II FSK 1791/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1757/15 w sprawie ze skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we Wrocławiu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 20 lipca 2015 r. nr SKO 4121/406/2015 w przedmiocie podatku leśnego za 2014 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1757/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we Wrocławiu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 20 lipca 2015 r. w przedmiocie podatku leśnego za 2014 r. Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco: Prezydent Miasta Wałbrzycha, decyzją z 21 kwietnia 2015 r. określił Skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku leśnym na 2013 r. w kwocie 34 zł. Organ wskazał, że na mocy decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 11 kwietnia 2012 r., Nr 5/12, zezwalającej GDDKiA na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "Budowa Obwodnicy Miasta Wałbrzycha w ciągu drogi krajowej nr 35, od km 2 + 350 do km 8 + 250", strona stała się trwałym zarządcą nieruchomości położonych na terenie Gminy Wałbrzych, z których część stanowią grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako lasy o łącznej powierzchni 0,8920 ha. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją uchyliło i określiło Skarżącej zobowiązanie w podatku leśnym na 2014 r., a nie jak błędnie wskazano w decyzji pierwszoinstancyjnej na 2013 r. W pozostałym zakresie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, w szczególności zaś stwierdził, że zwolnienie przewidziane w art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687 - dalej: specustawa drogowa) dotyczy tylko gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Jeżeli zatem grunty nabyte na budowę dróg publicznych i przekazanych w trwały zarząd GDDKiA są sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy, to podlegają opodatkowaniu podatkiem leśnym do czasu zajęcia ich na prowadzenie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna. Dodatkowo podniósł, że przedmiotem opodatkowania nie były drogi, lecz nieruchomości przeznaczone pod budowę drogi, sklasyfikowane jako lasy. Przepis art. 19 ust. 5 u.d.p. nie znajduje zatem zastosowania w sprawie. Na poparcie swojego stanowiska, organ odwoławczy odwołał się również do danych z ewidencji gruntów i budynków podkreślając, że informacje tam zawarte są wiążące dla organów podatkowych przy wymiarze podatków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.l. w zw. z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że status trwałego zarządcy posiadany przez skarżącą daje podstawy do jednoczesnego przypisania skarżącej podmiotowości podatnika i płatnika podatku leśnego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.l.; art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.l. w zw. z art. 336 ustawy Kodeks cywilny, poprzez ich niezastosowanie i nieobciążenie Prezydenta Miasta Wałbrzycha zobowiązaniem podatkowym za rok 2014, w sytuacji w której Prezydent Miasta Wałbrzycha jest samodzielnym posiadaczem lasów o powierzchni 0,8920 ha; art. 2 ust. 4 u.p.l. poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w braku solidarnego zobowiązania skarżącej i Prezydenta Miasta Wałbrzycha do zapłaty podatku leśnego za rok 2014. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zwrócił uwagę, że GDDKiA jest posiadaczem gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa sklasyfikowanych jako lasy w ewidencji gruntów i budynków. Posiadanie to związane jest z trwałym zarządem tych gruntów nabytym przez GDDKiA nieodpłatnie, z mocy prawa na podstawie art. 20 ust.1 specustawy drogowej. Z zaskarżonej decyzji wynika, że za podatnika podatku leśnego GDDKiA uznano na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.l., tj. przyjmując, że jest posiadaczem lasów, stanowiących własność Skarbu Państwa. Posiadaczem rzeczy, stosownie do art. 336 Kodeksu cywilnego, jest zarówno posiadacz samoistny (ten kto włada rzeczą faktycznie jak właściciel), jak i posiadacz zależny (ten kto włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą cudzą). W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1) P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 2 ust 1 pkt 4 u.p.l. w zw. z art. 336 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że status trwałego zarządcy posiadany przez Skarżącą daje podstawy do jednoczesnego przypisania jej statusu podatnika i płatnika podatku leśnego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4) u.p.l.; 2) art. 2 ust 1 pkt 1) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2) u.p.l. w zw. z art. 336 k.c. poprzez ich niezastosowanie i nieobciążenie Prezydenta Miasta Wałbrzycha zobowiązaniem podatkowym za rok 2014 r., w sytuacji, w której Prezydent Miasta Wałbrzycha jest samoistnym posiadaczem gruntów sklasyfikowanych jako lasy, przeznaczonych pod budowę dróg. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi administracyjnemu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej, zauważyć należy, że zakres kontroli instancyjnej zainicjowanej tym środkiem zaskarżenia, ograniczony jest – abstrahując od sytuacji nieważności postępowania – wyłącznie do zarzutów sformułowanych przez autora skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności świadczące o nieważności postępowania, zatem NSA ma kompetencję do weryfikacji legalności orzeczenia WSA we Wrocławiu wyłącznie w jego warstwie materialnoprawnej, tj. w zakresie wykładni art. 2 ust 1 pkt 4) u.p.l., na podstawie której organy oraz sąd administracyjny pierwszej instancji przyjęły, że status trwałego zarządcy nieruchomości daje podstawy do przypisania podmiotowości w podatku leśnym. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną, rację w powyższym sporze przyznać należy organom podatkowym oraz WSA we Wrocławiu, który orzekł o zgodności z prawem wydanych przez te organy rozstrzygnięć. Przede wszystkim podzielić należy stanowisko sądu administracyjnego pierwszej instancji, że "instytucja trwałego zarządu zawiera w swej konstrukcji prawnej element posiadania w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, a trwały zarządca jest posiadaczem nieruchomości", przy czym jest to posiadanie zależne (por. str. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). W konsekwencji Skarżąca - jako posiadacz zależny - jest podatnikiem podatku leśnego, stosownie do art. 2 ust 1 pkt 4) u.p.l. W sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 260, dalej: u.d.p.), który stanowi, że w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Nieruchomości, których posiadaczem zależnym była w 2014 r. Skarżąca, zostały sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako lasy, a nie drogi, stąd też wyłączenie, o którym mowa w tym przepisie w ogóle nie mogło mieć znaczenia w sprawie. Z punktu widzenia określenia podmiotowej strony opodatkowania istotne są natomiast skutki prawne wywołane decyzją wojewody z 11 kwietnia 2012 r., które – wbrew stanowisku Skarżącej – nie zostały zniweczone poprzez przywrócenie miastu Wałbrzych statusu miasta na prawach powiatu. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie sądowym, "trwały zarząd jest administracyjnoprawnym prawem podmiotowym (zespołem uprawnień), jakie uzyskuje jednostka organizacyjna administracji publicznej w drodze charakterystycznej dla działania administracji (decyzja administracyjna) względem nieruchomości- przedmiotu publicznej własności o znaczeniu ekonomicznym (w znaczeniu prawnym jest to własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) i w celu realizacji zadań publicznych" (por. W. Sobejko, Charakter prawny instytucji trwałego zarządu oraz instytucji gospodarowania w ustawie o gospodarce nieruchomościami, KPP 2000, nr 1, str. 83 oraz wyrok NSA z 20 września 2013 r, sygn. akt II FSK 2631/11). Sąd administracyjny pierwszej instancji słusznie przyjął, że pomimo zmiany statusu miasta, z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym wspomnianej powyżej decyzji wojewody, ukonstytuowany tym aktem węzeł administracyjnoprawny istniał przez cały 2014 r., wywołując również skutki prawne w sferze prawa podatkowego. Słusznie zatem uznały organy podatkowe w zaskarżonych decyzjach, że w okresie tym sporne grunty znajdowały się w posiadaniu zależnym Skarżącej, co przesądzało o obciążeniu jej zobowiązaniem podatkowym w podatku leśnym. Ponieważ oba zarzuty skargi kasacyjnej okazały się chybione, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił tę skargę na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i § 3 P.p.s.a.