V SA/Wa 3885/15

WyrokWSA w Warszawie2016-02-24

Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Sławomir Fularski, Cezary Kosterna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy grupa producentów rolnych, która sprzedaje swoje produkty wyłącznie do spółki zależnej od jej członków, sztucznie stworzyła warunki do uzyskania pomocy finansowej, co uzasadnia odmowę przyznania tej pomocy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż produktów grupy producentów rolnych wyłącznie do spółki, która jest w pełni kontrolowana przez członków tej grupy, stanowi sztuczne stworzenie warunków do uzyskania pomocy finansowej. Działanie takie jest sprzeczne z celami wsparcia, które mają na celu ułatwienie wspólnego wprowadzania towarów do obrotu i poprawę efektywności gospodarowania, a nie tworzenie pozornych ogniw w łańcuchu dostaw w celu uzyskania korzyści finansowych. W związku z tym, odmowa przyznania pomocy finansowej była zasadna.
Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za trzeci rok działalności. Organy uznały, że spółka sprzedawała swoje produkty wyłącznie do spółki zależnej od jej członków, co stanowiło sztuczne stworzenie warunków do uzyskania pomocy. Decyzje organów I i II instancji odmówiły przyznania środków. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Sławomir Fularski, Sędzia WSA - Cezary Kosterna (spr.), Protokolant - ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych oddala skargę. V SA/Wa 3885/15 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi złożonej przez G. P. R. [...] Sp. z o. o. z siedzibą w R. W. (dalej: Grupa, Spółka, Skarżąca) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy) z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ I instancji lub Dyrektor ARiMR) z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych w okresie od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] lipca 2014 r., to jest za trzeci rok korzystania z pomocy na wspieranie grup producentów rolnych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] stycznia Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. przyznał G. P. R. [...] Sp. z o. o. z o. o. pomoc finansową w ramach działania "G. P. R." objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 w okresie od [...] maja 2013 r. do [...] maja 2018 r. W dniu [...] sierpnia 2014 r. Grupa. złożyła w D. Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność w ramach działania "G. P. R." za trzeci rok prowadzenia działalności. Pierwsza decyzja odmowna została uchylona przez Prezesa ARiMR. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji i po wezwaniu Grupy do złożenia wyjaśnień, decyzją z [...] marca 2015 r. Dyrektor Oddziału D. ARiMR odmówił Grupie przyznania wnioskowanych środków. Jako podstawę prawną swej decyzji wskazał w szczególności art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 173, dalej: ustawa PROW), § 6 ust. 3 pkt 1 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "G. P. r." objętej programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 81 poz. 550 ze zmianami, dalej: rozporządzenie GPR) i art. 35 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z 20 września 2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. WE L 277/1 z 21.10.2005 r. ze zmianami, dalej: rozporządzenie 16982005). W dniach od [...] do [...] września 2014 r. w siedzibie Grupy przeprowadzona została przez pracowników M. Oddziału ARiMR kontrola na miejscu, w wyniku której ustalono m.in., iż pomiędzy członkami Grupy a podmiotami, do których Grupa sprzedała w rozliczanym okresie produkty wytworzone w gospodarstwach członków występują powiązania kapitałowo – osobowe. Organ I instancji oparł swoją decyzję przede wszystkim na następujących ustaleniach faktycznych: Całość płodów rolnych Grupa sprzedawała do [...] sp. z o.o., której wyłącznymi udziałowcami i członkami zarządu byli dwaj członkowie Grupy, będący jednocześnie członkami zarządu Grupy. Wartość netto produktów dostarczonych przez członków Grupy stanowiła [...] % ogólnej wartości netto produktów wytworzonych przez wszystkich członków grupy. Natomiast ilość dostarczonych do Grupy przez jej członków Z. K. i A. K. (będących wyłącznymi wspólnikami i członkami zarządu [...] sp. z o.o.) produktów stanowiła [...] % ogółem dostarczonych do Grupy przez jej członków produktów. Jednocześnie A. K. prowadzi pod firmą "IGMAT" jednoosobową działalność gospodarczą o takim samym profilu jak "[...]" sp. o.o. (w szczególności; sprzedaż hurtowa zboża, nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt). W ocenie organu I instancji zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia GPR, członkowie grupy producentów rolnych nie mogą angażować się w wytwarzanie w swoim gospodarstwie produktów, ze względu na które grupa została utworzona, a jednocześnie występować jako odbiorca tych produktów. Dyrektor ARiMR stwierdził też, że zgodnie z art. 35 rozporządzenia 1698/2005 jest wspieranie grup producentów rolnych dla poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji, koncentracji podaży oraz organizowaniu sprzedaży produktów rolnych. Działanie Grupy i jej członków jest sprzeczne z tymi celami i stanowi sztuczne generowanie przez Grupę obrotu i wykonywanie zadań Grupy w postaci sprzedaży na zewnątrz przez zależna osobowo i kapitałowo od członków Grupy spółkę. Organ I instancji zauważył też, że ceny za sprzedaż produktów do [...] sp. z o.o. są wyższe od cen rynkowych. W związku z tym z podstawy płatności wykluczono całą kwotę przychodów netto Grupy. [...] sp. z o.o. wniosła odwołanie do Prezesa ARiMR. W odwołaniu zarzuciła zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczyły naruszenia przepisów art. 8 k.p.a., art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW przez wadliwe ustalenia faktyczne co do tego, że wobec sprzedaży produktów dla [...] sp. z o.o. nie dochodziło do faktycznego wprowadzania przez Grupę produktów na rynek, zwłaszcza że w poprzednich latach taki sposób wprowadzania produktów na rynek nie był przez organy kwestionowany. Zarzucono też naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a poprzez ich niezastosowanie polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn odmowy płatności i nie odniesienie się do twierdzeń, wyjaśnień i dowodów składanych przez Spółkę. Zarzucono też naruszenia art. 10 K.p.a. przez pozbawienie Spółki możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczyły naruszenia: a) § 8 ust. 1 rozporządzenia GPR poprzez bezpodstawne przyjęcie, że sprzedaż produktów przez Grupę do spółki [...] sp. z o.o. narusza dyspozycje tego przepisu i nie stanowi wprowadzania produktów na rynek, a pośrednio została zakwalifikowana jako sprzeda do podmiotu będącego członkiem Grupy; b) art. 35 ust. 1 lit b rozporządzenia 1698/2005 przez błędna wykładnię i przyjęcie, iż działania polegające na sprzedaży produktów przez Grupę do spółki [...] sp. z o.o. narusza dyspozycje tego przepisu i nie stanowi wprowadzania produktów na rynek, a w konsekwencji działania Grupy nie korespondują z celami określonymi w tym przepisie; c) art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 przez błędna wykładnię i przyjęcie, że Grupa zobowiązana jest do łącznej realizacji wszystkich celów określonych w tym przepisie; d) art. 35 ust. 2 rozporządzenia 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. Z art. 5 ust. 1 pkt 10 ustawy PROW oraz w zw. Z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1 oraz § 8 ust. 1-3 rozporządzania GPR poprzez błędną wykładnię i uznanie, że Grupa nie skierowała na rynek produkcji, której wartość mogłaby stanowić podstawę naliczenia pomocy. W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes ARiMR zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy omówioną decyzję Dyrektora ARiMR. Na wstępie wskazał na przepisy unijne i krajowe określające zasady przyznawania pomocy dla grup producentów rolnych. Oprócz wyżej już powoływanych wskazał na przepisy rozporządzenia wykonawczego do rozporządzenia nr 1698/2005, to jest rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L. 25/8 z 28 stycznia 2011 r., dalej rozporządzenie Komisji (UE) 65/2011). Prezes ARiMR podniósł, że stosownie do art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcie. Natomiast zgodnie z art. 35 ust. 1lit b rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy dla grup producentów jest ułatwienie tworzenia i działalności grup producentów do celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zachodzi tworzenie przez członków Grupy pozornej działalności, poprzez sprzedaż produktów wytworzonych przez członków Grupy wyłącznie do przedsiębiorstwa należącego do członków Grupy. Utworzenie Grupy ma jedynie na celu stworzenie sztucznej jednostki w cyklu produkcyjnym i sprzedażowym, nie przynoszącej efektu dodanego dla członków Grupy, a stanowiącej jedynie sztuczne ogniwo . w celu uzyskania korzyści w postaci uzyskania pomocy finansowej. Organ odwoławczy przeanalizował skład osobowy Grupy i spółki [...] sp. z o.o. i uznał, że Grupa [...] sp. z o.o. występuje jako sztuczne ogniwo w cyklu produkcyjnym i sprzedaży, realizowanym przez członków Grupy do spółek od nich zależnych. [...] członków Grupy posiada minimalny potencjał produkcyjny dostarczając łącznie [...] % wszystkich sprzedawanych przez Grupę produktów. Pozostali [...] członkowie Grupy dostarczają [...] % produktów i są wyłącznymi udziałowcami i członkami zarządu [...] sp. z o.o. W ocenie Prezesa ARiMR działaniem sprzecznym z celem funkcjonowania analizowanego systemu wsparcia, jest koncentracja podaży i wprowadzanie przez Grupę do obrotu produktów swoich członków, w przypadku Grupy [...] sp. z o. następuje "sztuczne" generowanie przez Grupę obrotów i wykonywanie zadań Grupy w postaci sprzedaży produktów na zewnątrz przez firmę powiązaną kapitałowo i osobowo z członkami Grupy. Organ odwoławczy uznał, że sprzedaż Grupy nie spełnia warunku określonego w § 8 rozporządzenia GPR, to jest nie jest dokonywania dla odbiorców nie będących członkami Grupy. Interpretacja rozporządzenia GPR w tym § 8 ust. 1 i 2 oraz § 7 ust. 11 i ust. 2 pkt 1 lit c musi być dokonywana w ścisłym powiązaniu z przepisami unijnymi, w tym w szczególności z art. 35 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005. Fakt sprzedaży do spółki powiązanej skutkuje uznaniem, że nie stanowi to wprowadzenia produktu do obrotu i na rynek. Wprowadzeniu produktu do obrotu i na rynek następuje wtedy, gdy sprzedawca zostaje pozbawiony faktycznej możliwości rozporządzania danym produktem. Takiego skutku nie powoduje sprzedaż produktów przez głównych członków Grupy do w pełni kontrolowanej przez nich spółki [...] . W konsekwencji Prezes ARiMR uznał, że Grupa w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy i otrzymanie przez nią w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Zatem zaistniały przesłanki określone w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którymi, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ odwoławczy zauważył też, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, to jest podział gospodarstwa Z. K., utworzenie spółki z o.o. [...] . Grupa nie spełnia celu określonego w art. 35 rozporządzenia 1698/2005 w odniesieniu o poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Prezes ARiMR wskazał na przepisy art. 21 ustawy PROW stanowiące, iż postępowanie w sprawie niniejszej jest postępowaniem szczególnym, w szczególności organy nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów i nie ma zastosowania zasada prawdy obiektywnej określona w art. 7 k.p.a. Za nieuzasadnione uznał też inne zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zdaniem organu odwoławczego grupa producentów powinna realizować wszystkie cele określone w art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005. W odniesieniu do zarzutu naruszenia § 8 ust. 1 rozporządzenia GPR, że z przepisu tego wynika, iż chodzi o wzmocnienie pozycji pojedynczego producenta poprzez utworzenie grupy przez producentów produkujących ten sam produkt. Nie jest spełnieniem tego celu sytuacja, gdy dokonuje się transferów produktów pomiędzy spółkami, które zostały utworzone przez te same osoby fizyczne. W takiej sytuacji grupa producentów pełni funkcję wyłącznie pośrednicza. Jej istnienie i funkcjonowanie na rynku jako odrębny podmiot gospodarczy ma jedynie pozorny charakter. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasadzenie kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącej decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. W zakresie zarzutów dotyczących przepisów postepowania skarżąca zarzuciła naruszenia: a) art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a przez podpisanie decyzji przez pracownika organu I instancji, który brał udział w wydaniu w niniejszej sprawie decyzji uchylonej wcześniej przez organ odwoławczy; b) art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na zakwestionowaniu transakcji zawieranych ze spółką [...] podczas gdy przy rozpatrywaniu wniosków za pierwszy i drugi rok działalności grupy takie transakcje nie były kwestionowane; c) art. 15 w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez rozpoznanie i rozstrzygniecie przez organ odwoławczy co do stworzenia sztucznych warunków przez Grupę, co stanowiło orzeczenie wykraczające poza zakres przedmiotowy sprawy objętej postępowaniem, bowiem organ I instancji nie prowadził w tym zakresie postępowania i nie stawiał takiego zarzutu, d) art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy PROW poprzez ich niezastosowanie w sprawie, polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn takiego a nie innego sposobu dystrybucji produktów, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie organu I instancji, iż sposób i kanały dystrybucji produktów świadczą o niespełnieniu warunków i celów stawianych grupom producentów rolnych, w szczególności poprzez niewprowadzenie produktów na rynek, e) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust 3 ustawy PROW przez wadliwe ustalenia faktyczne co do tego, że wobec sprzedaży produktów dla [...] sp. z o.o. nie dochodziło do faktycznego wprowadzania przez Grupę produktów na rynek, oraz ze były w dalszej kolejności sprzedawane członkom grupy, f) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust 3 ustawy PROW przez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że Grupa wypełniła obiektywny i subiektywny warunek do uznania, że stworzyla sztuczne warunki poprzez stworzenie grupy producentów rolnych niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 lit, b rozporządzenia nr 1698/2005, podczas gdy zarówno w prawomocnej decyzji o uznaniu Spółki za grupę producentów rolnych jak i potwierdzenie przez ARiMR prawidłowego, zgodnego z przepisami prawa funkcjonowania tej spółki przez dwa pierwsze lata realizacji planu działalności takie zarzuty nie były stawiane, g) art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ odwoławczy odmówił przyznania Spółce środków finansowych za trzeci rok działalności, przejawiające się w szczególności tym, że organ odwoławczy nie wyjaśnił dostatecznie przyczyn oraz nie wskazał w jaki sposób naruszono przepisu praw amaterialnego, ograniczając się jedynie do stwierdzenie i przedstawienia subiektywnej oceny organu, że Grupa nie wprowadziła produktów na rynek i do obrotu, oraz dokonała sprzedaży do podmiotu będącego "członkiem grupy", podczas gdy z zebranego w sprawie materiału nie sposób wyprowadzić takiego wniosku. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczyły naruszenia: e) § 8 ust. 1 oraz § 7 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia GPR poprzez bezpodstawne przyjęcie, że sprzedaż produktów przez Grupę do spółki [...] sp. z o.o. narusza dyspozycje tych przepisów i nie stanowi wprowadzania produktów na rynek, a pośrednio została zakwalifikowana jako sprzeda do podmiotu będącego członkiem Grupy; f) art. 35 ust. 1 lit b) rozporządzenia 1698/2005 przez błędna wykładnię i przyjęcie, iż działania polegające na sprzedaży produktów przez Grupę do spółki [...] sp. z o.o. narusza dyspozycje tego przepisu i nie stanowi wprowadzania produktów na rynek, a w konsekwencji działania Grupy nie korespondują z celami określonymi w tym przepisie. g) art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 przez błędna wykładnię i przyjęcie, że Grupa zobowiązana jest do łącznej realizacji wszystkich celów określonych w tym przepisie, podczas gdy taki obowiązek nie wynika z treści przepisu; h) art. 35 ust. 2 rozporządzenia 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. Z art. 5 ust. 1 pkt 10 ustawy PROW oraz w zw. Z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1 oraz § 8 ust. 1-3 rozporządzania GPR poprzez błędną wykładnię i uznanie, że Grupa nie skierowała na rynek produkcji, której wartość mogłaby stanowić podstawę naliczenia pomocy. h) art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. Z art. 5 ust. 1 pkt 10 ustawy PROW oraz w zw. Z § 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz § 8 ust. 1-3 rozporządzenia GPR poprzez błędną wykładnię i uznanie, że Grupa nie "skierowała" na rynek" produkcji, której wartość mogłaby stanowić podstawę naliczenia pomocy, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania powyższych przepisów i nieprzyznania spółce pomocy finansowej za trzeci rok działalności w wysokości adekwatnej do wartości produkcji skierowanej na rynek. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t. j. Dz. U. z 2014 r. poz.1647, z późn.zm.). Po rozpoznaniu niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarga jest niezasadna. Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88 poz. 983 ze zm.), dalej: "ustawa o g. p. r.". Stosownie do art. 2 tej ustawy osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. W art. 3 ustawy określono szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych. Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "g. p. r.", którym w ramach tego programu przyznawana jest pomoc finansowa. Zasady realizacji programu na terytorium RP, w tym w odniesieniu do grup producentów rolnych, reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 173.). W art. 10 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy przewidziano, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005, str. 1), dalej: "rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005" oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "G. p.r." objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.), dalej: " rozporządzenie GPR r.". Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia z 2007 r. pomoc jest udzielana grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestr grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczonych od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru. Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa. Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych oraz, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że Grupa spełniła warunki wpisania jej do rejestru grup producentów i decyzją Marszałka Województwa M. z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...] , została wpisana do tego rejestru. Wpisanie Grupy do rejestru grup producentów zależy od spełnienia przez nią wymogów formalnych określonych w treści art. 3 ustawy o g. p. r. i nie przesądza jeszcze o przyznaniu pomocy finansowej. . Wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej jest wynikiem spełnienia warunków określonych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia z 2007 r. Zgodnie z § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu. Badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami krajowymi i unijnymi. Zadaniem ARiMR było zatem zbadanie, czy wnioskodawca spełnił kryteria przyznania pomocy oraz, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy będzie zgodne z przepisami rozporządzenia rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005 i rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 29 I 2011 r.), dalej: "rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011". Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów: a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup; b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych; c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności. Zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "G. p. r.", jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu. W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne, czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy. Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni omówionych wyżej przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. I w istocie prawidłowość dokonanej wykładni tych przepisów nie jest przedmiotem sporu pomiędzy skarżącą a organami. Istotą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest uznanie przez organ, że doszło do stworzenia przez Grupę czy też jej członków sztucznych warunków do otrzymania płatności w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 zgodnie z którym, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przepis ten ma takie same brzmienie jak obowiązujący w poprzednim stanie prawnym art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. U.E. L. 2006. 368.74). Kwestia dotycząca właściwego zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1141/11. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na złożoną konstrukcję wewnętrzną art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006. Otóż zgodnie z tym przepisem przesłanką odmowy płatności jest: 1) stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności oraz 2) wykazanie celu, jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1595/12 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) pogląd ten podzielił i stwierdził, że pozostaje on aktualny na gruncie obecnie obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Oznacza to, że oceniając zgodność z prawem decyzji wydanej na podstawie art. 4 ust. 8 powołanego rozporządzenia należy skonfrontować jego subsumcje z tymi elementami stanu faktycznego, które potwierdzają, że beneficjent, w tym wypadku, grupa producentów rolnych, stworzył sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, oraz tymi ustaleniami, które wykazują cel, ich stworzenia. Kwestia interpretacji art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 była też przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwość UE w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie o sygn. C-434/12 w sprawie ze skargi S. s. [...] przeciwko I. d. na [...]f. '[...]' – R. a.. Trybunał wskazał, że aby zbadać czy stworzono sztuczne warunki do uzyskania płatności należy ocenić elementy obiektywne i subiektywne. W ramach tych pierwszych należy ocenić warunki i cele wsparcia – czy są przez dany projekt realizowane (np. skierowanie pomocy do określonego kręgu podmiotów). Co do elementu subiektywnego to przy dokonywaniu tego oceny można wziąć pod uwagę, okoliczności faktyczne takie jak więzi natury prawnej, ekonomicznej lub personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w rozpatrywaną inwestycję (LEX nr 1362597). W ocenie Sądu obie kwestie zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną w przytoczonych orzeczeniach. Wyjaśniono zarówno dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy Grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa (o czym mowa była wyżej). Zaś poprzez wykazanie wzajemnych powiązań między członkami Grupy organ w sposób czytelny odniósł się do elementu subiektywnego – zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia. Suma okoliczności faktycznych sprawy sprawia, że stanowisko organów o spełnieniu w realiach tej konkretnej sprawy sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy jest w pełni zasadne. Sąd podziela ocenę, że w przedmiotowej sprawie mamy do cyznienia z tworzeniem przez członków grupy, przede wszystkim zaś przez panów K., pozornej działalności poprzez sprzedaż przez członków Grupy produktów wytworzonych przez nich wyłącznie do przedsiębiorstwa należącego co dominujących członków Grupy. Grupa stanowi sztuczną jednostkę w cyklu produkcyjnym i sprzedażowym, nieprzynoszącą efektu dodanego dla produkcji członków Grupy, ale sztuczne ogniwo utworzone w celu uzyskania korzyści finansowej w postaci pomocy finansowej w ramach działania grup producentów rolnych. Taka ocena oparta jest przede wszystkim na następujących faktach: 1) grupa została utworzona przede wszystkim (ze względu na potencjał produkcyjny) przez [...] jej członków wytwarzających blisko [...] % produktów grupy (panów K.), 2) w celu utworzenia Grupy (uzyskania przez niektórych jej członków statusu producenta rolnego) nastąpił podział bazy produkcyjnej Z. K. (od 2011 r. członkowie grupy: J. F., V. J. oraz J. S. składali wnioski o dopłaty do działek objętych wcześniej wnioskami Z. K.), 3) pozostali trzej członkowie Grupy rozpoczęli działalność bezpośrednio przed utworzeniem Grupy, przy czym pomiędzy członkami grupy występuje wieź ekonomiczna i personalna, 4) jeden z członków grupy (J. F.) uzyskała od A. i Z. K. w drodze dzierżawy grunty ([...] ha), by rozpocząć działalność rolniczą tuż przed zawiązaniem grupy, 5) nabywcą [...] % produktów grupy jest spółka [...] utworzona i zarządzana wyłącznie przez A. i Z. K., powstała tuz przed rejestracją Grupy W ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi, organy obydwu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zbierając go wcześniej zgodnie z wymogami przepisów postępowania, w szczególności uwzględniając treść art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy PROW. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy PROW to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów i dawania zgodnych z prawem wyjaśnień co do okoliczności sprawy, zwłaszcza dowodzących faktów, z których strona wywodzi skutki prawne Stanowisko organów, wyjaśnienia, argumentacja oraz wyciągnięte wnioski są logiczne i spójne. Organ szczegółowo przedstawił fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także wyjaśnił przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Jednocześnie Skarżąca nie wykazała aby poczynione przez organy I i II instancji ustalenia były niezgodne ze stanem faktycznym. Stąd nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kp.p.k. oraz art. 21ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust 3 ustawy PROW, jak też art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. Zarzut wadliwości ustalenia, że produkty nie były wprowadzana przez Grupę na rynek, gdyż były dostarczane do spółki [...] , pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji, bowiem okoliczność ta stanowiła w istocie jeden z elementów oceny, że doszło do stworzenia sztucznych warunków, a nie samodzielną podstawę faktyczną decyzji. Zatem nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w związku z tym zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 21 ust. 1 ust. 2 pk2 2 i ust. 3 ustawy PROW, § 8 ust. 1 i § 7 ust.2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 kwietnia 2007 r. i art. 35 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczący wydania i podpisania zaskarżonej decyzji przez pracownika, który wydał już w sprawie decyzję uchylona następnie w wyniku orzeczeń kasacyjnych, to jest przez panią A. K.. Decyzja zaskarżona została wydana i podpisana przez panią A. M., zastępcę dyrektora, znajduje się też pod nia podpis pana K. D.. Natomiast decyzja organu I instancji – przez pana P. G.. Pani K. wykonywała jedynie czynności techniczne w sprawie, których nie można uznać za uczestniczenie w wydaniu decyzji. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. sprowadzający się do tego, że w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej Grupie przyznano płatności za pierwszy i drugi rok działalności. Przyznanie płatności za pierwsze dwa lata nie było przedmiotem rozpoznania przez Sąd, jendka co do zasady nie można uznać, że dokonanie płatności na skutek wcześniejszej wadliwej oceny przesłanek przyznania płatności przez organ powinno przesądzać o przyznaniu płatności za kolejne okresy. Co do zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. przez to, że w pierwszej instancji kwestia stworzenia sztucznych warunków utworzenia grupy producentów rolnych nie była przedmiotem badania i oceny organu, a przepis art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011. nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji, to ten zarzut naruszenia przepisów postępowania nie może stanowić o takim naruszeniu tych przepisów, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wprawdzie organ I instancji w podstawie swej decyzji nie powołał art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, jednak dokonał ustalenie tych wszystkich okoliczności faktycznych, które przesądzały o uznaniu, że Grupa stworzyła sztuczne warunki do przyznania płatności, co wyartykułował organ odwoławczy w oparciu o te ustalenia. Organ I instancji odwoływał się do "sztuczności" chociażby w zawartym na str. 6 swej decyzji stwierdzeniu: "W przedmiotowej sprawie działaniem sprzecznym z celem wprowadzania wytworzonych produktów do obrotu jest "sztuczne" generowanie przez grupę obrotu i wykonywanie zadań grupy w postaci sprzedaży zbóż na zewnątrz przez firmą zależną osobowo i kapitałowo od członków grupy producentów" Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdził też naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani okoliczności powodujących stwierdzenie nieważności objętych kontrola decyzji. Biorąc to wszystko pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270 ze zm.), był zobowiązany orzec jak w sentencji .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło