II SA/Kr 1277/13

WyrokWSA w Krakowie2013-12-20

Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Aldona Gąsecka-Duda, Waldemar Michaldo

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy, jeśli w trakcie postępowania wszedł w życie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego?
Ratio decidendi
W sytuacji, gdy w trakcie postępowania o ustalenie warunków zabudowy wejdzie w życie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmujący teren objęty wnioskiem, postępowanie to staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Brak jest bowiem podstaw prawnych do wydania decyzji o warunkach zabudowy, gdy plan miejscowy już obowiązuje, zgodnie z art. 4 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla remontu, przebudowy i rozbudowy budynku. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na wejście w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie art. 153 PPSA, wskazując, że sąd nakazał merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a także kwestionował zastosowanie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym do robót już wykonanych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy skargę oddala Decyzją z dnia 20 maja 2013 r. znak: [...] Prezydent Miasta umorzył postępowanie prowadzone na wniosek J. C., w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: "Remont przebudowa i rozbudowa (modernizacja) budynku frontowego przy R. na dz. nr [...] obr. [...] w K. obejmujący przebudowę klatki schodowej wraz z windą w duszy schodów, wykonanie nadszybia i podszybia windy, rozbiórka ściany dzielącej salę po lewej stronie od frontu na parterze, podwyższenie przestrzeni poddasza od strony podwórza". W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), w związku z art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r. poz. 647 ze zm. – dalej w skrócie jako u.p.z.p.). W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania i wyjaśnił, że decyzją z dnia 14 kwietnia 2008 r. Nr [...] Prezydent Miasta odmówił ustalenia warunków zabudowy dla części wnioskowanego zamierzenia inwestycyjnego obejmującej "rozbudowę budynku frontowego przy R. na dz. nr [...] obr. [...] w K., obejmującą podwyższenie przestrzeni poddasza od strony podwórza" oraz umorzył postępowanie w zakresie pozostałej części wnioskowanego zamierzenia inwestycyjnego, obejmującej "remont i przebudowę (modernizację) budynku frontowego przy R. na dz. nr [...] obr. [...] w K. polegające na przebudowie klatki schodowej wraz z windą w duszy schodów, wykonaniu nadszybia i podszybia windy, rozbiórki ściany dzielącej salę po lewej stronie od frontu na parterze". Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 30 czerwca 2008 r., znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta wydał w dniu 17 września 2009 r. decyzję nr [...] odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla części wnioskowanego zamierzenia inwestycyjnego, obejmującego "rozbudowę budynku frontowego przy R. na dz. nr [...] obr. [...] w K., obejmującą podwyższenie przestrzeni poddasza od strony podwórza" oraz umorzył postępowanie w zakresie pozostałej części wnioskowanego zamierzenia inwestycyjnego obejmującej "remont i przebudowę (modernizację) budynku frontowego przy R. na dz. nr [...] obr. [...] w K. polegające na przebudowie klatki schodowej wraz z windą w duszy schodów, wykonaniu nadszybia i podszybia windy, rozbiórki ściany dzielącej salę po lewej stronie od frontu na parterze". Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 15 czerwca 2010 r., znak: [...]. W wyniku skargi wniesionej przez K. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrokiem z dnia 10 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1420/12, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 czerwca 2010 r., znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd szczegółowo opisał liczne uchybienia zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania, jakich dopuściły się organy wydające kwestionowane decyzje. We wskazaniach, co do dalszego postępowania wyrażonych w ww. wyroku, Sąd nakazał usunięcie wskazanych nieprawidłowości. W dalszej części uzasadnienia omawianej decyzji z dnia 20 maja 2013r. : [...] Prezydent Miasta podniósł, iż rozpoznając sprawę ponownie stwierdził, że zgodnie z dyspozycjami art. 4 ust. 2 u.p.z.p., ustalenie warunków zabudowy w drodze decyzji może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy na danym terenie brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Teren objęty wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy położony jest w obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Stare Miasto" obowiązującego od dnia 17 czerwca 2011 r., zgodnie z uchwałą Rady Miasta Krakowa Nr XII/131/11 z dnia 13 kwietnia 2011 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia 17 maja 2011 r., Nr 255, poz. 2059. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie nie zachodzi możliwość ustalenia warunków zabudowy w drodze decyzji. Z uwagi na brak podstaw prawnych do wydania decyzji o warunkach zabudowy, postępowanie stało się bezprzedmiotowe i jako takie winno zostać umorzone. Równocześnie organ I instancji nadmienił, że celem postępowania administracyjnego jest wydanie decyzji, która rozstrzygnie sprawę co do istoty. Zdarzają się jednak sytuacje, w których wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia nie jest możliwe. Sytuacje takie powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest bezprzedmiotowe z uwagi na zaistnienie przyczyn uniemożliwiających merytoryczne załatwienie sprawy. Jedną z takich przyczyn jest odpadnięcie podstaw prawnych do działania w określonych sprawach, to znaczy brak podstaw prawnych do wydania decyzji. W ocenie Prezydenta Miasta z taką sytuacją mamy do czynienia w istniejącym stanie faktycznym. Zdaniem więc organu I instancji z uwagi na fakt, że na przedmiotowym terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru "Stare Miasto", brak jest podstaw do wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy – a tym samym postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli J. M. oraz K. G.. Obaj odwołujący w swoich odwołaniach podnieśli tożsame zarzuty, a mianowicie wskazali na wstępie na regulację art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.- podnosząc, że w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z 10 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1420/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż cyt. "przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wydanie decyzji po wyeliminowaniu wskazanych wyżej uchybień." Odwołujący zaznaczyli, że lista tych uchybień była bardzo obszerna i wymieniona na kilku stronach uzasadnienia wyroku. Z wydanej decyzji organu I instancji wynika, że żadne uchybienia wskazane przez Sąd nie zostały usunięte, zaś organ pomijając stanowisko WSA odstąpił od prowadzenia jakiegokolwiek postępowania uznając, że jest ono niedopuszczalne. Zdaniem odwołujących organ w rażący sposób naruszył tym samym art. 153 p.p.s,a.. Niezależnie od tego autorzy obu odwołań podnieśli, że organ umarzając postępowanie wskazał, iż bezprzedmiotowość postępowania wynika z niemożliwości wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, co ma wynikać z treści art. 4 ust. 2 u.p.z.p. Przepis ten nie zawiera jednak treści jaką nadaje mu interpretacja organu. Przepis ten zawiera jedynie normę, iż w razie braku miejscowego planu określenie warunków zabudowy następuje w drodze decyzji. Ponadto podniesiono, że wskazane we wniosku "podwyższenie przestrzeni poddasza od strony podwórza" nie było nowym zamierzeniem inwestycyjnym, ale wykonaną w roku 2006 częścią prac remontowych, co do których organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie w sprawie samowoli budowlanej. W zakresie wykonanych już robót budowlanych nie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 4, 59 i 61 u.p.z.p.. Przepisy te dotycząc bowiem ustalenia zgodności z wymaganiami planistycznymi dopiero planowanych w przyszłości inwestycji. W przedmiotowej sprawie roboty budowlane wykonano w 2006 r. i w tym też roku wszczęto postępowanie. Odwołujący podkreślili, że w 2006 roku nie było projektów ani też żadnego postępowania mającego na celu uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Samo wejście w życie takiego planu w 2011 r. nie zmienia faktu, że zgodność z warunkami planistycznymi powinna dotyczyć momentu wykonania prac. W przeciwnym wypadku mamy do czynienia z zastosowaniem ograniczeń planistycznych z mocą wsteczną. Odwołujący zarzucili, że brak możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy powoduje, że analiza zgodności wykonanych robót budowlanych musi nastąpić poprzez badanie ich zgodności z zapisami miejskiego planu zagospodarowania przestrzennego, który obowiązuje dopiero od 17 listopada 2011 r. Oznacza to także, że pięcioletnia zwłoka organu wynikająca z jego zaniedbań i naruszenia przepisów postępowania, skutkuje wykluczeniem możliwości legalizacji samowoli budowlanej nawet w sytuacji, w której roboty budowlane wykonane przed uchwaleniem miejscowego planu były zgodne z obowiązujących wówczas przepisami. W ocenie odwołujących zastosowanie przez organ art. 4 u.p.z.p. jest sprzeczne zarówno z art. 6 tej ustawy jaki i z art. 48 ustawy Prawo budowlane, a także z art. 21 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 2 i 3 oraz w związku z art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. Dodatkowo K. G. w swoim odwołaniu podkreślił, że art. 4 ust. 2 u.p.z.p. nie ma zastosowania do tych decyzji o warunkach zabudowy, które określać mają zgodność już zrealizowanej inwestycji z porządkiem planistycznym. Przepis ten w sposób jednoznaczny odnosi się do ustalania w drodze decyzji warunków dla inwestycji, które dopiero mają zostać zrealizowane. Uchwalenie miejscowego planu nie może wprowadzać ograniczeń dla inwestycji już zrealizowanych. W oparciu o powyższe zarzuty odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz nakazanie organowi I instancji obowiązku wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie dotyczącym wykonanych robót budowlanych na podstawie przepisów obowiązujących w 2006 r. Rozpoznając powyższe odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 18 lipca 2013 r. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 20 maja 2013 r. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2012 r, póz. 647 ze zm.) oraz art. 105 § 1 w zw. z art. 104 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (Dz. U. 2013, poz. 267). W uzasadnieniu omawianej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że umorzenie postępowania jest rodzajem rozstrzygnięcia niemerytorycznego, kończącego postępowanie w sprawie. Decyzja tego rodzaju kończy postępowanie w inny sposób niż przez rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Wywiera zatem bezpośrednio skutek procesowy, ale także pośrednio skutek materialnoprawny o charakterze negatywnym. Decyzja o umorzeniu postępowania nie tworzy stosunku administracyjnoprawnego, a nadto zachowuje przy tym walor neutralności w kwestii oceny, czy fakty wskazane w żądaniu wszczęcia postępowania administracyjnego uzasadniałyby osiągnięcie zakładanych celów. Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron. Wywiera inny skutek prawny, przyjmuje bowiem, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy i kończy zawisłość sprawy w danej instancji. Kolegium wskazało, że niniejsza sprawa z punktu widzenia jej merytorycznego rozpatrzenia przestała istnieć. Wskazują na to argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. W dalszej części omawianej decyzji organ II instancji zaznaczył, iż bezprzedmiotowość postępowania, będąca podstawą jego umorzenia wynikać może z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. W tym ostatnim przypadku chodzi m.in. o sytuację, gdy została uchylona podstawa prawna do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach. W analizowanej sprawie takie uchylenie nastąpiło, obowiązująca w tym zakresie norma prawa administracyjnego (art. 4 ust. 1 u.p.z.p.) straciła bowiem możliwość zastosowania jako podstawy wydania decyzji w świetle uchwalenia przez Radę Miasta planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu "Stare Miasto". Kolegium podkreśliło, że ingerencja w formie decyzji administracyjnej dopuszczalna jest w oparciu o wyraźną normę kompetencyjną zawartą w prawie materialnym, upoważniającą organ administracji publicznej do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Jeśli zatem żądanie strony dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, ma swój przedmiot materialnoprawny i musi być merytorycznie rozstrzygnięty przez organ decyzyjny. Prezydent Miasta nie miał jednak podstaw do wydania decyzji w analizowanej sprawie i prawidłowo umorzył postępowanie. Nastąpiła bowiem zmiana stanu prawnego po wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Stare Miasto". Postępowania stało się bezprzedmiotowe. Kolegium podzielając stanowisko organu I instancji, wskazało, że w ustalonym stanie sprawy brak jest obecnie podstaw do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, gdyż decyzję taką wydaje się jedynie w przypadku braku planu miejscowego. W ocenie organu odwoławczego kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wskazany już art. 4 ust. 1 u.p.z.p.. Zgodnie z tym przepisem, ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Ustawodawca założył więc, że miejscowe plany będą na tyle szczegółowe, że już sam plan, bez potrzeby określenia warunków zabudowy terenu w drodze decyzji, stanowił będzie podstawę do uzyskania pozwolenia na budowę. Natomiast w myśl art. 59 ust. 1 u.p.z.p. jedynie w przypadku braku miejscowego planu, określenie warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 1 zmiana zagospodarowania terenu, w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, należy stwierdzić, że zmiana zagospodarowania terenu polegająca - jak w przedmiotowej sprawie - na przebudowie klatki schodowej wraz z windą w duszy schodów, wykonaniem nadszybia i podszybia windy, rozbiórka ściany dzielącej salę po lewej stronie od frontu na parterze, podwyższeniem przestrzeni poddasza od strony podwórza - wymaga ustalenia w drodze decyzji warunków zabudowy, jednakże wyłącznie w przypadku braku planu miejscowego. W sytuacji zaś, gdy na terenie objętym wnioskiem plan zagospodarowania przestrzennego obowiązuje, nie jest dopuszczalne wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy. Mając na uwadze powyższe Kolegium orzekało o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie w przedmiotowej sprawie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł K. G.. Skarżący zarzucił, że stwierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji pozostają w sprzeczności z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1420/12 była bowiem jednoznaczna. Organ miał obowiązek wydać decyzję merytoryczną po usunięciu stwierdzonych przez Sąd nieprawidłowości. Okoliczność, na którą powołuje się organ umarzając postępowanie tj. uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zaistniała przed wydaniem wyroku Sądu z dnia 10 grudnia 2012 r. Pomimo tego, Sąd wydając wyrok nakazał zakończyć postępowanie decyzją merytoryczną. Zdaniem skarżącego takie wskazanie jest wiążące dla organów. Organ miałby rację w sytuacji gdyby uchwalenie miejscowego planu miało miejsce po wydaniu wyroku tj. po dacie 10 grudnia 2012 r. Nadto skarżący podkreślił, że wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy uzasadniony był konicznością wynikającą z art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Wskazane we wniosku "podwyższenie przestrzeni poddasza od strony podwórza" nie było nowym zamierzeniem inwestycyjnym, ale wykonaną w 2006 roku częścią prac remontowych, co do których Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie samowoli budowlanej. Skarżący podniósł, że w zakresie wykonanych już robót nie zachodziła sytuacja o jakiej mowa w art. 4, art. 59 czy też art. 61 u.p.z.p. Przepisy te dotyczą bowiem zgodności z zapisami miejscowego planu inwestycji planowanych w przyszłości. Tymczasem w 2006 roku nie było projektów ani też żadnego formalnego postępowania urbanistycznego mającego na celu uchwalenie miejscowego planu. Zdaniem skarżącego samo wejście w życie takiego planu w 2011 r. nie zmienia faktu, że zgodność z warunkami planistycznymi powinna dotyczyć momentu wykonania takich prac. Odmienny sposób rozumowania, który wynika z zaskarżonej decyzji, oznacza stosowanie ograniczeń planistycznych z mocą wsteczną. Skarżący podkreślił, że w tej sytuacji, brak możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy powoduje, że o zgodności wykonanych robót zadecyduje analiza dokonana z zapisami miejscowego planu zagospodarowania, który obowiązuje dopiero od 17 listopada 2011 r.. W ocenie skarżącego przedmiotowe postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, ale co najwyżej zmieniło swój charakter na postępowanie o wydanie zaświadczenia. Zdaniem skarżącego przedstawiony przez organy sposób wykładni art. 4 u.p.z.p. jest sprzeczny zarówno z art. 6 tej ustawy jak i z art. 48 ustawy Prawo budowlane, a także jest sprzeczny z art. 21 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 2 i 3 oraz w związku z at. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a.- tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 lipca 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 20 maja 2013 r. orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Podstawę prawną decyzji umarzającej postępowanie stanowił przepis art. 105 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Należy zaznaczyć, że przepis art. 105 § 1 k.p.a. wiąże bezprzedmiotowość postępowania z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1458/10 - powołane w sprawie orzeczeń dostępne są w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: cbois.nsa.gov.pl). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza zatem brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy organ I instancji od 2006 r. prowadził postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Remont przebudowa i rozbudowa (modernizacja) budynku frontowego przy R. na dz. nr [...] obr. [...] w K. obejmujący przebudowę klatki schodowej wraz z windą w duszy schodów, wykonanie nadszybia i podszybia windy, rozbiórka ściany dzielącej salę po lewej stronie od frontu na parterze, podwyższenie przestrzeni poddasza od strony podwórza". Od dnia 17 czerwca 2011 r. teren na którym zlokalizowana jest planowana inwestycja został objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "Stare Miasto" uchwalonym uchwałą Rady Miasta Krakowa z dnia 13 kwietnia 2011 r. nr XII/131/11 (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z dnia 17 maja 2011 r. Nr 225, poz. 2059). Jak stanowi art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z kolei z art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.z.p. w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym: lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (pkt 1), zaś sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy (pkt 2). Zgodnie natomiast z art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Z analizy powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że zasadą jest, iż określenie sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Odstępstwo od tej zasady ma miejsce tylko w sytuacji, kiedy plan miejscowy nie został uchwalony. Wówczas zachodzi potrzeba określenia warunków zabudowy w decyzji. Warunkiem więc wydania takiej decyzji jest brak planu miejscowego. A contrario nie ma podstaw do wydawania takiej decyzji dla terenów objętych planem miejscowym. Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie umorzyły postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji. Wejście w życie w dniu 17 czerwca 2011 r. uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uprawniało bowiem organy do stwierdzenia, że brak jest w tej sytuacji podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Powołany przepis art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zobowiązuje bowiem organy do wydania decyzji o warunkach zabudowy tylko w przypadku braku planu miejscowego. Na potwierdzenie powyższego poglądu przywołać można orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 65/06, w którym Sąd ten stanął na stanowisku, iż przesłankę do umorzenia postępowania stanowi bezprzedmiotowość, która zaistniała w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego i powstała np. na skutek zdarzeń prawnych. Zdarzeniem takim, zdaniem Sądu, jest uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu objętego wnioskiem o wydanie warunków zabudowy, które uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku i czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, że skoro Sąd w wydanym uprzednio w przedmiotowej sprawie wyroku z dnia 10 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1420/12 zobowiązał organ do merytorycznego załatwienia sprawy (wskazując na liczne nieprawidłowości przy wydaniu wcześniejszej decyzji i zobowiązując organ do ich wyeliminowania), to organ ten, będąc związany wskazaniami Sądu, powinien wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, a nie umorzyć postępowanie – stwierdzić należy, że jest to zarzut niezasadny. Wbrew bowiem fundamentalnemu uprawnieniu strony do merytorycznego rozstrzygnięcia (co do istoty) sprawy stanowiącej przedmiot postępowania, organ administracyjny na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. zobligowany jest umorzyć postępowanie, w sytuacji gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia sygn. akt II SA/Ol 639/06). Jak wskazano na wstępie niniejszych rozważań, bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie ma potrzeby załatwienia sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W rozpoznawanej sprawie doszło do takiej właśnie sytuacji. Skoro bowiem wszedł w życie plan zagospodarowania przestrzennego obszaru "Stare Miasto" obejmującego teren planowanej inwestycji, ustalenie warunków zabudowy nie mogło nastąpić w drodze decyzji. Wejście w życie planu miejscowego wyłączyło bowiem podstawy do merytorycznego rozpoznania wniosku o ustalenie warunków zabudowy. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu skarżącego, wyjaśnić należy, iż sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu jej wydania. Przedmiotem kontroli Sądu wydającego wyrok z dnia 10 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1420/12 była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 czerwca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 17 września 2009 r. Sąd uchylając obie ww. decyzje wskazał na liczne uchybienia organów i zobligował je do ich usunięcia, a zatem zobowiązał do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, chociaż w dniu wyrokowania - na co zwraca uwagę skarżący - miejscowy plan zagospodarowania już obowiązywał. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że takie rozstrzygnięcie Sądu wynikało z faktu, iż Sąd zobligowany był do oceny legalności zaskarżonej decyzji według stanu prawnego obowiązującego w dniu ich wydania, a zatem kiedy miejscowy plan zagospodarowania nie obowiązywał. W stanie faktycznym jaki zaistniał obecnie w przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, iż zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 10 grudnia 2012 r. nie wiążą więc organów rozpoznających ponownie przedmiotową sprawę z uwagi na zmianę okoliczności faktyczno-prawnych tj. wejście w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Niezależnie od tego nie zgadzając się z argumentacją skarżącego należy podkreślić, iż przyjętego powyżej przez Sąd stanowiska nie zmienia, gdyż nie ma dla niego znaczenia okoliczność, iż postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy toczy się w związku postępowaniem mającym na celu legalizację samowoli budowlanej. Należy w tym miejscu także zaznaczyć, iż ocena zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( o której mowa m.in. w art. 48 ust.2 pkt 1 i ust.3 pkt.1 ustawy Prawo budowlane) , a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - dokonywana jest w obu przypadkach przez organ nadzoru budowlanego wedle stanu faktycznego jak i prawnego istniejącego na dzień orzekania w sprawie. Podobnie organ wydający "na kanwie" takiego postępowania decyzję o warunkach zabudowy bierze pod uwagę stan prawny jak i faktyczny sprawy istniejący nie w dacie realizacji czy też zakończenia samowoli budowlanej, ale w chwili rozpoznawania wniosku. Mając zatem na uwadze przedstawione powyżej okoliczności stwierdzić należy, że wobec wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy stało się bezprzedmiotowe, stąd jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. było prawidłowe. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło