II SAB/Wa 825/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Sędziowie WSA Adam Lipiński Janusz Walawski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Dyrektora Instytutu [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w pozostałym zakresie, 3. zasądza od Dyrektora Instytutu [...] w [...] na rzecz Fundacji "[...] z siedzibą w [...] kwotę 361,20 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt jeden złotych dwadzieścia groszy), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Fundacja "[...]" z siedzibą w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. zwróciła się do Dyrektora Instytutu [...] w [...], na podstawie artykułu 61 Konstytucji RP oraz Ustawy o dostępie do informacji publicznej, o przekazanie w terminie 14 dni wymienionych niżej informacji publicznych: 1. Obowiązujący w dniu odbioru niniejszego pisma regulamin, który jest podstawą przyznawania świadczeń dla doktorantów z Funduszu Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów (zwanego dalej FPM) utworzonego zgodnie z art. 103 i 103a Prawa o szkolnictwie wyższym (ustawa z 27 lipca 2005 roku, zwana dalej PSW). 2. Wzór decyzji z roku akademickiego 2013/2014 o: a) przyznaniu świadczenia z FPM, b) odmowie przyznania świadczenia z FPM, a w przypadku braku wzorów, o przekazanie przykładowych decyzji w wymienionych sprawach (po wcześniejszej anonimizacji danych świadczeniobiorcy). 3. Protokoły z posiedzeń organów kolegialnych odpowiedzialnych za przyznawanie stypendium dla najlepszych doktorantów (199 ust. 1 pkt 3 PSW), na których zapadły decyzje w sprawie przyznania lub odmowy przyznania tego świadczenia w roku akademickim 2013/2014. Pismem z dnia 9 czerwca 2015 r. wymieniona wyżej Fundacja wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Dyrektora Instytutu [...] w [...], polegającą na nieudzieleniu odpowiedzi na wniosek z dnia [...] sierpnia 2014 r. o udzielenie informacji publicznej i zarzucając organowi naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 2 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wniosła o zobowiązanie skarżonego do rozpoznania wniosku i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Fundacja podniosła, iż organ nie odpowiedział na wniosek, który dotyczy udostępnienia informacji publicznej. Wskazała, że Instytut jest podmiotem realizującym zadania publiczne, zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udzielenia informacji mającej walor informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Instytutu [...] wniósł o umorzenie postępowania, podnosząc, iż w związku z wykonaniem przez organ czynności wnioskowanych przez skarżącego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Organ wyjaśnił, że nieprzekazanie żądanych dokumentów w terminie jest całkowicie niezawinione, stanowi zwykłe przeoczenie i wynika z poważnych utrudnień organizacyjnych związanych z remontem, jaki jest prowadzony na terenie Instytutu [...] w [...]. Jednocześnie wskazano, że pismo z dokumentami, o jakie wnosił skarżący i które są przedmiotem skargi, zostały przesłane do skarżącego w dniu [...] lipca 2015 r. W związku z tym uzasadniony jest wniosek o umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W sprawie nie budzi wątpliwości to, że wnioskowane przez Fundację informacje stanowią informację publiczną. Badając więc skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej trzeba mieć na względzie, iż zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm.), udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z ww. form działania zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności. Wyjaśnić także należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 P.p.s.a., ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustalenie, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera bowiem normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Użycie w § 1a art. 149 wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 4171 § 3 K. c. wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy zatem stwierdzić, że dokonanie żądanej czynności lub wydanie żądanego aktu przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (pogląd ten został podzielony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12 i z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12-oba dostępne jw.). Analizując zachowanie się organu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej i bez mała roczny brak reakcji na otrzymany wniosek, Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na wniosek Fundacji z dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżony organ udostępnił żądaną informację dopiero pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Podnoszony przez organ powód zwłoki - przeoczenie – nie może usprawiedliwiać bezczynności przez tak długi okres czasu. Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 zd. 1 P.p.s.a., rozpatrzenie i uwzględnienie skargi na bezczynność organu może doprowadzić jedynie do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, gdyż rozpoznanie skargi na bezczynność w żadnym razie nie może wkraczać w kwestie merytoryczne dotyczące przyszłego rozstrzygnięcia. Zatem, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, a co do których pozostawał w bezczynności, to postępowanie przed sądem administracyjnym - w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji, lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępna jw.). Udostępnienie żądanej informacji czyni postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym co do rozstrzygnięcia w zakresie zobowiązania organu do udzielenia żądanej informacji publicznej, gdyż na dzień orzekania organ nie pozostaje już w tym zakresie w bezczynności. Dodać należy, że rozstrzygnięcie w ww. zakresie zgodne jest z żądaniem stron. W zaistniałej sytuacji Sąd orzekając, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 P.p.s.a., umorzył postępowanie sądowe w zakresie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wpis sądowy w wysokości 100 zł , opłatę skarbową za pełnomocnictwo pełnomocnika skarżącego w wysokości 17 zł, opłatę pocztową w kwocie 4,20 zł oraz zastępstwo prawne w wysokości 240 zł orzeczono na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 i 209 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).