II OSK 3387/14

Dnia 16 luty 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kamiński /spr./ Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1135/14 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 9 lutego 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy zarejestrowania broni palnej krótkiej do celów łowieckich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. P. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1135/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P., zw. dalej skarżącym, na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 9 lutego 2012 r. w przedmiocie odmowy zarejestrowania broni palnej krótkiej do celów łowieckich. W motywach wyroku Sąd I instancji powołał się na następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Skarżący uzyskał pozwolenie na cztery egzemplarze broni palnej myśliwskiej do celów łowieckich. W ramach tego pozwolenia nabył pistolet Glock 17 kal. 9x19 mm oraz zgłosił go do zarejestrowania do celów łowieckich. Decyzją z 28 września 2011 r. Komendant Wojewódzki Policji w S. odmówił zarejestrowania powyższej broni do celów łowieckich. Na skutek rozpatrzenia odwołania strony Komendant Główny Policji decyzją z dnia 9 lutego 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zw. dalej k.p.a. oraz art. 13 ust. 3 w związku z art. 10 ust. 4 pkt 3 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), zw. dalej ustawą o broni i amunicji i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowań i znakowania tusz (Dz. U. Nr 61, poz. 548 ze zm.), zw. dalej rozporządzeniem. Decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia 9 lutego 2012 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 714/12, Sąd I instancji uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 9 lutego 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia 28 września 2011 r. Na skutek uwzględnienia skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2762/12, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji wskazał, że nie budzi wątpliwości, iż Komendant Główny Policji, rozstrzygając w postępowaniu odwoławczym o zasadności żądania skarżącego, był obowiązany stosować przepisy znowelizowanego rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 marca 2005 r. którego § 3 ust. 1 stanowi, iż do wykonywania polowania oraz odstrzału zwierząt stanowiących nadzwyczajne zagrożenie dla życia, zdrowia lub gospodarki człowieka dopuszczona jest wyłącznie myśliwska broń palna długa centralnego zapłonu, o lufach gwintowanych lub gładkich, z wyłączeniem broni czarnoprochowej, pistoletów i rewolwerów, z której po maksymalnym załadowaniu można oddać najwyżej sześć pojedynczych strzałów, z tym że do magazynka broni samopowtarzalnej można załadować jednorazowo najwyżej dwa naboje. Sąd uznał, że w świetle brzmienia ww. przepisu, pistolet Glock 17 kal. 9x19 mm nie może zostać zakwalifikowany do broni palnej myśliwskiej, do której posiadania skarżący jest uprawniony. W ocenie Sądu, oznacza to, że organ Policji słusznie nie dopatrzył się przesłanek dających podstawę do zarejestrowania, zgłoszonej przez skarżącego, pistoletu do celów łowieckich w trybie art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Uwzględniając zatem ocenę prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2762/12, Sąd I instancji stwierdził, że wbrew zarzutom skargi Komendant Główny Policji prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa materialnego, jak też wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów procesowych w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji skargę oddalił. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez zastosowanie niekonstytucyjnych przepisów wykonawczych jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia, - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez zastosowaniem niekonstytucyjnych przepisów wykonawczych jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia, - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 3 rozporządzenia z dnia 23 marca 2005 r., poprzez zastosowanie niekonstytucyjnych przepisów wykonawczych jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentowano m.in., że w przedmiotowej sprawie, po odmowie rejestracji broni, doszło do zmiany przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 marca 2005 r. Zdaniem skarżącego, jeżeli przed dniem 14 grudnia 2011 r. obowiązywał stan prawny uniemożliwiający rejestrację broni palnej krótkiej jako myśliwskiej, to zmiany prawa nie były konieczne. Podniósł, że dopuszczalne ograniczenia tego czym nie jest broń palna myśliwska, zamieszczone dotychczas w przepisie rozporządzenia, zostały mocą ustawy usunięte. Argumentował, że skoro ustawodawca nie określił ograniczeń pojęcia broni myśliwskiej, usuwając dotychczasowe, wprowadzenie kolejnych ograniczeń przez organ władzy wykonawczej, w akcie prawnym rangi rozporządzenia, należy uznać za niedopuszczalne i niekonstytucyjne. W ocenie skarżącego, nie tylko wykroczono poza ramy upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 43 ust. 3 ustawy prawo łowieckie ale i dodatkowo przyjęto regulację nieznaną przepisom prawa i usuniętą aktem rangi ustawy. Skarżący zwrócił uwagę, że nadając nowe brzmienie art. 10 ustawy o broni i amunicji, ustawodawca nie przeniósł treści delegacji ustawowej istniejącej do dnia 10 marca 2011 r. w art. 10 ust. 5 ustawy o broni i amunicji do art. 43 ust. 3 prawa łowieckiego. Zdaniem skarżącego, nie jest możliwe, aby materia z rozporządzenia wydanego na podstawie (uchylonego z dniem 10 marca 2011 r.) art. 10 ust. 5 ustawy o broni i amunicji, bez przeniesienia treści tej delegacji do art. 43 ust. 3 prawa łowieckiego, mogła znaleźć się w rozporządzeniu wydanym na postawie przepisu prawa łowieckiego, gdyż narusza to przepis art. 43 ust. 3 prawa łowieckiego oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji. Nadto, skarżący podkreślił, że zgodnie z zasadą państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), a zwłaszcza wynikającą z niej zasadą ochrony praw nabytych, konieczne jest by sytuacja prawna osób dotkniętych nową regulacją była poddana właściwym przepisom przejściowym. W ocenie skarżącego, zasada ta tym bardziej dotyczy sytuacji, gdy dokończenie realizacji przyznanych uprawnień i zamierzeń znajdowało się wyłącznie w gestii organów administracji i nie zależało od aktywności obywatela. Powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego skarżący stwierdził, że § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego i będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia zarzutów tej skargi. Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie zapadł już wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2762/12. W wyroku tym, uchylającym decyzję z przyczyn formalnych Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w odniesieniu do zarzutów o charakterze materialnoprawnym. W argumentacji zapadłego rozstrzygnięcia Sąd II instancji m.in. wskazał, że przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z 23 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz ulegały zmianom i § 3 ust. 1 uzyskał nowe brzmienie na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 15 listopada 2011 r. Przepis ten wyraźnie stanowi, że do polowań dopuszczona jest wyłącznie myśliwska broń palna długa centralnego zapłonu, o lufach gwintowanych lub gładkich, z wyłączeniem broni czarnoprochowej, pistoletów i rewolwerów. Przed dokonaniem tej zmiany, pistolety i rewolwery nie mogły być uznane za broń myśliwską między innymi z tego powodu, że nie spełniały wymogów z § 3 ust. 2 rozporządzenia z 2005 r. W ocenie Sądu, zmiana treści § 3 rozporządzenia z 2005 r., wprowadzona 14 grudnia 2011 r., nie zmieniła wcześniejszego stanu prawnego, lecz doprecyzowała brzmienie przepisów tego rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także przekroczenia delegacji ustawowej (art. 43 ust. 5 ustawy Prawo łowieckie) przez przepisy rozporządzenia z 2005 r. W związku z tym, że zarówno stan faktyczny jak i wykładnia przepisów prawa pozostały niezmienne Naczelny Sąd Administracyjny wskazując na art. 153 p.p.s.a. podkreśla, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z treści powyższego przepisu wynika, że zarówno organy administracyjne, których działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi, jak i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tegoż sądu (por.: wyroki NSA: z 24.10.2011 r., sygn. akt I FSK 1596/12 i z 19.12.2012 r., sygn. akt I FSK 62/12, z 9.10.2014 r., sygn. akt II FSK 2523/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl a także: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 5 wydanie. Warszawa 2013, str.467-469 i 522-524 oraz W. Trybka: Istota oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania sądu administracyjnego, Przegląd Prawa Publicznego, nr 2/2014). Wyrażenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyżej przytoczonej oceny prawnej zdeterminowało sądową kontrolę przeprowadzaną w przedmiotowej sprawie, szczególnie z uwagi na to, iż w obecnie rozpoznawanej skardze kasacyjnej podniesiono identyczne argumenty prawne odnoszące się do materii sprawy, które były już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II OSK 2762/12. Przechodząc zatem do rozpoznania obecnie złożonej skargi kasacyjnej wskazać należy, że skarżący podniósł naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 3 rozporządzenia z dnia 23 marca 2005 r., poprzez zastosowanie niekonstytucyjnych przepisów wykonawczych jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia. Podążając zatem tokiem rozumowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego poglądy prawne wyrażone w ww. wyroku wiążą obecnie orzekający skład Naczelnego Sądu Administracyjnego dodać tylko można, że zasada sprawiedliwości społecznej składa się na "zasadę zasad" ‒ zasadę państwa demokratycznego, prawnego i sprawiedliwego (W. Sokolewicz w: red. L. Garlicki, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Wyd. Sejmowe 2007, t. V, s.10, uw. 2 do art. 2). Postulat sprawiedliwości odnosi się do treści tworzonego prawa, jak i jego rozumienia w praktyce. W przypadku kolizji między wartościami, zawierającymi się w zasadę państwa demokratycznego, prawnego i sprawiedliwego, winna być ona rozstrzygana a casu ad casum, przy czym, gdy kwestia ma bardziej charakter materialnoprawny, pierwszeństwo częściej będą miały wymogi płynące z zasad sprawiedliwości społecznej i demokracji. Zasada sprawiedliwości społecznej ma bezpośrednie odniesienie do zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji), uwzględniając tamtą zasadę, zarazem ją korygując, przez eliminację sytuacji, w której równe traktowanie wywoływałoby rażącą niesprawiedliwość (W. Sokolewicz ‒ op. cit.s. 11-12, uw. 8; s. 16, uw. 13). Tym samym skarżący błędnie przyjmuje, że w zaskarżonym wyroku Sąd dał prymat konstytucyjnej zasadzie sprawiedliwości społecznej nad zasadą praworządności i demokratycznego państwa prawa, w tym nad zasadami pochodnymi ‒ zasadą zaufania obywateli do państwa i zasadą legalizmu. Zaskarżony wyrok jest przejawem prawidłowego uwzględnienia zastosowania obu wskazanych zasad podstawowych, wyrażonych wprost w art. 2 Konstytucji. Przechodząc do rozpoznania kolejnych zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że w myśl art. 92. ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu, ust. 2 art. 92 Konstytucji RP stanowi zaś, że organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji, o których mowa w ust. 1, innemu organowi. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyżej przytoczonym wyroku, uznać należy, że delegacja zawarta w art. 43 ust. 3 prawa łowieckiego zobowiązuje ministra właściwego do spraw środowiska do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz. Rozporządzenia z 2005 r. określające ww. warunki ulegało zmianom i § 3 ust. 1 uzyskał nowe brzmienie na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 listopada 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz (Dz. U. Nr 257, poz. 1548). Nowe brzmienie § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2005 r. stanowi, że do polowań dopuszczona jest wyłącznie myśliwska broń palna długa centralnego zapłonu, o lufach gwintowanych lub gładkich, z wyłączeniem broni czarnoprochowej, pistoletów i rewolwerów. Przed dokonaniem przedmiotowej zmiany, w okresie od 10 marca 2011 r. do 14 grudnia 2011 r. obowiązywał § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2005 r., który nie wykluczał wyraźnym brzmieniem pistoletów i rewolwerów z broni myśliwskiej. Przepis ten stanowił, że "do wykonywania polowania oraz odstrzału zwierząt stanowiących nadzwyczajne zagrożenie dla życia, zdrowia lub gospodarki człowieka dopuszczona jest wyłącznie myśliwska broń palna, z której po maksymalnym załadowaniu można oddać najwyżej sześć pojedynczych strzałów; magazynek broni samopowtarzalnej może zawierać najwyżej dwa naboje". Nie mniej jednak analiza całego § 3 rozporządzenia z 2005 r., zawierającego pięć ustępów wskazuje, że przed dniem 14 grudnia 2011 r. również pistolety i rewolwery nie były uznawane za broń do celów łowieckich (stanowiły one broń do celów ochrony osobistej ‒ broń palną bojową; art. 10 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy o broni i amunicji), między innymi z tego powodu, że nie spełniały wymogów z § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2005 r., to znaczy ich pociski nie posiadały wymaganej przepisami energii kinetycznej. Nie można też było uznać ich za broń gładkolufową strzelającą myśliwskimi nabojami kulowymi (§ 3 ust. 3 rozporządzenia z 2005 r.). Zmiana treści § 3 rozporządzenia z 2005 r., wprowadzona z dniem 14 grudnia 2011 r., nie zmieniała zatem wcześniejszego stanu prawnego w stosunku do pistoletów i rewolwerów, lecz doprecyzowała brzmienie przepisów tego rozporządzenia, usuwając możliwe wątpliwości, co do tego, że broń ta nie może służyć polowaniom (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., II OSK 1784/12, CBOSA). Wobec powyższego, wbrew argumentacji skarżącego, zmiana ww. rozporządzenia nie stanowiła zmiany o charakterze prawotwórczym (normatywnym), wprowadzenie przez ustawodawcę nowelizacji miało w przedmiotowym przypadku charakter redakcyjny i porządkujący Konieczność nowelizacji obowiązującego rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz wynikała również z potrzeby doprecyzowania przepisu § 3 ust. 2 z uwagi na wątpliwości powstające przy interpretacji parametrów dotyczących kalibru broni myśliwskiej jak również z potrzeby prowadzenia odstrzału w sposób humanitarny. Mając na uwadze oznakowanie kalibru broni myśliwskiej w innych jednostkach niż metryczne ustawodawca uznał za konieczne przyjęcie jednoznacznego parametru, czyli uznania, że dolną granicą charakteryzującą broń myśliwską kulową o lufach gwintowanych będzie energia nie mniejsza niż 1000 J uzyskiwana z amunicji myśliwskiej z pociskami półpłaszczowymi, mierzona w odległości 100 m od wylotu lufy. Sprecyzowany w ten sposób wskaźnik gwarantuje również spełnienie drugiego z postulatów, tj. odstrzału zwierzyny w sposób humanitarny. Podkreślić należy, że zmiana rozporządzenia definitywnie określiła broń myśliwską określając możliwość jej użycia przez parametry stosowanej amunicji zapewniającej odpowiednią energię pocisku w odległości 100 m od wylotu lufy, co siłą rzeczy eliminowało rewolwery i pistolety, które nie mogą zapewnić osiągnięcia pociskom wymaganej przez rozporządzenie energii). Tym samym dopuszczono długą broń o kalibrach mniejszych (5,6 mm), zapewniających pociskom odpowiednią energię. Z tej samej przyczyny amunicja myśliwska z nabojami o pociskach pełnopłaszczowych do broni używanej do odstrzału drapieżników, o których mowa w § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków łownych (Dz. U. Nr 45, poz. 433), musi charakteryzować się energią co najmniej 1000 J w odległości 100 m od wylotu lufy. Konkludując powyższe rozważania uznać należy, że o dopuszczeniu danego kalibru broni do polowań decyduje i decydowała energia wylotu pocisku, tj. co najmniej 1000 J mierzone w odległości 100 m od wylotu lufy, pistolet Glock 17 kal. 9x19 nie spełnia tego wymogu wobec czego nie może zostać zarejestrowany do celów łowieckich. Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a. ----------------------- 1