I SA/Po 2252/15

WyrokWSA w Poznaniu2016-01-20

Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz, Katarzyna Nikodem

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy środki pieniężne zgromadzone przez podatnika, pochodzące od rodziców, które nie zostały opodatkowane podatkiem od spadków i darowizn, mogą być uznane za przychód wolny od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kontekście ustalania dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach?
Ratio decidendi
Sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 20 ust. 3 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stwierdził, że skoro organ przyjął, iż zgromadzone przez podatnika środki pochodziły z darowizn od rodziców, to należy je uznać za przychód wolny od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, niezależnie od tego, czy zostały opodatkowane podatkiem od spadków i darowizn. W związku z tym, kwota darowizn powinna zostać uwzględniona jako źródło pokrycia wydatków.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008 rok. Podatnik zgromadził oszczędności, które według organów podatkowych nie miały pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, ponieważ uznały je za darowizny nieopodatkowane. Podatnik twierdził, że środki te pochodziły ze świadczeń alimentacyjnych od rodziców. Po kilku postępowaniach i decyzjach organów obu instancji, sprawa trafiła do WSA, który uchylił zaskarżoną decyzję, podzielając argumentację podatnika co do charakteru środków.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi BR na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] zł,- (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] w dniu [...] kwietnia 2013 r., decyzją nr [...] na podstawie art. 20 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) - dalej: "u.p.d.f.", ustalił XA (dalej: "podatnik", "skarżący") zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2008 r. w kwocie [...] zł. Przesłanką wszczęcia postępowania kontrolnego było prowadzenie przez podatnika budowy domu jednorodzinnego w[...]. Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący, a tym samym niemożliwym jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Dokonując analizy wydatków i przychodów podatnika organ pierwszej instancji winien mieć na względzie konkretny moment poniesienia wydatków (zgromadzenia mienia) oraz uzyskania przychodów. Powinien zweryfikować twierdzenia podatnika co do udzielonych i zwróconych w latach 2008 i 2009 pożyczek poprzez przesłuchanie pożyczkodawców. Przede wszystkich organ odwoławczy podkreślił, że organ kontroli skarbowej oparł się na decyzjach Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [..] wydanych w dniu [...] marca 2013 r. o nr [...] i [...] określających XA zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku od towarów i usług za rok 2008, w związku z niezgłoszoną do opodatkowania pozarolniczą działalnością gospodarczą prowadzoną. Decyzje te zostały uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] decyzjami z dnia [...] czerwca 2013 r. o nr [...] i [...] i sprawy przekazano do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy przeprowadzić postępowanie w zakresie kontroli niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej (w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy) i ustalić źródło przychodów środków pieniężnych wpłaconych na rachunek bankowy podatnika, a następnie na tej podstawie ustalić stan faktyczny w postępowaniu prowadzonym w zakresie kontroli źródeł pochodzenia majątku oraz przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w[...], po wykonaniu zaleceń organu odwoławczego, decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [....] ustalił podatnikowi zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości 75% dochodu, tj. w kwocie [...] zł. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ pierwszej instancji uznał, że w roku 2008 podatnik poniósł wydatki w łącznej wysokości [...] zł i uzyskał przychody w łącznej wysokości [...] zł. Dokonując porównania kwoty wydatków poniesionych w 2008 r. w wysokości [...] zł, posiadanych w 2008 r. zasobów finansowych na rachunkach bankowych w wysokości [...] zł (stan środków pieniężnych zgromadzonych na dzień [...] grudnia 2008 r.: na rachunku bankowym w kwocie [...] zł, na lokacie terminowej w [...] w kwocie [...] zł), kwoty przychodów/dochodów podatnika osiągniętych w 2008 r. w wysokości [...] zł, posiadanych zasobów finansowych z lat poprzednich pochodzących ze źródeł opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania w wysokości [...] zł (stan środków pieniężnych posiadanych na dzień [...] stycznia 2008 r.: na rachunku bankowym w kwocie [...] zł, na lokacie terminowej w Bank [...][...] zł), organ kontroli skarbowej stwierdził, że występuje nadwyżka wydatków nad przychodami w kwocie [...] zł, według wyliczenia: [...] zł + [...] zł – [...] zł – [...] zł. Uznał więc, że poniesione przez podatnika wydatki i zgromadzone mienie nie mają pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Organ uznał, że podatnik uprawdopodobnił otrzymywanie od rodziców [...] zł miesięcznie od [...] września 1999 r. do [...] września 2005 r. i zaoszczędzenie z tego tytułu [...] zł na dzień [...] stycznia 2008 r. Organ stwierdził jednak, że te środki pieniężne pochodziły z darowizn od rodziców, a nie jak twierdzi podatnik, ze świadczeń alimentacyjnych, zatem darowizny winny być opodatkowane podatkiem od darowizn. Wobec nie zgłoszenia do opodatkowania darowizn uznano, że mienie w wysokości [...] zł nie miało waloru legalności, ponieważ nie pochodziło ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, tym samym nie mogło stanowić źródła pokrycia wydatków poniesionych w danym roku podatkowym. Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie i wniósł o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. W odwołaniu podatnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności w zakresie oceny materiału dowodowego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 20 ust. 1 i 3 u.p.d.f. poprzez bezzasadne przyjęcie, że podatnik w latach 1999 – 2005 przeznaczał na własne potrzeby [...] zł miesięcznie oraz że przekazywana przez rodziców miesięczna kwota [...] zł nie wypełniała obowiązku alimentacyjnego ponad kwotę [...] zł. Zdaniem strony organ nie przeprowadził żadnego postępowania w zakresie usprawiedliwionych potrzeb podatnika, do których zalicza się również koszty edukacji. Ponadto podatnik zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 7 i 3 u.p.d.f. Zdaniem strony, skoro organ podatkowy przyjął, że środki pieniężne w kwocie [...] zł zgromadzone na dzień [...] stycznia 2008 r. pochodziły z darowizn nie zgłoszonych do opodatkowania podatkiem od spadku i darowizn, to nie można w tym zakresie zastosować art. 20 ust. 3 u.p.d.f. Podatnik powołał się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt 18/19. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] uchylił decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w całości i ustalił podatnikowi wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2008 r. w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, czy zgromadzone na dzień [...] stycznia 2008 r. przez podatnika środki pieniężne w wysokości [...] zł pochodzą z darowizn otrzymanych od rodziców czy też z tytułu świadczeń alimentacyjnych. W ocenie organu źródło pochodzenia tych oszczędności warunkuje, czy zgromadzone przez podatnika mienie w powyższej wysokości pochodziło ze źródeł opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania, a tym samym miało walor legalności i mogło stanowić źródło pokrycia wydatków poniesionych w danym roku podatkowym w myśl art. 20 ust. 1 i ust. 3 u.p.d.f. Zdaniem organu odwoławczego posiadane przez podatnika na dzień [...] stycznia 2008 r. oszczędności w kwocie [...] zł są darowiznami od rodziców, a nie świadczeniami alimentacyjnymi. W niniejszej sprawie możliwości finansowe rodziców podatnika pozwalały na przekazywanie kwoty [...] zł miesięcznie, jednakże wielkości tych kwot oraz sposób ich zagospodarowania wskazują, że nie zostały one przekazane na usprawiedliwione potrzeby podatnika, gdyż większość z tych środków XA zaoszczędził, a nie wydał na swoje bieżące potrzeby życiowe. Przekazywanie środków pieniężnych w kwocie [...] zł miesięcznie przez 73 miesiące wykracza poza ramy obowiązku alimentacyjnego rozumianego jako dostarczanie środków utrzymania i wychowania w rozmiarach zwyczajowo przyjętych i życiowo celowych, służących zaspokajaniu bieżących, usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego. Kwoty w wysokości [...] zł miesięcznie znacznie przekraczała wartości przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń występujących wówczas w Polsce. Kwota środków przekazanych podatnikowi w wysokości [...] zł, nie posłużyła wydatkowaniu na bieżące potrzeby, a przysporzeniu majątkowemu w postaci zgromadzonych środków pieniężnych, zatem w ocenie organu stanowi niezgłoszone do opodatkowania darowizny pieniężne, a nie świadczenie alimentacyjne. Analiza zeznań rocznych PIT składanych przez podatnika wykazała, że przez część okresu, w którym otrzymywał świadczenia alimentacyjne, uzyskiwał dochody pozwalające na samodzielną egzystencję. Organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 20 ust. 3 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 i 7 u.p.d.f. za bezzasadny. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 7 u.p.d.f., przepisów ustawy nie stosuje się do świadczeń na zaspokojenie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. z dnia 15 czerwca 2012 r.; Dz. U. z 2012 r. poz. 788, ze. zm.), dalej jako k.r.o. objętych wspólnością majątkową małżeńską. Uzyskane przez podatnika od rodziców pieniądze, w części w której stanowiły źródło finansowania oszczędności w kwocie [...] zł są darowiznami, stąd wyłączenie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 7 u.p.d.f. nie ma zastosowania w sprawie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.f. przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn. Bezsporne zdaniem organu jest, że oszczędności nie zostały opodatkowane podatkiem od spadków i darowizn, wiec wyłącznie z opodatkowania podatkiem dochodowym nie ma zastosowania. Dyrektor Izby Skarbowej uznał za bezzasadne odniesienie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt SK 18/19. Wskazał, że organy państwa obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Wyrok powyższy pozbawił mocy obowiązującej jedynie art. 20 ust. 3 u.p.d.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. W konsekwencji ustała możliwość prowadzenia postępowań w sprawie podatku od dochodów nieujawnionych na podstawie tego przepisu w brzmieniu obowiązującym w tym okresie. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że nie ustalono podstawy opodatkowania zgodnie z obowiązującym w tym roku brzmieniem przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.f., tj. bez uwzględnienia chronologii przychodów i wydatków, w związku z powyższym uchylił decyzję organu I instancji i ustalił wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w kwocie [...] zł i na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.f. ustalił podatek w wysokości [...] zł. W skardze XA wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w[...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 122 w związku z art. 180 § 1, art. 181 i art 187 § 1a oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej: O.p.) poprzez dokonanie oceny okoliczności sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co wyczerpało znamiona dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, - art. 121 § 1 i 2 O.p. poprzez zignorowanie przez organ pierwszej instancji dowodów korzystnych dla strony postępowania i podjęcie końcowych ustaleń tylko w oparciu o dowody potwierdzające twierdzenia organu kontroli skarbowej, co naruszyło zasadę zaufania do organów podatkowych, - art. 210 § 1 pkt 6 w związku z § 4 O.p. poprzez nie wskazanie faktów, które organ podatkowy uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę, oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, - art. 2 ust. 1 pkt 7 oraz art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.f. poprzez ich naruszenie i nie uznanie, że środki pieniężne podatnika na dzień [...] stycznia 2008 r. pochodziły ze źródeł opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania, - art. 20 ust. 3 u.p.d.f., poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie normy prawnej wyrażającą się uznaniem, że oszczędności podatnika nie pochodziły ze źródeł opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania, - art. 128 w związku z art. 133 § 1 oraz art. 135 § 1 i § 2 k.r.o. poprzez jego błędną interpretację ze skutkiem jego naruszenia polegającego na: a) bezzasadnym przyjęciu, że potrzeby podatnika w latach 1999 - 2005 stanowiły kwotę [...] zł miesięcznie, b) bezzasadnym przyjęciu, że przekazywana przez rodziców podatnika miesięczna kwota na poziomie [...] zł nie wypełniała obowiązku alimentacyjnego ponad kwotę [...] zł, c) bezzasadnym pominięciu i nieuwzględnieniu zasady tzw. "równej stopy życiowej rodziców i dzieci", d) bezzasadnym pominięciu i nieuwzględnieniu faktu, że wypełnienie przez rodziców obowiązku alimentacyjnego względem dziecka jest przede wszystkim zależne od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanych, tj. rodziców, - art. 888 § 1 w związku z art. 889 pkt 1 k.r.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przekazywane przez rodziców podatnika comiesięczne kwoty stanowiły darowiznę. W uzasadnieniu skargi podatnik sprecyzował, że istota sporu sprowadza się do oceny stanu faktycznego dotyczącego przekazywania przez rodziców alimentów na jego rzecz w wysokości ustalonej w zaskarżonych decyzjach. Stwierdził, że poza zakresem zainteresowania organu były okoliczności wypełniające przesłanki istnienia obowiązku alimentacyjnego. Organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w zakresie usprawiedliwionych potrzeb podatnika, do których zaliczało się również jego wykształcenie, w tym podjęcie studiów zaocznych odpłatnych w okresie od 1999 r. do 2004 r., odpłatnych studiów podyplomowych na kierunku wyceny nieruchomości oraz pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Okoliczność ukończenia studiów na Akademii Ekonomicznej w [...] dokumentował świadectwem ukończenia studiów podyplomowych i wskazał, że korzystał z ulg podatkowych na odpłatne kształcenie i doskonalenie zawodowe, co wynika z zeznań rocznych PIT. Wskazał, że rodzice przekazując synowi środki pieniężne mieli przeświadczenie, że wypełniają obowiązek alimentacyjny, a nie dokonują darowizn. Organ kontroli skarbowej bezzasadnie przekwalifikował na potrzeby postępowania świadczenia alimentacyjne na darowiznę, gdyż nie wziął pod uwagę okoliczności ciągłego kształcenia podatnika oraz braku stałego dochodu w postaci stosunku pracy. Wskazał, że dochody z działalności wykonywanej osobiście były przez podatnika uzyskiwane nieregularnie, a w 2004 r. podatnik nie uzyskał dochodów, co zdaniem skarżącego, wykluczało możliwość przekwalifikowania świadczeń alimentacyjnych na darowiznę. W związku z powyższym dochody podatnika uzyskane w latach 1999 - 2005 z tytułu działalności wykonywanej osobiście, z uwagi na ich nieregularność oraz stałe miesięczne koszty utrzymania i zaspokojenia potrzeb życiowych nie pozwalały podatnikowi na samodzielne utrzymanie i zaspokojenie wszystkich potrzeb. Powołał się na treść uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1986 r., II 439/85, zgodnie z którym jeżeli dotychczasowe kwalifikacje dziecka nie zapewniają mu odpowiedniego poziomu życia i w związku z tym zamierza ono podnieść swoje kwalifikacje, podejmując np. studia wyższe, okoliczność, że przed studiami już pracowało i pobierało wynagrodzenie za pracę, nie zwalnia rodziców od alimentacji na tej podstawie, że dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie. Nadto wskazał, że rozstrzygnięcie organów obu instancji stoi w sprzeczności z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.f., zgodnie z którym przepisów ustawy nie stosuje się m.in. do przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Skoro środki pieniężne w kwocie [...] zł zgromadzone przez podatnika na dzień [...]stycznia 2008 r. pochodziły z darowizn niezgłoszonych do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, to rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wyłącza możliwość zastosowania art. 20 ust. 3 u.p.d.f., co wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/19 (opublikowanym w dniu 27 sierpnia 2013 r. w Dz. U. 2013 poz. 985). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia 17 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt P 49/13, którego sentencja została ogłoszona w dniu 6 sierpnia 2014 r. (Dz. U. poz. 1052), stwierdził, że skoro Trybunał Konstytucyjny uznał art. 20 ust. 3 u.p.d.f. za niekonstytucyjny ze względu na jego treść, to nie ma uzasadnionych powodów dla przyjmowania jego ważności przez określony czas, by ustawodawca podjął stosowne działania. Niekonstytucyjność przepisu o określonej treści istniała od chwili wejścia w życie. Sąd przyjął, że skoro skutkiem wydanych przez Trybunał wyroków z 18 lipca 2013 r. i 29 lipca 2014 r. jest sytuacja, w której nie ma podstaw prawnych do orzekania w zakresie nieujawnionych źródeł dochodów za lata 1998–2006, to opodatkowanie podatników w podobnym stanie faktycznym na podstawie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2007 r., których niekonstytucyjność także stwierdził Trybunał , prowadziłoby do sytuacji naruszającej art. 32 Konstytucji RP. W wyniku skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w[...], Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt II FSK 2059/15 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W powołanym wyroku NSA stwierdził, że sady administracyjne kontrolujące legalność decyzji podatkowych wydanych na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.f. powinny, w myśl wyroku TK o sygn. akt P 49/13 – stosować powołany przepis prawa do chwili jego derogacji, aplikując wnioski i wytyczne wynikające z treści powołanych orzeczeń Trybunału, przy uwzględnieniu konkretnych stanów faktycznych w zawisłych przed sądami sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tym samym WSA jest zobligowany do kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanych na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.f. , aplikując wnioski i wytyczne wynikające z orzeczeń TK sygn. akt SK 18/09 i P 49/13. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.f. źródłami przychodów są inne źródła niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8. Za przychody z innych źródeł uznaje się między innymi przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach (art. 20 ust. 1 u.p.d.f.). Z mocy art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.f. od dochodów (przychodów) uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach pobiera się podatek w formie ryczałtu w wysokości 75% dochodu. Wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym przed poniesieniem tych wydatków lub zgromadzeniem mienia, pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania (art. 20 ust. 3 u.p.d.f.). W przepisie tym ustawodawca wskazuje zatem na konieczność porównywania przez organy podatkowe wartości poniesionych wydatków z wartością mienia pochodzącego z przychodów opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania, zgromadzonego przed poniesieniem konkretnego wydatku. W świetle powołanych przepisów ustalenia w sprawie wymagało, czy skarżący w 2008 r. uzyskał przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzące ze źródeł nie ujawnionych. W niniejszej sprawie nie ma sporu co do ustaleń organów podatkowych w zakresie wydatków poniesionych w 2008 r. Spór dotyczy wyłącznie wysokości zgromadzonego mienia na dzień [...] stycznia 2008 r. przyjętego przez organy jako przychody uprzednio opodatkowane bądź wolne od opodatkowania, które skarżący wskazał jako jedno ze źródeł pokrycia wydatków poniesionych w badanym roku. Organy obu instancji przyjęły, że strona uprawdopodobniła, że w okresie od [...] września 1999 do [...] września 2005 r. otrzymywała od rodziców [...] zł miesięcznie, z czego na dzień [...] stycznia 2008 r. zgromadziła kwotę [...] zł. Organy zakwestionowały jednak, że zgromadzona kwota pochodziła ze świadczeń alimentacyjnych od rodziców; zdaniem organów zgromadzone środki pieniężne w wysokości [...] zł pochodziły z darowizn otrzymanych od rodziców, które nie zostały opodatkowane. Wobec powyższego w opinii organów mienie to nie miało waloru legalności i nie mogło stanowić źródła pokrycia wydatków poniesionych w danym roku podatkowym. Sąd podziela powyższe stanowisko, że zgromadzone przez skarżącego środki pieniężne w kwocie [...] zł pochodzą z darowizn a nie ze świadczeń alimentacyjnych. Organy odwołały się do regulacji zawartych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, wskazując, że zgodnie z art. 133 § 1 k.r.o. rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczą na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. W myśl art. 135 § 1 k.r.o. zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Środki ze świadczeń alimentacyjnych służą utrzymaniu, wychowaniu i edukacji dziecka w szerokim znaczeniu. W zależności od swoich możliwości rodzice są zobowiązani zapewnić zaspokojenie potrzeb fizycznych jak i edukacyjnych, wychowawczych, wypoczynkowych. Z akt sprawy wynika, że w latach 1999-2005 (z wyjątkiem roku 2004) skarżący osiągał stałe dochody, co nie jest w sprawie kwestionowane. Nadto w toku postępowania skarżący zeznał, że [...] zł miesięcznie ze środków otrzymywanych od rodziców przeznaczał na potrzeby bytowe, resztę zaś oszczędzał, co pozwoliło mu zgromadzić środki w wysokości [...] zł, przeznaczone następnie na pokrycie wydatków roku 2008. W związku z powyższym skoro środki te nie były przeznaczone na utrzymanie (w szerokim znaczeniu tego pojęcia) skarżącego, pozwoliły bowiem na zgromadzenie znacznych oszczędności, tym samym w ocenie Sądu uprawnione są wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji, że środki zgromadzone przez skarżącego na dzień [...] stycznia 2008 r. w kwocie [...] zł pochodzą z darowizny od rodziców, a nie ze świadczenia alimentacyjnego. W związku z powyższym zarzuty co do naruszenia art. 122, 180 § 1 i 187 O.p. w zakresie ustalania źródła pochodzenia oszczędności w kwocie [...] zł są niezasadne. Niezasadny jest również w ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. W uzasadnieniu decyzji zarówno I jak i II instancji wskazano przyczyny rozstrzygnięcia, wyjaśniono podstawę prawną z przytoczeniem treści przepisów, które organ wziął pod uwagę. Wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia jest tez czytelne. Natomiast Sąd podziela zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego - art. 20 ust. 3 u.p.d.f., w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.f. W wyroku z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt P 49/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 20 ust. 3 u.p.d.f. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny opóźnił moment utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu o 18 miesięcy. Trybunał Konstytucyjny w motywach pisemnych wyraźnie stwierdził, że art. 20 ust. 3 u.p.d.f., mimo że zostało w stosunku do niego obalone domniemanie konstytucyjności, powinien być stosowany przez sądy. W omawianym zakresie Trybunał Konstytucyjny zaakcentował konieczność zapewnienia realizacji zasady powszechności i równości opodatkowania, sformułowanych w art. 84 Konstytucji RP. Trybunał stwierdził, że odmowa stosowania zakwestionowanego przepisu u.p.d.f., prowadziłaby w istocie do niczym nieusprawiedliwionego uprzywilejowania podatników uchylających się od ciążących na nich obowiązków podatkowych względem podatników rzetelnie wywiązujących się z takich obowiązków, tj. deklarujących dochody i odprowadzających podatek w wysokości uwzględniającej rzeczywistą wartość uzyskanego dochodu. Trybunał Konstytucyjny nakazując dalsze stosowanie art. 20 ust. 3 u.p.d.f. wprost zastrzegł, że zarówno organy administracyjne, jak i sądy dokonujące wykładni oraz stosujące przedmiotowe unormowanie będą zobowiązane kierować się wskazówkami dotyczącymi tego przepisu zamieszczonymi w wyroku Trybunału z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 oraz wyroku z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt P 49/13. Zatem sądy administracyjne kontrolujące legalność decyzji podatkowych wydanych na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.f. powinny w myśl wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt P 49/13 stosować powołany przepis prawa do chwili jego derogacji, aplikując wnioski oraz wytyczne wynikające z treści powołanych wyżej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, przy uwzględnieniu konkretnych stanów faktycznych w zawisłych przed sądami sprawach. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis art. 20 ust.3 u.p.d.f. ma poważne wady legislacyjne dotyczące jego konstrukcji. Przepisy w tym zakresie są lakoniczne, nieprecyzyjne i niejednoznaczne. Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że zgodnie z wymogami konstytucyjnymi niejasnych regulacji podatkowych, nie wolno tych przepisów interpretować na niekorzyść podatników. Trybunał wskazał m.in. na brak definicji pojęcia przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, jak również pojęcie mienia, które pochodzi z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Trybunał Konstytucyjny wskazał jednak, że przychody wolne od opodatkowania są to przychody lub dochody, z których uzyskaniem nie wiąże się obowiązek podatkowy w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (art. 2 ust. 1 u.p.d.f.), a nie obowiązek podatkowy w każdym innym podatku, jak przyjął organ podatkowy. W art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.f. ustawodawca wyłączył stosowanie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w stosunku do przychodów podlegających podatkowi od spadków i darowizn. Zatem skoro organ przyjął, że skarżący zgromadził na dzień [...] stycznia 2008 r. kwotę [...] zł z otrzymanych od rodziców darowizn, to winien uznać, że jest to przychód wolny od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W związku z powyższym kwota zgromadzona z darowizn winna zostać uwzględniona jako przychody stanowiące źródło pokrycia wydatków roku 2008. Nie ma znaczenia dla postępowania w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł, czy podatnik opodatkował otrzymane darowizny stosownym podatkiem. Tym samym niezgodne z art. 20 ust. 3 u.p.d.f. jest stanowisko organu, że zgromadzone mienie w wysokości [...] zł nie pochodziło ze źródeł opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania, ponieważ nie zostało opodatkowane podatkiem od spadku i darowizn. Nadto jak wynika z uzasadnienia decyzji organy obu instancji przy ustalaniu przychodów uwzględniły ustalenia z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w zakresie dochodów uzyskanych z niezgłoszonej do opodatkowania pozarolniczej działalności gospodarczej, która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr[...]. Wyrokiem z dnia 29 października 2014 r. sygn. akt I SA/Po 428/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w[...], zatem przy ponownym badaniu sprawy organ odwoławczy winien również uwzględnić stosowne ustalenia w zakresie prowadzonego postępowania dotyczącego wysokości dochodów podatnika w 2008 r. podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a. ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło