I SA/Po 2455/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku X o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi X na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. X, zamieszkały w O., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę na wymienione w rubrum niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, którym to odmówiono stronie skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] lutego 2015 r., określającej skarżącemu wysokość podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. i stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze strona skarżąca zawarła ponadto wniosek o wstrzymanie w trybie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") wykonalności wyżej wymienionego postanowienia. Do skargi załączono szereg załączników, w tym m.in. postanowienie Naczelnika US w K. z dnia [...] czerwca 2015 r., decyzję z dnia [...] lutego 2015 r., tytuły wykonawcze oraz protokoły zajęcia nieruchomości. Uzasadniając swoje żądanie pełnomocnik skarżącego stwierdził, że wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji jest zasadne, bowiem postanowienie jest wydane z naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do jego uchylenia, tymczasem jego wykonanie pociąga za sobą wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji określającej podatek VAT za 2011 r. i w efekcie wydania postanowienia dojdzie do przymusowego wykonania decyzji opiewającej na kilkaset tysięcy złotych. W sprawie zostało już wszczęte postępowanie egzekucyjne i zostały zajęte ruchomości, które w braku wstrzymania postępowania zostaną na dalszym etapie sprzedane, co spowoduje nieodwracalne skutki w majątku podatnika. Niemożliwe będzie odzyskanie utraconych ruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (tak: NSA w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji obciąża wnioskodawcę, dlatego też, aby sąd mógł stwierdzić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wnioskodawca musi przytoczyć istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest zasadne. Brak zatem we wniosku argumentacji w tym przedmiocie, odwołującej się do konkretnych okoliczności sprawy lub też powołanie jedynie ustawowych zwrotów (istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków), uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku (postanowienia NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FZ 167/06 oraz z 22 lutego 2008 r., sygn. II OZ 131/08, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie aktu odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, składnikach majątku, a także dodatkowo ponoszonych wydatkach. Brak natomiast wyczerpującego uzasadnienia wniosku, sporządzonego (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie) przez profesjonalnego pełnomocnika, uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 120/04, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, opub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uzasadniając złożony wniosek ograniczył się do stwierdzenia, że dojdzie do przymusowego wykonania decyzji opiewającej na kilkaset tysięcy złotych, a w sprawie zostało już wszczęte postępowanie egzekucyjne i zostały zajęte ruchomości, które w braku wstrzymania postępowania zostaną na dalszym etapie sprzedane. Jak wskazuje się w orzecznictwie, nie można uznać za słuszny pogląd, który dopuszcza, by sąd rozpoznając skargę na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, mógł na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymać także wykonanie tej decyzji. W takim przypadku nie zachodzi tożsamość spornego stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, oraz stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z wymiarowej decyzji podatkowej. Akty te nie kształtują, nie zmieniają ani nie znoszą tego samego stosunku administracyjnoprawnego. Uznanie takiego poglądu za prawidłowy, w praktyce oznaczałoby uprawnienie sądu do wstrzymania wykonania decyzji, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem sporu o prawo nie stanowi stosunek administracyjnoprawny powstały w wyniku jej wydania. Sytuacja taka jest sprzeczna z celem instytucji wstrzymania wykonania aktu w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Instytucja uregulowana w art. 61 p.p.s.a., ma na celu ochronę co do zasady strony skarżącej postępowania sądowoadministracyjnego, w określonych prawem sytuacjach, przed negatywnymi konsekwencjami zastosowania bądź niezastosowania się do treści zaskarżonego aktu, oraz innych aktów wydanych w postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy sądowadministracyjnej, do czasu przeprowadzenia sądowej kontroli, na wypadek uwzględnienia skargi na ten akt przez sąd (zob. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt I FZ 560/15). Utrwalone jest też stanowisko, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania (por. postanowienia NSA z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1898/09, z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 609/12, z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 116/12, 8 października 2015 r. sygn. akt II OZ 966/15, CBOSA). Zaskarżone postanowienie z uwagi na swój przedmiot nie nadaje się do wykonania i tym samym nie było możliwości zastosowania w stosunku do niego ochrony tymczasowej. Należy też zaznaczyć, że nie jest wystarczające upatrywanie zasadności takiego wniosku w zarzutach dotyczących zaskarżonego postanowienia. Jak już wcześniej wskazano na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu, Sąd nie bada zasadności samej skargi, lecz bada, czy wystąpiły przesłanki zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniające przyznanie przedmiotowej ochrony tymczasowej. (zob. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt I OZ 27/13, opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W innym przypadku, Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji i oceniając jednocześnie wagę postawionych w skardze zarzutów, dokonałby kontroli legalności decyzji administracyjnej, do czego na tym etapie postępowania sądowego nie jest uprawniony (por. np. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04, niepublikowane; postanowienie NSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05, niepublikowane). W tym stanie rzeczy Sąd uznał zatem za zasadne odmówić udzielenia ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania wskazanej we wniosku decyzji, orzekając w oparciu o art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.