II SA/Wa 1375/15
WyrokWSA w Warszawie2016-02-08
Skład orzekający: Adam Lipiński, Eugeniusz Wasilewski, Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, wydana bez wszechstronnego rozpatrzenia okoliczności faktycznych i argumentów skarżącego, narusza prawo?Ratio decidendi
Decyzja Prezesa ZUS odmawiająca przyznania świadczenia w drodze wyjątku została uchylona, ponieważ organ nie rozpatrzył wnikliwie i wszechstronnie materiału dowodowego w świetle przesłanki "szczególnych okoliczności" określonej w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ pominął istotne okoliczności faktyczne, takie jak wypadek losowy, który uniemożliwił kontynuowanie zatrudnienia, oraz długi okres zatrudnienia w szczególnych warunkach, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący M. B. złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, który został odrzucony przez Prezesa ZUS z powodu niespełnienia warunków ustawowych, w tym braku udokumentowania wymaganego okresu ubezpieczenia oraz braku wystąpienia "szczególnych okoliczności". Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że wypadek losowy i problemy zdrowotne uniemożliwiły mu dalsze zatrudnienie i wypracowanie wymaganego stażu ubezpieczeniowego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski Danuta Kania (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2015 r., stosując art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), odmówił przyznania M. B. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania.
Organ zaznaczył, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia.
Wskazał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 48 lat życia wnioskodawcy, tj. do daty powstania całkowitej niezdolności do pracy, udokumentowano 23 lata, 3 miesiące i 10 dni łącznego okresu ubezpieczenia. Ponadto, w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 3 lata, 2 miesiące i 10 dni łącznych okresów ubezpieczenia.
W latach 2005 - 2008, 2009 - 2012 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne.
W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach nie orzeczono wobec strony całkowitej niezdolności do pracy.
Ponadto z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że wykonywał on prace dorywcze bez zgłoszenia tego faktu do ubezpieczenia społecznego, co nie może być uznane za okoliczność szczególną, która uniemożliwiła nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.
Końcowo organ wskazał, iż przy rozpatrywaniu sprawy ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, lecz nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. B. wskazał, iż nie ma racji organ twierdząc, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uniemożliwiły mu kontynuowanie zatrudnienia. Podał, iż w roku 2004 utracił pracę, zarejestrował się jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] i został skierowany do pracy przez Urząd w okresie od [...] kwietnia 2008r. do [...] października 2008 r. Następnie aktywnie poszukiwał pracy, lecz dopiero w 2009 r. znalazł samodzielnie zatrudnienie w [...] Spółce Akcyjnej [...] S.A., gdzie był zatrudniony na okres próbny od [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r. Po niespełna miesiącu pracy, w lutym 2009 r., doznał [...] i przez 6 dni przebywał na zwolnieniu lekarskim, co spowodowało, iż pracodawca nie przedłużył z nim umowy o pracę. Na skutek złamania, przez 4 miesiące miał założony opatrunek gipsowy. Po tym zdarzeniu przez prawie dwa lata bezskutecznie poszukiwał pracy, w tym czasie pojawiły się liczne dolegliwości zdrowotne, jednak dopiero podczas hospitalizacji w szpitalu w [...] w październiku 2012 r. wykryto u niego [...]. Od tego czasu wnioskodawca pozostaje pod stałą opieką [...], poddaje się [...] w trybie ambulatoryjnym, cierpi też na chorobę [...].
Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdzono istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy.
Podał, iż z akt sprawy nie wynika, aby zaistniały szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznych, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.
Ponownie zauważył, iż w ciągu 48 lat życia wnioskodawcy (do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy) udokumentowano 23 lata, 3 miesiące i 10 dni łącznego okresu ubezpieczenia. W dziesięcioleciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 3 lata, 2 miesiące i 11 dni tych okresów.
Z przedłożonej dokumentacji wynika, że od 9 marca 2005 r. do 15 kwietnia 2008 r. oraz od 2 czerwca 2009 r. do 18 lipca 2012 r., wnioskodawca nie wykonywał żadnej pracy ani innej działalności popartej opłacaniem składek. We wskazanych okresach nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.
W "Oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej" z dnia [...] marca 2015 r. wnioskodawca poinformował, że podejmował zatrudnienie nieobjęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Podejmowanie tej formy zatrudnienia było zatem świadomym jego wyborem i nie może stanowić okoliczności szczególnej, wskutek której nie nabył on świadczenia w zwykłym trybie.
W związku z powyższym organ stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że w sprawie zachodzą okoliczności szczególne, które były powodem niespełnienia przez M. B. warunków do świadczenia na zasadach ogólnych.
Końcowo organ wskazał, że wprawdzie sytuacja materialna strony jest niewątpliwie trudna, jednak nie stanowi ona wystarczającego uzasadnienia dla przyznania świadczenia na zasadzie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. M. B. wniósł o jej uchylenie i przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy akcentując fakt, iż w trakcie zatrudnienia w Spółce [...] doznał [...], co potwierdza załączona do skargi dokumentacja medyczna. Od [...] lutego do [...] lutego 2009 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, co spowodowało, że pracodawca nie przedłużył z nim umowy. Następnie przebywał na zwolnieniu lekarskim od [...] marca do [...] czerwca 2009 r. Po zdjęciu opatrunku gipsowego musiał poddać się rehabilitacji, po której przez dwa lata bezskutecznie poszukiwał pracy. Od 2011 r. zaczął odczuwać poważne dolegliwości, jednak lekarze nie potrafili ustalić ich przyczyn. Dopiero w 2012 r. wykryto [...].
Nadto skarżący wskazał, iż w jego ocenie istniały podstawy do przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku, bowiem odmawiając świadczenia w zwykłym trybie organ wskazał, iż w dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy udowodnił on łącznie 4 lata, 9 miesięcy i 13 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Do wymaganego okresu zabrakło skarżącemu niespełna 3 miesiące. Ponadto, przez ponad 22 lata, tj. przez prawie cały okres zatrudnienia, skarżący wykonywał pracę w szczególnych warunkach.
Skarżący podniósł również, że nie można zakwestionować stanowiska organu, że podejmowanie zatrudnienia nieobjętego ubezpieczeniem, nie może stanowić szczególnej okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zaznaczył jednak, że prace dorywcze podejmował bardzo rzadko, w czasie gdy był już osłabiony i odczuwał dolegliwości bólowe, których powodem były zdiagnozowane później schorzenia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawą zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. stanowił art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z jego treścią, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Na tle całej ustawy, określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna - pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie.
Świadczenia z tego przepisu nie mają charakteru roszczeniowego. Są finansowane z budżetu państwa (art. 84 ww. ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa ZUS. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie.
Z treści art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynikają cztery przesłanki, łącznie warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem rodziny; po drugie, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po czwarte, osoba ta nie posiada niezbędnych środków utrzymania.
Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
Zgodnie z art. 124 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w postępowaniach w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS ma obowiązek stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach Prezes ZUS jest więc związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Organ winien zatem realizować zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a w związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz należycie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji administracyjnej, co należy podkreślić, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Rzeczą organu wydającego decyzję uznaniową jest wnikliwe rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 21/98, publ. LEX nr 34147).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Prezes ZUS uchybił wskazanym obowiązkom procesowym poprzez wybiórcze i mało wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego w świetle art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zaskarżona decyzja została więc wydana co najmniej przedwcześnie, bez odniesienia się przez organ do okoliczności faktycznych oraz podnoszonych w toku postępowania argumentów skarżącego, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W sprawie bezspornym jest, że M. B. jest osobą ubezpieczoną, nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy (orzeczenie komisji lekarskiej z dnia [...] maja 2015 r.) i nie posiada też niezbędnych środków utrzymania. Skarżący otrzymuje bowiem z instytucji pomocy społecznej środki w kwocie 279,93 zł miesięcznie tytułem zasiłku stałego, a także kwotę 153,00 zł tytułem zasiłku pielęgnacyjnego. Łączny dochód na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi 236,37 zł, a więc jest niższy od najniższej emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, której wysokość w dacie orzekania przez organ wynosiła 880,45 zł.
W tym stanie rzeczy ocenie Sądu podlegały ustalenia organu pod kątem "szczególnych okoliczności" dla zbadania, czy przesłanka ta w niniejszej sprawie została spełniona.
Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ww. ustawy, uznaje się zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, niepubl.), przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby. Kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Posługując się tym zwrotem ustawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo podkreśla cel omawianej regulacji. Chodzi tu o taki przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", a więc zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.
Zaznaczyć należy, że szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które istotnie ograniczają aktywność zawodową. Artykuł 83 ust. 1 ww. ustawy nie może być - jak czyni to organ - interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi w istocie możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r. o sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142669).
Z ustaleń organu wynika, iż na przestrzeni 48 lat życia (na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy) skarżący udokumentował 23 lata, 3 miesiące, 10 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, zamiast wymaganych 5 lat, udowodnił 3 lata, 2 miesiące i 11 dni tych okresów.
W okresach od 9 marca 2005 r. do 15 kwietnia 2008 r. oraz od 2 czerwca 2009r. do 18 lipca 2012 r., skarżący nie udowodnił żadnego okresu zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Organ podkreślił, iż w ww. okresach wobec skarżącego nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy (komisja lekarska ZUS ustaliła całkowitą niezdolność do pracy od [...] lipca 2012 r. do [...] kwietnia 2016 r.). Akcentując istnienie ww. przerw w opłacaniu składek ubezpieczeniowych Prezes ZUS przyjął, iż niespełnienie przez skarżącego warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było spowodowane stanem zdrowia lub innym zdarzeniem zewnętrznym, niezależnym od jego woli, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.
Organ pominął jednak podnoszone przez skarżącego w toku postępowania okoliczności wskazujące, że od 2009 r. miał on problemy zdrowotne, które - jak stwierdził - spowodowały brak możliwości kontynuowania stałego zatrudnienia.
Skarżący podał, że w 2004 r. utracił pracę, zarejestrował się jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] i został skierowany do pracy przez Urząd w okresie od [...] kwietnia 2008 r. do [...] października 2008 r. Następnie aktywnie poszukiwał pracy, lecz dopiero w 2009 r. samodzielnie znalazł zatrudnienie w [...] Spółce Akcyjnej [...] S.A. z siedzibą w [...], gdzie został zatrudniony na okres próbny od [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r. Po niespełna miesiącu pracy, w lutym 2009 r., doznał [...] i w okresie od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, co spowodowało, iż pracodawca nie przedłużył z nim umowy o pracę. Na skutek tego wypadku skarżący nosił [...] i od [...] marca 2009 r. do [...] czerwca 2009 r. przebywał na dalszym zwolnieniu lekarskim, a następnie poddawany był rehabilitacji. Po tym zdarzeniu, przez prawie dwa lata skarżący bezskutecznie poszukiwał pracy. W międzyczasie pojawiły się u skarżącego liczne dolegliwości zdrowotne, jednak dopiero w październiku 2012 r., podczas hospitalizacji w Szpitalu im. [...] w [...], wykryto u niego [...]. Od tego czasu pozostaje pod stałą opieką lekarską, cierpi też na [...].
Zwrócić należy uwagę, że przerwanie aktywności zawodowej skarżącego w lutym 2009 r. spowodowane było nieszczęśliwym wypadkiem, który uniemożliwił mu kontynuowanie zatrudnienia w ww. Spółce po okresie próbnym. Można więc założyć, że gdyby skarżący nie uległ temu wypadkowi, mógłby na przestrzeni kilku kolejnych lat wypracować wymagany okres do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Skarżący, co należy podkreślić, był pracownikiem fizycznym, a zatem można przyjąć, że naruszenie sprawności organizmu spowodowane złamaniem podudzia i stawu skokowego, znacznie ograniczało możliwości jego zatrudnienia nawet po okresie niezbędnej rehabilitacji.
Powyższa sytuacja, w ocenie Sądu, powinna zostać rozważona przez organ w kategoriach szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy, które z całą pewnością zważyły na możliwości kontynuowania zatrudnienia przez skarżącego w okresie poprzedzającym całkowitą niezdolność do pracy.
Nie można wprawdzie zakwestionować stanowiska organu, iż wykonywanie przez skarżącego prac dorywczych poza ubezpieczeniem, nie może być traktowane jako okoliczność usprawiedliwiająca brak uzyskania uprawnienia do świadczenia rentowego na zasadach ogólnych. Jednakże, jak wynika z wyjaśnień skarżącego, takie prace podejmował bardzo rzadko, a wynikało to z konieczności zapewnienia utrzymania wówczas, gdy nie był w stanie znaleźć stałego zatrudnienia z przyczyn zdrowotnych.
Rozpatrując niniejszą sprawę organ nie uwzględnił również faktu, że skarżący, który utracił zdolność do pracy w wieku 48 lat, legitymuje się relatywnie długim okresem zatrudnienia liczącym ponad 23 lata, co stanowi znaczny wkład w Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się "Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach" z dnia [...] lutego 2013 r. wystawione przez [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], z którego wynika, że skarżący - w okresie od [...] listopada 1982 r. do [...] kwietnia 1987 r. oraz od [...] października 1987 r. do [...] kwietnia 2004 r. - był zatrudniony w ww. zakładzie pracy na stanowiskach wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz. U. MHiPM nr 3, poz. 3 - 5) oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43).
Zaznaczyć przy tym należy, że na powyższe okoliczności zwrócił uwagę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wnioskując o przyznanie skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, co wynika z pisma wniesionego do ZUS Oddział w [...] w dniu [...] maja 2015 r.
Podkreślić również należy, czego nie uwzględnił organ orzekający, że z decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w dniu [...] maja 2013 r. wynika, iż powodem odmowy przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy była okoliczność, iż w dziesięcioleciu na 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia, tj. od [...] grudnia 2000 r. [...] listopada 2010 r. skarżący udowodnił łącznie 4 lata, 9 miesięcy, 13 dni okresów składkowych i nieskładkowych zamiast wymaganych 5 lat. Można zatem przyjąć, że gdyby nie nieszczęśliwy wypadek, który miał miejsce w lutym 2009 r., skarżący byłby w stanie wypracować wymagany okres do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych.
Konkludując stwierdzić należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został przez organ rozpatrzony i oceniony w sposób pełny i wszechstronny, tj. zgodny z dyspozycją art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co stanowiło przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji, jako co najmniej przedwczesnej.
Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS uwzględni poczynione wyżej uwagi. Dopełniając obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego podda wszechstronnej i rzetelnej analizie wskazane powyżej okoliczności faktyczne w świetle przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W razie potrzeby wezwie skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów na poparcie argumentów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie w skardze. Zważy, iż żaden przepis ww. ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone indywidualnie.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło