I FZ 94/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/GL 1516/15 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 8 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 1516/15, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił P. S.A. z siedzibą w K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 12 stycznia 2016 r. skarżąca Spółka reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o jego przywrócenie. W uzasadnieniu wskazano, iż dopiero z treści postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2015 r. o sprostowaniu sentencji wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. oraz z jego uzasadnienia pełnomocnik skarżącej dowiedział się o terminie rozprawy, która odbyła się 18 listopada 2015 r., a także o wydanym wówczas wyroku. Ponadto pełnomocnik wyjaśnił, że zawiadomienie o terminie rozprawy odebrała w dniu 26 października 2015 r. pracownica kancelarii adwokackiej, jednakże nie podjęła czynności do których była zobowiązana. Przede wszystkim nie odnotowała wpływu zawiadomienia o terminie rozprawy w książce odbiorczej kancelarii, ponadto skan tego zawiadomienia nie został przesłany drogą elektroniczną z adresu mailowego sekretariatu kancelarii na adres mailowy pełnomocnika skarżącej. Z wyjaśnień, które złożyła pracownica kancelarii wynika, iż niedopełnienie przez nią obowiązków mogło wynikać z silnych reakcji stresowych bezpośrednio związanych z jej leczeniem onkologicznym. Dodatkowo w ubiegłym roku dowiedziała się o chorobie nowotworowej matki, co spowodowało nasilenie reakcji stresowych i ogólny zły stan emocjonalny. Pełnomocnik skarżącej wskazał także, że dotychczas starannie wykonywał obowiązki zawodowe w zakresie zleconej sprawy W zaskarżonym postanowieniu WSA w Gliwicach podniósł, że w ocenie Sądu, pełnomocnik procesowy uchybił terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i w żadnym wypadku nie wykazał przy tym braku swojej winy w uchybieniu terminu. Adwokat będący profesjonalnym, fachowym pełnomocnikiem, powinien w sposób właściwy i odpowiedni zorganizować pracę swojej kancelarii i zasady jej funkcjonowania – także w kwestii tak istotnej, jak obsługa korespondencji. Prowadzenie działalności adwokackiej wymusza posługiwanie się innymi osobami zatem ustalenia dotyczące organizacji pracy powinny być precyzyjne i rygorystycznie przestrzegane przez pracowników tej kancelarii. Sąd podzielił pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt I OZ 402/08, zgodnie z którym, za działania (zaniechania) zatrudnionych pracowników kancelarii odpowiedzialność ponosi na zasadzie ryzyka sam adwokat, niezależnie od nawet obiektywnej niemożliwości samodzielnego działania oraz braku winy w wyborze pracownika. Może się on zwolnić od odpowiedzialności tylko wtedy, gdy wykaże że za działanie pracownika nie tylko nie można przypisać winy pracownikowi, ale także że nie można by tej winy przypisać jemu samemu, gdyby działanie zostało dokonane przez niego osobiście. WSA podkreślił, powołując się na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Choroba taka musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu choroba pracownika kancelarii, na którą powołuje się pełnomocnik skarżącej Spółki nie miała ani charakteru niespodziewanego ani też nagłego. Pracownica pozostaje bowiem pod opieką Poradni Onkologicznej od 2012 r., zaś stres związany z jej chorobą, czy też z chorobą matki nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem, pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenia na powyższe postanowienie, w którym zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że pełnomocnik skarżącej ponosi winę za uchybienie terminowi w okolicznościach faktycznych sprawy oraz nie uprawdopodobnił we wniosku braku swojej winy. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona uprawdopodobni, że nie mogła dokonać czynności w postępowaniu sądowym w ustawowym terminie bez swojej winy; okoliczności potwierdzające brak winy strona winna wskazać w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Podkreślić należy, iż brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy występuje tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Wskazać przy tym można, że do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko przedstawione przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, w którym Sąd właściwie wskazał na ugruntowane stanowisko w zakresie odpowiedzialności profesjonalnego pełnomocnika za poczynania swojego pracownika. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już wyjaśniono, że ustanowiony pełnomocnik odpowiada za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za korespondencję dopuści się zaniedbania, to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z 6 grudnia 2011 r. sygn. akt II FZ 768/11). Mając na uwadze powyższe, powoływanie się w sprawie na zaniechanie pracownika kancelarii nie mogło odnieść zamierzonego skutku. W sytuacji, gdy pełnomocnik powierzył obsługę wpływającej korespondencji swojemu pracownikowi to niedopełnienie tego obowiązku obciąża pełnomocnika. Pełnomocnik nie może ekskulpować się tym, że winę ponosi jego pracownik, skoro jest odpowiedzialny za działania osób, które zatrudnia (por. postanowienie sądu apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 1994 r., sygn. akt I ACr 796/94, publ. Wokanda 1995/2/45). Okoliczność choroby pracownika kancelarii, jak również związany z nią stres, czy też z chorobą matki nie może stanowić przesłanki usprawiedliwiającej braku winy w uchybieniu terminu, słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, że z zaświadczania lekarskiego załączonego na tę okoliczność wynika, że pracownik od 2012 r. jest pacjentem Poradni Onkologicznej, a wiec choroba pracownika nie miała charakteru nagłego. Analizując argumentację przedstawioną w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.