II SA/Go 973/15

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-02-11

Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Krzysztof Dziedzic, Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy utworzenie przez powiązane podmioty pięciu spółek, które następnie wydzierżawiły grunty od pierwotnego właściciela (spółki B) i zgłosiły je do płatności bezpośrednich, stanowi sztuczne stworzenie warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, uzasadniające odmowę przyznania płatności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, stwierdzając istnienie przesłanek do odmowy przyznania płatności. Analiza wykazała, że utworzenie pięciu powiązanych spółek i podział między nie gruntów, które wcześniej należały do jednej spółki, miało na celu obejście mechanizmów modulacji i degresywności płatności, co prowadziło do uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Sąd nie podzielił stanowiska organów co do braku posiadania gruntów przez spółkę M i braku prowadzenia przez nią działalności rolniczej, jednak uznał, że nawet przy spełnieniu tych warunków, sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności uzasadniało odmowę.
Stan faktyczny
Spółka M złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2013. Organy administracji ustaliły, że spółka M została utworzona wraz z czterema innymi spółkami przez osoby powiązane rodzinnie i kapitałowo ze spółką B, która wcześniej użytkowała te grunty. Spółki te wydzierżawiły grunty od spółki B i zgłosiły je do płatności. Organy uznały, że utworzenie tych spółek było sztucznym działaniem mającym na celu obejście przepisów dotyczących modulacji i degresywności płatności, co skutkowało odmową przyznania płatności. Spółka M zaskarżyła decyzje organów, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę. Dnia 14 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR złożony został przez M Sp. z o. o wniosek o przyznanie płatności na rok 2013. W przedmiotowym wniosku Spółka wskazała, iż ubiega się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 50,65 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR złożony wniosek poddał kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina. W rezultacie przeprowadzonej kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, iż działki zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 przez Spółkę były deklarowane do płatności w latach 2004-2011 przez "B" sp. z o.o. Celem zapoznania się z zasadami funkcjonowania spółki M organ I instancji w dniu [...] maja 2014 r. wystosował do wnioskodawcy wezwanie do złożenia: aktów notarialnych, umów dzierżaw, umów użyczenia lub innych dokumentów, na podstawie których użytkowane są przez Spółkę grunty zgłoszone do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2013 r., dowodów zakupu nawozów, środków ochrony roślin, paliwa oraz nasion przez Spółkę, które wykorzystywane były do produkcji roślinnej prowadzonej w 2013 r. na gruntach zgłoszonych do dopłat, a także dowodów sprzedaży przez Spółkę plonów uzyskanych z gruntów zgłoszonych do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2013 r. W dniu 28 maja 2014 r. Spółka złożyła w Biurze Powiatowym korektę wniosku wraz z umową dzierżawy gruntów z dnia [...] maja 2012 r. zawartą pomiędzy spółką B (wydzierżawiający), a M Sp. z o.o. (dzierżawca), faktury VAT nr [...] oraz nr [...] dotyczące dzierżawy nieruchomości rolnej, fakturą VAT nr [...] oraz nr [...] dotyczącą usługi koszenia trawy wykonaną przez spółkę B na rzecz spółki M, dyspozycje przelewu za powyższe faktury wykonane przez Spółkę M na rzecz Spółki B, oświadczeniem prezesa Spółki dotyczącym deklarowanych gruntów, protokołem z kontroli przeprowadzonej w grupie producenckiej I i In w dniu [...] maja 2014 r. W dniu 5 czerwca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do Spółki M kolejne wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących powodów oraz celu powstania spółki, jak również wyjaśnienia kto w Spółce zajmuje się księgowością (oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających powyższe okoliczności), wyjaśnienia przez Prezesa spółek, jaki był cel, okoliczności oraz powody powstania pięciu spółek (Spółki "N" sp. z o.o., Spółki "J" sp. z o.o., Spółki "M" sp. z o.o., Spółki "MA" sp. z o.o. Spółki "K" sp. z o.o.) w miejsce dotychczasowej jednej spółki. W odpowiedzi strona pisemnie wyjaśniła kto prowadzi księgowość oraz jaki miało cel utworzenie kilku spółek zamiast jednej. Dodatkowo przedstawiła umowę o dzieło pomiędzy spółką M, a S.B.-F. w zakresie sporządzenia sprawozdania finansowego i deklaracji podatkowej Spółki za rok 2013. W rezultacie analizy przedłożonych dokumentów Kierownik Biura Powiatowego stwierdził, iż udziałowcami spółki B jest spółka W oraz D.W.. Dodatkowo D.W. i A.W. są prokurentami spółki B. Zgodnie z danymi z KRS spółka W jest własnością D.W., a jej prezesem jest M.W.. Udziałowcy spółki B powołali 5 spółek, w tym spółkę M, których siedziba jest tożsama z siedzibą spółki B. Utworzone spólki dzierżawią grunty od spółki B (każda ok. 50 ha), a udziałowcami, prezesem i prokurentem tejże Spółki są osoby zarządzające spółką B. W utworzonych spółkach prezesem jest M.W., a pełnomocnikiem i prokurentem w jednej osobie D.W., co jest równoznaczne z nieograniczoną decyzyjnością tychże osób. Organ I instancji stwierdził nadto, iż spółka M nie posiada zaplecza maszynowego do upraw polowych, a czynności polowe na jej gruntach wykonywała m.in. spółka B. W konsekwencji ustalonych powyżej faktów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, iż pomimo wydzierżawienia gruntów spółce M przez spółkę B to wydzierżawiający pozostawał faktycznym użytkownikiem deklarowanych do płatności gruntów. Wobec powyższych ustaleń organ I instancji stwierdził, iż utworzenie 5 spółek przez M.W. i D.W., jak również inne osoby powiązane rodzinnie, które odrębnie zgłaszały działki rolne jest działaniem obchodzącym prawo, jeśli zważy się, że wyodrębnienie wielu spółek umożliwia uniknięcie ograniczeń dotyczących maksymalnych kwot wsparcia dla działek powyżej 300 ha dla płatności ONW, braku możliwości zwiększenia powierzchni zgłaszanej do płatności rolnośrodowiskowej po drugim roku uczestnictwa oraz degresywnych stawek płatności stosowanych dla ONW i PRŚ. Dzielenie spółek na mniejsze gospodarstwa jest niezgodne z art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr 2988/95, który stanowi, że działania skierowane na pozyskiwanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Działanie to wyczerpało także przesłanki określone w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., na mocy którego nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał dodatkowo, iż w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14), według którego "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. W dalszej kolejności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podniósł, iż w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach określono, że płatność przysługuje rolnikowi zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, tj. osobie fizycznej lub prawnej lub grupie osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą. Natomiast gospodarstwo zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Na podstawie ww. przepisów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, iż celem systemu wsparcia jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Termin "posiadanie" należy odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego. Istotą płatności obszarowych jest zatem to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Wobec braku sformułowania oddzielnych definicji "posiadania gospodarstwa rolnego" na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa, sięgnąć należy do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r, Nr 16 poz. 93 ze zm.; dalej k.c.), regulującej instytucję posiadania. Stosownie do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Zatem samo istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza o posiadaniu. Wyłączone jest uznanie za posiadacza osoby, która legitymuje się, co prawda, tytułem prawnym do władania rzeczą, ale uzyskała ten tytuł w innym zamiarze, niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która choć ma tytuł prawny do władania rzeczą, nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą. Uwzględniając powyższe organ I instancji stwierdził, że spółka M składając wniosek o przyznanie płatności nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to było nadal w posiadaniu spółki B, która prowadziła zbiegi agrotechniczne na wskazanych we wniosku działkach rolnych. Uznając, że spółka M została sztucznie utworzona w celu uzyskania wyższych płatności, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydaną w dniu [...] sierpnia 2014r. decyzją nr [...] odmówił przyznania temu podmiotowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rok 2013. Pismem z dnia [...] września 2014 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła - powołując się na udzielone przez Spółkę M pełnomocnictwo - adw. A.D., zarzucając w nim ww. decyzji błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej przez organ I instancji decyzji, poprzez: 1) przyjęcie, że stworzone zostały sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, a nadto, że składając wniosek o przyznanie płatności odwołujący się nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, 2) pominięcie faktu, że działalność wnioskodawcy przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę. 3) przyjęcie, że podmiotowe i prawne powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi, a także wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego samego rodzaju działalności odbiera niniejszym podmiotom samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem wskazywane połączenia pomiędzy podmiotami gospodarczymi nie wykazują ani braku posiadania przez odwołującego się deklarowanych do płatności bezpośrednich gruntów, ani stworzenia przez spółkę "sztucznych warunków" wymaganych do otrzymania tej płatności co potwierdza ponadto fakt, że Spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydując poprzez swoje organy, komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja. Powyższe, w ocenie autora odwołania, doprowadzić miało w konsekwencji do błędnego zastosowania przepisu art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Nadto, pełnomocnik – adw. A.D. zarzuciła naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania wpływające na treść wydanej decyzji, w tym: 1) art. 80 kpa - poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego przejawiającą się w dokonaniu ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu wyłącznie o dane i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli oraz innych rejestrach, 2) art. 107 § 3 i art. 11 kpa - poprzez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji, naruszające zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, nie wyjaśnienie w przekonywujący, staranny i wyczerpujący sposób dlaczego za niewiarygodne organ administracyjny uznał przedstawione przez Spółkę dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej, jak również niewyjaśnianie jaki jest zakres i jak należy rozumieć wskazywane przez organ I instancji pojęcia "sztuczne stworzenie warunków" i "sprzeczność z celami systemu wsparcia". Wskazując na powyższe pełnomocnik – adw. A.D. wniosła o uchylenie objętej odwołaniem decyzji i wydanie decyzji przyznającej Spółce jednolitą płatność obszarową, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, pismem z dnia [...] września 2014r. odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2014r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR (uzupełnione pismem z dnia [...] września 2014r.) wniósł w imieniu Spółki M jej pełnomocnik – J.S., zarzucając organowi I instancji: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 6, art. 7 i art. 8 kpa - poprzez rażąco godzący w zasady praworządności sposób preparowania uzasadnienia decyzji, celowe przeinaczanie obiektywnych faktów oraz samowolną reinterpretację treści obowiązujących norm prawa materialnego; b) art. 77 § 1 kpa jak również art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach - poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego; c) art. 80 kpa - poprzez brak wskazania przesłanek, na podstawie których podstawowa, podnoszona przez organ okoliczność faktyczna, a mianowicie rzekome celowe działanie beneficjenta zmierzające tylko i wyłącznie do stworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia, miałaby zostać dowiedziona; d) art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa - poprzez brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego podjętego rozstrzygnięcia, w tym brak wskazania okoliczności mogących dowodzić, że strona nie była posiadaczem zadeklarowanych przez siebie działek rolnych, 2) naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach - poprzez odmowę przyznania płatności na podstawie nieznajdującego uzasadnienia w okolicznościach faktycznych sprawy zarzutu braku faktycznego posiadania przez stronę zadeklarowanych działek; b) art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 4 ust. 3 Rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich - poprzez ich zastosowanie pomimo braku wystąpienia ku temu przesłanek faktycznych; c) art. 151 § 4 oraz 163 Kodeksu spółek handlowych - poprzez ocenę okoliczności faktycznych sprawy pozostającą w sprzeczności z charakterem relacji pomiędzy spółką kapitałową, a jej wspólnikami wynikającymi wprost z w/w bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdzając prawidłowość postępowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR oraz zastosowania przez tenże organ w sposób właściwy przepisów prawa materialnego, decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. reprezentujący Spółkę M pełnomocnik – r.pr. M.Z., który zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Odpowiadając na skargę organ ten wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyrokiem z dnia 21 maja 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. (sygn. akt II SA/Go 158/15) uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu organ II instancji przedwcześnie przystąpił do rozpoznawania odwołania skarżącej spółki. Obligowany był on bowiem w pierwszej kolejności do podjęcia czynności zmierzających do usunięcia braków formalnych odwołania profesjonalnego pełnomocnika tj. zobowiązania adw. A.D. do przedstawienia pełnomocnictwa skarżącej na które się powoływała w treści odwołania i to pod rygorem pozostawienia tego środka prawnego bez rozpoznania. Dopiero w sytuacji usunięcia tego braku organ mógł podjąć w sprawie merytoryczne rozstrzygnięcie, zaś w jego uzasadnieniu odnieść się także do zarzutów podnoszonych w piśmie odwoławczym tego pełnomocnika strony. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po ponownym rozpatrzeniu odwołania M sp. z o. o. od wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 - powołując się na dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w zw. art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438), art. 3, art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164), art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16 ze zm.) - decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał przepis art. 1, art. 3 ust. 2, art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a następnie stwierdził, iż wskazany ww. art. 7 ust. 1 ustawy rolnik oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Natomiast za działalność rolniczą należy rozumieć produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR na podstawie wskazanych przepisów prawa z wykorzystaniem przedłożonych przez strony dokumentów ustalił, iż spółka M została zawiązana w dniu [...] listopada 2010r., jej wspólnikami zostali A.W. i M.W., Prezesem M.W., a pełnomocnikiem i prokurentem w jednej osobie D.W.. Następnie, Spółka M w dniu [...] maja 2012r. wydzierżawiła od spółki B 21 działek rolnych o powierzchni 58,96 ha położonych w [...]. W/w umowę podpisali w imieniu spółki M Prezes M.W., a w imieniu spółki B D.W.. Przedmiotowe grunty o powierzchni 50,18 ha Spółka M zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 m.in. do jednolitej płatności obszarowej (JPO). Organ odwoławczy podkreślił, iż płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej określonych w art. 33 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. System dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Krajowy ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazuje na posiadanie jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku i odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów ustawy Kodeksu cywilnego. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli inaczej mówiąc władanie we własnym imieniu i dla siebie jest posiadaniem samoistnym, a władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa, niż własność czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby jest posiadaniem zależnym. Wskazane wyżej rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie, z uwagi na to, że konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. W tym stanie rzeczy oczywistym jest, iż ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, gdyż taki wymóg nie został sformułowany w żadnym przepisie prawa. W dalszej kolejności organ II instancji odwołał się do definicji gospodarstwa w rozumieniu art. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 73/2009 (oznaczającą wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego), a także art. 2 lit. a rozporządzenia parlamentu nr 1166/2008 (obejmującą wyodrębnioną - zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym – jednostkę, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną). Dodatkowo wskazał, iż w załączniku II do rozporządzenia nr 1200/2009 wyodrębniono kategorie gospodarstw tj. osobę fizyczną, która jest wyłącznym użytkownikiem, w przypadku gdy gospodarstwo jest niezależne, jedną lub więcej osób fizycznych będących partnerami, w przypadku gdy gospodarstwo jest gospodarstwem grupowym (co odpowiada pojęciu współposiadaczy gospodarstwa rolnego), osobę prawną. Na tle wskazanych powyżej przepisów, w oparciu o przedłożone dokumenty, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż spółka M nie była rolnikiem ani gospodarstwem, nie prowadziła działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach, jak również nie była faktycznym posiadaczem zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 gruntów rolnych. Prowadzenia działalności nie potwierdzają przedłożone faktury VAT, z których wynika, że spółka M zapłaciła spółce B za dzierżawę gruntów oraz za usługę koszenia. Dodatkowo z oświadczenia strony z dnia [...] maja 2014 r. wynika, że spółka nie posiadała żadnego zaplecza maszynowego do prowadzenia działalności rolniczej, a zabiegi agrotechniczne były zlecane podmiotom zewnętrznym. Z przedłożonych dokumentów wynika jednoznacznie, iż zabiegi na gruntach wykonywała tylko i wyłącznie spółka B, czyli faktyczny właściciel przedmiotowych gruntów. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w związku z powyższym ustaleniem potwierdził zatem rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR oparte na założeniu, że spółka M stworzyła sztuczne warunki do otrzymania jednolitej płatności obszarowej (JPO), o czym świadczyć mają następujące okoliczności: 1) prawowitym właścicielem gruntów rolnych zadeklarowanych przez spółkę M we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 jest spółka B, która w latach 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 deklarowała do płatności powierzchnie (odpowiednio) 272,33 ha, 270,94 ha, 270,92 ha, 266,99 ha, 266,99 ha, 265,88 ha, 261,83 ha, 259,90 ha położone w [...] (wspólnikami ww. spółki są D.W. i W sp. z o.o., Prezesem M.W., a prokurentami D.W. i A.W.), 2) w dniu 19 listopada 2010r. zawiązanych zostaje 5 spółek z o.o. tj. N, M, Ma, J, K, w których wspólnikami są odpowiednio D.W. i M.W., M.W. i A.W., A.W. i J.W., M.W. i L.W., D.W. i K.P.. Zarząd wyszczególnionych spółek tworzą Prezes M.W. i D.W. - jako pełnomocnik i prokurent. Spółka M w dniu [...] maja 2012 r. wydzierżawia od spółki B grunty rolne położone w [...] o powierzchni 66,17 ha, 3) utworzone spółki powiązane są ze sobą osobowo jak i rodzinnie przez D.W. i M.W., których decyzyjność jest z kolei nieograniczona; Prezes, pełnomocnik i prokurent – D.W. i M.W. m.in. w spółce M zlecali wykonanie usług na zadeklarowanych gruntach spółce B czyli samym sobie (vide: prezes i prokurent spółki B), D.W. i M.W. podpisywali faktury w imieniu spółki M za czynności wykonane przez spółkę B. 4) ww. podmioty posiadają ten sam adres siedziby, tj. [...]. W ocenie organu odwoławczego, w związku z podziałem spółki B na mniejsze 5 spółek, doszło do ominięcia regulacji prawnych stosowanych od roku 2012 w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w art. 7 rozporządzenia nr 73/2009, na mocy których wszelkie płatności bezpośrednie, których kwota przekracza 5.000 euro objęte są modulacją podstawową wynoszącą 10%. Organ wskazał, że w przypadku wystąpienia jednego podmiotu (spółka B) o dopłaty w roku 2013 do powierzchni 281,74 ha płatność łączna wyniosłaby 212.650,25 zł, natomiast podzielenie gospodarstwa na 5 podmiotów o mniejszej powierzchni umożliwia przyznanie pięciu spółkom płatności w kwocie 221.107,90 zł, tj. więcej o 8.457,65 zł. W niniejszym przypadku, zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, doszło także do ominięcia regulacji prawnych określonych w § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW. Ponadto, w przypadku podziału gospodarstwa na mniejsze nie będzie miał zastosowanie art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011. Organ podkreślił dalej, iż sztuczny podział gospodarstwa mający powiązanie z niniejszą sprawą został udowodniony w przypadku grupy producentów rolnych In sp z o.o. i B sp. z o.o. i I sp. z o.o. W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego w zakresie w/w grup producentów rolnych ustalono m.in. iż spółka M nie ponosiła bezpośrednich kosztów związanych z bezpośrednią obsługą kurników, w tym kosztów dotyczących zatrudnienia pracowników. Stwierdzono refakturowanie faktur dotyczących ponoszonych kosztów na spółkę M. Tym samym ustalono brak samodzielnego funkcjonowania m.in. tejże Spółki. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego grupie producentów rolnych In sp. z o.o. i B sp. z o.o. odmówiono przyznania środków z tytułu pomocy finansowej (vide: decyzje ostateczne Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...].06.2014 r., nr [...] i nr [...]) w związku z faktem ustalenia, że spółki N, S, K, J i Ma powstały z rozdzielenia potencjału produkcyjnego trzech podmiotów, w celu stworzenia trzech osobnych grup producentów rolnych (nowy B sp. z o.o., I sp. z o.o., In sp. z o.o.), czyli stworzenia sztucznych warunków do otrzymania pomocy. Podkreślono dalej, że jedynym celem tworzenia spółki M i pozostałych spółek były korzyści finansowe wynikające z ominięcia progów powierzchniowych i degresywnych kwot pomocy ustanowionych w przepisach prawa krajowego jak i wspólnotowego (art. 7 rozporządzenia nr 73/2009, § 3 ust 3 rozporządzenia ONW i art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011). Zarówno Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, jak również Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie kwestionują powołania spółek w celu osiągnięcia większych zdolności kredytowych, jak i inwestycyjnych. "Multiplikowanie" spółek w niniejszym przypadku nie stanowi uzasadnionych okolicznościami formy prowadzenia działalności rolniczej, jest tylko przejawem działania nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwocie, co zostało udowodnione w niniejszej sprawie w oparciu o wskazane powyżej przepisy prawa regulujących cel, zasady oraz warunki przyznawania wsparcia. Organ uznał, iż niniejszej sprawie stwierdzono stworzenie sztucznych warunków przez beneficjenta, albowiem udowodniono łączne występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego. Strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających uznać, iż działania spółki oraz pozostałych spółek były prowadzone na własny rachunek, stanowiły odrębne podmioty wykonujące działalność gospodarczą na swoich gruntach. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w świetle powyżej ustalonego stanu faktycznego stwierdził, iż spółka M nie spełniła wskazanych powyżej definicji rolnika, gospodarstwa rolnego oraz nie prowadziła działalności rolniczej. Ustalenia w powyższym zakresie skutkują zastosowaniem art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 stanowiącego, że działania skierowane na pozyskiwanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (UE) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści, co przekłada się na zastosowanie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z którym, nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W końcowej części uzasadnienia decyzji organ II instancji odniósł się do zarzutów sformułowanych w rozpoznawanym odwołaniu, uznając je za całkowicie chybione. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. reprezentujący Spółkę M pełnomocnik – adw. A.D.. W skardze tej wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Go 973/15. Pełnomocnik zarzuciła zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji, poprzez przyjęcie że: a) skarżąca stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym albowiem "M" sp. z o.o. przedstawiła w przedmiotowej sprawie niezbędne dokumenty. b) składając wniosek o przyznanie płatności skarżąca nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, a ponadto skarżąca nie ponosiła bezpośrednich kosztów związanych z obsługą kurników w tym kosztów dotyczących zatrudnienia pracowników (z uwagi refakturowanie faktur dotyczących ponoszonych kosztów na spółkę M), nie spełniając tym samym definicji rolnika i gospodarstwa rolnego w świetle właściwych przepisów prawa co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym a co organ administracyjny wywiódł z faktu zlecenia wykonania jednego z wielu zabiegów agrotechnicznych. c) przyjęcie, że podmiotowe i prawne powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi a także wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego, samego rodzaju działalności odbiera niniejszym podmiotom samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym; d) pominięcie faktu, że działalność "M" sp. z o.o. nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16 ze zm.). Pełnomocnik zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanej decyzji tj. a) art. 7 w zw. z art. 77 kpa poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego tj. wydanie decyzji zawierającej arbitralne kwalifikacje czynności strony a następnie nienaprawienie tych rażących uchybień przez organ II instancji, które to decyzje w sposób rażący naruszyły zasadę zaufania do organów administracyjnych b) art. 80 Kpa w zw. z art. 75 kpa poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego poprzez niedopuszczenie wszystkiego co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a co nie jest sprzeczne z prawem i poprzez te okoliczności przedwczesność wydania zaskarżonej decyzji c) 107 §3 kpa w zw. z art. 8 i 11 kpa poprzez ogólnikowa uzasadnienie wydanej decyzji, nie realizujące zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa d) W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję organu odwoławczego wniósł także reprezentujący Spółkę M pełnomocnik – r.pr. M.Z., który zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Go 974/15. Pełnomocnik przedstawił m.in. zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj.: 1) art. 2 pkt a, b i c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 - poprzez uczynienie podstawą faktyczną decyzji braku spełnienia przez stronę przesłanek niewymienionych w zawartych w ww. przepisach definicjach "rolnika", "gospodarstwa" oraz "działalności rolniczej" mających zastosowanie do postępowań o przyznanie płatności bezpośrednich; a także art. 30 ww. rozporządzenia - poprzez zastosowanie względem strony sankcji przewidzianej w dyspozycji ww. normy prawnej pomimo braku łącznego wystąpienia niezbędnych przesłanek przewidzianych przez prawodawcę unijnego w hipotezie omawianej normy; 2) art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - poprzez niezgodne z okolicznościami faktycznymi sprawy zakwestionowanie spełnienia przez stronę przesłanek przyznania jej płatności JPO; 3) art. 2 pkt a w związku z pkt 18 preambuły Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 - poprzez bezprawne zastosowanie ww. przepisu w zakresie i celu szerszym, niż wynika to z jasno sformułowanych ram wskazanych w ww. normie (pomimo tego, iż strona wyraźnie zwracała na to uwagę organu w treści odwołania), 4) art. 161 § 2, art. 164 § 1, art. 166 § 1 pkt 5, art. 201 § 1 oraz art. 204 § 1 Kodeksu spółek handlowych - poprzez jawnie sprzeczną z normami ww. bezwzględnie obwiązujących przepisów prawa oceną charakteru działań członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ponadto sformułowano w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie: 1) art. 77 § 1 kpa, jak również art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 - poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, w celu ustalenia czy zawiera on przesłanki zastosowania - jako podstawy rozstrzygnięcia normy prawa materialnego wymienionej w pkt 5 oraz bezpodstawne przeniesienie na stronę ciężaru dowodu w zakresie braku wystąpienia ww. przesłanek, 2) art. 6-8 kpa - poprzez notoryczne łamanie zasad praworządności, przejawiające się tendencyjną oceną faktów, tworzeniem na użytek postępowania nieistniejących podstaw prawnych (samowolna modyfikacja treści i zakresu zastosowania obowiązujących przepisów). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2016r. (II SA/Go 974/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. połączył sprawy II SA/Go 973/15i II SA/Go 974/15 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Sprawy prowadzono pod sygnaturą akt II SA/Go 973/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz.U. 2014. 1647 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2012. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie regulacji wyrażonej w art. 30 rozporządzenia Rady(WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. stanowiącej, iż nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organów co do tego, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, gdyż grunty te pozostawały w posiadaniu spółki B oraz co do tego, że skarżąca spółka nie prowadziła działalności rolniczej. W związku z tymi stwierdzeniami organów w pierwszej kolejności należy zauważyć, że ocena, czy zachodzi przewidziana w art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może dotyczyć "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności. Tymi warunkami są posiadanie gruntów zgłoszonych do płatności oraz bycie "rolnikiem", co uzależnione jest m.in. od prowadzenia działalności rolniczej. Wynika to z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowiącego, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 14 tej ustawy użyte w ustawie pojęcie rolnik, oznacza rolnika w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009. Rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Wobec powyższego, gdyby rzeczywiście skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i nie prowadziła działalności rolniczej, to nie przysługiwałyby jej płatności, gdyż nie spełniałaby warunków określonych w powołanym art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wówczas zupełnie bezprzedmiotowe byłoby badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 30 rozporządzenia nr 73/2009. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że posiadanie jest stanem faktycznym, a przeniesienie posiadania stanowi czynność realną, nie zaś czynność prawną. W związku z tym nie można do przeniesienia posiadania odnosić przepisów dotyczących pozorności czynności prawnych (art. 83 k.c.). Aby skutecznie zakwestionować posiadanie przez skarżącą spółkę gruntów zgłoszonych do płatności w 2013r. oraz prowadzenie przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca spółka nie wykonywała w 2013r. żadnych czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności działań związanych z uprawą tych gruntów. W związku z tym zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca spółka przedstawiła pisemną umowę dzierżawy gruntów objętych wnioskiem, dowód opłacenia czynszu oraz opłacone przez skarżąca faktury na potwierdzenie wykonania czynności agrotechnicznych. Podnoszona przez organy okoliczność, że wykonywanie usług rolniczych spółka zleciła spółce B, nie była w ocenie Sądu wystarczająca do uznania, że to spółka B, a nie skarżąca była posiadaczem gruntów. Takie stwierdzenie byłoby uprawnione tylko w wypadku wykazania przez organy pozorności zawieranych przez spółkę umów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, a także pozorność zawartej przez spółki umowy dzierżawy. Jednak takie wykazanie pozorności konkretnych umów, w rozumieniu art. 83 k.c., nie nastąpiło. Ponieważ zatem przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dowody w postaci dokumentów, nie zostały skutecznie podważone przez organy, nieuprawnione było stwierdzenie organów, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku gruntów i nie prowadziła działalności rolniczej. Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu, organy nie podważyły skutecznie określonych w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego warunków przyznania skarżącej spółce płatności, a co za tym idzie pozbawienie płatności mogło nastąpić jedynie w oparciu o powołany art. 30 rozporządzenia Rady(WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. Przechodząc do oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, należy zauważyć, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Mianowicie w art. 30 cytowanego rozporządzenia nr 73/2009 znalazł się zapis: "Nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia", a identyczna klauzula wprowadzona została w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011r.,s. 8 ze zm.). Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach WPR wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Zgodnie z art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Należy zauważyć, że ani przepisy rozporządzenia nr 73/2009, ani też przepisy rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. Próba interpretacji przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 została podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu). Trybunał wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Ze względu na tożsamość obu regulacji, wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału można w pełni odnieść do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. W ocenie Sądu prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do płatności za 2013r., o które wystąpiła skarżąca spółka. Przez sztuczne stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sztuczne stworzenia warunków polegało na utworzeniu pięciu spółek powiązanych, na które przeniesiono posiadanie gruntów należących wcześniej do spółki B, w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Nastąpiło w ten sposób wykreowanie stanu faktycznego pozwalającego na zawyżenie wysokości płatności. W związku z tym przypomnieć należy, iż zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianym w art. 1 Rozporządzeniu Rady (UE) nr 1181/2013 z 19 listopada 2013 r. określającego współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 i uchylającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 964/2013, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego w danym roku jest wyższa od równowartości 2000 euro, kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 2,453658 %. W przypadku natomiast uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) płatności w 2013 r. były pomniejszone w związku z zastosowaniem modulacji płatności zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r., zatwierdzającej przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w Polsce za rok 2013 w zw. z § 17a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40,poz. 326 ze zm.) w ten sposób, że w przypadku gdy łączna kwota płatności bezpośredniej, wsparcia specjalnego, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej i płatności do pomidorów, która ma być przyznana rolnikowi za dany rok, jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 5.000 euro, płatność uzupełniająca podlega zmniejszeniu o kwotę odpowiadającą 10% nadwyżki. Ponadto gdy łączna kwota płatności, która ma być przyznana rolnikowi za dany rok, jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 300.000 euro, płatność uzupełniająca podlega dodatkowemu zmniejszeniu o kwotę odpowiadającą 4% nadwyżki. Powyższe oznacza, że z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad modulacji, w przypadku złożenia jednego wniosku o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (płatność JPO i płatność UPO) obejmującego wszystkie grunty podzielone między 5 spółek, otrzymane płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyło 5 spółek (w tym skarżąca spółka), które podzieliły się gruntami posiadanymi wcześniej przez 1 spółkę – B. Nie można też pomijać okoliczności, że te powiązane podmioty wystąpiły w 2013r. także o płatności ONW, które podlegały degresywności, czyli zmniejszaniu w zależności od powierzchni zgłaszanych gruntów, co wynikało z przepisów § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 40, poz. 329 ze zm.) Z tych przepisów wynika, że płatności ONW są uzależnione od powierzchni zgłaszanych gruntów i maleją wraz ze wzrostem tej powierzchni. W stosunku do tych rodzajów pomocy, z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad modulacji i degresywności, w przypadku złożenia jednego wniosku o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (płatność JPO i płatność UPO) i ONW, obejmującego wszystkie grunty podzielone między podmioty powiązane, otrzymane w ramach tych systemów wsparcia płatności, zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyło kilka podmiotów powiązanych (w tym skarżąca spółka), które podzieliły się posiadanymi gruntami. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że utworzenie kilku podmiotów i podzielenie pomiędzy nimi posiadanych gruntów miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia powołanych wyżej przepisów wprowadzających w systemach wsparcia mechanizmy modulacji i degresywności płatności. Jak wskazano w przywołanym wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 do dokonania oceny, czy stworzenia sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14; LEX nr 1561888). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze (por. np. art. 25 i art. 25a ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz. U. 2012. 361) oraz art. 9a i art. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz. U.2014.851.) W rozpoznawanej spawie sprawie organy ustaliły, że skarżąca spółka została utworzona jednocześnie ze spółkami N, Ma, J i K i wszystkie te spółki wydzierżawiły w 2012r.od spółki B grunty rolne, które w 2013 roku zostały zgłoszone przez nie do płatności, a które to grunty, w latach 2004 -2011, były zgłaszane przez spółkę B. Organy wskazały powiązania rodzinne udziałowców i osób uprawnionych do reprezentacji spółki B i 5 nowoutworzonych spółek . W każdej z tych 6 spółek prezesem zarządu był M.W., a prokurentem jego żona D.W.. Osoby te w imieniu spółki B i nowoutworzonych spółek zawarły umowy dzierżawy i ponadto skarżąca spółka zleciła spółce B wykonanie prac agrotechnicznych. Wszystkie spółki miały siedzibę pod tym samym adresem. Dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami, wskazująca na ten sam czas ich powstania, sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólne adresy oraz łączące je więzi personalne i kapitałowe, pozwalała na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilka podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot. Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez członków rodziny W. kilku spółek, które podzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności nie wskazano na jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów, nie mających żadnych środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych spółce, od której dzierżawią grunty. Zupełnie gołosłowne były twierdzenia o zwiększonych możliwościach kredytowych nowoutworzonych spółek, albowiem nie przedłożono żadnych dowodów na potwierdzenie powyższego. Sens ekonomiczny utworzenia kilku powiązanych podmiotów i wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów, zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wyłącznym celem stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności, było uzyskanie korzyści polegających na zawyżeniu płatności, a to pozwalało na stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu w postaci woli tych podmiotów (w tym skarżącej spółki) uzyskania takich korzyści. Przechodząc do oceny zaistnienia trzeciej przesłanki zastosowania art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia, należy wskazać, że w punkcie 25 preambuły tegoż rozporządzenia znalazł się zapis, iż "systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia". Cel w postaci zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie został też zapisany jako jeden z podstawowych celów wspólnej polityki rolnej w art. 39 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U.2004.90.864/2). Należy w związku z tym wskazać na fakt, iż skarżąca spółka nie zatrudniała pracowników przy produkcji rolnej i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Nie sposób też nie zauważyć, że wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. W związku z powyższym nie może budzić wątpliwości, że osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Reasumując należy stwierdzić, iż w wyniku utworzenia kilku podmiotów powiązanych (w tym skarżącej spółki) i dokonania podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności (w tym gruntów zgłoszonych przez skarżącą spółkę w 2013r.) doszło do stworzenia w sposób sztuczny warunków do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez skarżącą płatności oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. W tej sytuacji w ocenie Sądu do ustalonego stanu faktycznego znajdował zastosowanie powołany przez organy art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło