II GZ 714/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2017 r.; sygn. akt I SA/Rz 75/16 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2015 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 17 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił wiosek K. Z. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 22 marca 2016 r., sygn. I SA/Rz 75/16 oddalającego skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń pracowniczych za poszczególne miesiące w latach 2000-2012. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 22 marca 2016 r. oddalający skargę K. Z. uprawomocnił się 13 maja 2016 r. (k. 71 akt sądowych) na skutek niezłożenia w przewidzianym terminie skargi kasacyjnej przez żadną ze stron postępowania. W dniu 21 czerwca 2017 r. od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, zawierając w niej wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uchybienie terminu związane było z wyjątkowo niekorzystnym stanem jego zdrowia w okresie od kwietnia 2016 r. do czerwca 2017 r. Do wniosku załączył stosowną dokumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił wniosek strony podając jako podstawę art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa). Zgodnie z tym przepisem spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 ppsa, natomiast niedopuszczalny, gdy nie spełnia ustawowych warunków jego dopuszczalności, np. jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 ppsa). Sąd wskazał, że wyrok WSA w Rzeszowie z 22 marca 2016 r., doręczony został dorosłemu domownikowi, tj. córce skarżącego 12 kwietnia 2016 r., termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał zatem 12 maja 2016 r. Skarżący wniósł zaś skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopiero 21 czerwca 2017 r., tj. z ponad trzynastomiesięcznym uchybieniem terminu, powołując się na zły stan zdrowia. Załączył na dowód swych twierdzeń zaświadczenie lekarskie i dokumentację z leczenia szpitalnego. W ocenie Sądu, przedstawione przez skarżącego okoliczności nie stanowią jednak nadzwyczajnej sytuacji, czy wyjątkowego przypadku o którym mowa w art. 87 § 5 ppsa. Przedmiotowa dokumentacja medyczna była przedkładana w związku z ubieganiem się skarżącego o przyznanie prawa pomocy, natomiast wskazane decyzje administracyjne, załączone do wniosku o przywrócenie terminu, były z kolei przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W zażaleniu na powyższe postanowienie K. Z., zaskarżając je w całości, wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia we wskazanym zakresie. Wskazując na naruszenie przepisów art. 87 § 5 w zw. z art. 88 ppsa zarzucił Sądowi I instancji błędną ocenę jego sytuacji polegającą na przyjęciu, że w sprawie nie zaistniał wyjątkowy przypadek usprawiedliwiający przywrócenie uchybionego terminu. Zdaniem skarżącego Sąd nie podjął próby wykazania, że udowodnione przez skarżącego fakty w postaci stanu zdrowia uniemożliwiającego dbałość o sprawy urzędowe, obowiązek zwrotu dopłat z winy nielegalnych decyzji ARiMR i czynu niedozwolonego w postaci zniszczenia upraw, nie stanowią przeciętnej miary kumulacji niefortunnych zdarzeń życiowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 87 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (§ 5). Pod pojęciem "przypadek wyjątkowy" należy rozumieć nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie. Rozpoznając taki wniosek o przywrócenie terminu, należy wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w terminie oraz ustalić, czy przedstawione we wniosku argumenty uzasadniają, że w sprawie zachodzi przypadek, który można uznać za wyjątkowy (v. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2013 r. sygn. akt I OZ 109/13 i z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I OZ 991/11). W sprawie wyrok WSA w Rzeszowie z 22 marca 2016 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu 12 kwietnia 2016 r. Z uwagi na upływ terminu do złożenia środka odwoławczego, wyrok ten uprawomocnił się 13 maja 2016 r. W dniu 21 czerwca 2017 r. skarżący wniósł od niego skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia powołując się na zaistnienie w sprawie okoliczności przewidzianych przez art. 87 § 5 ppsa. Okolicznościami wyjątkowymi, uzasadniającymi przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, przewidzianymi w powyższym przepisie, były zdaniem strony niekorzystny stan zdrowia w okresie od kwietnia 2016 r. do czerwca 2017 r., tj. od czasu doręczenia uzasadnienia wyroku do momentu wniesienia skargi kasacyjnej, oraz wydarzenia życiowe, które również wpłynęły na utratę zdrowia, w tym zniszczenie upraw rolnych, orzeczenia zwrotów dopłat, które doprowadziły do załamania możliwości finansowych rodziny skarżącego i rozstroju zdrowia. Na dowód twierdzeń skarżący dołączył do wniosku zaświadczenie lekarskie, karty informacyjne z leczenia szpitalnego w dniach 8 - 15 kwietnia 2016 r. i 19 - 28 czerwca 2016 r., Orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z 28 października 2016 r. na czas od 21 września 2016 r. do 30 września 2018 r. oraz fragmenty czterech decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego w R. z [...] czerwca 2016 r. Biorąc powyższe pod rozwagę, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji odnośnie niewystąpienia w sprawie przesłanek uzasadniających przywrócenie uchybionego przez stronę terminu. Prawidłowo Sąd ten uznał, że stan zdrowia skarżącego, wynikający z opisu zawartego we wniosku jak i załączonej do niego dokumentacji, nie stanowi wyjątkowego przypadku przewidzianego przez art. 87 § 5 ppsa. Przede wszystkim wskazać należy, że wnioskując o przywrócenie terminu (art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa) strona zobowiązana jest uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Musi ona zatem wykazać, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której była zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (v. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., sygn. akt. II FZ 989/13). Kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się zatem z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. W rozpatrywanej sprawie skarżący wskazał na kłopoty zdrowotne uniemożliwiające normalne funkcjonowanie, jednak do wniosku dołączył jedynie zaświadczenie lekarskie z 19 czerwca 2017 r., dwie karty informacyjne z leczenia szpitalnego z dniach 8 - 15 kwietnia 2016 r. i 19 - 28 czerwca 2016 r. oraz czasowe orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Z dokumentów tych wynika, że kłopoty zdrowotne skarżącego, które uniemożliwiały mu normalne funkcjonowanie, miały miejsce na przestrzeni kilku miesięcy (kwiecień - czerwiec) 2016 r. Brak jest natomiast jakichkolwiek informacji dotyczących stanu zdrowia skarżącego w kolejnych miesiącach, w sytuacji, gdy skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożona została w czerwcu 2017 r. Skarżący we wniosku nie wskazał również przyczyn braku takiej dokumentacji, poprzestając na ogólnym opisie dolegliwości. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wbrew twierdzeniom skarżącego przekroczenie przez niego terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie było "nieznaczne", lecz ponad roczne. Wbrew twierdzeniom strony, na sądzie rozpoznającym wniosek o przywrócenie terminu nie ciąży obowiązek należytego wykazania, że powołane przez skarżącego okoliczności nie stanowią przesłanek do przywrócenia uchybionemu terminowi. To na stronie, która z określonego przepisu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne spoczywa ciężar uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek uzasadniających jego zastosowanie. Opierając się na analizie argumentacji przedstawionej przez wnioskującego sąd ocenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania określonego przepisu. Biorąc powyższe pod uwagę, prawidłowo Sąd I instancji uznał, że podniesione przez skarżącego okoliczności, na dowód wystąpienia których przedłożył ww. dokumenty, nie stanowią wyjątkowego przypadku uzasadniającego przywrócenie terminu do dokonania czynności po upływie roku od jego uchybienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.