I SA/Wa 1709/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-14
Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Marta Kołtun-Kulik, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił uchylenia decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu, czy też powinien był uwzględnić interes prawny spółdzielni, która zgłosiła roszczenie o ustanowienie tego prawa?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kluczowe dla sprawy jest wyjaśnienie losów wniosku spółdzielni o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego z 1995 r. oraz ustalenie, czy jej niezaspokojone roszczenia wyprzedzają prawo do uwłaszczenia państwowej osoby prawnej na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, istotne jest wyjaśnienie stanu spraw toczących się przed sądem powszechnym (o zasiedzenie) i administracyjnym (o stwierdzenie nieważności decyzji), które mogą stanowić zagadnienia wstępne dla postępowania wznowieniowego.Stan faktyczny
Spółdzielnia wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 2005 r. stwierdzającą nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe prawa użytkowania wieczystego gruntu. Wojewoda odmówił wznowienia, ale Minister Infrastruktury uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda ponownie odmówił uchylenia decyzji, a Minister Infrastruktury uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Spółka P. S.A. wniosła skargę do WSA na decyzję Ministra Infrastruktury. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o doręczeniach oraz błędne uznanie, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.
Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] odmawiającą uchylenia, po wznowieniu postępowania, ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe P. z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, położonego w [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – zwanej dalej "ugn", art. 37 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe P. z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego położonego w [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2008 r., uzupełnionym pismem z dnia 25 sierpnia 2008 r. [...] Spółdzielnia "[...], powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 i 5 Kpa, wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2005 r.
Decyzją z dnia [...] Września 2009 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], wskazując na brak interesu prawnego wnioskodawcy.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] Spółdzielnia [...], podnosząc naruszenie art. 147 i art. 28 Kpa oraz art. 206 ugn poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie posiada legitymacji prawnej w postępowaniu wznowieniowym, jak i uwłaszczeniowym.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Minister uznał, że w niniejszej sprawie należy najpierw wznowić postępowanie (art. 149 § 1 Kpa), a dopiero potem badać, czy wnioskodawca legitymuje się interesem prawnym i czy zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 Kpa, po czym wydać jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 Kpa.
Od powyższej decyzji P. S.A. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1649/11 oddalił skargę P. S. A.
Od powyższego wyroku P. S. A. wniosły skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 795/12 oddalił skargę kasacyjną P. S.A. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jakiekolwiek wątpliwości, co do przymiotu strony, o ile nie jest to oczywiste, gdy chodzi o podmiot składający wniosek, wymagają dokonywania ustaleń po wznowieniu postępowania, na podstawie art. 149 § 1 Kpa.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. Wojewoda [...] wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], uznając, że wniosek o wznowienie został złożony z zachowaniem terminu oraz oparty został na przesłankach ustawowych.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...].
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] Spółdzielnia [...], podnosząc naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 § 1-3, art. 75 § 1 i art. 77 Kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy oraz zaniechania podjęcia czynności dowodowych z urzędu, art. 28 i 29 Kpa poprzez wadliwe przyjęcie, iż Spółdzielnia nie jest stroną postępowania, art. 200 ugn poprzez przyjęcie, iż Spółdzielnia nie jest uprawniona do nabycia prawa użytkowania wieczystego części działki nr [...] o pow. [...] ha oraz art. 145 § 1 pkt 1,2,4 i 5 Kpa poprzez przyjęcie, iż od doręczenia decyzji upłynęło 5 lat.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie jako podstawa wniosku o wznowienie postępowania został wskazany art. 145 § 1 pkt 4 i 5 Kpa. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a także, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji odnośnie zachowania terminu do złożenia przez Spółdzielnię wniosku o wznowienie postępowania. Jak wynika bowiem z akt sprawy, Spółdzielnia dowiedziała się o wydanej decyzji w dniu [...] lipca 2008 r., a wniosek o wznowienie postępowania nadany został w dniu [...] sierpnia 2008 r. Do wniosku załączone zostały również dowody, które - w ocenie wnioskodawcy - wskazują na wystąpienie w sprawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.
Stosownie do art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa, może być wyprowadzone tylko z przepisu prawa materialnego, tj. z konkretnej normy prawnej, dla której może stanowić podstawę dla sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Zasadą jest, że w postępowaniu wznowieniowym stronami postępowania są strony biorące udział w postępowaniu zwykłym lub ich następcy prawni. Występują jednakże sytuacje, w których stroną postępowania wznowieniowego jest podmiot, który wprawdzie nie został uznany za stronę w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa do bycia stroną w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym.
Zgodnie z art. 200 ust. 1 ugn grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 ugn, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
W kontrolowanej decyzji Wojewoda [...] wskazał, iż [...] Spółdzielnia [...] nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których mógłby wynikać jej interes prawny do wzruszenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. Jednakże w dokumentach złożonych przez [...] Spółdzielnię [...] znajduje się jej wniosek z dnia [...] listopada 1995 r. [...] o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz wykupienie na własność części obiektów Skarbu Państwa znajdujących się na działce przy ul. [...], złożony w trybie art. 2c ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem spółdzielni, związkowi spółdzielczemu i innym osobom prawnym, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były użytkownikami gruntu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt l i ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy, przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków i innych urządzeń oraz lokali. Obecnie temu przepisowi odpowiada art. 204 ugn.
Organ I instancji w żaden sposób nie odniósł się do tego dokumentu. Przede wszystkim nie ustalił, czy wniosek ten został rozpatrzony, a jeżeli tak to w jaki sposób. W konsekwencji organ I instancji nie ustalił, czy przedmiotowe roszczenie może wskazywać na interes prawny Spółdzielni do kwestionowania decyzji uwłaszczeniowej. Kwestia ta zaś wymaga szczegółowego zbadania, w szczególności mając na uwadze dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazujące na fakt, iż zgłoszenie roszczenia opartego na przepisie ustawy ujawnia wobec danej nieruchomości prawa osób trzecich (np. roszczenia o zwrot nieruchomości, roszczenia osób, które na podstawie pozwolenia na budowę wybudowały przed dniem 5 grudnia 1990 r. ze środków własnych garaż na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa lub własność gminy).
Ponadto z akt sprawy wynika, że przed Sądem [...] toczy się postępowanie z wniosku [...] Spółdzielni [...] o zasiedzenie nieruchomości. Wynik tego postępowania, o ile oczywiście dotyczy tej samej nieruchomości, może mieć istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Kwestia ta była już podnoszona w decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], jednakże organ I instancji w żaden sposób się do niej nie odniósł.
Mając na względzie powyższe, Minister Infrastruktury i Rozwoju badając legalność zaskarżonej decyzji uznał, iż została wydana z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 77 Kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Mając na uwadze wskazane powyżej naruszenia przepisów postępowania jakich dopuścił się organ pierwszej instancji oraz ze względu na to, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, istnieje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wydanie decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 Kpa, jest niezbędne, gdyż przeprowadzenie postępowania w opisanym wyżej zakresie tylko przez organ drugiej instancji doprowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 15 Kpa.
Od decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] P. S.A. z siedzibą w [...] wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. P. S.A. zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa: 1) art. 40 § 2 w zw. z art. 140 w zw. z art. 109 § 1 Kpa poprzez doręczenie zaskarżonej decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika procesowego ustanowionego w niniejszej sprawie; 2) art. 7 i art. 77 Kpa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że organ I Instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości oraz o zasadzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja Ministra jest nieprawidłowa. Przedmiotowa decyzja nie została doręczona zgodnie z wymogami prawa procesowego, a mianowicie pełnomocnikowi w sprawie. Jak wskazuje norma prawna wynikającą z art. 40 § 2 Kpa w przypadku ustanowienia w sprawie pełnomocnika procesowego, wszelkich doręczeń organ winien dokonywać temu pełnomocnikowi. Jak wskazuje wyrok NSA z dnia 23 maja 2002 r., sygn. akt I SA 2510/00 - jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, to zgodnie z art. 40 § 2 w zw. z art 109 Kpa decyzja winna być doręczona pełnomocnikowi. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczyna bieg od doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony, a nie samej stronie. Doręczenie decyzji stronie wywołuje bowiem tylko taki skutek, że jest ona poinformowana o treści decyzji, natomiast bieg terminu do wniesienia danego środka rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi. Strona składając skargę, a następnie skargę kasacyjną w niniejszej sprawie umocowała pełnomocników procesowych do jej reprezentowania. Organ II instancji całkowicie pominął ich jako reprezentantów strony w niniejszym postępowaniu. W konsekwencji przedmiotowa decyzja została doręczona wadliwie.
Wbrew stanowisku organu II instancji, organ l instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozważył materiał dowodowy istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Błędne jest stanowisko organu ll instancji, że organ zaniechał uzyskania dokumentów z akt sądowych Sądu [...] dotyczących rozpoznania wniosku [...] Spółdzielni [...] o zasiedzenie nieruchomości, z uwagi na to, że mogą one mieć znaczenie dla sprawy. Wniosek o zasiedzenie składany jest zawsze przed podmiot, który nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, a przesłanką nabycia w drodze zasiedzenia jest wyłącznie samoistne posiadanie nieruchomości i czasookres tego posiadania. Rozstrzyga o tym wprost norma prawna wynikająca z art. 172 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Trudno zatem uznawać, że akta sądowe mogą mieć znaczenie dla znalezienia podstawy prawnej użytkowania wieczystego i własności budynków i budowli w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nabycia tych praw w postępowaniu administracyjnym, na gruncie ugn.
Mylne jest także stanowisko organu w zakresie potrzeby poszukiwania akt administracyjnych z wniosku tej strony, a dotyczących uzyskania użytkowania wieczystego. Sam organ l instancji skierował do strony w dniu [...] marca 2014 r. wniosek o przesłanie informacji w zakresie tytułu prawnego do spornej nieruchomości. Spółdzielnia nie przedstawiła takiego dowodu. Trudno zatem uznać, że skoro strona na żądanie organu nie przedstawia dowodu potwierdzającego jej prawa do nieruchomości organ ma za nią przeprowadzać poszukiwania. W toku postępowania administracyjnego zasadą jest, że to organ zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe i wykazać odpowiedzialność danego podmiotu za zaistniały delikt administracyjny. Nie oznacza to jednak, że strona postępowania może pozostawać bierna i nie uczestniczyć aktywnie w postępowaniu dowodowym. Na stronie ciąży bowiem obowiązek udostępnienia przedmiotu oględzin, posiadanych dokumentów, czy też wskazania innych środków dowodowych, wskazujących na przeniesienie odpowiedzialności na inny podmiot. Na organach prowadzących postępowanie spoczywają dwa obowiązki: 1) po pierwsze - określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego i - po drugie – obowiązek przeprowadzenia niezbędnych dowodów (z urzędu lub wskazanych przez stronę). Wskazane obowiązki organu nie przeczą jednakże tezie, że w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Inne rozumowanie prowadziłoby bowiem do absurdalnego wniosku, że organ prowadzący postępowanie ma najpierw zgromadzić i przeprowadzić dowody potwierdzające wystąpienie okoliczności faktycznych świadczących o jakimś zdarzeniu prawnym, a następnie poszukać i przedstawić dowody na obalenie tej tezy.
Obowiązkiem strony jest przedstawianie dowodów uzasadniających jej twierdzenie. Organ l instancji skierował do strony tego rodzaju żądanie, a strona żądaniu temu nie sprostała. Nie jest zatem powinnością organu poszukiwanie dowodów na potwierdzenie tez i twierdzeń strony. Organ I instancji potwierdził poszukiwania strony w zakresie decyzji umożliwiającej jej twierdzenie, że uzyskała tytuł prawny do nieruchomości. Na str. 6 uzasadnienia wskazano, że [...] Spółdzielnia [...] kierowała wystąpienia do Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego [...] celem odnalezienia decyzji, na którą się powołuje. Trudno byłoby z tego wnioskować, że decyzja taka znajduje się w aktach administracyjnych wywołanych wnioskiem tego podmiotu bowiem Spółdzielnia taki akt złożyłaby i w tym postępowaniu, a z jej pism i wystąpień przytaczanych przez organ l instancji wynika, iż takim dowodem się nie legitymuje.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo organ wskazał, że warunkiem uznania przez organ danej osoby za pełnomocnika jest złożenie dokumentu pełnomocnictwa, jak tego wymaga przepis art. 33 § 3 Kpa, do akt sprawy, co nie miało miejsca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Trafnie wskazał Minister Infrastruktury w zaskarżonej decyzji, że dla niniejszej sprawy kluczowe jest wyjaśnienie okoliczności dotyczących, znajdującego się w aktach administracyjnych poprzedzających decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., wniosku [...] Spółdzielni [...] z dnia [...] listopada 1995 r., skierowanego do Kierownika Urzędu Rejonowego [...] (data wpływu do organu - [...] listopada 1995 r.) o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...] w [...], przekazanej protokołem zdawczo – odbiorczym w 1974 r. od [...]. Wyjaśnienia wymaga to, czy wniosek ten dotyczy terenu zawierającego się w nieruchomości oznaczonej jako aktualna działka nr [...] o pow. [...], a jeżeli tak, to jakie są losy tego wniosku, tj. czy właściwy organ lub jego następca prawny na ten wniosek odpowiedział negatywnie, a sprawa znalazła finał przed sądem powszechnym, czy też wniosek ten pozostaje nadal bez odpowiedzi. Zagadnienie to jest istotne z tego powodu, że w niniejszej sprawie kontrolowana w trybie wznowieniowym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] została wydana na podstawie art. 200 ugn, który umożliwia uwłaszczenie państwowej osoby prawnej, ale pod warunkiem, że nabycie mienia w tym trybie nie narusza praw osób trzecich. Gdyby okazało się, że roszczenia [...] Spółdzielni [...], zgłoszone we wniosku z dnia [...] listopada 1995 r. na podstawie art. 2c ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dotyczą terenu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i pozostawały aktualne przed wydaniem kwestionowanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., wówczas [...] Spółdzielni [...] przysługiwałby interes prawny w rozumieniu art. 28 w zw. z art. 147 Kpa do bycia stroną niniejszego postępowania wznowieniowego. Niezaspokojone roszczenia spółdzielni o uwłaszczenie dochodzone obecnie na podstawie art. 204 ugn (poprzednio art. 2c uzuggwn) należą niewątpliwie do praw osób trzecich, o których mowa w przepisie art. 200 ugn. Jeżeli chodzi o wzajemną relację art. 200 ugn do art. 204 ugn (poprzednio art. 2c uzuggwn), to – zdaniem Sądu – trzeba uznać, że przepis art. 204 ugn jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 200 ugn, na co wskazuje zawarte w przepisie art. 200 ust. 4 ugn zastrzeżenie: nabycie (...) nie może naruszać praw osób trzecich. Takiego zastrzeżenia nie zawiera przepis art. 204 ugn, a zatem roszczenie o uwłaszczenie spółdzielni na podstawie tego przepisu wyprzedza prawo do uwłaszczenia państwowej osoby prawnej zgłoszone na podstawie art. 200 ugn. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r., sygn. akt W 10/91 (Dz. U. Nr 97, poz. 487) o tym, że przepis art. 2 ust. 1 i 2 uzuggwn (odpowiednik obecnego art. 200 ust. 1 ugn) nie dotyczy osób, o których mowa w przepisie art. 8 ust. 1 i 2 uzuggwn (odpowiednik obecnego art. 211 ust. 1 i 2 ugn). Uchwała ta dotyczyła wzajemnej relacji między uwłaszczeniem państwowych osób prawnych, a uwłaszczeniem posiadaczy garaży, tym niemniej wyrażony w niej pogląd o pierwszeństwie uwłaszczenia w trybie cywilnoprawnym jest aktualny także przy ocenie wzajemnej relacji uwłaszczeń z art. 200 ugn i art. 204 ugn.
Zdaniem Sądu, trafne jest także stanowisko Ministra Infrastruktury i Rozwoju zawarte w zaskarżonej decyzji, że dla oceny interesu prawnego [...] Spółdzielni [...] w postępowaniu wznowieniowym znaczenie może mieć toczące się przed Sądem [...] pod sygn. akt [...] postępowanie o zasiedzenie. Samo złożenie wniosku o zasiedzenie nie świadczy o posiadaniu przez Spółdzielnię tytułu prawnego do nieruchomości, czy roszczenia konkurencyjnego względem roszczenia P. S.A. o uwłaszczenie na podstawie art. 200 ugn. Jednak wynik tego postępowania nieprocesowego ma wpływ na rozpoznanie i rozpatrzenie niniejszej sprawy wznowieniowej i przez to stanowi dla sprawy wznowieniowej tzw. zagadnienie wstępne, o którym mowa w przepisie art. 97 p 1 pkt 4 Kpa. Gdyby okazało się, że Spółdzielnia nabyła własność spornej nieruchomości przed wydaniem decyzji kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym (czego organ administracji i sąd administracyjny nie mogą oceniać), wówczas niewątpliwie miałaby status strony postępowania wznowieniowego w rozumieniu art. 147 w zw. z art. 28 Kpa, kwestionując obciążenie spornego gruntu prawem użytkowania wieczystego, którego właścicielem jest osoba prawa prywatnego.
W niniejszej sprawie wyjaśnienia wymaga także to, jakie są losy wniosku [...] Spółdzielni [...] z dnia [...] marca 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...]. Sąd zwraca uwagę, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji, o którym mowa w przepisie art. 156 Kpa, ze względu na skutek stwierdzenia nieważności (skutek ex tunc) ma pierwszeństwo przed trybem wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 Kpa. Jeżeli okazałoby się, że przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej w postępowaniu wznowieniowym wszczęte zostało postępowanie nieważnościowe dotyczące tej samej decyzji, to postępowanie wznowieniowe winno być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, do czasu ostatecznego zakończenia sprawy nieważnościowej. Wynik sprawy nieważnościowej ma wpływ na rozpatrzenie i wydanie decyzji w sprawie wznowieniowej.
Skoro zatem wskazane wyżej okoliczności nie zostały wyjaśnione przez Wojewodę [...] przed wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2015 r., to Minister Infrastruktury i Rozwoju zasadnie uznał, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie podziela stanowiska P. S.A., że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 40 § 2 w zw. z art. 140 i w zw. z art. 109 § 1 Kpa. To, że w postępowaniach przez sądami administracyjnymi skarżąca Spółka była i jest reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników nie świadczy automatycznie o tym, że pełnomocnicy ci winni być traktowani przez organ administracji jako pełnomocnicy strony w postępowaniu administracyjnym. Przepis art. 39 Ppsa nie przewiduje, że pełnomocnictwo procesowe złożone na etapie sprawy sądowej rodzi skutki także w postępowaniu administracyjnym. Przeciwnie z przepisu art. 33 § 3 Kpa wynika, że aby pełnomocnik procesowy brał udział w postępowaniu administracyjnym musi wpierw ujawnić swą wolę wzięcia w nim udziału poprzez złożenie do akt sprawy administracyjnej oryginału pełnomocnictwa bądź jego urzędowo poświadczonego lub uwierzytelnionego (przez radcę prawnego, adwokata) odpisu. Z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnicy zgłoszeni w postępowaniu sądowym (radcy prawni M. G. i J. K.) byli ustanowieni także w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika natomiast, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1649/11 oddalił skargę P. S.A. w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]. Sąd zwraca uwagę, że wskazana wyżej decyzja została doręczona P. S.A. za pośrednictwem [...] jako stronie postępowania administracyjnego. Kontrolujący tę decyzję WSA w Warszawie nie miał zastrzeżeń, co do sposobu doręczenia zaskarżonej decyzji skarżącej Spółce jako stronie w postępowaniu administracyjnym. Wobec tego Sąd orzekający w niniejszej sprawie, mając na uwadze przepis art. 153 Ppsa, uznał, że zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona P. S.A., skutkiem czego otworzył się termin do wniesienia przez skarżącą Spółkę niniejszej skargi. Skarga ta była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] wyjaśni opisane wyżej okoliczności dotyczące losów wniosku o uwłaszczenie z dnia [...] listopada 1995 r., stanu sprawy nieważnościowej i sprawy o zasiedzenie. W zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie dalsze czynności lub wyda stosowny do okoliczności akt.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło