III SA/Łd 1/12

WyrokWSA w Łodzi2012-01-31

Skład orzekający: Małgorzata Łuczyńska, Irena Krzemieniewska, Ewa Alberciak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy fakt używania przez wnioskodawcę innego imienia i nazwiska niż wpisane w akcie urodzenia, przez okres ponad trzech lat, stanowi wystarczający "ważny powód" do zmiany danych osobowych zgodnie z ustawą o zmianie imienia i nazwiska, nawet jeśli nie towarzyszą mu inne obiektywne okoliczności uzasadniające zmianę?
Ratio decidendi
Samo używanie przez wnioskodawcę innego imienia i nazwiska niż wpisane w akcie urodzenia, nawet przez dłuższy okres, nie stanowi samo w sobie "ważnego powodu" uzasadniającego zmianę danych osobowych. Konieczne jest wykazanie obiektywnych okoliczności, które uzasadniają zmianę, a nie jedynie subiektywne przekonanie wnioskodawcy o potrzebie zmiany lub jego przyszłe plany, takie jak zamiar emigracji. Organy administracji mają uznanie administracyjne w tej kwestii, a sądowa kontrola ogranicza się do oceny legalności postępowania i braku dowolności w ocenie dowodów.
Stan faktyczny
Skarżący, S. I. P., złożył wniosek o zmianę imienia i nazwiska na "M. E.", argumentując, że posługuje się nimi od ponad trzech lat w kontaktach osobistych i biznesowych, co ułatwia mu funkcjonowanie, zwłaszcza za granicą. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmówił zgody, uznając, że brak jest "ważnych powodów" do zmiany, a jedynie wola wnioskodawcy. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 31 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant asystent sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 roku sprawy ze skargi S. I. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany imion i nazwiska oddala skargę. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 i art.12 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. nr 220, poz. 1414), Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w A. odmówił wyrażenia zgody na zmianę imion i nazwiska S. I. P., urodzonego w dniu [...] w Ł. (rodzice wnioskodawcy Z. K. P. i I. P., nazwisko rodowe N.) z imion i nazwiska S. I. P. na imię "M." i nazwisko "E.". W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że S. I. P. uzasadniając wniosek o zmianę imienia i nazwiska z obecnego S. I. P. na imię "M." i nazwisko "E." wskazał, iż od ponad 3 lat używa imienia "M." i nazwiska "E." tak w Polsce, jak i za granicą w kontaktach osobistych, jak i biznesowych, a urzędowo musi posługiwać i legitymować się tym co jest zapisane w oficjalnych dokumentach stwierdzających tożsamość, co powoduje "niezręczności". Dotychczasowe imiona i nazwisko są długie i trudne do wymówienia, szczególnie dla obcokrajowców w przeciwieństwie do "M. E.", które to imię i nazwisko są krótkie, łatwe do wymówienia, uwzględniają standardy polskiej i międzynarodowej pisowni i nie wskazują na pochodzenie etniczne. Wnioskodawca wspomniał również o powodach osobistych przemawiających za zmianą imion i nazwiska, nie wyjawiając jednak na czym powody te miałyby polegać. W trakcie postępowania wnioskodawca przedłożył kserokopie dokumentów przewozowych, gdzie jako adresata wpisano "M. E." samodzielnie bądź obok aktualnych danych wnioskodawcy, karty okolicznościowe zaadresowane do "M. E.", przesyłki kierowane na skrytkę pocztową zaadresowane do "M. E.", potwierdzenia wpłat, gdzie jako wpłacającego wskazano "M. E.". Najwcześniejsze z tych dokumentów datowane są na 2008r. Ponadto wnioskodawca przedstawił do wglądu Kierownika USC dane z poczty elektronicznej na komputerze osobistym, gdzie adresatem licznych wiadomości e – mail jest "M. E.". W związku z prowadzonym postępowaniem M. K. zeznała, iż wnioskodawca przedstawił się jej przed czterema laty jako "M. E." i pod takim imieniem i nazwiskiem jest dla niej rozpoznawalny. Takich personaliów używa kontaktując się z wnioskodawcą i ich przyjaciółmi. K. S. wskazał, iż poznał S. P. w 2006r. na szkoleniu. Później dowiedział się, że zaczął się on posługiwać nazwiskiem "E." i imieniem "M.". Spełniając życzenie wnioskodawcy zwraca się do niego używając imienia i nazwiska "M. E.". Treść art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, będącego podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, wskazuje, iż aktualna pozostaje obowiązująca pod rządami poprzedniej ustawy z dnia 15 listopada 1956r. o zmianie imion i nazwisk zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk. Oznacza ona, że imię i nazwisko są trwałymi atrybutami człowieka, prawnie mu przypisanymi poprzez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego, a ich zmiana może nastąpić tylko z ważnych względów. Wnioskodawca powoływał się na fakt używania przez niego imienia i nazwiska "M. E." od ponad 3 lat. Zdaniem Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego zastosowanie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska do wykazywanego przez wnioskodawcę stanu faktycznego prowadziłoby do sankcjonowania sytuacji sprzecznej z zasadą względnej stabilizacji imion i nazwisk oraz celem powołanej ustawy. Fakt używania innego nazwiska przez wnioskodawcę jest wyłącznie przejawem jego woli, nie zaś obiektywnych okoliczności. "M. E." nie jest pseudonimem literackim, czy artystycznym wnioskodawcy. Nie jest też pseudonimem, pod którym wnioskodawca ukrywał się przed jakiegoś rodzaju prześladowaniami. Nie jest to też imię i nazwisko nadane mu w zwyczajowy sposób przez rodzinę i otoczenie, tak jak to się zdarza czasami w przypadku imion. Wnioskodawca nie wskazał żadnego czynnika, który byłby przejawem obiektywnej, zewnętrznej konieczności, czy zasadności używania nowego imienia i nazwiska. Wszystko wskazuje raczej na wolę wnioskodawcy, związaną z łatwością wymawiania, ładnym brzmieniem nowego imienia i nazwiska, a więc elementami swego rodzaju autokreacji. Nazwisko "M. E." zaczęło pojawiać się w kręgu znajomych wnioskodawcy na jego życzenie. Podobnie przesyłki i korespondencja, będąca dowodem w sprawie, zaczęła nadchodzić na takie imię i nazwisko w wyniku zabiegów wnioskodawcy. Wnioskodawca zaplanował zmianę imienia i nazwiska na odpowiadające mu i w tym celu zaczął korzystać z nowego brzmienia, chcąc w ten sposób wypełnić przesłankę przepisu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Używanie imienia i nazwiska "M. E." na przestrzeni zaledwie ponad trzech lat, w zakresie i w sposób wyżej wykazany bez odniesienia się do rzeczywistego, obiektywnego ważnego powodu zmiany imienia i nazwiska, nie może być przesłanką pozytywną, pozwalającą na uwzględnienie życzenia wnioskodawcy. Wnioskodawca nie przedstawił ważnego powodu zmiany imienia i nazwiska, wspominając jedynie o "innych powodach osobistych", które to powody nie zostały przedstawione, a więc nie mogły być poddane ocenie. W odwołaniu S. I. P. wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i wydanie decyzji uwzględniającej jego wniosek. W uzasadnieniu wyraził swoje niezadowolenie z przebiegu postępowania oraz wydanego rozstrzygnięcia. Zarzucił organowi administracji negatywne nastawienie do obywatela. Podniósł, że w czasie postępowania przedłożył nie kserokopie, jak opisano w uzasadnieniu, a oryginały na podstawie, których urzędnik Urzędu Stanu Cywilnego zrobił kopie w jego obecności. Przedstawił ponad 3000 e – maili adresowanych do niego na imię i nazwisko "M. E.". M. K. poznała go jako "M. E." i nie wyobraża sobie zwracać się do niego inaczej jak imieniem "M.", a imię S. jest jej obce. Świadek K. S. poznał go jako S. P. Później na jego prośbę, gdy zaczął posługiwać się imieniem "M.", zaczął tak się do niego zwracać. Zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk nie oznacza, że z tej reguły wyprowadza się zasadę, iż nie zmienia się nazwisk i imion w Polsce (jest względna stabilizacja, a nie bezwzględna). Spełnia on bezwzględnie przesłankę ważnych względów określoną w art. 4 ust. 1 pkt 2 (na imię i nazwisko używane, co udowodnił przedstawiając koperty z otrzymanej korespondencji, korespondencję papierową, elektroniczną, kartki okolicznościowe, świadków potwierdzających używane przeze niego imię i nazwisko). Organy administracji powinny ocenić, czy wniosek o zmianę nazwiska spełnia warunek "ważnych względów" w rozumieniu ustawy, a ściślej, czy strona dostrzega w swoim uzasadnionym przekonaniu potrzebę zmiany nazwiska. Granicą rozważań organów orzekających powinno być ustalenie istnienia lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, np. cech kaprysu lub przekory. Brak jest podstaw prawnych do wyręczenia strony w ocenie, co jest dla niej ważne i bliskie. Nie zawsze bowiem dąży się za wszelką cenę do poznania prawdy i czasami celowo pozostawiony zagadkowy epizod życia jest optymalnym rozwiązaniem, zważywszy na skomplikowaną osobowość człowieka, a to, że się używa imienia i nazwiska "M. E." od ponad 3 lat nie jest ani kaprysem ani przekorą, tylko konsekwentnym podążaniem za swoimi życiowymi wyborami, jest tu niezwykła stabilność i stałość. Odwołujący się wyjaśnił także, iż chce wyemigrować na stałe do jednego z krajów Commonwealth'u, gdzie imię "M." i nazwisko "E." nie dają pola do żadnej dyskryminacji narodowościowej, czy etnicznej. Ułatwiają codzienne funkcjonowanie ze względu na prostą, krótką, miłą dla ucha, oraz łatwą wymowę, ze swoistą neutralnością i międzynarodowym charakterem. Używa personaliów "M. E." już od 2007r. i nigdy nie spotkał się z problemami za granicą ani w Polsce, w przeciwieństwie do "S. I. P.", które w szczególności za granicą budzą swoisty uśmiech i karykaturalną wymowę, co go tylko ośmiesza, poniża, powoduje wiele niezręczności i nie licuje z jego godnością. Dostarczył dowody materialne w formie papierowej i elektronicznej oraz zeznania świadków, którzy zeznali, jakiego imienia i nazwiska używają wobec jego osoby i jakiego on używa. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ drugiej instancji uznając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie podniósł, iż ustawa o zmianie imienia i nazwiska nie zawiera definicji legalnej "ważnych powodów". Wymienia je przykładowo w art. 4 ust. 1. Taka konstrukcja przepisów nakłada na organy orzekające w sprawie obowiązek indywidualnej oceny, czy subiektywnie odbierane przez wnioskodawcę ważne powody są rzeczywiście uzasadnione. Sama wola wnioskodawcy co do zmiany nazwiska, nie stanowi przesłanki samej w sobie, jeśli nie jest ona poparta ważnymi powodami. Wśród powodów uzasadniających zmianę imion i nazwiska S. P. wskazał fakt używania imienia i nazwiska "M. E." od 2007r. oraz chęć wyemigrowania i posługiwania się za granicą tym imieniem i nazwiskiem. Wskazał ponadto, iż istnieją powody osobiste jego decyzji o zmianie imion i nazwiska, których nie ujawnił w toku postępowania administracyjnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzą ważne powody uzasadniające zmianę imion i nazwiska skarżącego. S. I. P. wniósł o zmianę imion i nazwiska na "M. E.", ponieważ są to dane, którymi posługuje się od 2007r. Organ odwoławczy uznał za udowodnioną powyższą okoliczność, a zatem nie odnosi się do zarzutów zawartych w odwołaniu, w zakresie dotyczącym oceny dowodów, przedstawionych przed organem pierwszej instancji. Przypadek opisany w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, dotyczy osób używających innego imienia lub nazwiska niż to, które zostało wpisane w akcie urodzenia tych osób. W każdym przypadku do zmiany imienia lub nazwiska konieczna jest konstytutywna decyzja administracyjna. Jednakże, sam fakt używania innego imienia lub nazwiska niż to, które prawnie danej osobie przysługuje, stanowi ważną przyczynę, uzasadniającą wystąpienie z wnioskiem o zmianę nieużywanego imienia lub nazwiska, co nie oznacza wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony. Odwołujący się nie podał ważnego powodu uzasadniającego zmianę swoich danych. S. P. wskazał jedynie, że zamierza wyemigrować do jednego z krajów Wspólnoty Narodów (The Commonwealth). Wybrał więc imię i nazwisko "M. E.", gdyż są krótkie, łatwe do wymówienia dla obcokrajowców, nie zawierają polskich znaków diakrytycznych, a ponadto nie wskazują na pochodzenie narodowościowe lub etniczne. Uzasadnienie zmiany imienia i nazwiska winno dotyczyć aktualnie istniejących faktów, nie może natomiast opierać się wyłącznie na zamierzeniach wnioskodawcy lub jego życiowych planach, których nie można zweryfikować i które do czasu ich realizacji mają wyłącznie potencjalny, hipotetyczny charakter. Odnosząc się do wskazywanych przez S. P. "powodów osobistych", o których "nie chce wspominać", organ drugiej instancji stwierdził, iż organy obu instancji nie mogą ocenić, czy wskazane wyżej "powody osobiste" można uznać za "ważne powody" w rozumieniu ustawy o zmianie imienia i nazwiska. W ocenie organ drugiej instancji, S. P. nie udowodnił, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzą ważne powody do zmiany jego imion i nazwiska w rozumieniu ustawy o zmianie imienia i nazwiska mimo, iż używa on wybranych przez siebie danych osobowych od 2007r. W skardze na powyższą decyzję S. P. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza: 1. art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy załatwieniu sprawy słusznego interesu obywatela; 2. art. 11 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie prawne i faktyczne zaskarżonej decyzji, z którego wynika, że sam fakt używania innego nazwiska lub imienia niż to, które danej osobie prawnie przysługuje, stanowi ważną przyczynę, uzasadniającą wystąpienie z wnioskiem o zmianę imienia lub nazwiska i jednoczesne uznanie za udowodnione, że skarżący wniósł o zmianę imienia i nazwiska na te, którymi posługuje się od 2007r. oraz przyjęcie, że skarżący nie podał ważnego powodu uzasadniającego zmianę nazwiska i imienia; 3. art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która to ocena przybrała cechy dowolności, zwłaszcza w zakresie, w jakim organ uznał, że skarżący nie udowodnił, iż zachodzą ważne powody zmiany imienia i nazwiska. Skarżący zarzucił także naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska poprzez jego bezzasadne niezastosowanie i uznanie, iż nie zachodzą ważne powody zmiany imienia i nazwiska oraz odmowę zmiany imienia i nazwiska na "M. E.", mimo że żądanie dotyczyło zmiany na imię i nazwisko używane. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że sam fakt używania innego nazwiska niż to, które prawnie danej osobie przysługuje, stanowi ważną przyczynę, uzasadniającą wystąpienie z wnioskiem o zmianę nieużywanego nazwiska Posługiwanie się innym imieniem lub nazwiskiem nie legalizuje per se tego stanu, ale stanowi samoistny "ważny powód" uzasadniający uwzględnienie wniosku o dokonanie takiej zmiany imienia lub nazwiska i wydanie w tym zakresie odpowiedniej decyzji. Posługiwanie się innym imieniem lub nazwiskiem stanowi okoliczność obiektywną, zaś organy nie są uprawnione w tym wypadku do badania, jakie przesłanki stały za podjęciem przez wnioskodawcę decyzji o posługiwaniu się innym imieniem lub nazwiskiem, niż te, które wynikają z aktów stanu cywilnego. Ustawodawca nie wprowadza bowiem w tym zakresie żadnych dodatkowych przesłanek, uzależniających zmianę imienia lub nazwiska na używane, za ważny powód. Organ bezzasadnie przyjął, że nie zachodzi ważny powód zmiany imienia i nazwiska, mimo, że zmiana objęta żądaniem dotyczyła imienia i nazwiska używanego, co zresztą organ odwoławczy uznał za udowodnione. Organ nie wyjaśnił w ogóle, jakie w istocie inne względy stały na przeszkodzie uwzględnienia jego wniosku. Tymczasem, prawidłowe zastosowanie zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, o której mowa w art. 7 K.p.a., wymagało pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jest bowiem niepożądaną, tak z punktu widzenia interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywatela, sytuacja, w której imię i nazwisko używane od wielu lat, pod którymi dana osoba jest znana, nie odpowiada imieniu i nazwisku wynikającemu z aktów stanu cywilnego. Właśnie z tego względu ustawodawca w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska wprost wskazał jako "ważny powód" zmianę na imię lub nazwisko używane. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Rozpoznając niniejszą sprawę w tak zakreślonej kognicji sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. nr 220, poz. 1414 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 tej ustawy zmiany imienia i nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1. imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka 2. na imię lub nazwisko używane 3. na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione 4. na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. Z art. 4 ust. 1 ustawy wynika, że zmiany imienia i nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności wymienionych w jego treści. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjęty jest pogląd, iż obowiązuje zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk. Oznacza ona, iż imię i nazwisko są trwałymi atrybutami człowieka, prawnie mu przypisywanymi poprzez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego. Są to dwa elementy identyfikujące osobę oraz składające się na jej stan cywilny. W związku z czym powinny one być stabilne, a ich zmiana jest dopuszczalna tylko z ważnych powodów (vide: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lipca 1993r., sygn. akt SA/Wr 605/96 – ONSA nr 3 z 1994r. poz. 10; z 18 stycznia 1994r., sygn. akt SA/Gd 1114/93 – ONSA nr 2 z 1995r. poz. 56); z 15 marca 2007r., sygn. akt II OSK 452/06 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 7 października 2009r., sygn. akt III SA/Wr 83/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 20 października 2010r., sygn. akt III SA/Łd 457/10 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie "ważne powody" należy do tzw. pojęć nieokreślonych, nieostrych, których wykładnia nie może nosić cech dowolności i nie może przekraczać dopuszczalnej granicy swobody interpretacji tych określeń na tle konkretnego stanu faktycznego. Ocena czy istnieją "ważne powody" nie może wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany ale musi również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom oceny. "Ważne powody" zostały wymienione w art. 4 ust. 1 ustawy z 17 października 2008r. przykładowo co oznacza, że katalog ten nie ma charakteru zamkniętego (vide: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 maja 1981r., sygn. akt 974/81 - ONSA nr 1 z 1981r., poz. 49 i z 24 listopada 1983r., sygn. akt SA/Ka 534/83 - nie publ.; Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 7 października 2009r., sygn. akt III SA/Wr 83/09 – Lex nr 574063 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyrokach: z 24 września 2009r., sygn. akt III SA/Łd 147/08 – Lex nr 524014, z dnia z dnia 20 października 2010r., sygn. akt III SA/Łd 457/10 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podstawą do zmiany imienia lub nazwiska winny więc być okoliczności szczególne, a nawet nadzwyczajne w okolicznościach danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt II OSK 125/05 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy w tym miejscu zauważyć, że wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2001r., sygn. akt V SA 1121/00 (nie publ.). przyjęto nawet, iż złożenie zeznań w charakterze świadka w sprawie karnej i obawa przed zemstą z tego powodu lub trudności w znalezieniu pracy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie mieszczą się w katalogu ustawowych przesłanek zmiany imienia i nazwiska z ważnych względów Podobnie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2000r., sygn. akt II SA/Gd 685/98 (nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie jest taką okolicznością nieumiejętne, niewłaściwe lub nawet złośliwe odczytywanie nazwiska przez osoby trzecie w sposób zmieniający jego brzmienie, a w konsekwencji także znaczenie słowa. Okoliczność, czy istnieją ważne powody uzasadniające zmianę imienia lub nazwiska winna być zatem oceniana z obiektywnego punktu widzenia. Subiektywne przekonania osoby żądającej takiej zmiany nie mogą mieć decydującego znaczenia. Należy także zauważyć, że w myśl art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska decyzję o wyrażeniu zgody na zmianę imienia lub nazwiska bądź o odmowie wyrażenia zgody na zmianę imienia lub nazwiska wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego wnioskodawcy albo jego zastępca, a w przypadku braku takiego miejsca – kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy ze względu na ostatnie miejsce pobytu stałego wnioskodawcy albo jego zastępca. Z treści przytoczonych przepisów ustawy o zmianie imienia i nazwiska poza tym wynika, iż decyzja o wyrażeniu zgody na zmianę imienia lub nazwiska bądź o odmowie wyrażenia zgody na zmianę imienia lub nazwiska jest oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet w przypadku zaistnienia ustawowo określonych przesłanek, w tym wypadku "ważnych powodów" w szczególności wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1 – 4, organ administracji ma możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia. Nie jest zobowiązany do wyrażenia zgody na zmianę imienia lub nazwiska nawet wówczas, gdy są spełnione powołane wyżej przesłanki uzasadniające taką zmianę. Oczywiście odmowa uwzględnienia wniosku strony nakłada na organ obowiązek racjonalnego i przekonującego uzasadnienia zajętego stanowiska. Przed zastosowaniem instytucji uznania administracyjnego organ administracji zobowiązany jest przeprowadzić w sposób odpowiadający wymogom określonym w K.p.a. postępowanie wyjaśniające i ustalić, czy w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą "ważne powody", a następnie uzasadnić zajęte w sprawie stanowisko. Podnieść też trzeba, że w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, iż sądowa kontrola uznania administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej i czy dokonana przez organy administracji ocena okoliczności sprawy nie nosi cech dowolności lub nie przekroczyła dopuszczalnej granicy swobodnej interpretacji pojęcia "ważne powody" (por. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r., sygn. akt SA 974/81 – ONSA 1981/1/49). Po przeanalizowaniu akt administracyjnych Sąd stwierdził, że postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w sposób odpowiadający wymogom określonym w przepisach K.p.a. Organy administracji poddały analizie przedłożone przez skarżącego dowody, przesłuchały wskazanych przez niego dwóch świadków. Trafna też jest dokonana przez organy administracji ocena, że skarżący nie wykazał, aby zachodziły ważne powody do zmiany jego imienia i nazwiska. Poza tym, jak już wyżej wskazano, decyzja o wyrażeniu zgody na zmianę imienia lub nazwiska bądź odmowie wyrażenia takiej zgody jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co powoduje, że kontrola sądowa takiej decyzji jest ograniczona, a organy administracji nie przekroczyły w tym wypadku dopuszczalnej granicy swobodnej oceny i interpretacji pojęcia "ważnych powodów". Samo posługiwanie się przez skarżącego imieniem i nazwiskiem "M. E." "od ponad trzech lat w kontaktach towarzyskich i biznesowych" udokumentowane nawet za pomocą wskazanych przez niego dowodów nie świadczy w tym wypadku jeszcze o tym, że jest okoliczność szczególna, nadzwyczajna, która uzasadniałaby wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem skarżącego. Z zebranego przez organy administracji materiału dowodowego wynika, że skarżący jako przyczynę, mającą uzasadniać uwzględnienie jego wniosku, wskazywał również, iż imię "S." i nazwisko "P." są śmieszne dla obcokrajowców, ośmieszają go i nie licują z jego godnością, imię "M." i nazwisko "E." nie dają żadnych podstaw do dyskryminacji narodowościowej, czy etnicznej. Skarżący powoływał się także na zamiar wyemigrowania do jednego z krajów Wspólnoty Narodów. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżącym kierowały względy narodowościowe, czy etniczne przemawiające za zmianą bezspornie polskobrzmiących imion i nazwiska na imię i nazwisko "M. E." o niepolskim brzmieniu. Skarżący nie wykazał, że jego dotychczasowe imiona i nazwisko są ośmieszające albo nielicujące z godnością człowieka, gdyż nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń w tym zakresie. Wskazani przez niego świadkowie potwierdzili jedynie fakt używania imienia i nazwiska "M. E." w kontaktach z nimi, gdyż tak im się przedstawił lub zwrócił się do nich z tego rodzaju prośbą. Skarżący nie wykazał, że stale zamieszkuje za granicą i powołał się wyłącznie na sam zamiar wyemigrowania do jednego z krajów Wspólnoty Narodów. Nie sprecyzował nawet tego, jaki ma być to cel tej emigracji, która obecnie stanowi jedynie zdarzenie przyszłe i niepewne. Z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący posiadał obywatelstwo innego kraju, z którego przepisami imię i nazwisko "M. E." byłoby zgodne. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi. A.D.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło