II SA/Go 941/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-02-04
Skład orzekający: Aleksandra Wieczorek, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Krzysztof Dziedzic
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okoliczności związane z trudną przeszłością rodzinną (alkoholizm rodziców, umieszczenie w rodzinie zastępczej) oraz pozostawanie w związku partnerskim mogą stanowić "ważne powody" uzasadniające zmianę nazwiska i imienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że trudna przeszłość rodzinna, w tym alkoholizm rodziców i wynikające z tego przykrości, a także negatywne nastawienie do noszonego nazwiska, mogą stanowić "ważne powody" w rozumieniu ustawy o zmianie imienia i nazwiska, uzasadniające uwzględnienie wniosku o zmianę. Organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił te okoliczności, naruszając przepisy prawa materialnego i procesowego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zmianę nazwiska rodowego z "K." na "B." oraz imienia z "B.R." na "B.", uzasadniając to trudną relacją z rodzicami-alkoholikami, chęcią zerwania z przeszłością oraz pozostawaniem w związku partnerskim. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmówił zgody, uznając brak ważnych powodów. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zmianę nazwiska rodowego oraz zmianę imienia uchyla zaskarżoną decyzję.
W dniu 28 lipca 2015 r. do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego wpłynął wniosek B.R.K. o dokonanie zmiany nazwiska rodowego z "K." na "B." oraz zmianę imienia z "B.R." na "B.". W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że pozostaje w związku partnerskim z Ł.B., mieszkają razem od 3 lat. Zmiana nazwiska ułatwi mu dostęp do informacji o stanie zdrowia partnera. Ponadto, wskazał, iż chce zmienić nazwisko
i pozbyć się drugiego imienia, ponieważ na ich podstawie jest kojarzony z rodzicami biologicznymi, którzy są nałogowymi alkoholikami i z tego powodu spotkało go wiele przykrości i kłopotów. Podkreślił również, iż źle się czuje z tym nazwiskiem, nie utożsamia się z nim i nawet na portalach społecznościowych nie używa prawdziwego nazwiska.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego, powołując się na "art. 4 pkt 1" ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska ( Dz. U. Nr 220, poz. 1414 ze zm. - aktualny tekst jednolity Dz.U z 2016 r. poz. 10 – określanej dalej jako u. z. i n. ) oraz art. 120 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1741) nie wyraził zgody na zmianę nazwiska z "K." na "B." oraz zmianę imienia z "B.R." na "B.".
W uzasadnieniu organ I instancji, przywołując art. 4 ust. 1 u.z.i.n. wskazał, że zmiany nazwiska i imienia można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy nazwisko jest ośmieszające, nie licujące z godnością człowieka, było kiedyś używane i zostało bezprawnie zmienione.
Biorąc pod uwagę przepisy ustawy o zawodach lekarza oraz ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta organ I instancji podał, że zmiana nazwiska nie upoważni strony do bezpośredniego wglądu w dokumentację medyczną i uzyskania informacji o stanie zdrowia jego partnera. Prawo do otrzymania informacji o stanie zdrowia ma jedynie pacjent i jego przedstawiciel ustawowy (w przypadku małoletnich
i ubezwłasnowolnionych). Inne natomiast osoby (np. członkowie najbliższej rodziny, powinowaci, a nawet osoby niespokrewnione) mogą je uzyskać jedynie za zgodą pacjenta.
Odnosząc się do argumentu strony o zmianę nazwiska z przyczyn dotyczących przykrości jakich zaznał w dzieciństwie ze strony rodziców organ podał, że taka argumentacja przemawiałby za zmianą, jednakże nie może to być nazwisko wskazane we wniosku. Zmiana taka stworzy bowiem pozory legalności związków partnerskich, które zgodnie z Konstytucją RP są niedopuszczalne (art. 18 Konstytucji). Związkom partnerskim nie przysługują prawa, jakie Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy przyznaje osobom, które zawarły związek małżeński, tj. m.in. prawa do noszenia wspólnego nazwiska (art. 25 k.r.i.o.).
Odnosząc się do wniosku strony o zmianę drugiego imienia organ I instancji wyjaśnił, że wyzbycie się drugiego imienia jest nieuzasadnione, ponieważ drugie imię nie identyfikuje osoby w społeczeństwie. Wskazywane jest jedynie przed organami administracji publicznej oraz w dokumentach osobistych wnioskującego.
Organ podkreślił że ustawodawca przyjął jako zasadę względną stabilizację nazwiska i imion. Pewność obrotu prawnego oraz zasady współżycia społecznego uzasadniają postulat istnienia "ważnych powodów" jako warunku dokonania zmiany
w trybie administracyjnym imienia. Natomiast o zaistnieniu "ważnych powodów" uzasadniających uznanie wniosku w sprawie zmiany imienia za zasadny mają decydować nie tylko przesłanki subiektywne, ale również obiektywne. Subiektywne przekonania nie mogą zostać przez organ pominięte, jednakże granicą rozważań organów powinno być ustalenie elementów oczywistej bezzasadności motywów strony, np. kaprys czy przekora.
W odwołaniu od powyższej decyzji B.K. podał, że głównym powodem wyboru innego nazwiska był fakt, że swoje nazwisko odziedziczył po rodzicach, którzy są dla niego obcymi ludźmi, od dzieciństwa źle go traktowali, są nałogowymi alkoholikami, przez co w wieku 16 lat został zabrany do rodziny zastępczej. Od chwili zabrania go do rodziny zastępczej wśród swojej społeczności używał nazwiska B., gdyż w tym okresie przyjaźnił się z rodziną o tym nazwisku. Na dowód czego przedłożył oświadczenia kilku osób potwierdzających, iż w stosunku do nich używa on imienia i nazwiska B.B.. Podkreślił również, iż nie kieruje się uzyskaniem legalizacji związku partnerskiego, jednakże jest to nazwisko bardzo bliskie z powodu znajomości rodziny o tym nazwisku, która pomogła mu w wielu trudnych sytuacjach życiowych wspierając go duchowo, jak i finansowo, ale również z powodu, iż nosi je jego partner, z którym pozostaje w związku od 3 lat.
Do odwołania załączony został odpis postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2010 r. , sygn.. akt [...] o umieszczeniu skarżącego oraz jego rodzeństwa w rodzinie zastępczej, z którego wynika, iż powodem tego rozstrzygnięcia było nadużywanie przez jego rodziców alkoholu, którzy zaniedbywali opieką nad dziećmi, które czują się zagrożone, nie mają poczucia bezpieczeństwa i zaspokojonych podstawowych potrzeb.
Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2015 r., znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjęty jest pogląd, iż obowiązuje zasada względnej stabilizacji imion
i nazwisk. Do zmiany nazwiska nie jest bowiem wystarczająca sama wola zainteresowanego. Musi być ona uzasadniona "ważnymi powodami". Całkowicie dowolne zmiany nazwisk mogłoby prowadzić do wielu utrudnień w tym zakresie. Jeśli organom orzekającym w sprawach zmiany nazwiska przyznano uprawnienie do badania ważkości oraz zasadności przyczyn zmiany nazwiska, a jednocześnie obarczono je obowiązkiem niedopuszczenia do naruszenia dobra osobistego wnioskodawcy, to nie mogą one bezkrytycznie uwzględniać wszystkich wniosków o zmianę nazwiska. Sama wola wnioskodawcy co do zmiany nazwiska nie stanowi przesłanki samej w sobie, jeżeli nie jest poparta "ważnymi powodami". Pojęcie "ważny powód" należy do tzw. pojęć nieokreślonych, nieostrych, których wykładnia nie może nosić cech dowolności i nie może przekraczać dopuszczalnej granicy swobody interpretacji tych określeń na tle konkretnego stanu faktycznego. Ocena czy istnieją "ważne powody" nie może wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale musi również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom oceny. Organ podkreślił, że tzw. "ważne powody" zostały wymienione w art. 4 ust. 1 u.z.i.n. przykładowo, co oznacza, że katalog ten nie ma charakteru zamkniętego. Podstawą do zmiany imienia lub nazwiska winny więc być okoliczności szczególne.
Poza tym z treści przepisów u.z.i.n. wynika, iż decyzja o wyrażeniu zgody na zmianę imienia lub nazwiska bądź o odmowie wyrażenia zgody na zmianę imienia lub nazwiska jest oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet w przypadku zaistnienia ustawowo określonych przesłanek, w tym wypadku "ważnych powodów" w szczególności wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1-4 tej u.z.i.n., organ administracji ma możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia. Nie jest zobowiązany do wyrażenia zgody na zmianę imienia lub nazwiska nawet wówczas, gdy są spełnione powołane wyżej przesłanki uzasadniające taką zmianę. Oczywiście odmowa uwzględnienia wniosku strony nakłada na organ obowiązek racjonalnego i przekonującego uzasadnienia zajętego stanowiska. Przed zastosowaniem instytucji uznania administracyjnego organ administracji zobowiązany jest przeprowadzić w sposób odpowiadający wymogom określonym w k.p.a. wyjaśniające i ustalić, czy w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą "ważne powody", a następnie uzasadnić zajęte w sprawie stanowisko ze stroną. W ocenie Wojewody imię i nazwisko strony nie jest ośmieszające albo nielicujące z godnością człowieka. Nie używa on obecnie nazwiska "B.", na które zamierza zmienić nazwisko obecnie używane. Jego nazwisko nie zostało nigdy bezprawnie zmienione. Nie posiada obywatelstwa innego państwa. Przedstawione przez stronę argumenty: konflikt z rodziną, przykrości jakich od niej doświadczył, niechęć utrzymywania kontaktów z członkami rodziny, a także sama chęć zmiany noszonych od urodzenia imion na jedno imię oraz zmiany nazwiska na nazwisko "zaprzyjaźnionej rodziny" nie dają podstaw do stwierdzenia, że zachodzą ważne powody uzasadniające zmianę wszystkich podstawowych danych identyfikujących osobę wnioskodawcy. Zmiana danych identyfikujących wnioskodawcę nie zmieni jego uwarunkowań rodzinnych. Rodzice będą dalej rodzicami, rodzeństwo - rodzeństwem, powinowaci - powinowatymi, itd.
Organ podkreślił, że fakt posługiwania się innym nazwiskiem przez stronę
w kontaktach towarzyskich jest wyłącznie przejawem jego woli, nie zaś obiektywnych okoliczności. "B.B." nie jest pseudonimem literackim, czy artystycznym wnioskodawcy. Nie jest też pseudonimem, pod którym wnioskodawca ukrywał się przed jakiegoś rodzaju prześladowaniami. Nie jest to też imię i nazwisko nadane mu w zwyczajowy sposób przez rodzinę i otoczenie, tak jak to się zdarza czasami w przypadku imion. Wnioskodawca nie wskazał żadnego czynnika, który byłby przejawem obiektywnej, zewnętrznej konieczności, czy zasadności używania nowego imienia i nazwiska. Nazwisko i imię "B.B." zaczęło pojawiać się w kręgu znajomych wnioskodawcy na jego życzenie. Przesłane przez B.K. oświadczenia znajomych, tj. A.F., G.B.K., S.B.K. i P.B. potwierdzają jedynie fakt używania imienia i nazwiska "B.B." w kontaktach z nimi, gdyż tak im się przedstawił lub zwrócił się do nich z tego rodzaju prośbą. Wobec powyższego organ II instancji podał, że odstąpił od przesłuchania świadków wskazanych przez stronę.
W ocenie organu II instancji orzeczenie zmiany imion i nazwiska rodowego wnioskodawcy naruszyłoby zasadę względnej stabilizacji imion i nazwisk. Według kryteriów obiektywnych złe stosunki rodzinne nie stanowią ważnego powodu uzasadniającego wnioskowaną zmianę. Organ I instancji prawidłowo zgromadził materiał dowodowy i na tej podstawie wydał decyzję, która nie jest obarczona wadą powodującą konieczność jej uchylenia.
W skardze na powyższą decyzję B.K. wskazał, że najważniejszym dla niego argumentem przy zmianie nazwiska jest dążenie do tego, aby odciąć się od swojego pochodzenia i od rodziny. Podzielił pogląd Wojewody, że powiązania rodzinne nie zmienią się, ale po zmianie nazwiska nie będzie już z nią identyfikowany. Posługiwanie się nazwiskiem B., w ostatnich latach w sposób znaczny wpłynęło na komfort jego życia. Skarżący podkreślił, że nikt go nie zmuszał do tego, żeby posługiwać się wyłącznie nazwiskiem B., oprócz spraw urzędowych, była to jego osobista decyzja, wymuszona okolicznościami. Wskazał jednocześnie, iż z treści art. 4 ust. 1 pkt 2 u.z.i.n. wynika, iż zmiana może nastąpić na nazwisko używane a nie na nazwisko, do używania którego dana osoba została zmuszona. Końcowo wskazał, że nie jest w stanie przedłożyć żadnych dokumentów urzędowych, rachunków, zaświadczeń, w których figurowałby jako B.B., albowiem podając takie nazwisko popełniłby przestępstwo.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie skarżący oświadczył, iż głównym powodem dla którego ubiega się o zmianę nazwiska i drugiego imienia jest to, że nie chce być kojarzony ze swymi rodzicami, którzy go źle traktowali, z którymi nie utrzymuje kontaktu. Pozostawanie w związku partnerskim ma również dla niego znaczenie i wpłynęło na wybór nazwiska. Podkreślił, iż zmiana nazwiska zapewni mu komfort psychiczny pozwalając mu uwolnić się od utożsamiania go z rodzicami. Ponadto skarżący po pouczeniu o treści art. 210 § 1 p.p.s.a. oświadczył, iż nie składa wniosku o zwrot kosztów postępowania na wypadek uwzględnienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 – określanej dalej jako p.u.s.a ) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza, to że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Mając na uwadze powyższy zakres kognicji Sąd uznał, iż poddana kontroli decyzja Wojewody narusza przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów obowiązującej od dnia 13 czerwca 2009 r. u.z.i.n. Przepis art. 4 ust. 1 tej ustawy stanowi, że zmiany imienia i nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany:
1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka;
2) na imię lub nazwisko używane;
3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;
4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.
Taka regulacja wskazuje, że zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnego powodu, ale także takiego, który nie mieści się w katalogu przykładowo opisanych w punktach 1 - 4 powodów, ustawowo uznanych za ważne.
Z przepisów ustawy wynika, że zmiana nazwiska może nastąpić tylko na wniosek strony. Sugeruje to, że "ważne powody" należy rozumieć w znaczeniu subiektywnym, a zatem należy je oceniać jako ważne przede wszystkim dla strony, a nie dla organu. Niemniej jednak "ważne powody" (tożsame z pojęciem "ważne względy" w poprzednio obowiązującym stanie prawnym) nie mogą wynikać wyłącznie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom oceny (por. wyrok NSA z 9 lipca 1993 r., SA 605/93, ONSA 1994 nr 3, poz. 110, A. Czajkowska, Zmiana imienia i nazwiska, LexisNexis 2012, t. 5 do art. 9 ).
Zgodnie z art. 12 ust. 1 u.z.i.n. decyzję o zmianie imienia lub nazwiska bądź decyzję o odmowie zmiany imienia lub nazwiska wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego, do którego został złożony wniosek, albo jego zastępca. Z treści art. 4 u.z.i.n. wynika, że decyzja ta ma charakter uznaniowy, a nie jak poprzednio - związany, co oznacza, iż w przypadku zaistnienia ustawowo określonych przesłanek, w tym przypadku "ważnych powodów", organ administracji ma możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia. Przesądza o tym użycie przez ustawodawcę sformułowania: "Zmiany imienia lub nazwiska można dokonać". A zatem, organ może odmówić zmiany nazwiska (imienia) pomimo istnienia ustawowo wskazanych przesłanek dokonania takiej zmiany. Przy czym z uznaniem administracyjnym mamy bowiem do czynienia na ostatnim etapie stosowania prawa, tj. po dokonaniu subsumcji, a przed podjęciem rozstrzygnięcia. Natomiast interpretacja pojęć nieostrych następuje podczas dokonywania wykładni, tj. rekonstrukcji normy prawnej z przepisów. W literaturze i orzecznictwie na ogół pojęcie uznania jest identyfikowane z możliwością wyboru treści rozstrzygnięcia, czyli wyboru konsekwencji prawnych normy prawnej w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Tak więc, sferę pojęć nieostrych należy odróżnić od sfery uznania administracyjnego. Pierwsza podlega pełnej wykładni w procesie interpretacji prawa, druga zaś dotyczy wyboru konsekwencji prawnych. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, uznanie administracyjne nie dotyczy ani wykładni tekstu prawnego, ani oceny występujących faktów, ani nawet wykładni pojęć nieostrych czy niedookreślonych ( por. wyrok TK z dnia 3 czerwca 2003 r., K 43/02, OTK-A 2003, nr 6, poz. 49., P. Ruczkowski, U.z.i.n. Komentarz , ABC 2010 , t. 9 do art. 4 i powołane tamże piśmiennictwo ) .
W niniejszej sprawie skarżący wskazuje na okoliczność uzasadniającą zmianę i nazwiska, określoną w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.z.i.n., a mianowicie używanie imienia i nazwiska B.B., które dodatkowe związane jest z wolą zerwania identyfikacji ze swoimi rodzicami, którzy są alkoholikami, co było zresztą powodem umieszczenia go w rodzinie zastępczej, a jedynie w kontaktach urzędowych zmuszony jest posługiwać się nazwiskiem wynikającym z aktu urodzenia i ujawnionym w dowodzie osobistym.
Wprawdzie przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 u.z.i.n. nie wprowadza żadnych dodatkowych kryteriów, które mają wpływ na zmianę imienia i nazwiska na to faktycznie używane np. nie wskazuje czasu posługiwania się innymi imieniem i nazwiskiem. Nie oznacza to jednak, iż organy administracji nie są uprawnione do badania, czy używanie innego imienia i nazwiska jest w świetle zobiektywizowanych okoliczności uzasadnione i może prowadzić do ich zmiany ( por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 31 stycznia 2012 r. , sygn. akt III SA/Łd 1/12 ). Trudno bowiem uznać, iż samo używanie innego imienia i nazwiska spowodowane jedynie kaprysem, fanaberią, mogło być uznane za ważny powód w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.i.n.
Zważyć należy, iż wskazywane przez skarżącego przyczyny posługiwania się innym nazwiskiem i jednym imieniem związane z jego przeżyciami z dzieciństwa, niechęcią do noszonego nazwiska, wolą odcięcia się od swych biologicznych rodziców, będących alkoholikami i nieidentyfikowania go z nimi, nie sposób - jak czynią to organy administracji - nie kwalifikować jako ważnego powodu w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.i.n.
W orzecznictwie bowiem wskazuje się, iż brak akceptacji nadanego przy urodzeniu imienia, będący następstwem doznanego urazu w sferze psychiki, stanowi przesłankę ważnego względu (wg brzmienia ówczesnych przepisów) uzasadniającego uwzględnienie wniosku (por. wyrok WSA w Krakowie z 20 kwietnia 2004r. II SA/Kr 1175/00 Lex nr 570279). Nie można wyłączyć spośród ważnych względów uzasadniających żądanie zmiany nazwiska w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.i.n, takiego trwałego stanu psychicznego i subiektywnego negatywnego nastawienia do noszonego nazwiska, że w zobiektywizowanych i zracjonalizowanych kryteriach oceny, powoduje on skoncentrowanie aktywności życiowej człowieka, na dążeniu do jego zmiany, której brak utrudnia spełnienie ról społecznych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 listopada 2011r., sygn. akt III SA/Kr 570/11, który zapadł w podobnym stanie faktycznym). Powyższe stanowisko znalazło akceptację również w piśmiennictwie, w którym wskazuje się, iż ważne względy ( aktualnie ważne powody) , będące przyczyną zmiany imienia i nazwiska obywatela, winny być każdorazowo badane przez organ z punktu widzenia wnioskodawcy, którego ważne interesy jako obywatela , osadzone w uczuciach emocjonalno-psychicznych winny wziąć górę nad obiektywnym porządkiem prawnym, zaistnienie ważnych względów winno być wyważone oceną zarówno pierwiastków subiektywnych, jak i obiektywnych ( por. W. Hryniecki, Glosa akceptująca do powołanego powyżej wyroku WSA w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2004 r. , GSP- Prz.Orz. 2009/4/73-84 , P. Ruczkowski, op. cit., t. 7 do art. 4). W judykaturze ponadto podkreśla się, iż ważnym powodem zmiany nazwiska może być, ochrona małoletniego przed rozpoznawaniem go jako syna ojca aresztowanego i oskarżonego o czyn zabroniony i związany z tym stan psychiczny oraz subiektywne nastawienie dziecka do noszonego nazwiska utrudniającego funkcjonowanie w środowisku z uwagi na skojarzenie osób i nazwisk, tj. identyfikację z ojcem, którego nazwisko zostało skompromitowane ( por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2012r., III SA/Łd 436/12). W kontekście powyższych uwag uznać należało, iż organ dokonał niewłaściwej subsumcji stanu faktycznego do przepisu art. 4 u.z.i.n. , uznając, iż powyżej wskazane okoliczności nie stanowią ważnego powodu w rozumieniu tego przepisu .
Ponadto należy zauważyć, iż obowiązkiem organu II instancji administracji publicznej jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją organu pierwszej instancji (art. 15 k.p.a. ). W ramach tego obowiązku na organie ciąży powinność podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Rozwinięciem tej zasady jest obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego oceny w całokształcie stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Omówienie i podsumowanie przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego (dowodowego) musi znaleźć wyraz w uzasadnieniu wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno więc zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Wyżej wymienione rygory procesowe obowiązują również w postępowaniu odwoławczym (art. 140 k.p.a.), co oznacza, że organ wyższego stopnia ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji ( por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234 ). Niewątpliwie organ odwoławczy nie sprostał powyższym standardom. Dokonał bowiem oceny przez pryzmat art. 4 ust. 1 u.z.i.n. jedynie część okoliczności powoływanych przez skarżącego we wniosku na uzasadnienie zmiany imienia i nazwiska, a mianowicie nie odniósł się do kwestii, czy pozostawanie przez skarżącego w związku partnerskim może stanowić ważny powód dla zmiany nazwiska na nazwisko jego partnera. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż wnikliwa lektura odwołania nie wskazuje, iż skarżący całkowicie odstąpił od powoływania się na tą okoliczność, o czym świadczy jego stanowisko zawarte w końcowej części tego pisma, a jedynie jako główny powód wskazywał na wolę odcięcia się od identyfikacji ze swymi rodzicami, od których w dzieciństwie doświadczył wiele złego. Potwierdza to również stanowisko skarżącego zajęte na rozprawie. Nie jest rolą administracyjnego zastępowanie w tej ocenie organu odwoławczego. Stanowiłoby wkroczenie w kompetencje organu, a nie dokonywanie kontroli legalności działalności zgodnie z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. z naruszeniem zasady dwuinstancyjności , określonej w art. 15 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miały ( w odniesieniu do przepisów prawa materialnego ) lub mogły mieć istotny wpływ (w odniesieniu do przepisów prawa procesowego) na rozstrzygnięcie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję .
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i odniesienie się do możliwości zmiany nazwiska skarżącego z uwagi na pozostawanie w związku partnerskim z M.B..
Sąd nie rozstrzygał o kosztach postępowania, gdyż skarżący mimo stosowanego pouczenia nie domagał się ich zwrotu od organu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło