IV SA/Gl 945/14
WyrokWSA w Gliwicach2015-05-06
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga – Gajewska, Beata Kozicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skrócenie okresu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na podstawie art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty jest dopuszczalne w sytuacji, gdy ocena pracy kandydata była pozytywna, a zarzuty dotyczą nieprawidłowości w funkcjonowaniu szkoły, a nie bezpośrednio kandydata?Ratio decidendi
Skrócenie okresu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na podstawie art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty jest dopuszczalne tylko w uzasadnionych przypadkach, które muszą być starannie udokumentowane i odnosić się do konkretnej osoby. Pozytywna ocena pracy kandydata, mimo stwierdzonych nieprawidłowości w funkcjonowaniu szkoły, nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla skrócenia kadencji, zwłaszcza gdy zarzuty nie są bezpośrednio związane z osobą kandydata lub jego kompetencjami.Stan faktyczny
Prezydent Miasta G. powierzył M. V. stanowisko dyrektora Zespołu Szkół A na okres 3 lat, zamiast standardowych 5 lat, powołując się na stwierdzone nieprawidłowości w funkcjonowaniu szkoły podczas jej kadencji. Wojewoda zaskarżył to zarządzenie, argumentując, że skrócenie kadencji nie było uzasadnione, zwłaszcza w kontekście pozytywnej oceny pracy M. V. Sąd rozpoznał sprawę, analizując zgodność zarządzenia z przepisami ustawy o systemie oświaty.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej ustalenia daty końcowej powierzenia obowiązków dyrektora, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na zrządzenie Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły stwierdza, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa w części opisanej w § 2 tegoż zarządzenia w zakresie ustalenia daty końcowej powierzenia obowiązków dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w G. a w pozostałym zakresie skargę oddala.
Prezydent Miasta G. wydał w dniu [...] r. zarządzenie Nr [...] w sprawie zatwierdzenia konkursu na dyrektora Zespołu Szkół A ul [...], [...] G. i powierzenia M. V. stanowiska dyrektora Zespołu Szkół A w G. (zarządzenie to zostało doręczone organowi nadzoru w dniu 29.07.2014r.). Zgodnie treścią § 2 przedmiotowego zarządzenia, Prezydent powierzył Pani M. V. stanowisko dyrektora Zespołu Szkół A w G.na okres 1 września 2013 r. do 31 sierpnia 2016 r. czyli na okres 3 lat szkolnych.
Przyczyną dla której okres powierzenia stanowiska dyrektora został skrócony do 3 lat było stwierdzenie, że w okresie, kiedy M. V. kierowała placówką, wystąpiły liczne nieprawidłowości. W szczególności dokonywano zmian w organizacji pracy szkoły przed ich zatwierdzeniem w aneksie do projektu organizacyjnego, co stanowi istotne naruszenie prawa. Nie wszyscy nauczyciele zrealizowali podstawę programową, nie zaplanowano minimalnej liczby godzin na jej realizację, wprowadzono podziały na grupy na zajęciach przy liczbie uczniów mniejszej niż wynikająca z Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, nie podając uzasadnienia. W szkole funkcjonuje klasa sportowa 14 - osobowa, co jest niezgodne z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 października 2012 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania oddziałów sportowych, szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego. Dyrektor szkoły jako kierujący jej działalnością naruszył art. 26 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Wystąpił przypadek bezpośredniej podległości osób spokrewnionych. Liczne nieprawidłowości stwierdzono również w zakresie wywiązywania się z obowiązków kierującego szkołą. Jednocześnie podkreślono, iż M. V. była jedyną kandydatką, która przystąpiła do konkursu na stanowisko dyrektora.
Wojewoda [...] w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach uznał, że wskazane powyżej zarządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 36a ust. 13 ustawy z 7 września 1991r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. 256, poz. 2572 ze zm.). W uzasadnieniu Wojewoda [...] wywiódł, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki, zgodnie z brzmieniem art. 36a ust. 2 ustawy, wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można również, zgodnie z brzmieniem ww. przepisu, odmówić powierzenia stanowiska dyrektora. Wskazał, że art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty formułuje zasadę powierzania stanowiska dyrektora na 5 lat szkolnych. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, ponieważ zdanie drugie tego przepisu umożliwia powierzenie stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat, w "uzasadnionych przypadkach". Ustawa o systemie oświaty nie definiuje pojęcia uzasadnionego przypadku, zatem organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jako powierzający stanowisko dyrektora, winien dokonać oceny, czy w danym przypadku występują okoliczności uzasadniające powierzenie stanowiska kandydatowi na krócej niż 5 lat szkolnych. Organ powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 15 kwietnia 1999 r. (sygn. akt I PKN 11/99) zgodnie z którym zasadność powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat szkolnych podlega kontroli sądowej, dyrektor któremu stanowiska nie powierzono na pełne 5 lat może odwołać się do sądu pracy jako właściwego w tej sprawie - powierzenie stanowiska niewątpliwie bowiem wywołuje skutki w sferze stosunku pracy dyrektora, a co za tym idzie podlega kognicji sądu. W takim wypadku to sąd oceniać będzie właśnie przesłanki jakie legły u przyczyn decyzji organu prowadzącego o skróceniu okresu powierzenia.
Przytoczył także orzecznictwo sądów administracyjnych, między innymi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wr 502/09 w którym Sąd stwierdził, iż w "uzasadnionym przypadku" mieści się przypadek podobny określonemu wartościowaniu organu gminy, oceniony następnie przez organ nadzoru i sąd administracyjny. Inaczej mówiąc nie będzie chodzić o wyjątek pozbawiony w ogóle uzasadnienia, ale i o wyjątek, który należałoby określić jako "uzasadniony przypadek". Powierzenie stanowiska na okres krótszy niż pięć lat nie może zatem nastąpić bez istnienia obiektywnej (rzeczywistej) przyczyny, a więc mimo braku "uzasadnionego przypadku". Jeżeli bowiem powierza się pracownikowi stanowisko dyrektora szkoły na krótszy okres niż pięć lat bez istnienia stosownego uzasadnienia, a więc gdy powierzenie takie jest bezzasadne, to w ten sposób dochodzi do naruszenia normy prawnej" Zdaniem organu za uzasadnione okoliczności należy przyjąć okoliczności dotyczące szkoły jako pracodawcy (np. planowana likwidacja szkoły czy zmiana profilu nauczania wymagająca ponownego przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora) bądź nauczyciela (np. wniosek nauczyciela o powierzenie mu stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat). Wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/G1 31/12 przyczyna ta winna być realnie istniejąca, obiektywna.
W dalszej części uzasadnienia zaakcentował, że zgodnie z treścią art. 36a ust. 2 ustawy zasadą jest wyłanianie kandydata na stanowisko dyrektora szkoły w drodze konkursu. Istotą postępowania konkursowego jest wybór kandydata, nie tylko spełniającego wszystkie wymagania określone przepisami prawa, lecz również kandydata, który swoją wiedzą, doświadczeniem i postawą będzie gwarantował najlepsze funkcjonowanie i organizację szkoły. Komisja konkursowa miała pełną możliwość weryfikacji dokumentów, złożonych przez kandydatów jak również żądania od kandydatów wszelkich wyjaśnień. M. V. wygrała konkurs na stanowisko dyrektora zespołu szkół zatem w ocenie komisji konkursowej była najlepszym kandydatem do objęcia tego stanowiska. To, że do konkursu na stanowisko dyrektora szkoły przystąpił tylko jeden kandydat nie oznacza, iż musi on zostać wybrany na to stanowisko. Zgodnie z brzmieniem § 6 ust. 2 - 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz.U. z 2010 r. Nr 60, poz. 373 z późn. zm.) konkurs jest rozstrzygnięty, jeżeli jeden z kandydatów uzyskał w głosowaniu bezwzględną większość głosów. Jeżeli w drugim głosowaniu kandydat nie zostanie wyłoniony zgodnie z ust. 2, komisja została również uprawniona do stwierdzenia o nierozstrzygnięciu konkursu wobec braku możliwości wyłonienia kandydata. Jednocześnie przepis art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty przewiduje sytuację, gdy do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, wtedy to organ prowadzący powierza to stanowisko ustalonemu przez siebie kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej. Organ prowadzący szkołę posiada wpływ na wybór kandydata na stanowisko dyrektora szkoły, takiego, który zapewni najlepsze funkcjonowanie powierzonej mu szkoły, przedstawiciele organu prowadzącego posiadają bowiem największą liczbę członków w komisji konkursowej (art. 36a ust. 6 i 7 ustawy o systemie oświaty). Jednakże w przypadku wyłonienia kandydata nie można już wybranej przez komisję osobie odmówić powierzenia tego stanowiska, co powinno nastąpić generalnie na pięć lat szkolnych.
Organ prowadzący szkołę posiada inne instrumenty prawne dyscyplinujące dyrektora szkoły naruszającego przepisy prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w swym wyroku z dnia 31 października 2012 r. ( sygn. akt I OSK 1935/12) stwierdził, iż "organ prowadzący szkołę zaopatrzony jest przez ustawodawcę w szereg uprawnień umożliwiających reagowanie na nieprawidłowości w czasie sprawowania funkcji dyrektora szkoły. Przewidziane w art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty skrócenie kadencji dyrektora szkoły nie może być natomiast wykorzystywane jako reperkusja za dotychczasowe, subiektywnie uznane przez organ prowadzący za naganne, pełnienie funkcji przez osobę wybraną w konkursie na to stanowisko. Nie może również wynikać z chęci dokonywania sprawdzania kwalifikacji i uczciwości wybranego legalnie kandydata, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z ratio regulacji zawartej w przywołanym przepisie."
Odpowiadając na skargę Prezydent Miasta G. potwierdził zawarte w skardze stanowisko organu, że pojęcie "uzasadnionego przypadku" jest pojęciem niezidentyfikowanym w ustawie. Powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt I PKN 54/98 zgodnie z którym "Organ upoważniony do powołania dyrektora szkoły jest uprawniony do oceny, czy występuje uzasadniony przypadek skrócenia okresu powołania". W uzasadnieniu tego samego orzeczenia Sąd Najwyższy stwierdził, ze "pozostawienie w otwartym katalogu uzasadnionych przypadków stwarza możliwość podjęcia decyzji przez organ prowadzący szkołę po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy".
Prezydent Miasta G. uzasadnił treść zaskarżonego zarządzenia faktem, iż w okresie kiedy M. V. kierowała placówką stwierdzono szereg nieprawidłowości. Zdaniem Prezydenta powyższe uzasadnienie spełnia wymogi stawiane przez judykaturę i doktrynę uzasadnieniu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat - jest czytelne, wyczerpujące, opiera się na rzeczowych argumentach (zob. M. Pilich, komentarz do art. 36a ustawy o systemie oświaty, LEX 2013). Przesłanki skrócenia okresu powołania podniesione w zaskarżonym zarządzeniu nie są przy tym ogólnikowe - odnoszą się bezpośrednio do osoby M. V., uwzględniając jednocześnie specyfikę sytuacji, w której zaszła potrzeba odstąpienia od zasady ogólnej. M. V. była jedyną kandydatką, która przystąpiła do konkursu na stanowisko dyrektora..
Nadto, należy zwrócił uwagę na treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 557/10, gdzie wyraźnie wskazano że "za uzasadnioną przyczynę powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki na krótszy okres niż na 5 lat szkolnych (art. 36a ust. 13 zdanie 2 u.s.o.), można uznać negatywną ocenę pracy i zachowania się kandydatki w okresie poprzedzającym powołanie". Zdaniem Prezydenta Miasta G. Wojewoda [...] dokonał nieprawidłowej interpretacji przywoływanego w skardze orzeczenia. W wyroku z dnia 31 października 2012 r. (sygn. akt I OSK 1935/12) Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził jednoznacznie, że zarzut dotyczący negatywnej oceny pracy osoby powoływanej na stanowisko dyrektora nie może stanowić "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 36a ust. 13 zd. 2 ustawy o systemie oświaty. Podstawą ww. wyroku był bowiem odmienny stan faktyczny - za nienależyte wykonywanie obowiązków przez kandydata na dyrektora organ prowadzący szkołę przyjął niewłaściwe wyliczenie kosztów wytworzenia obiadów w stołówce szkolnej, która to czynność wymaga uzgodnienia stanowiska dyrektora szkoły z organem prowadzącym. Z uwagi na fakt, że oba wymienione organy w ww. zakresie wypracowują wspólne stanowisko, zarzut nienależytego wykonywania obowiązków przez kandydata na dyrektora nie znajduje zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzenia. Z uzasadnienia wyroku a contrario wywieźć można zatem, że w przypadku, w którym zarzuty dotyczą nienależytego wykonywania samodzielnych kompetencji dyrektora, nie będą one budziły wątpliwości w zakresie możliwości powoływania się na nie w ramach skrócenia okresu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły określonego w art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty. Taką interpretację potwierdza również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 kwietnia 2013 r,, sygn. akt III SA/Lu 928/12. W stanie faktycznym, na podstawie którego zapadło ww. orzeczenie, o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat zadecydowały m.in. wyniki kontroli skarbowej przeprowadzonej w szkole, która wykazała nieprawidłowości dotyczące naliczania subwencji za rok 2010, skutkujące koniecznością jej zwrotu. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że wobec faktu, że stwierdzone nieprawidłowości nie pozostawały w zakresie obowiązków kandydata na dyrektora oraz, że pomiędzy pełnioną wówczas przez tą osobę funkcją wicedyrektora a negatywnymi wynikami kontroli nie istniał związek, argument ten nie może stanowić podstawy powierzenia stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat. Ponownie wnioskując a contrario należy przyjąć, że gdyby wyniki kontroli mogły być odniesione do osoby kandydata na dyrektora albo jeżeli właściwy organ wykazałby, że zależność pomiędzy pełnieniem danej funkcji a stwierdzonymi nieprawidłowościami istnieje - argumenty te z powodzeniem można by traktować jako uzasadnione przypadki w rozumieniu art. 36a ust. 13 zd. 2 ustawy o systemie oświaty. Orzeczenia te z zakresu stosowania ww. wyjątku wyłączają zatem jedynie te przypadki, które można uznać za pozamerytoryczne (negatywne stanowisko nauczycieli uczących w szkole bądź rodziców, brak współpracy pomiędzy dyrektorem a organem prowadzącym szkołę, problemy personalne czy subiektywna negatywna ocena pracy dyrektora) lub niepozostające w związku z wyłącznymi kompetencjami kandydata na uprzednim stanowisku. Nie pozwalają one wobec powyższego na automatyczne uznanie, iż zarządzenie w przedmiocie powierzenia stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat, powołujące się na nieprawidłowości w pracy danej osoby czy nienależyte wykonywanie przez nią obowiązków, jest niezgodne z prawem. Oceny wymaga bowiem całokształt okoliczności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje .
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium sprawowania tej kontroli stanowi zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych).
Z brzmienia natomiast art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a) wynika, że kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z powyższym należy przyjąć, iż powierzenie stanowiska dyrektora szkoły jest aktem administracyjnym, jako władcza wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu zadań publicznych, wywołująca dodatkowo pewne skutki w sferze regulowanej prawem pracy (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjny z 16 grudnia 1996 r. OPS 6/96 publ. ONSA 1997/2/48). Sąd ocenia te akty z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie ich wydania..
Skarga Wojewody [...] jest uzasadniona, bowiem zaskarżone zarządzenie zostało podjęte z istotnym naruszeniem art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty.
Według powołanego wyżej przepisu stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny. Redakcja przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, że regułą jest powierzanie stanowiska na okres 5 lat, a zastosowanie krótszego okresu jest wyjątkiem. Ratio legis tego rozwiązania stanowił kompromis pomiędzy różnymi wartościami. Z jednej strony specyfika stanowiska dyrektora szkoły wymaga stabilizacji sprawowania tej funkcji. Częste zmiany osoby kierującej szkołą negatywnie wpływają na jej funkcjonowanie. Kompetencje dyrektora nie ograniczają się wyłącznie do czysto technicznego administrowania szkołą, ale wiążą się też z realizacją pewnej wizji, planu funkcjonowania placówki, tak aby w jak najlepszym stopniu zaspokajała potrzeby społeczności lokalnej w dziedzinie edukacji. Z drugiej strony prawodawca musi uwzględnić możliwość wystąpienia specyficznej sytuacji, w której inne względy przemawiają za krótszym okresem powierzenia stanowiska dyrektora. Przyjęta konstrukcja krótszego okresu powierzenia stanowiska opiera się na zwrocie niedookreślonym ("uzasadnione przypadki") oraz na przyznaniu organowi powierzającemu pewnego stopnia luzu decyzyjnego, wynikającego z użycia w przepisie sformułowania: "można powierzyć".
Skoro powierzenie stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat jest wyjątkiem od reguły, kluczowego znaczenia nabiera właściwa interpretacja pojęcia uzasadnionego przypadku. Jest to typowy zwrot niedookreślony, którego abstrakcyjne zdefiniowanie nie jest ani możliwe, ani celowe. To w konkretnym przypadku należy nadać mu właściwą treść, analizując całokształt okoliczności sprawy.
W orzecznictwie sądowoadmonistracyjnym na tle kontroli aktów powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż pięć lat wypracowano pewne podstawowe reguły zastosowania omawianego wyjątku. Po pierwsze – zarządzenie wymaga starannego uzasadnienia, na tyle czytelnego i wyczerpującego, aby mogło pełnić funkcję informująca wobec kandydata wyłonionego w konkursie, a także umożliwiało kontrolę prawidłowości zastosowania przepisu przez organ nadzoru i przez sąd administracyjny. Przy tym przesłanki odstąpienia przez organ prowadzący od reguły 5 letniego okresu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły powinny być wykazane wyczerpująco w zarządzeniu o powierzeniu tej funkcji.
Po drugie, argumenty podnoszone w uzasadnieniu nie mogą być ogólnikowe, lecz zindywidualizowane, odnoszące się do konkretnej osoby, poparte wnikliwą argumentacją, uwzględniającą specyfikę sytuacji, w której zaszła rzeczywista potrzeba odstępstwa od zasady ogólnej.
Po trzecie argumenty muszą odwoływać się do okoliczności aktualnych w dniu podejmowania zarządzenia o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły (por. wyrok NSA z 8 września 2000 r. w sprawie II SA/Łd 889/00; wyrok NSA z 14 marca 2001 r. w sprawie II SA/Łd 1900/00; wyrok WSA w Opolu z 19 maja 2005 r. w sprawie II SA/Op 93/04; wyrok WSA we Wrocławiu z 12 stycznia 2012 r. w sprawie IV SA/Wr 697/11; wyrok WSA w Opolu z 21 lutego 2012 r. w sprawie II SA/Op 760/11, wyrok WSA w Lublinie z 6 września 2012 r. w sprawie III SA/Lu 364/12; wyroki NSA z 1 czerwca 2012 r. w sprawie I OSK 689/12 i z 31 października 2012 r. w sprawie I OSK 1935/12).
Ustawodawca określił sposób wyłaniania dyrektorów szkół i placówek w formie konkursów określając ściśle skład komisji konkursowej i gwarantując przedstawicielom organu prowadzącego największą ilość członków w komisji konkursowej (art. 36a ust 6 i 7 ustawy o systemie oświaty). Przebieg konkursu uregulowany został w akcie rangi podustawowej (rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 1 czerwca 2010r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej Dz.U. Nr 100 poz. 642). Jak stanowi jego § 5 komisja konkursowa uprawniona jest do podjęcia uchwały o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego w przypadku min. niespełniania wymagań wskazanych w ogłoszeniu o konkursie. Zgodnie z brzmieniem § 7 ust. 2 – 4 rozporządzenia konkurs jest rozstrzygnięty, jeżeli jeden z kandydatów uzyskał w głosowaniu bezwzględną większość głosów. Jeżeli w drugim głosowaniu kandydat nie zostanie wyłoniony zgodnie z ust. 2, komisja została również uprawniona do stwierdzenia o nierozstrzygnięciu konkursu w przypadku braku możliwości wyłonienia kandydata.
Przedstawione powyżej regulacje pozwalają przyjąć jako bezsporne, iż organ prowadzący szkołę posiada istotny wpływ na wybór o kandydata na stanowisko dyrektora szkoły, a procedura konkursowa zapewnia wybór takiego dyrektora szkoły który spełnia przesłanki wynikające z przepisów prawa i gwarantuje najlepsze funkcjonowanie i organizację powierzonej mu instytucji. Natomiast w przypadku wyłonienia kandydata nie można już wybranej przez komisję osobie odmówić powierzenia tego stanowiska, co powinno nastąpić generalnie na pięć lat szkolnych (art. 36a ust 2 zdanie drugie i ust. 13 ustawy o systemie oświaty).
Przywołany przepis w zdaniu drugim dopuszcza, co prawda możliwość powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki na krótszy okres, (nie krótszy niż 1 rok szkolny), jednakże jest do wyjątek od reguły i może nastąpić tylko "w uzasadnionych przypadkach".
W przypadku kandydata ubiegającego się o stanowisko dyrektora szkoły, który wcześniej zajmował stanowisko dyrektora szkoły prowadzonej przez organ, a w szczególności tej samej szkoły, której dotyczy konkurs, merytoryczna ocena kandydata jest o tyle wzbogacona, że wszelkie okoliczności dotyczące wcześniejszego sprawowania stanowiska przez kandydata na dyrektora mogą i powinny być brane pod uwagę przez komisję konkursową. Wszelkie zastrzeżenia i zarzuty organu prowadzącego szkołę, wpływające na merytoryczną ocenę kandydata przez komisję konkursową mogą i powinny być przedstawione do rozważenia komisji konkursowej. Taką możliwość przedstawienia omawianych okoliczności komisji konkursowej i w ten sposób wpływu organu prowadzącego na wynik pracy komisji konkursowej daje okoliczność, że zgodnie z art. 36a ust. 6 ustawy o systemie oświaty w skład komisji konkursowej wchodzi między innymi trzech przedstawicieli organu prowadzącego szkołę.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności faktycznych badanej sprawy należy zauważyć, że przyczyną skrócenia przez Prezydenta Miasta G. okresu na który powierzył stanowisko dyrektora szkoły M. V. były nieprawidłowości występujące w trakcie kierowania przez nią placówką. Zarządzenie to zostało w dniu 28 czerwca 2013 r. a z dołączonej do akt karty oceny pracy M. V. wydanej w dniu 14 lutego 2013 r. wynika, że jej praca została oceniona jako "dobra". W uzasadnieniu opinii wskazano, między innymi, że nadzoruje realizację zadań z programu wychowawczego także udział w wielu programach prozdrowotnych m.in.: "Noe", "Owoce "Czyste ręce". Przystąpiła do kampanii oraz programu "Bezpieczny uczeń - bezpieczna szkoła" i rządowego programu "Radosna szkoła". Prowadzi w szkole klasy integracyjne oraz klasy sportowe (koszykówka chłopców). W ramach nadzoru pedagogicznego zaplanowała ewaluację wewnętrzną, kontrolę przestrzegania przez nauczycieli przepisów prawa, plan wspierania i wewnętrznego doskonalenia nauczycieli. Nadto współpracuje z Uniwersytetem [...], Państwową Wyższą Szkołą Zawodową w R., Akademią Wychowania Fizycznego w K., Instytutem Kształcenia Nauczycieli w zakresie organizacji praktyk pedagogicznych. Dokonuje analizy wyników zewnętrznego sprawdzianu i egzaminu gimnazjalnego. Wyniki z egzaminów zewnętrznych są wyższe od średniej wojewódzkiej i krajowej. Uczniowie posiadają wysokie noty w konkursach przedmiotowych i sportowych na szczeblu ogólnopolskim, wojewódzkim i regionalnym. Gimnazjaliści pod jej kierunkiem uzyskali w ubiegłym roku szkolnym tytuł laureata i finalisty w wojewódzkim konkursie przedmiotowym z biologii.
Jako dyrektor placówki zapewnia nauczycielom pomoc i wsparcie w realizacji zadań. Wspomaga ich rozwój zawodowy oraz skutecznie mobilizuje nauczycieli do podnoszenia kwalifikacji i doskonalenia zawodowego. Podejmuje inicjatywy na rzecz środowiska lokalnego, organizuje uroczystości, spotkania oraz imprezy integrującei promujące szkołę, jej wyniki i osiągnięcia - Dni Otwarte, wizyty w okolicznych przedszkolach, pikniki, konkursy wewnętrzne i udział dzieci w wielu formach zewnętrznego współzawodnictwa. Wykazuje szczególną dbałość w kształceniu i wychowaniu dzieci w umiłowaniu Ojczyzny, w krzewieniu patriotyzmu lokalnego w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka poprzez organizowanie uroczystości z okazji świąt narodowych i regionalnych. Dzięki jej inicjatywie w 2011 roku została odsłonięta tablica pamiątkowa poświęcona J.M., trwają przygotowania do nadania szkole sztandaru i imienia J.M. Kultywuje historię [...] współpracując z Instytutem Pamięci Narodowej, Muzeum w Z. i miejscową parafią. Koordynuje projekty unijne o charakterze zawodoznawczym - "Wiem kim będę - gimnazjalista w szok-u", "Decyzje edukacyjno- zawodowe uczniów i uczennic [...] gimnazjów". Dzięki realizowanym projektom szkoła pozyskała 2 tablice interaktywne. W ramach projektu Ministerstwa Edukacji Narodowej założyła monitoring wizyjny, przygotowuje się do założenia monitoringu wewnętrznego ze środków pozabudżetowych. Nadto stwierdzono nieprawidłowości w zakresie wywiązywania się z obowiązków kierującego szkołą, polegające na dokonywaniu zmian w organizacji pracy szkoły przed zatwierdzeniem tych zmian w aneksie do projektu organizacyjnego w zakresie m.in. zatrudniania nauczycieli na zastępstwo, wprowadzania nauczania indywidualnego. Wprowadzeniu podziału na grupy na zajęciach przy liczbie uczniów mniejszej niż wynikająca z rozporządzenia ws. ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, nie podając uzasadnienia. Naruszyła art. 26 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych. W szkole funkcjonuje 14 osobowa klasa sportowa, co jest niezgodne z rozporządzeniem ws. warunków tworzenia, organizacji i działania oddziałów sportowych. Nie podejmowała działań zmierzających do poprawy stanu technicznego szkoły, modernizacji boiska szkolnego oraz zapewnienia uczniom odpowiednich warunków higieniczno- sanitarnych. W 2012 roku w wyniku przeprowadzonej kontroli w zakresie prawidłowości dysponowania środkami budżetowymi pani dyrektor otrzymała liczne zalecenia poprawy kontrolowanych obszarów.
Zatem za zupełnie nietrafne przyjdzie uznać podnoszone w odpowiedzi na skargę argumenty poparte przytoczonym orzecznictwem sądów administracyjnych odnoszące się do negatywnej oceny pracy kandydata na stanowisko dyrektora, w sytuacji, gdy praca M. V. została oceniona (przez ten sam organ) jako dobra.
Nie wymaga - zdaniem Sądu – szerszego wywodu kwestia, że każda ocena powyżej oceny niedostatecznej (negatywnej) jest ocena pozytywną, w szczególności ocena określona jako "dobra".
Fakt, iż M V. była jedyną kandydatką do konkursu na stanowisko dyrektora również nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie albowiem postępowanie konkursowe nie musi prowadzić do wyłonienia kandydata. Jeżeli bowiem kandydat nie otrzyma bezwzględnej większości głosów obecnych członków komisji w dwóch lub trzech rundach głosowań przeprowadzonych zgodnie z § 6 ust. 2 - 4 rozporządzenia, to wówczas komisja konkursowa stwierdza nierozstrzygnięcie konkursu (§ 6 ust. 4 rozporządzenia). W takiej sytuacji organ prowadzący szkołę powierza stanowisko dyrektora ustalonemu przez siebie kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej (art. 36a ust. 4 u.s.o.).
Przeto też w opinii Sądu, powierzenie stanowiska dyrektora szkoły na okres trzech lat nastąpiło przeto bez racjonalnego i przekonywującego uzasadnienia, co stanowi o naruszeniu podstawy prawnej przewidzianej w ustawie o systemie oświaty dla tego rodzaju aktów.
Zważając na fakt, że w istocie zarzut skargi sprowadzał się do zakwestionowania końcowej daty czasookresu powierzenia funkcji dyrektora szkoły, Sąd, w sytuacji gdy upłynął już rok od podjęcia zaskarżonego zarządzenia z mocy art. 147 § 1 i art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło