II SAB/Ol 65/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi K.S na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpatrzeniu odwołania 1) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania odwołania od decyzji z dnia "[...]" wydanej przez organ I instancji nr "[...]" 2) stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w przedmiotowej sprawie; 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny; 5) oddala wniosek o przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że K. S. wniosła odwołanie od decyzji wydanej w dniu 30 czerwca 2015 r. przez Dyrektora Miejskiego Zespołu ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych w sprawie odmowy przyznania dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Odwołanie wraz z pełnymi aktami sprawy przekazano do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 14 sierpnia 2015 r. Natomiast w dniu 12 października 2015 r. do Kolegium wpłynęło wezwanie K. S. dotyczące usunięcia naruszenia prawa poprzez załatwienie niniejszej sprawy. Następnie pismem z dnia 13 października 2015 r. K. S. wywiodła skargę na bezczynność polegająca na niezałatwieniu w terminie sprawy odwołania od ww. decyzji z dnia 30 czerwca 2015 r. Strona skarżąca podkreśliła w uzasadnieniu skargi, że pomimo upływu kodeksowego terminu do rozpatrzenia odwołania, do dnia złożenia skargi nie została wydana i doręczona jej decyzja w sprawie. Nie została również poinformowana o przyczynach zwłoki, ani nie wskazano nowego terminu załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wskazując, że w dniu 12 października 2015 r. do Kolegium wpłynęło wezwanie K. S. dotyczące usunięcia naruszenia prawa poprzez załatwienie sprawy, a już w dniu 13 października 2015 r. skarga na bezczynność organu. Strona nie dała zatem szans organowi na usunięcie naruszenia prawa. Wskazano, że odwołanie rozpatrzono niezwłocznie i w dniu 16 października 2015 r. Kolegium podjęło decyzje utrzymującą decyzję organu I instancji w mocy w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a zatem m.in. w sprawach, w których wydawane są decyzje administracyjne. W tym miejscu wyjaśnić należy, że istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma, więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Z powyższego przepisu wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się bezprzedmiotowe (vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSA i WSA 2009/4/63). Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania między innymi, gdy: skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2) oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu tegoż artykułu mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Trzeba mieć również na uwadze, że terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym zostały określone przez ustawodawcę w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm), dalej: kpa. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa.). Z kolei przepis art. 35 § 4 kpa stanowi, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia spraw. Do terminów wskazanych w art. 35 kpa i w przepisach szczególnych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Jednakże o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 kpa). W orzecznictwie podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 września 2013 r., sygn. I SAB/Wa 337/13 i z dnia 5 września 2013 r., sygn. I SAB/Wa 444/13; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, https://cbois.nsa.gov.pl). Niewątpliwie na gruncie niniejszej sprawy odwołanie od decyzji wydanej w dniu 30 czerwca 2015 r. przez Dyrektora Miejskiego Zespołu ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych w sprawie odmowy przyznania dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym wraz z aktami sprawy przekazano do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 14 sierpnia 2015 r., co potwierdza prezentata umieszczona na piśmie z dnia 14 sierpnia 2015 r. (akta adm., k. – 38). Potwierdziło to również Kolegium w odpowiedzi na skargę. Natomiast w dniu 12 października 2015 r. do Kolegium wpłynęło wezwanie K. S. dotyczące usunięcia naruszenia prawa poprzez załatwienie sprawy, tj. rozpatrzenie jej odwołania. Następnie pismem z dnia 13 października 2015 r. K. S. wywiodła skargę na bezczynność polegającą na niezałatwieniu w terminie sprawy odwołania od ww. decyzji z dnia 30 czerwca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 października 2015 r. utrzymało w mocy wspomnianą decyzję z dnia 30 czerwca 2015 r. Reasumując, w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu odwołania skarżącej lecz stan ten został usunięty po wniesieniu skargi i przed jej rozpoznaniem przez Sąd. Kolegium rozpoznało bowiem odwołanie strony skarżącej i wydało decyzję z dnia 16 października 2015 r. Nie budzi zatem wątpliwości okoliczność, że bezczynność - będąca przedmiotem skargi - przestała istnieć po jej wniesieniu. W konsekwencji skoro postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, konieczne był jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nałożenie bowiem przez Sąd obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bo dublujące to, co zostało już zrealizowane. Stosownie zaś do treści § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bezczynność jest bowiem naruszeniem prawa. Nie można jednak przyjąć, że w każdej bezczynności mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy zważywszy, że organ rozpatrzył odwołanie i nastąpiło to już 4 dni po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa i 3 dni po wniesieniu skargi, sama bezczynność organu odwoławczego w rozpoznaniu odwołania wynosiła jeden miesiąc i nie była nadmierna, a postawa organu nie wynikała ze złej woli, lecz ze zwiększonej liczby spraw wpływających do Kolegium, to należy przyjąć, że nie zaistniały podstawy do przypisania bezczynności organu rażącego charakteru. Z uwagi na powyższe Sąd uznał za niezasadny wniosek o wymierzenie grzywny organowi. W tej sytuacji brak było również podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny i to sąd administracyjny na podstawie okoliczności sprawy ocenia, czy uzasadnione jest nałożenie omawianego środka w tym trybie. Sąd miał nadto na uwadze cel zastosowania tego środka, który ma nie tylko charakter rekompensaty, ale również prewencyjny oraz dyscyplinujący, tj. polegający na wzmocnieniu gwarancji terminowego załatwienia sprawy przez organ. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, gdy stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, Sąd nie znalazł żadnego uzasadnienia dla przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, stąd też wniosek ten został oddalony.