I OSK 1572/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-05-10

Skład orzekający: Maciej Dybowski, Zbigniew Ślusarczyk, Rafał Wolnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy znaczny upływ czasu od wydania decyzji komunalizacyjnej może stanowić negatywną przesłankę do stwierdzenia jej nieważności, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, który uznał art. 156 § 2 k.p.a. za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od jej wydania nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy?
Ratio decidendi
Znaczny upływ czasu od wydania decyzji komunalizacyjnej nie może stanowić negatywnej przesłanki do stwierdzenia jej nieważności w aktualnym stanie prawnym, ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, ma charakter wyroku zakresowego o pominięciu prawodawczym i nie przesądził o konkretnym terminie prekluzyjnym. Ponadto, wyrok ten dotyczy wyłącznie decyzji będących podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów wywłaszczeniowych, a nie decyzji, na podstawie których gmina nabyła prawa w następstwie komunalizacji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji komunalizacyjnej Wojewody Lubelskiego z 1992 r., na mocy której Gmina nabyła z mocy prawa własność nieruchomości. Następczyni prawna byłej właścicielki wystąpiła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, a następnie Minister Administracji i Cyfryzacji stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra, uznając, że znaczny upływ czasu uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Gmina wniosła skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Gminy [...] i zasądzono od niej na rzecz M. S. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Czuduk po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1757/15 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od Gminy [...] na rzecz M. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1757/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2015 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 457,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne: Decyzją z dnia [...] kwietnia 1992 r. Wojewoda Lubelski, działając na podstawie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r., własności nieruchomości położonej w tejże gminie oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 4,15 ha, zabudowanej zabytkowym dworkiem, a opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część tej decyzji. Przedmiotowa nieruchomość pochodziła z dawnej nieruchomości ziemskiej, wchodzącej w skład majątku pn. "[...]", stanowiącej w dacie wejścia w życie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. - o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13), własność Ireny N. J. i została przejęta na własność Państwa na cele reformy rolnej. Następcą prawnym byłej właścicielki jest skarżąca. Ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekł, że zespół pałacowo-parkowy dawnego majątku ziemskiego, oznaczony aktualnie jako działka nr [...] z obrębu [...] we wsi U. nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e przywołanego dekretu. W tym stanie rzeczy skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r. w zakresie dotyczącym działki nr [...]. Równolegle do wywołanego tym wnioskiem postępowania, przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważność decyzji Naczelnika Gminy w U. z [...] września 1987 r. uznającej m.in. działkę nr [...] w U. za mienie gminne, w konsekwencji którego decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zakresie dotyczącym działki nr [...], stwierdziło jej nieważność.  Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Minister Administracji i Cyfryzacji stwierdził nieważność decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r. w zakresie działki nr [...]. O ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Gmina U., na skutek czego zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją Minister Administracji i Cyfryzacji uchylił swoją poprzednią decyzję i stwierdził, że decyzja Wojewody Lubelskiego w zakresie dotyczącym działki nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. W motywach tego rozstrzygnięcia podtrzymał on swoją uprzednią ocenę, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Wojewody, z uwagi na to, że objęto nią mienie prywatne, wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odwołując się jednak do konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13, stanął na stanowisku, że skoro art. 156 § 2 k.p.a. uznany został tym wyrokiem za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od jej wydania nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, to niedopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej po ponad 20 latach od jej wydania i doręczenia. Organ powołał się przy tym na pogląd wyrażony na tle podobnej sprawy w wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 382/15. W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a przez to niestwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, mimo że miała ona charakter deklaratoryjny, a tym samym nie mogła być podstawą nabycia żadnego prawa ani ekspektatywy prawa. Ponadto zarzucała jej naruszenie art. 20 i 21 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie i przez to wydanie decyzji mającej skutki prawne równoznaczne z wywłaszczeniem prywatnej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji uznał, że istotą sporu jest ustalenie, czy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, organ, mając na względzie znaczny upływ czasu od wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, mógł ograniczyć się jedynie do stwierdzenia, na podstawie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., że wydana ona została z naruszeniem prawa, czy też winien ją wyeliminować z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Sąd pierwszej instancji zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych w związku z powyższym wyrokiem, pojawiły się rozbieżne oceny co do jego wpływu na wykładnię art. 156 § 2 k.p.a., a w dalszej kolejności stosowania tego przepisu na tle konkretnych spraw administracyjnych. W części orzeczeń przyjmowano, że rzutuje on bezpośrednio na wykładnię ww. przepisu. W konsekwencji, uwzględniając zawarte w wyroku Trybunału wskazówki interpretacyjne, nakazujące uwzględnienie w procesie interpretacji art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko zasady praworządności (art. 7 Konstytucji), ale również wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP zasady bezpieczeństwa prawnego i zaufania obywatela do państwa, formułowano ocenę o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa, a stanowiącej podstawę nabycia prawa lub ekspektatywy, ze względu na znaczny upływ czasu od jej wydania (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 583/14). Z kolei nie stwierdzano zaistnienia tego rodzaju przeszkody, ale nie było to efektem nieuwzględnienia powyższego wyroku i upływu czasu od wydania obarczonej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. decyzji, lecz stwierdzenia, że nie przyznawała ona prawa lub jego ekspektatywy (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1030/14). Prezentowany jest także pogląd, iż ze względu na charakter zakresowy wyroku Trybunału i stwierdzoną nim niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie pominięcia prawodawczego, nie prowadzi on do zmiany normatywnej jego treści, a w szczególności derogacji tego przepisu i konieczne jest w tym względzie dopiero - jak stwierdzał sam Trybunał - dokonanie przez ustawodawcę stosowanych zmian w prawie. W drodze wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można zaś określać terminu, po którego upływie byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 651/14). Sąd pierwszej instancji w pełni podzielił ten ostatni z przedstawionych poglądów. W ocenie Sądu przyjęcie odmiennego zapatrywania na konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego prowadziłoby do wykreowania przez organ administracji publicznej nieprzewidzianej aktualnie obowiązującym brzmieniem przepisu art. 156 § 2 k.p.a. negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., a ponadto arbitralnego ustalania jej normatywnej treści. Niezależnie od powyższego Sąd zwrócił uwagę, iż nawet przy przyjęciu, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok z dnia 12 maja 2015 r. rzutuje na sposób dokonywania wykładni przepisu art. 156 § 1 pkt 2 in fine w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., to nie mógłby on znaleźć zastosowania przy ocenie legalności kontrolowanej przez Ministra Administracji i Cyfryzacji decyzji komunalizacyjnej Wojewody Lubelskiego. Ta bowiem ze względu na swój deklaratoryjny charakter nie przyznaje stronie konkretnego prawa lub ekspektatywy, ale jedynie potwierdza skutek prawny już wywołany zadziałaniem art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina U., zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie: - przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., pomimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść Gminy U.. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść Gminy U.. Sąd nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o ustalenia dotyczące określenia charakteru decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r. w zakresie działki nr [...] w kontekście wywołania nieodwracalnych skutków prawnych tej decyzji, które uniemożliwiają stwierdzenie jej nieważności, a tym samym nakładają na organ obowiązek ograniczenia się do stwierdzenia, iż decyzja została wydana z naruszeniem prawa; - art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 158 § 2 k.p.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., mimo że zaskarżona decyzja uchylająca decyzję o stwierdzeniu nieważności z dnia [...] kwietnia 2015 roku i ograniczająca się do stwierdzenia, iż decyzja Wojewody Lubelskiego w zakresie dotyczącym działki nr [...] wydana została z naruszeniem prawa, była słuszna w kontekście uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn P 46/13; - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i uchylił zaskarżoną decyzję, w wyniku czego w obrocie prawnym pozostała decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r. oparta na niekonstytucyjnym przepisie i stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej po ponad 20-stu latach od jej wydania. Stwierdzenie nieważności decyzji po upływnie tak długiego okresu czasu, niezależnie od wagi dotykającej przez nią naruszenia prawa, godzi bowiem w zasadę zaufania do organów państwa; - art. 5 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd, iż decyzja Wojewody Lubelskiego stwierdzająca nabycie nieruchomości przez Gminę U. ma wyłącznie deklaratoryjny charakter, podczas gdy w orzecznictwie wskazuje się na jej mieszany tj. deklaratoryjno-konstytutywny charakter. Nabycie w trybie art. 5 ust. 1 ustawy prawa własności nieruchomości przez gminę, tj. posiadającą osobowość prawną podstawową jednostkę samorządu terytorialnego, której przysługuje prawo własności i inne prawa majątkowe (art. 164 i 165 Konstytucji RP) - nie może być traktowane inaczej niż "nabycie prawa bądź ekspektatywy" przez inne występujące w obrocie podmioty. Wskazując na powyższe, skarżąca kasacyjnie Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ewentualnie, w przypadku uznania, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie. Ponadto skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów odwołując się przy tym do stanowiska doktryny i judykatury. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych. Istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, poza zarzutem naruszenia art. 5 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, sprowadza się do oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. Przypomnieć zatem wypadnie, że wymienionym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenia Trybunału wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 21 maja 2015 r. pod poz. 702. Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że omawiany wyrok Trybunału ma charakter wyroku zakresowego o pominięciu prawodawczym. W odniesieniu do tego rodzaju wyroków zróżnicowane jest stanowisko doktryny, jak i samego Trybunału Konstytucyjnego co do tego, jaki skutek one wywierają na orzecznictwo organów stosujących, w tym sądów (por. M. Florczak-Wątor: Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne. Poznań 2006, s. 152 i n.). W części przypadków skutki te ograniczane są przez sam Trybunał do zobowiązania prawodawcy do dokonania zmiany stanu prawnego (skutek "zobowiązujący"). Swemu stanowisku Trybunał daje wówczas wyraz w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok z 25 czerwca 2002 r., sygn. K 45/01 lub z 23 października 2007 r., sygn. P 10/07), wskazując że uzupełnienie stanu prawnego o brakujące elementy wykracza poza kompetencje Trybunału i organów stosujących. Istnieją jednak również przypadki, gdy wyrokom o pominięciu prawodawczym nadawany jest przez Trybunał skutek "rozporządzający", polegający na przyjęciu możliwości uwzględnienia wyroku przez organy stosujące prawo mimo braku interwencji prawodawcy (por. wyrok z 16 grudnia 2009 r., sygn. K 49/07 lub z 23 kwietnia 2009 r., sygn. K 65/07). Lektura uzasadnień wyroków Trybunału zawierających odmienne, wskazane wyżej stanowiska, prowadzi do wniosku, że skutek "rozporządzający" dopuszczany jest w tych wypadkach, gdy stosowanie zakwestionowanego przepisu jest możliwe z pominięciem ograniczeń lub warunków uznanych za sprzeczne z Konstytucją, na drodze bezpośredniego jej stosowania lub przy uwzględnieniu wykładni zakwestionowanego przepisu zgodnej z Konstytucją, czego konsekwencją jest "wypełnienie" pominięcia stwierdzonego wyrokiem Trybunału przy zastosowaniu norm Konstytucji. W omawianym wyroku z dnia 12 maja 2015 r. Trybunał zarówno stwierdził, że wyrok nie prowadzi do derogacji art. 156 § 2 k.p.a., lecz nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia jego unormowania w zakresie określonym wyrokiem, jak też podał, że wyrok wskazuje na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności (art. 7 Konstytucji), ale także wynikających z art. 2 Konstytucji zasad pewności prawa i zaufania obywatela do państwa. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego powołany w podstawie kasacyjnej, ze względu na swój charakter i skutki jakie wywarł, nie mógł podważyć zaskarżonego wyroku. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. Trybunał zaznaczył, że ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych. Wobec powyższego w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłych w podobnych sprawach przyjmuje się, że do czasu określenia przez ustawodawcę przesłanki "znacznego upływu czasu", powodującej ograniczenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, nie jest możliwe jej konkretyzowanie przez sądy administracyjne w każdej indywidualnej sprawie poprzez wykładnię art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 in fine k.p.a. Okoliczność ta w istotnym stopniu ogranicza możliwość dokonania przez sądy wykładni zgodnej z Konstytucją, albowiem określenie okresu, którego upływ wyklucza stwierdzenie nieważności musi mieć charakter arbitralny, nie jest zaś możliwe w drodze czynności interpretacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę w swoich orzeczeniach, że u podstaw zajętego przez Trybunał Konstytucyjny stanowiska legła ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi. Wskazuje się również na to, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności (wywłaszczenie, przejęcie z mocy prawa na własność Państwa), a zatem orzeczenie to nie powinno mieć zastosowania do Skarbu Państwa, czy gminy, które nabyły prawa w następstwie wywłaszczenia lub komunalizacji (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 1 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2566/15 i I OSK 2632/15; 8 marca 2016 r., sygn. akt I 2631/15; 30 marca 2016 r., sygn. akt I 2486/15; 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2623/15). Uwzględniając poczynione wyżej uwagi należało uznać, że również w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw przemawiających za ochroną konstytucyjną skarżącej kasacyjnie Gminy. Znaczny upływ czasu od wydania decyzji komunalizacyjnej nie mógł w aktualnym stanie prawnym stanowić negatywnej przesłanki do stwierdzenia jej nieważności. Omówione uwarunkowania faktyczne i prawne nie pozwalały przyjąć, że orzekanie w sprawie z zastosowaniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w obowiązującym brzmieniu odbyło się z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP i art. 156 § 2 k.p.a. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych odnoszący się do charakteru decyzji komunalizacyjnej pozostawał bez jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie. W pozostałym zakresie zarzut ten nie znajduje uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie ani Sąd pierwszej instancji, ani też organy administracji nie stosowały art. 5 ust. 1 powołanej ustawy (decyzja komunalizacyjna wydana została w oparciu o art. 7 ust. 1 tej ustawy). Z kolei art. 18 ust. 1 jest przepisem kompetencyjnym wskazującym właściwość organu pierwszej instancji w zakresie unormowanym ustawą. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a., zasądzając od skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.). Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dostępne są w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło