IV SA/Wa 2750/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-08
Skład orzekający: Alina Balicka, Aneta Dąbrowska, Marzena Milewska-Karczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za działkę wydzieloną pod drogę publiczną przysługuje, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości nie określa jednoznacznie, że cała wydzielona działka jest przeznaczona pod drogę publiczną, a jedynie część tej działki znajduje się w pasie projektowanej drogi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odszkodowanie za działkę wydzieloną pod drogę publiczną przysługuje na podstawie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami tylko wtedy, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości jednoznacznie określa, że wydzielona działka gruntu jest przeznaczona pod drogę publiczną. W przypadku, gdy tylko część działki znajduje się w pasie projektowanej drogi, a pozostała część ma inne przeznaczenie lub brak jest planu zagospodarowania, nie dochodzi do przejścia własności całej działki na rzecz gminy z mocy prawa, a tym samym nie powstaje roszczenie o odszkodowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie odszkodowania za działkę ewidencyjną nr [...] wydzieloną pod drogę. Prezydent Miasta W. odmówił ustalenia odszkodowania, uznając, że działka nie została wydzielona w całości pod drogę publiczną. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę ponownej oceny charakteru prawnego odjęcia własności. Prezydent Miasta W. zaskarżył decyzję Wojewody, argumentując, że tylko część działki była przeznaczona pod drogę, a zatem nie doszło do wywłaszczenia całej nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego Prezydenta Miasta W. kwotę 440 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [..] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Prezydenta Miasta W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. – zaskarżoną skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – uchylił decyzję Prezydenta m. W. z [...] marca 2015 r. odmawiającą ustalenia na rzecz Z. G. odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], położoną w rejonie ul. [...] w W. wydzieloną pod drogę i przekazał sprawę Prezydentowi m. W. do ponownego rozpatrzenia.
Stan sprawy przedstawia się następująco: Z. G. wniósł o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] wydzielony pod drogę (w pasie projektowanej ul. [...] ([...]).
Prezydent m. W. decyzją z [...] marca 2015 r. - działając na podstawie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [(t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 580) – dalej w skrócie: "u.g.n."] - odmówił ustalenia odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę, położony w rejonie ul. [...] w W., stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że Prezydent m. W. decyzją Nr [...] z [...] listopada 2009 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] o powierzchni [...] ha oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] na m. in. działkę nr [...] o powierzchni [...] ha. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] listopada 2009 r. Podział dokonany został na podstawie art. 93 ust. 1 i 3, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na wniosek Z. G. W uzasadnieniu decyzji podziałowej podano, że wg ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K. przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie przeznaczonym pod usługi lokalne U. Wschodnia część nieruchomości (projektowana działka nr [...]) położona jest w pasie projektowanej ul. [...] ([...]) oraz w strefie uciążliwości hałasowej od tej ulicy. Ponadto przez działkę przebiega projektowany gazociąg wysokiego ciśnienia PN 2,5 Mpa. W środkowej części przedmiotowej nieruchomości przewidziano realizację drogi oznaczonej symbolem [...]. W planie przewidziano również poszerzenie ul. [...] ([...]) co nastąpi kosztem przedmiotowej części nieruchomości. Ponadto wschodnia część nieruchomości (projektowana działka nr [...]) w części dotyczącej terenu projektowanej linii energetycznej 400kV, oznaczonej na rysunku planu symbolem E pozostaje bez obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Dalej organ podał, że stosowna uchwała właściwego organu administracji publicznej o zaliczeniu projektowanej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego drogi oznaczonej [...] (proj. [...]) do poszczególnych kategorii dróg publicznych nie została podjęta. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy W. Urzędu m. W. pismem z [...] stycznia 2012 r. poinformowała, iż działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...] nie stała się z mocy prawa, w trybie art. 98 u.g.n., własnością m. W. w dniu [...] listopada 2009 r., tj. w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, ponieważ nie leży w liniach rozgraniczających drogi posiadającej jedną z kategorii drogi publicznej, tj. gminnej, powiatowej, wojewódzkiej lub krajowej o czym mowa w art. 98 u.g.n., co oznacza brak podstaw do wypłaty odszkodowania za działkę nr [...]. Innymi słowy skoro wydzielona działka nie jest położona w całości w liniach rozgraniczających planowaną drogę [...] (znajduje się na terenie o różnym przeznaczeniu), nie jest ujawniona w księdze wieczystej jako własność m. W., to oznacza, że decyzja podziałowa nie wywołała skutku wynikającego z przepisu art. 98 u.g.n. W powoływanym planie jedynie północno – wschodnią część działki o numerze [...] przewidziano pod ulicę oznaczoną symbolem [...]. Z akt sprawy nie wynika żeby wnioskodawca kwestionował decyzję podziałową, a tym samym charakter wydzielonych działek gruntu m. in. wymienionej wyżej działki, żeby chciał wydzielić działkę drogową pod planowaną drogę [...]. Właściciel z własnej inicjatywy wydzielił jedną docelową działkę ewidencyjną, która zawiera w sobie zarówno teren przeznaczony pod drogę [...], teren bez planu miejscowego oraz teren przeznaczony pod usługi lokalne U. Z uwagi na powyższe wniosek Z. G. o ustalenie odszkodowania za działkę ewidencyjną nr [...] - na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. – według organu pierwszej instancji nie mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Od powyższej decyzji odwołał się Z. G., wnosząc o jej uchylenie z uwagi na naruszenie zasad przepisów art. 98 ust. 1 u.g.n., a także art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego dotyczącego ww nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji z [...] marca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania powstaje wtedy, kiedy decyzja o zatwierdzeniu podziału dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości stanie się ostateczna. Nie ulega więc wątpliwości, że odszkodowanie ma charakter akcesoryjny, dlatego należy je rozważyć na tle charakteru prawnego odjęcia własności działek gruntu wydzielonych przy podziale nieruchomości. Odjęcie zaś własności działek gruntu ma charakter publicznoprawny, ponieważ następuje z mocy samego prawa w związku z wydaniem i uzyskaniem waloru ostateczności przez decyzję administracyjną o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości w rejonie ul. [...] w W. Oznacza to, że odszkodowanie należne za odjęcie w sposób władczy prawa własności działek gruntu wydzielonych przy podziale nieruchomości ma charakter publicznoprawny, jako zobowiązanie gminy (podmiotu publicznoprawnego) wobec właściciela nieruchomości, za pozbawienie go własności - wspomnianych działek gruntu z mocy samego prawa. Z przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że dla realizacji celów publicznych istnieje obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wydzielenie zatem w ramach geodezyjnego podziału nieruchomości części przeznaczonej pod drogę publiczną może nastąpić tylko wtedy, jeżeli przebieg takiej drogi określony został w planie miejscowym, skoro dla wydzielenia i urządzenia drogi publicznej, jako celu publicznego, istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego. Bez określenia przebiegu drogi publicznej w planie miejscowym, nie jest możliwe jej wydzielenie w ramach geodezyjnego podziału, (chyba że będzie to działka gruntu stanowiąca drogę wewnętrzną), a tym samym nie powstaje obowiązek przejęcia jej własności z mocy prawa przez podmioty publicznoprawne. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] był dokonany przez uprawnionego geodetę, projekt podziału nieruchomości został zatwierdzony przez Prezydenta m. W. decyzją nr [...] z [...] listopada 2009 r. i decyzja ta jako zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K., wobec niezaskarżenia jej przez strony postępowania, stała się ostateczna i funkcjonuje w obrocie prawnym. Skutek prawny decyzji zatwierdzającej geodezyjny podział nieruchomości w postaci przejęcia z mocy prawa własności części nieruchomości, wydzielonych pod drogi publiczne, następuje tylko wtedy, gdy postępowanie podziałowe wszczęto na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości. Przy dokonywaniu podziału nieruchomości na wniosek (art. 98 ust. 1 u.g.n.) prawo jej własności nabywa (z mocy samego prawa) odpowiedni - ze względu na kategorię drogi publicznej, jaką będzie miała wydzielana droga - podmiot publicznoprawny (art. 2a ustawy o drogach publicznych).
Za zupełnie błędną należy uznać przyjętą przez organ pierwszej instancji wykładnię art. 98 ust. 1 u.g.n., który uzależnia nabycie praw do nieruchomości od zaliczenia drogi do kategorii dróg publicznych. Z treści tej regulacji wynika bowiem, że dla nabycia prawa własności nieruchomości nie jest konieczne wybudowanie drogi na nowowydzielonej działce oraz zaliczenie tej drogi do jednej z kategorii dróg publicznych. Nie budzi najmniejszych wątpliwości, iż przeniesienie własności działki na podmiot publiczny następuje ex lege gdy 1) podział nieruchomości nastąpił na wniosek właściciela, oraz 2) gdy działka jest przeznaczona pod budowę drogi publicznej. Organy administracji nie muszą podejmować działań konstytuujących nowy stan prawny. Skutek w sferze cywilnego i administracyjnego prawa rzeczowego decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości następuje z mocy art. 98 ust. 1 u.g.n.; rola podmiotów administracji sprowadza się do ujawnienia nowego stanu prawnego w księdze wieczystej. Podstawą złożonego w tym celu wniosku jest, w myśl art. 98 ust. 2 u.g.n., ostateczna decyzja o zatwierdzeniu podziału (wyrok WSA w Rzeszowie z 9 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 140/13). Podmiot publiczny na podstawie powyższej regulacji staje się właścicielem nieruchomości niezależnie od swych planów wobec budowy drogi. Nie można utożsamiać ustalenia przeznaczenia terenu w planie miejscowym pod drogę publiczną z ustawowo zdefiniowaną drogą publiczną jako budowlą o nadanej kategorii drogi publicznej. Formalne uznanie drogi za drogę publiczną nastąpić może dopiero po wybudowaniu drogi jako obiektu budowlanego, a więc po uzyskaniu przez nią prawnie określonych warunków techniczno-użytkowych odpowiednich do kategorii, do której droga ma być zaliczona. Dalej organ odwoławczy podkreślił, że treść decyzji podziałowej orzekająca o charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi musi być zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bowiem to na podstawie decyzji podziałowej określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność jednostek samorządu terytorialnego i to za te działki przysługuje ich dotychczasowym właścicielom odszkodowanie (wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 986/11, publ. LEX nr 1217382). Z przepisu art. 98 ust. 1 ustawy nie można natomiast wyprowadzić wniosku, aby organ administracji dokonujący podziału nieruchomości sam mógł ustalać kategorię dróg wymienionych w tym przepisie. Art. 98 ust. 1 ustawy nie zawiera również rozróżnienia działek wydzielonych pod drogi publiczne ze względu na stopień zaawansowania planów inwestycyjnych dróg, ani też nie uzależnia przejścia własności działki od faktycznych zamiarów zarządcy drogi (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 459/10, publ. LEX nr 952050). Przejście własności z mocy art. 98 ust. 1 u.g.n. następuje z mocy prawa w ściśle określonej chwili, zaś wpis w księdze wieczystej następuje później i jako taki ma charakter jedynie deklaratoryjny. W wyroku z 22 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1216/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że "orzekanie w przedmiocie odszkodowania przysługującego za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, na zasadzie art. 98 ust. 3 u.g.n. nie jest uwarunkowane ujawnieniem prawa własności jednostki samorządu terytorialnego do tych działek". Wydzielenie w ramach geodezyjnego podziału części nieruchomości pod drogę publiczną jest zatem jednocześnie podziałem prawnym tej nieruchomości, ponieważ w jego wyniku następuje zmiana podmiotu własności w tej części. Nowy właściciel (gmina, powiat, samorząd województwa i Skarb Państwa) uprawniony jest do ujawnienia swojego prawa własności w księdze wieczystej, założonej dla tej części na wniosek organu reprezentującego dany podmiot (odpowiednio: zarządu gminy, powiatu, województwa albo starostę reprezentującego Skarb Państwa w ramach ustawowo zleconych do wykonywania zadań administracji rządowej). Według organu odwoławczego wszystkie przytoczone wyżej okoliczności potwierdzają stanowisko odwołującego się o publicznym przeznaczeniu wydzielonych działek. Skutkować to musi konsekwencjami prawnymi, jakie wynikają dla prawa własności z art. 98 ust. 1 u.g.n. Przejęcie z mocy prawa własności części nieruchomości wydzielonych pod drogi publiczne następuje za odszkodowaniem wypłacanym przez odpowiedni podmiot publicznoprawny, który nabył prawo własności. Judykatura prezentuje zgodne w tym zakresie stanowisko, że postanowienia decyzji w sprawie podziału nieruchomości dotyczące przejścia prawa własności nie mają żadnego znaczenia w świetle regulacji z art. 98 ust. 1 u.g.n., gdyż przejście prawa własności nie dokonuje się z mocy decyzji w sprawie podziału, ale z mocy prawa (wyrok NSA z 5 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 276/05, publ. LEX nr 299525; wyrok WSA we Wrocławiu z 4 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 707/09, publ. LEX nr 606740). W świetle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż postępowanie organu pierwszej instancji dotknięte jest uchybieniami, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim organ administracji z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie dowodowe, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., dokonał wybiórczego zgromadzenia materiału dowodowego i poczynił na jego podstawie ustalenia. Organ błędnie też zinterpretował art. 98 ust. 1 u.g.n. Skupił się na tym, że własność wydzielonej nieruchomości nie została ujawniona w księdze wieczystej i nie przeszła na własność m. W. Ponadto niezrozumiały jest fragment treści uzasadnienia decyzji odszkodowawczej odnośnie interpretacji wniosków wysnutych z dostępnych materiałów przez organ prowadzący postępowanie, "co było w zamyśle właściciela nieruchomości", występującego o podział swojej nieruchomości, który to podział został zresztą zatwierdzony właściwą ostateczną decyzją przez właściwy organ. Powyższe uchybienia dały podstawy do wydania decyzji na zasadzie art. 138 § 2 K.p.a. Organ pierwszej instancji, kierując się zasadami procesowymi wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., winien podjąć wszelkie działania zmierzające do wydania stosownego rozstrzygnięcia z pominięciem jednakże przyjmowanych uprzednio przeszkód do ustalenia odszkodowania.
Prezydent m. W. reprezentujący Miasto W. w skardze na decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenia: 1) prawa materialnego, tj. - art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2015 r. poz. 782) przez błędne przyjęcie, że wobec działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] nastąpił skutek w postaci wywłaszczenia na rzecz gminy m. W. w sytuacji, gdy zarówno z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak i z decyzji podziałowej wynika, że tylko część nieruchomości była przeznaczona drogę,
- art. 98 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przez błędne przyjęcie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, w sytuacji gdy działka gruntu nr [...] przeznaczona była tylko częściowo pod ulicę powinno zostać ustalone i wypłacone odszkodowanie; 2) przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. przez nieprawidłowe uchylenie decyzji Prezydenta m. W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy decyzja Prezydenta m. W. odpowiadała prawu.
Skarżący uważa, że w przedmiotowej sprawie zgromadzono kompletny materiał dowodowy i kierując się zasadami procesowymi wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w pierwszej instancji wydana została prawidłowa decyzja. Według skarżącego z decyzji podziałowej Nr [...] z [...] listopada 2009 r. jednoznacznie wynika, że wg ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K. wschodnia część nieruchomości objętej podziałem, tj. projektowana działka nr [...], położona jest w pasie projektowanej ul. [...] ([...]) oraz w strefie uciążliwości hałasowej od tej ulicy. Ponadto, przez działkę przebiega projektowany gazociąg wysokiego ciśnienia PN 2,5 Mpa i w części dotyczącej terenu projektowanej linii energetycznej 400kV, oznaczonej na rysunku planu symbolem E pozostaje bez obowiązującego planu zagospodarowania. Działka [...] znajduje się więc na terenie o różnym przeznaczeniu (jedynie w części stanowi drogę). Prezydent m. W. w postępowaniu odszkodowawczym nie jest władny ustalać w jakiej części dana działka została zajęta pod drogę. W przypadku zaistnienia przesłanek z art. 98 ust. 1 u.g.n. zachodzi najdalej idący skutek - wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie może nastąpić tylko na cele publiczne. Celami publicznym jest natomiast, zgodnie z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wydzielanie gruntów pod drogi publiczne. W literaturze i orzecznictwie wskazuje się pojęcie drogi publicznej wynika z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U z 2007 r., Nr 19 poz. 115 ze zm.). W piśmiennictwie wskazane zostało, że przejście gruntu na rzecz podmiotów publicznoprawnych, o czym stanowi art. 98 ust. 1 u.g.n. nastąpi tylko wówczas, gdy wniosek dotyczy zatwierdzenia podziału, w ramach którego następuje wydzielenie odrębnej działki w całości przeznaczonej pod drogę publiczną. Nie może dojść do sytuacji, w której wywłaszczenie dotyczyłoby gruntu, który tylko w części przeznaczony byłby pod cel publiczny. Byłoby to bowiem sprzeczne zarówno z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i przepisami Konstytucji Rzeczpospolitej, która w art. 21 ust. 2 stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Ponadto stosownie do § 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 21 marca 2001 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 542) o ewidencji gruntów i budynków działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. A zatem nie mogło dojść do sytuacji, w której przejęcie pod drogę publiczną byłoby jedynie w części a w pozostałej części pozostałaby własnością osoby fizycznej. Według skarżącej wobec takiego stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej nieruchomości w żaden sposób nie można przyjąć, że nieruchomość stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] przeszła w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. na własność m. W. i w konsekwencji należy wypłacić za te nieruchomość odszkodowanie. Oznacza to, że Prezydent m. W. dokonał prawidłowych ustaleń odnośnie ewentualnych skutków prawnych określonych w art. 98 ust. 1 u.g.n. i prawidłowo stwierdził, że brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania. Wojewoda [...] – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, iż decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r. narusza prawo w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym – w wyniku analizy akt sprawy i treści zaskarżonej decyzji – Sąd stwierdził naruszenia, przywołanych w zarzutach skargi i z urzędu, przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i naruszenie prawa materialnego, tj. art. 98 u.g.n., które miało wpływ na wynik sprawy.
Uznanie niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, przez pryzmat naruszeń przepisów postępowania, należy wiązać z treścią prawa materialnego, tj. art. 98 u.g.n. stanowiącego podstawę prawną decyzji o odmowie i wypłacie odszkodowania i w konsekwencji jego naruszeniem. I tak art. 98 ust. 1 u.g.n. stanowi, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. [...]. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych; ust. 2 - właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział; ust. 3 - za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. [...]. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że podstawowe znaczenie dla przyznania odszkodowania, ustalenia i wypłacenia ma treść decyzji zatwierdzającej podział, bowiem to na podstawie tej decyzji dochodzi do wydzielenia działki gruntu pod drogę publiczną (gminną, powiatową, wojewódzką, krajową), która przechodzi z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Zatem to z decyzji zatwierdzającej podział musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę - jako ciąg komunikacyjny, który nie ma charakteru publicznego. Decyzja lub orzeczenie o podziale nieruchomości – w myśl art. 96 ust. 4 u.g.n. - stanowią podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej oraz w katastrze nieruchomości. Podziału nieruchomości – zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n. – można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 2 u.g.n.). Przy czym organ administracji właściwy do rozpoznania wniosku o odszkodowanie nie jest władny badać – czy podział nieruchomości zatwierdzony decyzją został dokonany zgodnie z ustaleniami planu, w konsekwencji czy decyzja o zatwierdzeniu podziału jest zgodna z prawem. Zadaniem organu właściwego w sprawie odszkodowania jest ustalenie - czy w danym stanie faktycznym zostały spełnione przesłanki z art. 98 u.g.n. do przyznania odszkodowania. Mając za podstawę treści art. 98 u.g.n. i powyższe rozważania należy wskazać, że Prezydent m. W. decyzją z [...] listopada 2009r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] położonej przy ul. [...] w ten sposób, że w wyniku podziału powstały działki gruntu od [...] do [...] wykazane na mapie sytuacyjnej z projektem podziału przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr ewidencyjnym [...]. W rozstrzygnięciu przedmiotowej decyzji tylko dwie z wydzielonych działek zostały określone jako przeznaczone pod drogi, mianowicie: 1) projektowana działka gruntu nr [...] przeznaczona została pod poszerzenie ul. [...] oznaczonej symbolem [...]; 2) projektowana działka gruntu nr [...] przeznaczona została pod drogę oznaczoną symbolem [...].
Natomiast w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], będącej przedmiotem postępowania odszkodowawczego, jedynie rozstrzygnięto poprzez wskazanie, że w wyniku podziału powstała m. in. działka gruntu nr [...] o powierzchni [...] ha. Dalej też w rozstrzygnięciu zapisano, że na podstawie art. 93 ust. 3 u.g.n. przy wydzielaniu projektowanych działek należy zapewnić dostęp do drogi publicznej poprzez ustanowienie odpowiednich służebności gruntowych przejścia i przejazdu lub nabycia udziałów w prawie własności działek spełniających ten warunek. Z kolei w uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2009 r. podano, że "Wg ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K. przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie przeznaczonym pod usługi lokalne U. Wschodnia część nieruchomości (projektowana działka nr [...]) położona jest w pasie projektowanej ul. [...] ([...]) oraz w strefie uciążliwości hałasowej od tej ulicy. Ponadto przez działkę przebiega projektowany gazociąg wysokiego ciśnienia PN 2,5 Mpa. W środkowej części przedmiotowej nieruchomości przewidziano realizację drogi oznaczonej symbolem [...]. W planie przewidziano również poszerzenie ul. [...] ([...]) co nastąpi kosztem przedmiotowej części nieruchomości. Ponadto wschodnia część nieruchomości (projektowana działka nr [...]) w części dotyczącej terenu projektowanej linii energetycznej 400kV, oznaczonej na rysunku planu symbolem E pozostaje bez obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego"; "stosowna uchwała właściwego organu administracji publicznej o zaliczeniu projektowanej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego drogi oznaczonej symbolem [...] oraz [...] (proj. [...]) do poszczególnych kategorii dróg publicznych nie została podjęta". Z przytoczonych zapisów decyzji z [...] listopada 2009 r., zwłaszcza z jej rozstrzygnięcia, nie wynika zatem, aby wydzielenia działki ewidencyjnej nr [...] dokonano pod drogę publiczną czego wymaga art. 98 (ust. 1) u.g.n., dający z kolei - w uregulowaniu ust. 3 - możliwość uzyskania odszkodowania, ani nawet pod drogę pełniącą charakter ciągu komunikacyjnego. Za przedmiotowym wydzieleniem nie może bowiem przemawiać zapis, wynikający z uzasadnienia tej decyzji, mówiący że "Wschodnia część nieruchomości (projektowana działka nr [...]) położona jest w pasie projektowanej ul. [...] ([...])". Zapis ten wskazuje bowiem na uregulowania planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K., nie zaś ustalenie wydzielenia działki ewidencyjnej nr [...] pod projektowaną ul. [...] oznaczoną w wymienionym planie symbolem [...] w decyzji zatwierdzającej podział. Inaczej ujmując za działkę ewidencyjną nr [...] nie przysługuje odszkodowanie, jako że na mocy decyzji zatwierdzającej podział nie doszło do wydzielenia działki gruntu nr [...] pod drogę publiczną, przechodzącą z mocy prawa na własność gminy z dniem 21 listopada 2009 r., w którym ta decyzja stała się ostateczna. Decyzji zatwierdzającej podział w zaprezentowanym brzmieniu - jak zauważył organ pierwszej instancji – nie kwestionował podmiot wnioskujący o odszkodowanie. I tak organ odwoławczy mając na względzie - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy (odwołania) - poczynione wywody, wyda decyzję odpowiadającą treści art. 138 K.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. - oddalił skargę (punkt I wyroku) i orzekł o kosztach postępowania sądowego (punkt II wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło