I OZ 537/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1188/15 odrzucające skargę J. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie. J. M. wniósł do Sądu skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. wydaną w przedmiocie ustalenia odszkodowania w wysokości 8 026,75 zł na rzecz skarżącego z tytułu przejęcia z mocy prawa na własność Skarbu Państwa udziału w wynoszącego ¼ części nieruchomości położonej w K., obręb [...] oznaczonej jako działka nr 2967/10, przeznaczonej pod dobudowę drugiej jezdni obwodnicy miasta K. w ciągu drogi krajowej nr [...] wraz z budową drugiego obiektu mostowego oraz budową infrastruktury technicznej. Zarządzeniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie odpisu skargi oraz podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, tj. różnicy pomiędzy wysokością odszkodowania ustaloną w zaskarżonej decyzji, a wysokością odszkodowania jakiego domaga się strona skarżąca. Korespondencja zawierająca wezwania została doręczona skarżącemu 11 maja 2015 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał odpis skargi i oświadczył, że nie jest w stanie określić wartości przedmiotu zaskarżenia, wymaga to konsultacji z rzeczoznawcą majątkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1188/15, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę J. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Sąd powołując się na art. 215 § 1 p.p.s.a. wskazał, że w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, strona wszczynająca postępowanie ma obowiązek podania wartości przedmiotu zaskarżenia. Natomiast w rozpoznawanej sprawie skarżący wnosząc skargę na decyzję ustalającą odszkodowanie za nieruchomość nie wskazał wartości przedmiotu zaskarżenia, nie uczynił tego również na wezwanie Sądu. W konsekwencji Sąd uznał, że skarga zawiera braki formalne uniemożliwiające nadanie jej dalszego biegu. Na postanowienie zażalenie wniósł syn skarżącego działający w charakterze jego pełnomocnika. Nie ustosunkował się merytorycznie do treści postanowienia, wskazał, że ojciec jest chory, leży w szpitalu i czeka na operację. Do zażalenia dołączono kopię pisma skarżącego dotyczącego zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Kwestią podlegającą rozstrzygnięciu w pierwszej kolejności jest, czy w niniejszej sprawie powinien być pobrany wpis stały, czy też stosunkowy – tak jak w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji przyjął, że w niniejszej sprawie, dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę powinien zostać pobrany wpis stosunkowy i wezwał skarżącego do podania wartości przedmiotu zaskarżenia, tj. różnicy pomiędzy wysokością odszkodowania ustaloną w zaskarżonej decyzji a wysokością odszkodowania jakiego domaga się strona skarżąca. Stanowisko takie należy uznać za prawidłowe. Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga jest pismem wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne, a zatem podlega obowiązkowi wpisu sądowego (art. 230 p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 231 p.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w innych sprawach pobiera się wpis stały. W myśl art. 216 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia. O rodzaju wpisu decyduje zatem charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Ustalenie wysokości odszkodowania w niniejszej sprawie nastąpiło w związku z wcześniejszym wydaniem decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej i przejęciem nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję drogową z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Procedurę nabywania nieruchomości pod drogi określa art. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zgodnie z którym nieruchomości wydzielone decyzją o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się natomiast w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna Zasady ustalania wysokości odszkodowania określa art. 18 ustawy. Zaskarżona decyzja zakończyła zatem odrębne od postępowania prowadzanego na podstawie art. 11a i następnych ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć oczywiście dla jej wydania koniecznym było uprzednie wydanie decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Uznać zatem należy, że decyzja wydana na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., posiada odrębny byt i jako taka bezpośrednio wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. W sprawach, w których przedmiotem skargi jest wyłącznie decyzja odrębnie ustalająca odszkodowanie za przejętą nieruchomość konieczne jest uiszczenie wpisu stosunkowego – zgodnie z art. 231 w zw. z art. 216 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 15 lipca 2015 r., sygn. I OZ 734/15, z 4 grudnia 2015 r., sygn. I OZ 1594/15, z 12 listopada 2015 r., sygn. I OZ 1473/15). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie będzie natomiast miała zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09, w której stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Uchwała odnosiła się bowiem tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie. W uzasadnieniu swej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku. Spraw, w których przedmiotem zaskarżenia jest decyzja ustalająca odszkodowanie (tak jak w rozpoznawanej sprawie), nie można utożsamiać ze sprawami, w których skargi dotyczą decyzji zawierających orzeczenie o wywłaszczeniu oraz ustaleniu odszkodowania jako obligatoryjnym elemencie decyzji o wywłaszczeniu. Wobec tego, że w niniejszej sprawie skarżący wnosząc skargę na decyzję ustalającą odszkodowanie za nieruchomość nie wskazał wartości przedmiotu zaskarżenia oraz nie uczynił tego również na wezwanie, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarga zawierała braki formalne uniemożliwiające nadanie jej dalszego biegu. Stanowi to podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.