczać tylko tyle, że prezes Stowarzyszenia, będący radcą prawnym może reprezentować Stowarzyszenie przed sądem, w tym sporządzać pisma procesowe w tym kwalifikowane np. skargę kasacyjną (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Ponadto w przypadku określonym w art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który dotyczy orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami, stronie należy się zwrot poniesionych przez stronę kosztów postępowania. Oznacza to, ze żądanie zwrotu kosztów postępowania może być uwzględnione tylko wówczas, jeżeli strona wykaże, że poniosła określone koszty postępowania. W niniejszej sprawie w żaden sposób, nie zostało wykazane, że Stowarzyszenie poniosło koszty postępowania związane z P.P. w postępowaniu sądowoadministracyjnym. To, że skargę podpisał P.P. będący Prezesem Stowarzyszenia, jako radca prawny i dołączył pełnomocnictwo udzielone przez członka zarządu, nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż skarżące Stowarzyszenie było reprezentowane przez radcę prawnego i poniosło wynagrodzenie radcy prawnego (art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodzić należy się zatem ze stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że zwrot kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, a w konsekwencji także opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w niniejszej sprawie nie przysługuje. Radca prawny reprezentujący Stowarzyszenie jest bowiem jednocześnie osobą fizyczną uprawnioną do jego reprezentacji. To, że prezes Stowarzyszenia posiada specjalistyczną wiedzę i uprawnienia, które wykorzystuje w celu usprawnienia czy też uproszczenia podejmowanych przez siebie czynności (np. poprzez uprawnienie profesjonalnego pełnomocnika do poświadczania dokumentów zgodnie z art. 48 § 3 p.p.s.a.), nie może powodować, że Stowarzyszenie ponosić będzie dodatkowe niezbędne koszty do celowego dochodzenia praw. Ta sama osoba mogłaby bowiem reprezentować Stowarzyszenie jako jej prezes. Tym bardziej, że w toku postępowania przez wojewódzkim sądem administracyjnym nie obowiązuje przymus radcowsko-adwokacki i strona może samodzielnie podejmować wszelkie czynności w toku postępowania. Podkreślić należy, że w przedstawionej kwestii zarysowuje się jednolita linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. postanowienia NSA z dnia: 19 lutego 2016 r., I OZ 159/16, I OZ 160/16, I OZ 161/16; 17 lutego 2016 r., I OZ 110/16, I OZ 111/16; 11 lutego 2016 r., I OZ 90/16). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.