II GSK 3978/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-15
Skład orzekający: Krystyna Anna Stec, Andrzej Kisielewicz, Małgorzata Łuczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie wytycznych dotyczących maksymalnego dystansu między punktami pomiaru GPS (30 metrów) podczas kontroli terenowej powierzchni działek rolnych stanowi podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, jeśli pomiary te zostały wykonane przy użyciu dopuszczonego sprzętu i nie wpłynęły istotnie na wynik sprawy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że niewielkie przekroczenie zalecanego dystansu między punktami pomiaru GPS podczas kontroli terenowej nie ma istotnego wpływu na precyzję pomiaru powierzchni działki rolnej, zwłaszcza gdy sprzęt był dopuszczony do użytku, a strona skarżąca nie przedstawiła dowodów podważających prawidłowość pomiarów lub ich wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił również, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie skarżącej, a przepisy prawa nie nakładają obowiązku podawania numeru seryjnego urządzenia pomiarowego w protokole.Stan faktyczny
Rolnik Z. R. złożył wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. W wyniku kontroli terenowych stwierdzono rozbieżności między zadeklarowaną a faktyczną powierzchnią niektórych działek rolnych, co doprowadziło do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków. Po postępowaniu administracyjnym i sądowym pierwszej instancji, które utrzymało w mocy decyzje organów, rolnik wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez nierzetelne pomiary powierzchni działek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1758/15 w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1758/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z.R. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.z dnia .... września 2015 r. nr .... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu ... maja 2010 r. Z.R. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O.wniosek o przyznanie płatności na 2010 r.: pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone, w wariancie 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach do powierzchni 7,35; pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do powierzchni 7,35 ha i w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) do powierzchni 4,00 ha.
Zgodnie z zapisami zawartymi w części XI wniosku (oświadczenia i zobowiązania), skarżący zobowiązał się m.in. do realizacji 5-Ietniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzją z dnia.... grudnia 2010 r. nr ... przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w kwocie 12 510,60 zł, w tym: pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o stawce 500,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 7,04 ha/rok, kwotę w wysokości 3 210,00 zł; pakiet 2 – Rolnictwo Ekologiczne w wariancie 2.1-Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) o stawce 330,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 7,04 ha/rok, kwotę w wysokości 2 118,60 zł i w wariancie 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) o stawce 1 800,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 3,99 ha/rok kwotę w wysokości 7 182,00 zł.
Decyzja została doręczona stronie a przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.
W dniu... maja 2011 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r.: pakiet 3 – Ekstensywne trwale użytki zielone w wariancie 3.1.1 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach do powierzchni 7,04; pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.4 – Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do powierzchni 7,04 ha, w wariancie 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) do powierzchni 3,99 ha.
Decyzją z dnia ... lipca 2013 r. nr ... Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na 2011 r. w pomniejszonej wysokości w kwocie 12 186,20 zł, w tym: pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o stawce 500,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 7,04 ha/rok kwotę w wysokości 3 455,00 zł; pakiet 2 – Rolnictwo Ekologiczne w wariancie 2.4 – Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) o stawce 330,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 7,04 ha/rok kwotę w wysokości 2 323,20 zł i w wariancie 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) o stawce 1 800,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 3,56 ha/rok kwotę w wysokości 6 408,00 zł.
Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.
W dniu ... maja 2012 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O.wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r.: pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach do powierzchni 7,14 ha; pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 (wcześniej 2.4) – Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do powierzchni 7,14 ha; w wariancie 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) do powierzchni 3,79 ha.
W dniu ... lipca 2012 r. w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości w ramach wariantów 2.10, 2.3 oraz 3.1.1, tj. na działkach rolnych A, C i H. Na działce rolnej A w ramach deklarowanego pakietu 2.10 stwierdzono powierzchnię większą o 0,04 ha od deklarowanej. Na działce rolnej C w ramach deklarowanego pakietu 2.10 stwierdzono powierzchnię mniejszą o 0,13 ha od deklarowanej. Na działce rolnej H w ramach deklarowanego pakietu 2.4 stwierdzono powierzchnię mniejszą o 0,49 ha od deklarowanej.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzją z dnia ... grudnia 2013 r. nr ... przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w kwocie 10 717,20 zł, w tym: pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o stawce 500,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 6,65 ha/rok kwotę w wysokości 2 835,00 zł; pakiet 2 – Rolnictwo Ekologiczne w wariancie 2.3 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) o stawce 260,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 6,65 ha/rok, kwotę w wysokości 1 474,20 zł w wariancie 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) o stawce 1 800,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 3,56 ha/rok, kwotę w wysokości 6 408,00 zł.
Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów z dnia ... stycznia 2014 r.
W związku z tym, że w dniu ...lipca 2012 r. kontrola w gospodarstwie skarżącego wykazała powierzchnię mniejszą niż powierzchnia, na którą podjęto zobowiązanie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu na mocy decyzji z dnia 7 grudnia 2010 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości.
W dniu ... maja 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał decyzję nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego na łączną kwotę 1 097,70 zł, powiększoną o odsetki w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia następującego po upływie 60 dni od daty doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją z dnia ... lipca 2014 r. nr .... uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej ustalenia wysokości kwoty do zwrotu i orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego na kwotę 1 069,20 zł.
Na decyzję tę została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1529/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd wskazał, iż w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, dokonując w szczególności szczegółowej analizy protokołu kontroli z dnia 26 lipca 2012 r., odnosząc się przy tym merytorycznie do wszystkich zarzutów skarżącego w zakresie prawidłowości pomiarów nieruchomości.
W dniu ... maja 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał decyzję nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego na łączną kwotę 1 069,20 zł, powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia następującego po upływie 60 dni od daty doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
W odwołaniu skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o nierzetelne dane. Ze względu na specyfikę produkcji – trwałe użytki zielone i sady – nie może być mowy o zmianach powierzchni ze względu na np. złą kulturę rolną. W latach poprzednich (2007 – 2010) powierzchnia działek była kontrolowana i korygowana, a więc przypisywanie mu winy jest nieuprawnione. Odnośnie pomiarów skarżący zarzucił: brak uprawnień do wykonywania pomiarów; brak legalnej certyfikacji przyrządów – zaświadczenie wydane przez UW-M nie znajduje się na wykazie właściwego ministra podmiotów upoważnionych do certyfikacji urządzeń; brak numeru urządzenia w protokole pokontrolnym; brak wyników pośrednich pomiarów, a co za tym idzie brak możliwości weryfikacji tego co było mierzone – pomiary zostały wykonane bez udziału strony; zlekceważenie przez kontrolujących wewnętrznej procedury ARiMR zawartej w programie walidacji pomiarów obszarowych (załącznik nr 6 Wytycznych Technicznych Wspólnotowego Centrum Badawczego), a mianowicie m.in. brak podziału mierzonych granic na odcinki poniżej 30 m (wytyczne zalecają podział na odcinki 15 m, 20 m, nie więcej niż 30 m) oraz brak obserwacji i korekty pomiarów w zależności od parametrów systemu pomiarowego; kontrolujący nie wzięli pod uwagę zaburzeń jonosfery występujących w niektórych terminach o czym informował GGK zwracając uwagę na konieczność zachowania zwiększonej uwagi obserwatora i konieczność częstszego niż zwykle wykonywania pomiarów kontrolnych.
Decyzją z dnia ... września 2015 r. nr ... Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.
W dniu ... sierpnia 2015 r. została sporządzona przez inspektora terenowego notatka służbowa, z której wynikało, że przy liczeniu drzew nie brano pod uwagę drzew suchych, wyschniętych, martwych lub porażonych przez szkodniki lub choroby (wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej, średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia). Stan drzew został wyliczony w sposób prawidłowy, zgodny z instrukcją realizacji kontroli w zakresie Programu Rolnośrodowiskowego PRO W 2007-2013. Ponadto w sierpniu 2014 r. na działce R została wyliczona obsada drzew kwalifikujących się do płatności. Na pozostałych działkach obsadę wyliczono w styczniu 2015 r.
W ramach kampanii 2011 w dniu 12 września 2011 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie realizacji programów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013. Na podstawie raportu z kontroli stwierdzono między innymi zawyżenie powierzchni deklarowanej do dopłat:
1. Powierzchnia działki rolnej C położonej na działce ewidencyjnej nr ...w miejscowości K., gmina W. została stwierdzona w wysokości – 2,53 ha (powierzchnia zadeklarowana przez stronę we wniosku wynosiła 2,96 ha). Kontrolerzy zastosowali kod sankcjonujący ... tj. deklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest mniejsza od stwierdzonej (różnica w powierzchni 0,43 ha).
2. Dla działki rolnej H położonej na działce ewidencyjnej nr .. i działki rolnej E położonej na działce ewidencyjnej nr .. w miejscowości K., gmina W. kontrolerzy zastosowali kod informacyjny ...– stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy i stanem faktycznym w terenie zasięgu powierzchni kwalifikowanej.
3. Dla działki rolnej B położonej na działce ewidencyjnej nr .... w miejscowości K., gmina W.kontrolerzy zastosowali kod sankcjonujący.... — producent rolny wykosił całą powierzchnię (dotyczy użytkowania kośnego łub kośno pastwiskowego).
4. Powierzchnia działki rolnej Q położonej na działce ewidencyjnej nr... w miejscowości K., gmina W.stwierdzono 0,41 ha (powierzchnia zadeklarowana przez stronę we wniosku wynosiła 0,41 ha).
Dodatkowo w dniu ... września 2011 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Na podstawie raportu kontroli stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej do dopłat.
W obu kontrolach uczestniczył skarżący, co poświadczył własnoręcznym podpisem na każdej stronie raportów. W dniu ... lipca 2012 r. skarżący podpisał oświadczenie w sprawie drzewek owocowych. W innym przypadku nie mógłby podpisać protokołów. W każdym z raportów z kontroli na miejscu producent miał wpisany kod błędu. Do raportu po kontroli na miejscu dołączono listę kodów pokontrolnych wraz z opisem wyjaśniającym poszczególne błędy na kontrolowanych działkach.
Odnosząc się do różnic pomiędzy wynikami kontroli administracyjnej przeprowadzonej w 2010 r. a rezultatami kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2011 r., podniesiono, że są one wynikiem większej dokładności kontroli na miejscu, która odbywa się w terenie podczas, gdy kontrola administracyjna dokonywana jest w oparciu o zdjęcia lotnicze terenu, które zwłaszcza w przypadku upraw sadowniczych nie pozwalają na precyzyjne określenie zakresu użytkowania rolniczego. Skarżący zadeklarował w 2010 r. działkę rolną C o powierzchni 2,96 ha. Po dokonaniu oceny tej działki widocznej na zdjęciu lotniczym wykonanym w 2009 r., organ I instancji przyznał skarżącemu płatność do całej wnioskowanej powierzchni. W 2011 r. skarżący zadeklarował do płatności tę samą powierzchnię – 2,96 ha. W dniu ... września 2011 r. odbyły się dwie kontrole w terenie, które w obrębie działki rolnej C stwierdziły w użytkowaniu rolniczym 2,53 ha. W 2012 r. skarżący zadeklarował do płatności powierzchnię 2,76 ha, czyli o 0,20 ha mniejszą niż w pierwszym roku zobowiązania. Kontrola w terenie w dniu... lipca 2012 r. wykazała powierzchnię 2,63 ha i dotyczyła kolejnego roku gospodarczego, tj. 2012 r. Skarżący deklarując do płatności na 2012 r. działkę rolną C (wariant 2.10 – uprawy sadownicze i jagodowe) pomniejszył powierzchnię tej działki do 2,76 ha. Natomiast zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało podjęte w 2010 r. na powierzchnię 2,96 ha. Takie pomniejszenie na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361), zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z dnia 13 marca 2013 r., skutkuje zwrotem płatności do części objętej zmniejszeniem. Kontrola w terenie stwierdziła, że z powierzchni 2,76 ha zadeklarowanej przez skarżącego na działce rolnej C, do płatności kwalifikuje się powierzchnia 2,63 ha, co również na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. skutkuje zwrotem płatności otrzymanych w latach wcześniejszych do części tej działki. Podczas kontroli wykryto jeszcze nieprawidłowości na działce rolnej H. Skarżący zadeklarował do płatności na 2012 r. – 3,37 ha, natomiast kontrola stwierdziła 2,88 ha. Zobowiązanie zostało zaś podjęte na powierzchnię 3,37 ha w wariancie 3.1. Organ podniósł, że kontrole z lat 2011-2012 dotyczą sprawy o ustalenie nienależnie pobranych płatności PRS, natomiast kontrola w terenie rozpoczęta w 2014 r., a zakończona w dniu 13 stycznia 2015 r., została przeprowadzona w ramach roku gospodarczego 2014. Na działce rolnej C o powierzchni 2,75 ha stwierdzono 521 szt. śliwy domowej. Z powyższego wynika, że na 1 ha przypada 189 szt. śliwy domowej. Zgodnie zaś z wymogami wskazanymi w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) zatytułowanego Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów w wariancie 2.1. Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania), minimalna obsada szt./ha śliwy domowej ma wynosić 300 szt./ha. Tym samym doszło do całkowitego niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe. Kluczowym warunkiem uzyskania pomocy było prowadzenie upraw przez pięć lat zgodnie z najlepszą kulturą rolną. Kontrola w dniu ... stycznia 2015 r. potwierdziła tylko fatalny stan sadu, jednakże dla analizowanej sprawy ma ona marginalne znaczenie. Kluczową sprawą w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wariancie 2.10 – uprawy sadownicze i jagodowe, 2.3 – trwałe użytki zielone, 3.1.1 – ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia ... maja 2015 r. jest wykazanie zasadności zwrotu środków finansowych pobranych przez stronę w 2010 i 2011 r. w oparciu o dokument, który stanowi pierwsze powiadomienie organu o nieprawidłowościach w spełnianiu warunków zobowiązania. Dokumentem tym, jest protokół z kontroli w terenie wykonanej w dniu... lipca 2012 r. Odnosząc się do zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1529/14 oraz podsumowując wyniki kontroli na miejscu z 2011 i 2012 r. zauważono, że organ I instancji prawidłowo ustalił okoliczności dotyczące analizy protokołu z kontroli szczegółowo wyjaśniając poszczególne zarzuty skarżącego. Niezgodności pomiędzy powierzchnią działek rolnych C i H ustalone podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2011 r., a wynikami kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2012 r. nie były wynikiem braku dokładności pomiarów, lecz zmian w zakresie powierzchni wykorzystywanej rolniczo oraz odmiennej kwalifikacji gruntu użytkowanego rolniczo na działce ewidencyjnej nr... w zakresie jego przynależności do działki rolnej C oraz Q. Jak wynika z porównania granic działek rolnych C i Q ustalonych podczas kontroli na miejscu w 2011 r. i 2012 r., w 2012 r. na skutek zmiany sposobu zagospodarowania terenu położonego wzdłuż wschodniej granicy działki rolnej C (stanowiącego w 2011 r. łąkę trwałą będącą częścią działki rolnej Q) został on zakwalifikowany jako część sadu zadeklarowanego jako działka rolna C. Teren położony w południowo-wschodnim rogu działki rolnej C ze względu na jego charakterystykę w 2012 r. został uznany za część działki rolnej Q. Ponadto w 2012 r. zagospodarowany na cele rolnicze został teren znajdujący się we wschodniej części działki rolnej Q. Łączna powierzchnia działek rolnych C i Q zmierzona w 2011 r. i w 2012 r. uległa zmianie. Różnica powierzchni działki rolnej H była wynikiem uznania podczas kontroli na miejscu w 2011 r. obszaru położonego na groblach za teren użytkowany rolniczo, która to kwalifikacja została podczas kontroli na miejscu w 2012 r. uznana za nieprawidłową, gdyż groble nie stanowią obszarów kwalifikujących się do płatności, jeżeli nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, co miało to miejsce w sprawie. Powyższa zmiana kwalifikacji części działki rolnej H dokonana podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2012 r., nie miała jednak wpływu na wysokość przyznanej stronie płatności na 2011 r. Różnice pomiędzy wynikami kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2011 w porównaniu do rezultatów kontroli na miejscu w przeprowadzonej w 2012 r. nie podważają ich prawidłowości, w szczególności z uwagi na zniszczenia dokonane przez zwierzynę, dosadzenia drzew i zmianę przez skarżącego zakresu użytkowania rolniczego terenu.
Odnosząc się do zarzutów wadliwego przeprowadzenia pomiarów przy użyciu odbiornika GPS organ podkreślił, że polskie akty prawne w ogóle nie wymieniają odbiorników GPS wśród urządzeń wymagających przeprowadzania kalibracji, certyfikacji bądź homologacji. Natomiast akty prawne UE i wytyczne techniczne służb KE, wskazują na korzystanie z technik globalnego systemu nawigacji satelitarnej, nie wskazując jednak konkretnych modeli GPS kwalifikujących się do wykorzystywania w procesie kontroli. Dokumenty robocze KE wskazują, że sprzęt GPS wykorzystywany w ramach kontroli musi być poddawany certyfikacji lub testom walidacji w zakresie precyzji pomiarów powierzchni, które pozwolą na określenie jego dokładności i wartości tolerancji pomiarów jaką dla danego rodzaju odbiornika należy stosować. W ramach przygotowań do realizacji zadań związanych z kontrolami na miejscu, w celu wyboru optymalnej techniki pomiaru powierzchni działek rolnych, ARiMR przeprowadziła szereg konsultacji z ekspertami Komisji Europejskiej i zleciła wykonanie szeregu ekspertyz (w latach 2004, 2008 i 2010), które zostały zrealizowane przez Katedrę Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. W wyniku przeprowadzonej ekspertyzy potwierdzono, iż odbiorniki GPS stosowane w ARiMR mogą być stosowane do pomiarów powierzchni działek rolnych w ramach systemu IACS/ZSZiK i określono dla nich wartość współczynnika tolerancji. W przypadku odbiorników GPS stosowanych przez zewnętrznych wykonawców kontroli, począwszy od 2010 r., już na etapie postępowania przetargowego w SIWZ zawarte są szczegółowe wymagania jakie te odbiorniki powinny spełniać, m.in. powinny posiadać certyfikat, wydany przez jednostkę akredytowaną przez Komisję Europejską, informujący o wymaganej dla danego rodzaju odbiornika wartości wskaźnika W lub powinna być dla nich przeprowadzona procedura wyznaczenia wartości wskaźnika W, zgodnie z wymaganiami Komisji Europejskiej, która stanowi załącznik do SIWZ. Wyjaśniono, że w kontekście wyżej opisanego braku krajowych regulacji w zakresie obowiązku legalizacji odbiorników GPS i mając na względzie wytyczne służb KE, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski jest jedną z dwóch w Polsce i jednocześnie jedną z czterech w Europie, instytucją rekomendowaną przez KE i wskazaną na stronach internetowych Wspólnego Instytutu Badawczego Komisji Europejskiej. Żadne przepisy prawne nie nakładają obowiązku dotyczącego umieszczania w raporcie z kontroli numeru seryjnego odbiornika, którym został wykonany pomiar. W związku z powyższym, począwszy od 2010 r., w każdym raporcie z kontroli na miejscu jest zamieszczona informacja jedynie o nazwie i modelu odbiornika GPS, o ile pomiar działki rolnej był wykonywany z wykorzystaniem odbiornika GPS, bez podawania numeru seryjnego urządzenia. Zarzut dotyczący braku wyników pośrednich w ocenie organu jest zbyt ogólny i niezrozumiały. Wyniki kontroli w wersji opisowej znajdują się w raporcie z kontroli na miejscu, natomiast dane graficzne (wektor z pomiaru) obrazujące przebieg granic pomierzonych działek są zamieszczone na szkicach z kontroli i w plikach GML. Na podstawie tych danych w sposób jednoznaczny możliwa jest identyfikacja zarówno miejsca, jak również obszaru pomierzonego podczas kontroli. Producent był poinformowany o kontroli (informacja taka jest zamieszczona w raporcie), a ponadto zgodnie z informacjami inspektorów, którzy realizowali kontrolę w gospodarstwie, był obecny podczas kontroli części działek, czego dowodem mogą być, np. materiały fotograficzne, na których wyraźnie widać postać kontrolowanego rolnika oraz podpisy na stronach protokołów. Organ przyznał, że w przypadku kontroli działek w gospodarstwie skarżącego, rzeczywiście wystąpiły sytuacje, w których inspektorzy ARiMR dokonywali pomiarów, nie przestrzegając zalecenia rejestrowania współrzędnych nie tylko w miejscach załamania granic działki rolnej, ale również wzdłuż granicy w odstępach maksymalnie co 25 m – także na prostoliniowych, dłuższych odcinkach granic działki rolnej, jednakże mając na względzie dyskusję toczącą się w ramach służb KE oraz doświadczenia ARiMR w zakresie wpływu zwiększenia odległości między punktami pomiaru na precyzję tego pomiaru, można uznać, że niewielkie przekroczenie zalecanego dystansu nie ma znaczącego wpływu na powierzchnię zmierzoną działki rolnej ani na precyzję pomiaru. Analiza pokrycia przebiegu granic uzyskanych w wyniku pomiaru z ortofotomapą, potwierdza poprawność pomiaru. Zauważono również, że w związku z wątpliwościami zgłaszanymi przez większość krajów członkowskich, Komisja Europejska rozważa możliwość dopuszczenia większej odległości pomiędzy mierzonymi punkami, w sytuacji pomiaru działek rolnych o długich bokach. Na corocznym spotkaniu przedstawicieli KE i państw członkowskich w 2013 r., na jednej z prezentacji poświęconej tematowi pomiarów z wykorzystaniem odbiorników GNSS, zaprezentowano podejście, które sugeruje dopuszczenie (w zależności od stosowanego sprzętu pomiarowego) odległości 150-200 m pomiędzy kolejnymi punktami pomiaru wzdłuż mierzonej granicy. Inspektorzy w ramach kontroli na miejscu posługiwali się sprzętem pomiarowym, który został dopuszczony do wykorzystania w procesie kontroli w wyniku przeprowadzonych na zamówienie ARiMR testów walidacji. Procedura walidacji była przeprowadzana zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej przez instytucję rekomendowaną przez KE. ARiMR jest tylko użytkownikiem odbiorników, które wykorzystuje zgodnie z wynikami przeprowadzonych testów.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. R. wniósł o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący w całości powielił zarzuty odwołania od decyzji organu I instancji, wskazując na różne wyniki pomiarów uzyskiwane przez instytucje kontrolne dokonywane na przestrzeni kilku lat. Skarżący nadmienił, że nie zmniejszał działki rolnej. Kontrola nie wykluczyła żadnej części. Ponadto wyliczył szereg zarzutów co do metody i jakości wykonania pomiarów, wskazując na brak uprawnień do wykonywania pomiarów przez osoby, które tych pomiarów dokonały, brak legalnej certyfikacji przyrządów, brak podania numeru urządzenia pomiarowego w protokole pokontrolnym, brak wyników pośrednich pomiarów, co uniemożliwia weryfikację tego, co było mierzone. Skarżący podkreślił, że kontrolujący zlekceważyli wewnętrzne zalecenia ARiMR zawarte w programie walidacji pomiarów obszarowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko.
Na rozprawie w dniu 7 stycznia 2016 r. skarżący przedłożył pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanowiące odpowiedź na zapytanie skarżącego dotyczące przepisów prawnych regulujących zasady lustracji upraw rolniczych i sadowniczych.
Oddalając skargę, Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie przedłożył organom wiarygodnych dowodów na potwierdzenie zarzutów dotyczących powierzchni działek stwierdzonych w trakcie kontroli. Argumentację przedstawioną w tym zakresie w skardze uznał za niewystarczającą. Sąd I instancji podkreślił jednak, że w gospodarstwie skarżącego w dniu... września 2011 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego. W tym samym dniu została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W dniu ... lipca 2012 r. w gospodarstwie skarżącego również została przeprowadzona kontrola na miejscu. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości w ramach wariantów 2.10, 2.3 oraz 3.1.1, tj. na działkach rolnych oznaczonych symbolami A, C i H. Skarżący uczestniczył w tych kontrolach, co znalazło odzwierciedlenie w protokołach. Podobne kontrole były przeprowadzane w późniejszych latach w ramach rozliczeń płatności za lata następne. Sąd I instancji zaznaczył, że organ II instancji ustalając stan faktyczny, szczegółowo odniósł się do kontroli w zakresie sprawdzenia płatności za lata 2010 i 2011, jak i późniejsze okresy wykazując, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, jak również analiza protokołów kontroli nie wykazała, aby zaistniałe różnice w wielkości deklarowanych gruntów wynikały z błędnych pomiarów. Podniesiono, że są one wynikiem większej dokładności kontroli na miejscu, która odbywa się w terenie podczas, gdy kontrola administracyjna dokonywana jest w oparciu o zdjęcia lotnicze terenu, które zwłaszcza w przypadku upraw sadowniczych nie pozwalają na precyzyjne określenie zakresu użytkowania rolniczego. Stwierdzono, że różnica pomiędzy wynikami kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2011 w porównaniu do rezultatów kontroli na miejscu w przeprowadzonej w 2012 r. nie podważa jej prawidłowości, w szczególności z uwagi na zniszczenia dokonane przez zwierzynę, dosadzenia drzew i zmianę przez skarżącego zakresu użytkowania rolniczego terenu. Potwierdzeniem prawidłowości pomiarów może być chociażby fakt, że w 2012 r. skarżący zadeklarował do płatności powierzchnię 2,76 ha, czyli o 0,20 ha mniejszą niż w pierwszym roku zobowiązania. Natomiast kontrola w terenie w dniu 26 lipca 2012 r. wykazała powierzchnię 2,63 ha. Zdaniem Sądu I instancji przeczy to stanowisku skarżącego, że nie dokonywał jakikolwiek działań mających na celu zmniejszenie powierzchni, jeżeli sam to zmniejszenie deklarował. Skarżący poza ogólnym zarzutem podważającym prawidłowość pomiaru nie podniósł żadnego konkretnego zarzutu. Jedynym błędem było wykazanie, że podczas pomiarów zlekceważono wewnętrzne ARiMR zalecenia, aby podczas pomiaru współrzędne były rejestrowane co najmniej co 30 m na prostolinijnych dłuższych odcinkach granic działki. Dyrektor do kwestii tej również szczegółowo się ustosunkował, wykazując, że niewielkie przekroczenia zalecanego dystansu nie ma wpływu na precyzję pomiaru, co znajduje odzwierciedlenia w dyskusji ogólnoeuropejskiej dotyczącej możliwości zwiększenia spornej odległości do 150-200m. Jednocześnie wykazano, że naruszenia te były incydentalne, a analiza pokrycia przebiegu granic uzyskanych w wyniku pomiaru z ortofotomapą potwierdza prawidłowość pomiaru. Skarżący ustaleń tych nie podważył, powtórnie składając identyczny zarzut jak w postępowaniu odwoławczym. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiadając na podniesione przez skarżącego pismem z dnia 29 października 2015 r. wątpliwości, również ich nie podzielił w pełni potwierdzając stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazując na aktualny stan wiedzy i rozwój techniki, Sąd I instancji stwierdził, że nie można zanegować możliwości dokonywania pomiarów gruntów odbiornikami GPS, które w chwili obecnej są podstawowym narzędziem dokonania pomiarów. Przydatność i profesjonalność odbiorników GPS stosowanych przez kontrolerów ARiMR została potwierdzona przez Katedrę Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego będącego jednostką uprawniona do wydawania tego typu atestów. Brak nr seryjnego odbiornika GPS stosowanego podczas pomiarów gruntów skarżącego nie może stanowić uchybienia mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia, albowiem żaden przepis prawa nie nakłada takiego obowiązku. Nie zgadzając się z zarzutem, że pracownicy ARiMR realizujący kontrole na miejscu powinni mieć szczególne uprawnienia wymagane przez ustawę prawo geodezyjne i kartograficzne, Sąd I instancji zauważył, że przeprowadzenie pomiarów w ramach kwalifikowalności powierzchni nie jest tożsame z pomiarami realizowanymi w ramach prac geodezyjnych, wobec czego prawo geodezyjne nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu I instancji skarżący podnosząc zarzut, że podczas pomiaru nie wzięto pod uwagę wpływu zaburzeń jonosfery nie wykazał, że w chwili pomiaru rzeczywiście takie zaburzenia występowały. Trudno się również odnieść do zarzutu wpływu linii średniego napięcia na wynik badań, jeżeli nie prowadzono postępowania co do występowania takiej linii, a skarżący również nie wykazał, że wpływ taki obiektywnie może zachodzić. Organy wykazały, że powstałe różnice były wynikiem działalności skarżącego polegającej na zmniejszeniu działalności rolnośrodowiskowej na części powierzchni objętej zobowiązaniem.
W skardze kasacyjnej Z. R.zaskarżył powyższy wyrok w całości. Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1) i 2) ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013 (Dz.U. 2013, poz. 173), zwanej dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234 /2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. z dnia 2 grudnia 2009 r., L 316, s. 65), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009, polegające na nieuchyleniu przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia ... maja 2015 r. pomimo tego, że wspomniane orzeczenia zostały wydane z naruszeniem wynikającej z art. 21 ust. 2 pkt 1) i 2) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich zasady praworządności oraz przy niezachowaniu przez organy administracyjne orzekające w l oraz II instancji wymogu wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania w rozumieniu art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, które to uchybienia cechowały się wydaniem decyzji w oparciu o nierzetelnie przeprowadzone podczas kontroli na miejscu u producenta rolnego pomiary powierzchni będących jego własnością działek rolnych, na które przyznano płatności z Programu Rolnośrodowiskowego, obarczone błędem metodologicznym w postaci niezachowania przez kontrolujących dyrektywy opisanej w pkt. 6.3.1. Wytycznych technicznych Wspólnotowego Centrum Badawczego Programu Walidacji Pomiarów Obszarowych Wspólnot Europejskich z 2009 r., zwanych dalej Wytycznymi, do których odwołuje się art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, nakazującej zachowywanie przy wykorzystaniu techniki pomiaru wierzchołkowego GNSS pomiędzy dwoma kolejnymi wierzchołkami odległości 30 metrów, który to błąd mógł mieć znaczący wpływ na wynik pomiarów dokonywanych w w 2011 i 2012 r., podczas gdy art. 21 ust. 2 pkt 1) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nakłada na organy administracji publicznej obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa, zaś stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich organy, wydające rozstrzygnięcia w procedurze dotyczącej przyznawania funduszy z Programu Rolnośrodowiskowego są zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a więc organy te muszą w świetle art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 80 k.p.a. czynić wszelkie ustalenia przy zachowaniu zasad logicznego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co oznacza, że nie jest dopuszczalne ustalanie przez nie faktów w oparciu o pomiary, które zostały przez nie przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, nierzetelny, gdyż metodologicznie niepoprawny oraz niezgodny z pkt 6.3.1. Wytycznych, do których odwołuje się art. 34 ust. 1 rozporządzeniach Komisji (WE) nr 1122/2009, zaś jeżeli wydane przez te organy decyzje administracyjne zostały oparte na wynikach takich pomiarów, orzeczenia te powinny – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. zostać uchylone w toku postępowania sądowoadministracyjnego, której to powinności Sąd I instancji nie sprostał;
2. naruszenie przepisów postępowania, które uniemożliwia rzetelną kontrolę odwoławczą wyroku wydanego w l instancji, a więc może mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na nieprzedstawieniu Sąd I instancji w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia własnego wyjaśnienia podstawy prawnej decydującej o nieuwzględnieniu kierowanego przez skarżącego wobec organów administracji publicznej zarzutu w postaci popełnienia przez kontrolerów ARiMR błędu metodologicznego przy dokonywaniu pomiarów w gospodarstwie rolnym skarżącego w latach 2011-2012 i poprzestaniu jedynie na bezkrytycznym i niedokładnym przytoczeniu przez Sąd niektórych odnoszących się do tego zarzutu fragmentów decyzji organów administracyjnych, które budzą uzasadnione wątpliwości merytoryczne, zaś zawarte w nich twierdzenia nie zostały poparte żadnymi przekonywującymi dowodami, podczas gdy art. 141 § 4 p.p.s.a. nakłada na Sąd I instancji obowiązek spójnego wyjaśnienia we własnym zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co oznacza, że Sąd l instancji w uzasadnieniu wyroku, w sytuacji gdy w części motywacyjnej orzeczeń wydawanych przez organy administracji publicznej zawarte są budzące uzasadnione wątpliwości tezy, winien przedstawić autonomiczne rozważania odnoszące się do tychże niekoherentnych wzajemnie twierdzeń, wskazując ich wpływ na trafność zaskarżonego wyroku, czego jednak Sąd I instancji nie uczynił, uniemożliwiając w ten sposób dokonanie rzetelnej kontroli odwoławczej zaskarżonego wyroku w postępowaniu kasacyjnym.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że we wszystkich wniesionych środkach formułował m. in. zarzut, który w istocie sprowadzał się do kwestionowania poprawności metodologicznej sposobu dokonywania pomiarów, jakie były przeprowadzane przez kontrolerów ARiMR w jego gospodarstwie rolnym w ramach kontroli na miejscu w latach 2011 i 2012. Wytyczna pkt 6.3.1 została wyrażona w dokumencie sporządzonym na podstawie rekomendacji producenta sprzętu wykorzystywanego przez ARiMR przy wykonywaniu pomiarów działek. Cel tej wytycznej jest klarowny. Dyrektywa ta ma na celu neutralizację prawdopodobieństwa niedokładności w pomiarach. Jej niedotrzymanie rodzi zagrożenie, że uzyskane wyniki miernicze będą obarczone większym błędem. Skoro więc kontrolerzy ARiMR nie zastosowali się do dyrektywy wyrażonej w pkt 6.3.1. Wytycznych, dopuścili się obrazy art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009. W zaskarżonej decyzji nie wskazano ile razy i o jaki dystans przekroczono odstępy między punktami rekomendowane w pkt 6.3.1. Wytycznych w toku kontroli na miejscu prowadzonej w gospodarstwie producenta rolnego. Zdaniem skarżącego skoro podniósł w odwołaniu od decyzji organu l instancji znajdujący swe pokrycie w rzeczywistym stanie rzeczy zarzut dotyczący poprawności metodologicznej pomiarów, to przeniósł tym samym na podmiot rozpoznający środek zaskarżenia ciężar wyczerpującego wykazania za pomocą spójnych i logicznych argumentów tego, że wadliwie wykonane czynności miernicze przez kontrolujących nie miały większego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa procesowego, tj. art. 21 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1) i 2) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W tym zaś stanie rzeczy orzeczenia te z racji tego, że są dotknięte wadą mogącą mieć zasadniczy wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, winny zostać uchylone przez Sąd I instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., czego jednak Sąd nie uczynił. Zaskarżony wyrok dotknięty jest zatem naruszeniem przepisów postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Skarżący zarzucił także, iż Sąd I instancji nie przedstawił żadnych, własnych argumentów, które usuwałyby zastrzeżenia wobec twierdzeń zaprezentowanych przez organ w części motywacyjnej decyzji i pozwalały dojść do wniosku, że rozstrzygnięcie to winno się ostać. Zdaniem skarżącego w tym stanie rzeczy należy uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia kryteriów, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach i w związku z tym podlega oddaleniu.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W niniejszej sprawie sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej oparte zostały na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 p.p.s.a. Wszystkie przepisy, których naruszenie zarzucono, mają charakter przepisów prawa procesowego, a autor skargi kasacyjnej zakwestionował przede wszystkim ustalenia faktyczne poczynione przez organ. Przepisy wskazane jako naruszone regulują zasady prowadzenia postępowania, a podniesione w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej zarzuty sprowadzają się w istocie do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego co do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i przyjęcia za prawidłowe ustaleń, że w toku przeprowadzonej u producenta rolnego kontroli na miejscu prawidłowo ustalono powierzchnię inną niż deklarowana, co skutkowało wydaniem decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Spór w istocie dotyczy metodologii przeprowadzonych pomiarów działek, a konkretnie naruszenia wytycznej, opisanej w pkt. 6.3.1. Wytycznych technicznych Wspólnotowego Centrum Badawczego Programu Walidacji Pomiarów Obszarowych Wspólnot Europejskich z 2009 r., zwanych dalej Wytycznymi, określającej sposób przeprowadzenia pomiaru, uwzględniający maksymalnie 30 metrowy dystans pomiędzy dwoma kolejnymi wierzchołkami powierzchni referencyjnych.
Przystępując do oceny zarzutów na wstępie należy zauważyć, że według art. 21 ustawy dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powyższego przepisu wynika, że postępowanie przed organami ARiMR, w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści, tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym w niejaki sposób zmuszono stronę do większej aktywności. Ograniczone również zostały takie zasady jak: zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. o sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355, wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 810/11,publ. na stronie www. orzeczenia. nsa.gov.pl).
Zatem art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju ustanawia własne, szczególne zasady prowadzenia postępowania, przy czym przedstawienie materiału dowodowego spoczywa na stronie, zaś organy zobligowane są przepisami UE do prowadzenia kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu, mającej na celu weryfikację prawidłowości składanych wniosków o płatności.
Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju , obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.
Autor skargi kasacyjnej formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie odnoszącym się do nierzetelnego przeprowadzenia, podczas kontroli na miejscu u producenta rolnego, pomiarów powierzchni działek rolnych, skonkretyzował zarzut dotyczący naruszenia zasad dowodzenia zawartych w art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju i powiązał go z zarzutem naruszenia art. 80 k.p.a. oraz art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234 /2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. z dnia 2 grudnia 2009 r., L 316, s. 65).
Zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej brak jest podstaw do przyjęcia, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy i zaakceptowana następnie przez Sąd I instancji narusza wskazany wyżej art. 80 k.p.a. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez orzekające organy. Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się w zasadzie do zarzutu nierzetelnie przeprowadzonych, podczas kontroli na miejscu u producenta rolnego, pomiarów powierzchni będących jego własnością działek rolnych, na które przyznano płatności z programu rolnośrodowiskowego, obarczonych błędem metodologicznym w postaci niezachowania przez kontrolujących dyrektywy opisanej w pkt. 6.3.1. Wytycznych Technicznych Wspólnotowego Centrum Badawczego Programu Walidacji Pomiarów Obszarowych Wspólnot Europejskich z 2009 r., nakazującej zachowywanie przy wykorzystaniu techniki pomiaru wierzchołkowego GNSS pomiędzy dwoma kolejnymi wierzchołkami odległości 30 metrów.
W tym zakresie za podstawę zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i potwierdzone materiałem dowodowym zgromadzonym w toku kontroli. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wyniki kontroli w wersji opisowej znajdują się w raporcie z kontroli na miejscu, natomiast dane graficzne (wektor z pomiaru) obrazujące przebieg granic pomierzonych działek są zamieszczone na szkicach z kontroli i w plikach GML. Na podstawie tych danych w sposób jednoznaczny możliwa jest identyfikacja zarówno miejsca, jak również obszaru pomierzonego podczas kontroli. Producent był poinformowany o kontroli (informacja taka jest zamieszczona w raporcie), a ponadto zgodnie z informacjami inspektorów, którzy realizowali kontrolę w gospodarstwie, był obecny podczas kontroli części działek, czego dowodem mogą być, np. materiały fotograficzne, na których wyraźnie widać postać kontrolowanego rolnika oraz podpisy na stronach protokołów. Organ przyznał, że w przypadku kontroli działek w gospodarstwie skarżącego, rzeczywiście wystąpiły sytuacje, w których inspektorzy ARiMR dokonywali pomiarów, nie przestrzegając zalecenia rejestrowania współrzędnych nie tylko w miejscach załamania granic działki rolnej, ale również wzdłuż granicy w odstępach maksymalnie co 25 m – także na prostoliniowych, dłuższych odcinkach granic działki rolnej, jednakże mając na względzie dyskusję toczącą się w ramach służb KE oraz doświadczenia ARiMR w zakresie wpływu zwiększenia odległości między punktami pomiaru na precyzję tego pomiaru, można uznać, że niewielkie przekroczenie zalecanego dystansu nie ma znaczącego wpływu na powierzchnię zmierzoną działki rolnej ani na precyzję pomiaru. Analiza pokrycia przebiegu granic uzyskanych w wyniku pomiaru z ortofotomapą, potwierdza poprawność pomiaru. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji Dyrektora Oddziału polskie akty prawne w ogóle nie wymieniają odbiorników GPS wśród urządzeń wymagających przeprowadzania kalibracji, certyfikacji bądź homologacji. Natomiast akty prawne UE i wytyczne techniczne służb KE, wskazują na korzystanie z technik globalnego systemu nawigacji satelitarnej, nie wskazując jednak konkretnych modeli GPS kwalifikujących się do wykorzystywania w procesie kontroli. Dokumenty robocze KE wskazują, że sprzęt GPS wykorzystywany w ramach kontroli musi być poddawany certyfikacji lub testom walidacji w zakresie precyzji pomiarów powierzchni, które pozwolą na określenie jego dokładności i wartości tolerancji pomiarów jaką dla danego rodzaju odbiornika należy stosować. W ramach przygotowań do realizacji zadań związanych z kontrolami na miejscu, w celu wyboru optymalnej techniki pomiaru powierzchni działek rolnych, ARiMR przeprowadziła szereg konsultacji z ekspertami Komisji Europejskiej i zleciła wykonanie szeregu ekspertyz (w latach 2004, 2008 i 2010), które zostały zrealizowane przez Katedrę Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. W wyniku przeprowadzonej ekspertyzy potwierdzono, iż odbiorniki GPS stosowane w ARiMR mogą być stosowane do pomiarów powierzchni działek rolnych w ramach systemu IACS/ZSZiK i określono dla nich wartość współczynnika tolerancji. W przypadku odbiorników GPS stosowanych przez zewnętrznych wykonawców kontroli, począwszy od 2010 r., już na etapie postępowania przetargowego w SIWZ zawarte są szczegółowe wymagania jakie te odbiorniki powinny spełniać, m.in. powinny posiadać certyfikat, wydany przez jednostkę akredytowaną przez Komisję Europejską, informujący o wymaganej dla danego rodzaju odbiornika wartości wskaźnika W lub powinna być dla nich przeprowadzona procedura wyznaczenia wartości wskaźnika W, zgodnie z wymaganiami Komisji Europejskiej, która stanowi załącznik do SIWZ. Wyjaśniono, że w kontekście wyżej opisanego braku krajowych regulacji w zakresie obowiązku legalizacji odbiorników GPS i mając na względzie wytyczne służb KE, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski jest jedną z dwóch w Polsce i jednocześnie jedną z czterech w Europie, instytucją rekomendowaną przez KE i wskazaną na stronach internetowych Wspólnego Instytutu Badawczego Komisji Europejskiej. Inspektorzy w ramach kontroli na miejscu posługiwali się sprzętem pomiarowym, który został dopuszczony do wykorzystania w procesie kontroli w wyniku przeprowadzonych na zamówienie ARiMR testów walidacji. Procedura walidacji była przeprowadzana zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej przez instytucję rekomendowaną przez KE. ARiMR jest tylko użytkownikiem odbiorników, które wykorzystuje zgodnie z wynikami przeprowadzonych testów.
Ustalenia te w całości podzielił Sąd I instancji słusznie stwierdzając, że nie można zanegować możliwości dokonywania pomiarów gruntów odbiornikami GPS, które w chwili obecnej są podstawowym narzędziem dokonania pomiarów. Przydatność i profesjonalność odbiorników GPS stosowanych przez kontrolerów ARiMR została potwierdzona przez Katedrę Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego będącego jednostką uprawniona do wydawania tego typu atestów. Sąd I instancji zaaprobował również wyjaśnienie organu, że niewielkie przekroczenia zalecanego dystansu (rejestrowania współrzędnych co 30 m – przyp. Sądu) nie ma wpływu na precyzję pomiaru, co wynika z doświadczenia ARiMR w zakresie wpływu zwiększenia odległości między punktami pomiaru na precyzję tego pomiaru oraz znajduje odzwierciedlenia w dyskusji ogólnoeuropejskiej dotyczącej możliwości zwiększenia spornej odległości do 150-200m. Sąd I instancji podniósł, że również analiza pokrycia przebiegu granic uzyskanych w wyniku pomiaru z ortofotomapą potwierdza prawidłowość pomiaru.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. W okolicznościach analizowanej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że organ dopuścił się naruszenia zasady wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego - sformułowanej w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, jak również do tego, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organ i zaakceptowana następnie przez Sąd I instancji narusza art. 80 k.p.a. formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez organ administracji publicznej. Stan faktyczny sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem organu został ustalony prawidłowo, proces subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego również jest prawidłowy.
Skarżący kasacyjnie powołując się na zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r., pomija ust. 3 tego artykułu , która stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Należy więc podkreślić, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie przedstawił dowodu podważającego wiarygodność dokonanych przy użyciu urządzeń GPS pomiarów. Jego wywody stanowią jedynie gołosłowna polemikę z ustaleniami organów. Skarżący nie przedstawił własnego dowodu podważającego prawidłowość dokonanych pomiarów. Jeżeli skarżący kwestionował powierzchnie przyjętą przez organy do płatności to w świetle cyt. wyżej przepisów do niego należało przedstawienie dowodów na poparcie prezentowanego stanowiska. Podważając metodologię przeprowadzonych pomiarów skarżący nie wykazał jednoznacznie innymi dowodami, że miało to istotny wpływ na pomiar działki, tym bardziej, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że sam skarżący zadeklarował w 2012 r. powierzchnie mniejszą o 0,20 ha w stosunku do powierzchni zadeklarowanej w pierwszym roku zobowiązania, co potwierdza stanowisko organów, że różnice w powierzchni działek nie były wynikiem błędów w pomiarach tych działek, a odzwierciedlały faktyczny zasięg działalności wykonywanej przez skarżącego w ramach programu rolnośrodowiskowego. Należy więc podkreślić, że pomiary zostały wykonane przez upoważnionych i wyspecjalizowanych pracowników przy pomocy legalnego sprzętu - czego skarżący w skardze kasacyjnej nie podważa. Przypomnieć w tym miejscu też należy, że w świetle powołanego przez skarżącego kasacyjnie art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Organy wyjaśniły, na co wskazał Sąd I instancji, że testy walidacyjne urządzenia GPS za pomocą którego dokonano pomiaru spornych działek potwierdzają, że zastosowane urządzenie pomiarowe zapewnia jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Organy powołały się również na dokumentację z przeprowadzonych pomiarów i wyjaśnienia wykonawców pomiarów udzielone w odpowiedzi na zarzuty skarżącego. Przeprowadzono również analizę porównawczą z innymi źródłami dowodowymi w postaci następnych kontroli oraz ortofotomapy. Organy powołując się na swoje doświadczenie w zakresie wpływu zwiększenia odległości między punktami pomiaru na precyzję tego pomiaru wyjaśniły, że niewielkie przekroczenie zalecanego dystansu nie ma wpływu na wynik pomiaru. Skarżący kasacyjnie kwestionując te ustalenia nie wskazuje na konkretne przekroczenie tego dystansu, przeprowadza jedynie teoretyczne dywagacje w tym zakresie, co jednak w ocenie NSA nie uzasadnia naruszenia wskazanych w pkt I petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania.
Zauważyć trzeba, że Sądowi I instancji można skutecznie zarzucić naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Nie ulega wątpliwości, że sąd administracyjny nie jest kolejną (trzecią) instancją rozpatrującą kolejny raz od początku sprawę administracyjną ad meritum, lecz sprawuje on wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem. Dokonując takiej kontroli, Sąd I instancji, uznając działanie organu za zgodne z prawem i podzielając jego stanowisko, może powołać się również na te same okoliczności i te same argumenty, które przywołał organ, jeżeli w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób wyczerpujący i logiczny wyjaśni powody, dlaczego uznał podniesione przez stronę skarżącą zarzuty za niezasadne, co Sąd I instancji uczynił.
W ocenie NSA nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazany kierunek wykładni tego przepisu i konsekwencje jego obowiązywania z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie to spełnia określone przywołanym przepisem warunki uznania go za prawidłowe. WSA przedstawił bowiem stanowiska stron postępowania, a także wyraził swoją ocenę odnośnie do przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych, jak i zastosowanej przez organ administracji podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Stanowisko Sądu I instancji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia poddaje się kontroli instancyjnej. Zdaniem NSA Sąd pierwszej instancji odniósł się do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc do takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne, co znalazło pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w ww. przepisie. To natomiast, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji nie może stanowić o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1503/12, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło