II SA/Op 494/15
WyrokWSA w Opolu2016-02-25
Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Ewa Janowska, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykonanie nasypu ziemnego i jego utwardzenie tłuczniem, służące jako plac postojowy dla samochodów ciężarowych, stanowi budowlę ziemną wymagającą pozwolenia na budowę, czy też roboty budowlane mieszczące się w zakresie zgłoszenia?Ratio decidendi
Wykonanie nasypu ziemnego o wysokości 2-5 metrów i jego utwardzenie tłuczniem, służące jako plac postojowy dla samochodów ciężarowych, stanowi budowlę ziemną w rozumieniu Prawa budowlanego, która wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Samowolnie wybudowana budowla, w przypadku braku jej legalizacji zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, podlega nakazowi rozbiórki.Stan faktyczny
Właściciele działki zostali zobowiązani do rozbiórki placu postojowego dla samochodów ciężarowych, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ uznał, że wykonanie nasypu ziemnego i jego utwardzenie tłuczniem stanowi budowlę ziemną. Właściciele twierdzili, że wykonali jedynie utwardzenie terenu zgodnie ze zgłoszeniem i że skarpa była naturalna. Organy administracji obu instancji utrzymały w mocy decyzję o nakazie rozbiórki, uznając wykonane prace za samowolę budowlaną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi C. G. i H. G. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 10 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Decyzją z dnia 14 maja 2015 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim (PINB), działając na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm. - dalej: "Prawo budowlane"), nałożył na C. i H. G., właścicieli działki nr a w [...], obowiązek rozbiórki wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę placu postojowego o powierzchni łącznej 377,5 m² i kształcie 2 połączonych trapezów o wymiarach: pierwszy trapez - o podstawach 15 m i 13 m i wysokości 20 m, drugi trapez - o podstawie 13 m i 2 m i wysokości 13 m, dla samochodów ciężarowych na ww. działce nr a. W uzasadnieniu decyzji organ odnotował, że w wyniku interwencji A. K., która zgłosiła prowadzenie przez H. G. nielegalnej budowy bazy transportu samochodów ciężarowych na nieruchomości położonej w [...] na działce nr a, co polegało na wykonywaniu robót wyrównujących powierzchnię gruntu i utwardzeniu tłuczniem działki oraz tworzeniu nasypu pod zajezdnię bazy samochodowej "A", wszczął z urzędu w dniu 14 sierpnia 2014 r. postępowanie m.in. w sprawie oceny legalności robot budowlanych prowadzonych przez H. G. na działce nr a na podstawie zgłoszenia z dnia 29 października 2013 r., co do którego właściwy organ nie wniósł sprzeciwu. Zgłoszenie to obejmowało utwardzenie tłuczniem terenu o powierzchni 400 m² (20 m x 20 m). Przeprowadzone w dniu 22 września 2014 r. oględziny wykazały, że roboty związane z utwardzeniem powierzchni nasypu zajmującego część działki nr a rozpoczęto w grudniu 2013 r. i roboty te trwają nadal. Utwardzenia o pow. 377,5 m² dokonano na terenie o znacznym nachyleniu. Ustalono, iż nasyp "rozpoczyna się" mniej więcej w odległości 31 m od działki nr d (droga wojewódzka) i ma szerokość ok. 15 metrów na odcinku ok. 20 m, następnie na odcinku 13 m następuje zwężenie (części utwardzonej) do ok. 2 m. Całość użytego materiału stanowił zakupiony w kopalni tłuczeń. Skarpa wykonana od strony sąsiedniej działki - nr c również została utwardzona tłuczniem. Część działki a od strony drogi wojewódzkiej na długości ok. 31 m posiada utwardzenie od lat wcześniejszych; wg wyjaśnień od roku 1981 (od rozpoczęcia działalności gospodarczej). Sporządzono dokumentację fotograficzną z uwidocznioną na działce nr c szklarnią, którą uznano za punkt odniesienia przy analizie zakresu wykonanych robót, a także szkic pomiarowy stanowiący załącznik do protokołu oględzin, z którego wynika, że wysokość skarpy wynosi około 2-5 m. W toku postępowania wpłynęły do organu wyjaśnienia (wraz z dokumentacją zdjęciową) A. K., którą przesłuchano również w charakterze świadka. A. K. stwierdziła, że na działce nr a rozbudowuje się bazę transportową przez tworzenie nasypu z "materiałów niewiadomego pochodzenia przysypywanych dużą ilością tłucznia". Wskazała, że realizacja tego etapu prac trwa od maja 2013 r. i że przedmiotowa działka służy wyłącznie do parkowania pojazdów ciężarowych. Analizując dokumentację fotograficzną przedłożoną przez świadka oraz jej ojca T. K., w tym pod kątem dat jej sporządzenia, organ stwierdził, że została wykonana w latach 2010-2013 i obrazuje ukształtowanie terenu sprzed utworzenia nasypu, jak i po jego wykonaniu, a także pokazuje sam proces budowlany (na zdjęciu widoczne usypane pryzmy, prawdopodobnie ziemi), który nie został jeszcze zakończony, oraz użytkowanie nasypu jako parkingu na potrzeby prowadzonej działalności transportowej. T. K., oprócz obszernych wyjaśnień w sprawie, przedłożył również kopię mapy geodezyjnej zasadniczej z lutego 2010 r. odzwierciedlającej faktyczne ukształtowanie działki nr a, a mapa ta jest identyczna z mapą pozyskaną w toku postępowania przez organ. Z map wynika, że działki nr b i a miały (i w zasadzie nadal mają) charakter kaskadowy. Naturalne skarpy były niewielkie. Ponadto na mapie i na jednym ze zdjęć widoczna jest niewielka skarpa przy granicy działek nr a oraz c, a także ogrodzenie pomiędzy tymi działkami oraz niewielki pas ziemi o łagodnym nachyleniu pomiędzy samą skarpą a granicą posesji. Zdjęcie to pokazuje również zaorany ten fragment działki nr a, na której obecnie wybudowany został parking będący przedmiotem postępowania. W tej chwili wykonane roboty niwelacyjne spowodowały, że teren działki nr a został częściowo wyrównany (w celu umożliwienia manewrowania na nim pojazdami mechanicznymi). Skarpa nasypu (parkingu) widoczna na dokumentacji fotograficznej ma obecnie swoją granicę praktycznie przy działce nr c i od strony tej działki jej wysokość wynosi ok. 2 m. Świadek A. K. zeznała, że roboty ziemne, które były wykonane koparko-spycharką polegały na "równaniu spadem" z terenu wyższego na niższy. Równanie i utwardzanie trwało w sumie 2 dni. Rozbudowa polegała na tworzeniu wysokiego nasypu z materiałów niewiadomego pochodzenia, przysypanych tłuczniem. Na wykonanym nasypie są obecnie parkowane samochody ciężarowe należące do H. G. Z kolei, H. G. zeznał, że roboty objęte zgłoszeniem do Starosty Nyskiego z dnia 29 października 2013 r. polegały na wysypaniu kruszywa, po uprzedniej niwelacji terenu. Przedstawił kopię faktur z kwietnia, maja i listopada 2013 r. na zakup kruszywa oraz usługi, a także wyjaśnił, że pierwsze roboty budowlane działce nr a zostały wykonane dopiero po dokonaniu formalnego zgłoszenia, zaś na działce jedynie okazjonalnie parkowały samochody ciężarowe. Dalej, organ podał, że inwestor prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A, natomiast jako adres głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej wskazano – [...], posesję nr [...]. Biorąc pod uwagę profil prowadzonej działalności (usługi transportowe) i faktyczne wykorzystanie działki nr a oraz obiektu budowlanego na niej wykonanego, organ stwierdził, że sporny teren jest użytkowany jako plac postojowy (parking), na którym parkowane są samochody ciężarowe. Powołując się na regulację art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, odnotował, że na budowę parkingu należało uzyskać pozwolenie na budowę. W przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z budową, o której mowa w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, tj. wykonaniem budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, stanowiącej całość techniczno-użytkową. Obiekt ten powstał w wyniku częściowego przemieszczenia mas ziemnych, nawiezienia budulca (widoczne na dokumentacji fotograficznej pryzmy) oraz utwardzenia jego powierzchni tłuczniem. Przeznaczony jest do parkowania pojazdów i użytkowany jako plac postojowy, nie wydzielono na nim miejsc postojowych, a roboty budowlane są nadal w toku. Od strony działki nr c obiekt posiada widoczną konstrukcję oporową. Organ dodał także, że wskazana działka nr c jest działką zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, którego właścicielami są C. G. (żona H. G.) oraz A. K.. W kwestii dokonanego zgłoszenia utwardzenia części powierzchni działki nr a organ uznał, że zamiarem zgłaszającego nie były roboty budowlane, tylko budowa obiektu budowlanego, tj. budowli ziemnej, utwardzonej kruszywem i przeznaczonej na działalność transportową. Podkreślił, że konstrukcja prowadzenia robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od legalnie dokonanego zgłoszenia nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach Prawa budowlanego, które instytucji "istotnego odstąpienia od dokonanego zgłoszenia" po prostu nie zna. Ma to istotne znaczenie w rozważanym przypadku z uwagi na ustalenie w toku czynności wyjaśniających, że utwardzenie zostało wykonane na zrealizowanym w sposób samowolny nasypie (którego budowa wymaga uzyskania stosownego pozwolenia na budowę), a utwardzenie działki (o czym mowa w samym zgłoszeniu) zostało zrealizowane w sposób odbiegający od zakresu określonego w zgłoszeniu z dnia 29 października 2013 r. (w toku oględzin przeprowadzonych w dniu 22 września 2014 r. stwierdzono, iż utwardzony obszar działki ma wymiary około 15 metrów szerokości i długości około 33 metrów - całość inwestycji została natomiast wykonana na skarpie o wysokości około 2,5 m). W niniejszej sprawie ustalono, że obszar zainwestowania nie jest objęty zapisami aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego, zatem w razie woli kontynuowania procedury legalizacyjnej konieczne będzie uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. W okolicznościach sprawy, zdaniem PINB, wystąpiły przesłanki do wydania postanowienia w sprawie wstrzymania prowadzenia dalszych robót budowlanych związanych z budową obiektu oraz przedłożenia do 30 kwietnia 2015 r. dokumentacji warunkującej kontynuację procedury legalizacyjnej (postanowienie nr [...] z dnia 16 stycznia 2015 r.). Skoro jednak w wyznaczonym terminie strony nie przedłożyły tej dokumentacji, to zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego organ był zobligowany do nałożenia na inwestorów obowiązku wynikającego z przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
W odwołaniu od powyższej decyzji C. i H. G. zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przez błędne zakwalifikowanie utwardzonego placu na działce nr a jako elementu budowli, pomimo że utwardzony plac nie stanowi budynku lub obiektu małej architektury;
2) art. 28 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wykonanie utwardzonego placu z materiałów sypkich stanowi obiekt budowlany wymagający uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy wykonanie placu wymaga jedynie zgłoszenia, lub ewentualnie art. 28 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że całość zamierzenia budowlanego polegającego na wykonaniu utwardzonego placu z materiałów sypkich wymaga uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy wykonanie wyłącznie skarpy wraz z konstrukcją oporową pod część placu wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast w pozostałym zakresie plac wymaga jedynie zgłoszenia zamiaru podjęcia prac budowlanych;
3) art. 48 Prawa budowlanego przez jego zastosowanie i przyjęcie, że w całości zamierzenie budowlane polegające na utwardzeniu placu z materiałów sypkich stanowi samowolę budowlaną, podczas gdy odwołujący w dacie wykonywania robót budowlanych legitymowali się - niezakwestionowanym przez Starostę Nyskiego - zgłoszeniem na wykonanie placu;
4) art. 50 oraz art. 51 Prawa budowlanego przez ich niezastosowanie i postawienie odwołującym zarzutu samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu utwardzonego placu z materiałów sypkich, podczas gdy przedmiotowe zamierzenie budowlane zostało wykonane zgodnie ze zgłoszeniem.
Odnośnie przepisów prawa procesowego strony zarzuciły naruszenie:
1) art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., przez niezebranie materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na przyjęcie, że budowa przez skarżących utwardzonego placu mieściła się w zakresie złożonego zgłoszenia o zamiarze rozpoczęcia robót, skarżący nie dokonali zmiany przeznaczenia terenu placu postojowego pod prowadzoną działalność gospodarczą, skarżący nie dokonali zmiany ukształtowania terenu w związku z budową placu, a istniejąca skarpa ziemi stanowi naturalny element ukształtowania terenu;
2) art. 7 i art. 8 K.p.a. przez naruszenie zasady praworządności oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, wyrażające się w niezbadaniu przez organ administracji wszystkich okoliczności niniejszej sprawy i przyjęcie w sposób dowolny, że teren na którym wykonano prace budowlane został przeznaczony pod prowadzoną przez H. G. działalność gospodarczą oraz że skarżący dokonali zmiany naturalnego ukształtowania terenu i wykonali prace ponad zakres dokonanego zgłoszenia;
3) art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 136 K.p.a. przez naruszenie zasady oficjalności i zebranie w toku postępowania niewyczerpującego materiału dowodowego, który w rzeczywistości nie pozwalał na prawidłowe ustalenie, czy inwestycja stanowi samowolę budowlaną, a to w szczególności przez niezweryfikowanie, w jakim zakresie wykonane utwardzenie placu zmieniło dotychczasowe ukształtowanie terenu i w jakim zakresie wykonane przez skarżących prace objęte były zgłoszeniem, a w efekcie niezbadanie w jakim zakresie przedmiotowa inwestycja wymagała ewentualnego pozwolenia na budowę, a w jakim zakresie jest zgodna z dokonanym zgłoszeniem.
C. i H. G. zarzucili też organowi pominięcie ich twierdzeń i oświadczeń odnośnie niewykorzystywania utwardzonego terenu objętego zgłoszeniem do prowadzonej przez H. G. działalności gospodarczej oraz odnośnie braku zmiany naturalnego ukształtowania terenu. W związku z powyższymi zarzutami wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu (WINB) decyzją z dnia 10 września 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że PINB wydał w dniu 16 stycznia 2015 r. postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożył na C. i H. G. obowiązek przedstawienia określonych dokumentów w terminie do 30 kwietnia 2015 r. Skoro inwestorzy nie wykonali tego obowiązku, to - zdaniem organu odwoławczego - prawidłowo PINB nakazał rozbiórkę zgodnie z art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. WINB określił, że przedmiotem niniejszego postępowania legalizacyjnego są roboty budowlane polegające na wykonaniu skarpy-nasypu, jej utwardzeniu tłuczniem wraz z konstrukcją oporową i przeznaczeniem na plac postojowy na działce nr a, które zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę, tj. w warunkach określonych w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Akcentował, że wybór jednego z trybów postępowania legalizacyjnego uzależniony został od kwalifikacji robót budowlanych, a więc ustalenia, czy na ich wykonanie niezbędne jest uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę, czy też do realizacji można przystąpić po dokonaniu skutecznego zgłoszenia organom architektoniczno-budowlanym. Istotnym jest także, czy prace polegają na budowie obiektu budowlanego. Zaznaczył, że dokonane przez inwestora zgłoszenie nie przesądza o kwalifikacji wykonanych robót, zwłaszcza w sytuacji, gdy jego rzeczywistym zamiarem jest wykonanie robót budowlanych zasadniczo odbiegających od robót objętych zgłoszeniem, przy czym okoliczności sprawy wskazują, że celem tego działania jest obejście przepisów o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Odnosząc powyższe do realiów sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że H. G. dokonał w dniu 29 października 2013 r. w Starostwie Powiatowym w Nysie zgłoszenia prowadzenia robót budowlanych na działce nr a w [...], które obejmowały utwardzenie tłuczniem terenu działki (budowlanej) o powierzchni 400 m². Załączony do zgłoszenia szkic przewidywał, że teren utwardzony będzie posiadać wymiary: 20 m x 20 m, natomiast oględziny działki ujawniły m.in., że utwardzenie o kształcie dwóch trapezów (połączonych podstawami) zostało wykonane na skarpie z tłucznia o wysokości ok. 2-5 m; tłuczniem dokonano również "wyskarpowania" od strony sąsiedniej działki nr c. Utwardzony teren przeznaczony jest do parkowania pojazdów i użytkowany jako plac postojowy. Od strony działki nr c widoczna jest konstrukcja oporowa. Zdaniem organu, wykonano w istocie prace budowlane skutkujące realizacją innego obiektu budowlanego - budowli ziemnej. Inwestorzy zamiast utwardzenia terenu wykonali więc nasyp-skarpę o wysokości ok. 2-5 m i usypaną skarpę-nasyp utwardzili tłuczniem. Wybudowana zatem została budowla ziemna z konstrukcją oporową i utwardzeniem skarpy. Wykonane roboty winny zostać poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę, zaś w tym zakresie za nieskuteczne uznać należało dokonane w dniu 29 października 2013 r. zgłoszenie prowadzenia robót budowlanych, które miały obejmować jedynie utwardzenie terenu. W opinii organu odwoławczego, zakres wykonanych robót pozwala na stwierdzenie, że inwestor dokonał budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, co skutkować powinno prowadzeniem postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Sami odwołujący przyznają, że "wykonanie skarpy wraz z konstrukcją oporową pod część placu wymaga uzyskania pozwolenia na budowę". Dalej, organ wywodził, że w świetle art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, w szczególności taki jak budowle ziemne. Aby obiekt miał cechy budowli ziemnej, z jednej strony winien być zasadniczo wykonany z ziemi, zaś z drugiej musi stanowić pewną techniczno-użytkową całość. Do takiej kategorii budowli ziemnych można zaliczyć utwardzony tłuczniem nasyp ziemny służący do określonego, komunikacyjnego użytku, tj. plac postojowy dla samochodów ciężarowych. Stanowi on niewątpliwie pewną całość i ma określoną użyteczność, powstał w wyniku celowo podjętych robót, jest zasadniczo wykonany z ziemi, zaś na wykonanie w takim zakresie prac należało uzyskać pozwolenie na budowę. Takiego pozwolenia inwestorzy nie posiadają, wobec czego przedmiotowe roboty stanowiły przypadek samowoli budowlanej. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał się na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którymi budowlą ziemną jest obiekt wykonany z ziemi, który ma charakter kubaturowy, czyli jest wyraźnie widoczny w terenie. Ta właśnie cecha odróżnia go od niwelacji terenu, tj. prac polegających na wyrównywaniu danego obszaru, który wcześniej miał charakter zagłębienia w terenie. Jeżeli zatem nasyp ziemny (obiekt) nie służy jedynie wyrównaniu terenu, ani też nie ma charakteru bezładnie nawiezionego kruszywa czy ziemi, ale stanowi całość techniczno-użytkową o określonej konstrukcji i funkcji powinien być traktowany jako budowla ziemna objęta regulacjami ustawy Prawo budowlane, w tym dotyczącymi jej legalności, w których to sprawach kompetencje posiadają organy nadzoru budowlanego. W tym stanie rzeczy WINB stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego w powiecie nyskim zobowiązany był do nakazania rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
W skardze na decyzję organu odwoławczego C. i H. G., reprezentowani przez pełnomocnika, zarzucili, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 136, art. 107 § 3 K.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy odnośnie robót wykonanych przez skarżących, które mieszczą się w zakresie dokonanego skutecznie zgłoszenia i nie doprowadziły do zmiany ukształtowania terenu. W tym względzie ustalenia organów administracji są wadliwe i nie zostały poparte dowodami, przy czym w sposób nieuprawniony pominięto twierdzenia strony dotyczące braku wykorzystania działki do celów prowadzonej działalności gospodarczej oraz braku ingerencji w naturalne ukształtowanie terenu. Niedostatecznie też wyjaśniono w zaskarżonej decyzji przyczyny, dla których organ odwoławczy podzielił i utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję, w szczególności nie wytłumaczono, w jaki sposób zostały naruszone przepisy prawa materialnego.
Ponadto skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
- art. 28 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że wykonanie przez skarżących utwardzenie placu materiałami sypkimi stanowi obiekt budowlany, którego budowa wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy wykonane prace wymagały jedynie zgłoszenia do organu administracji, czego skarżący dopełnili;
- art. 48 Prawa budowlanego przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że prace wykonane przez skarżących polegające na utwardzeniu gruntu materiałami sypkimi (tłuczniem) stanowią samowolę budowlaną, podczas gdy przed rozpoczęciem tych prac dokonano przewidzianego przepisami prawa zgłoszenia robót, a do którego to zgłoszenia właściwy miejscowo organ administracji nie wniósł sprzeciwu w przewidzianym prawem terminie;
- art. 3 ust. 3 Prawa budowlanego przez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, że utwardzony przez skarżących teren należy zakwalifikować jako budowlę, o której mowa w powołanym przepisie.
Kolejne zarzuty skarżących dotyczyły błędów w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że inwestorzy wykonali nasyp-skarpę, utwardzoną następnie tłuczniem, a także, że prace objęte zgłoszeniem polegały na budowie placu postojowego dla samochodów ciężarowych.
W związku z tymi zarzutami skarżący wnieśli o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i domagali się zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymali stanowisko co do tego, że nie wykonali budowli ziemnej, a przeciwne stanowisko organów w tej mierze jest gołosłowne, bo nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym i nie zostało dostatecznie wyjaśnione w treści decyzji. W trakcie oględzin nie przeprowadzono pomiarów i analizy ukształtowania terenu i uwzględniono tylko argumentację A. K. oraz T. K., z którymi skarżący są w sporze, oraz oparto się na przedstawionych przez nich zdjęciach niewiadomego pochodzenia. Z nieznanych powodów organy pominęły wyjaśnienia skarżących, którzy podnosili, że skarpa na działce istniała od zawsze, a cały teren jest pochyły, co obrazują załączone do skargi fotografie. Skarżący dokonali tylko niwelacji terenu, a to nie doprowadziło do powstania budowli ziemnej. Następnie skarżący zakwestionowali stanowisko o wykonaniu placu postojowego i zaznaczyli, że powód wykonanego utwardzenia działki pozostaje bez znaczenia przy tego rodzaju pracach. Wskazali również na wadliwie przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i brak dowodów na potwierdzenie stawianych w decyzji tez. Błędne są nadto ustalenia odnośnie powierzchni utwardzenia, zwłaszcza że oględziny były prowadzone w toku prac, które nie zostały jeszcze zakończone. Poza tym skarżący zwrócili uwagę na istotne braki zaskarżonej decyzji w sferze prawnej i faktycznej, co narusza dodatkowo zasady ogólne K.p.a. Z kolei, odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego wskazali na dokonanie wadliwej kwalifikacji utwardzonego placu jako elementu budowli i ponownie wyjaśnili, że wykonane przez nich prace nie polegały na usypaniu skarpy czy nasypu. Ich zdaniem, zakres znaczeniowy wszystkich obiektów budowlanych mieszczących się w pojęciu "budowla" nie pozwala na stwierdzenie, że utwardzony plac stanowi obiekt posiadający jakiekolwiek cechy wspólne w powiązaniu z wymienionymi w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przykładami, czy też jest do nich podobny. Natomiast samo stwierdzenie organu, że plac postojowy objęty zgłoszeniem rozpoczęcia robót budowlanych został wykonany w wyniku przemieszczenia mas ziemnych na skarpie o wysokości 2,5 m, jest niewystarczające do postawienia tezy, że zrealizowany plac utwardzony kwalifikuje się do kategorii obiektów budowlanych zaliczanych do budowli. Jak już bowiem podnosili skarżący, organ administracji nie poczynił żadnych ustaleń dotyczących zakresu ewentualnego przemieszczenia mas ziemi, dalszego wykorzystania tych mas ziemi (powołano w tym zakresie dowody o wątpliwej wiarygodności i które skarżący obalili za pomocą przedstawionych faktur), wcześniejszego ukształtowania terenu czy właściwości oraz charakteru wykonanej skarpy. Dalej, skarżący podkreślili, że nie można kwestionować robót budowlanych wykonanych na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego, po prawidłowym dokonaniu zgłoszenia (bez sprzeciwu), w zależności od tego, jakie będzie następnie przeznaczenie tak utwardzonej powierzchni gruntu działki, ponieważ nie wynika to z żadnego przepisu i wątpliwe jest tu odwoływanie się na zasadzie analogii do art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Z tych wszystkich przyczyn, brak było podstaw do zastosowania przez organ dyspozycji art. 48 Prawa budowlanego i przyjęcie, że sporne prace polegające na utwardzeniu gruntu materiałami sypkimi (tłuczniem) stanowią samowolę budowlaną, w sytuacji gdy skarżący dopełnili ciążącego na nich prawnego obowiązku zgłoszenia tych prac. Podsumowali skarżący, że zakres wykonanych robót niewątpliwie nie doprowadził do powstania obiektu budowlanego wymagającego uzyskania pozwolenia na budowę, zaś roboty wykonano zgodnie ze zgłoszeniem, do którego organ nie wniósł sprzeciwu.
W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i podkreślając, że w toku postępowania organy administracji obu instancji dochowały zasad wyrażonych w art. 7, art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a.
W trakcie rozprawy sądowej pełnomocnik skarżących potrzymał skargę wraz z jej argumentacją. Nadto podniósł, że w sprawie nie mamy do czynienia z powstaniem konstrukcji oporowej, a na rzekomo wykonanej skarpie widoczna jest na zdjęciu roślinność, co potwierdza tezę, że wcześniej istniała tam ziemia. H. G. dodał, że tylko na podstawie zeznań A. K. stwierdzono, iż doszło do wykonania obiektu budowlanego. Przy pierwszej "wizycie" pracowników nadzoru budowlanego nie było mowy o utworzeniu nasypu. Z kolei, pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę. Ponadto wyjaśnił, że na stronie szóstej uzasadnienia (wers 15 i 16 od góry) pojawił się błąd co podanej wysokości nasypu, wysokość ta wynosi 2- 5 m.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Badając legalność zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, Sąd nie stwierdził, by zawierała ona wady nakazujące jej uchylenie.
Odnosząc się do przedmiotu kontroli wskazać na wstępie trzeba, że C. i H. G. zaskarżyli do Sądu decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 10 września 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim z dnia 14 maja 2015 r. nakazującą skarżącym rozbiórkę wykonanego bez pozwolenia na budowę placu postojowego dla samochodów ciężarowych, wobec braku realizacji obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. Decyzje zapadły w toku prowadzonego z urzędu postępowania dotyczącego m.in. oceny legalności robot budowlanych wykonywanych przez H. G. na działce nr a na podstawie zgłoszenia z dnia 29 października 2013 r., co do którego właściwy organ nie wniósł sprzeciwu.
Rozstrzygając w pierwszej kolejności kwestię kwalifikacji kontrolowanych robót budowlanych, wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b cyt. wyżej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (zwana nadal w skrócie "Prawem budowlanym"), w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 443), obiektem budowlanym jest budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, zaś po myśli art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, przykładowo taki jak budowla ziemna. Z kolei, stosownie do art. 3 pkt 6 i 7 Prawa budowlanego, roboty budowlane polegają m.in. na budowie, przez którą należy rozumieć również wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu.
W niniejszej sprawie, w przekonaniu Sądu, za bezsporne i prawidłowo dokonane uznać należy ustalenia organu co do tego, że wykonane przez skarżących roboty budowlane spełniają wymogi określone w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Wprawdzie ustawodawca nie zdefiniował bliżej, jak należy rozumieć budowlę ziemną, jednak uwzględniając również dyspozycję art. 3 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego trzeba przyjąć, że określony rezultat działalności człowieka uznaje się za budowlę, o ile stanowi on całość techniczno-użytkową o określonej konstrukcji i funkcji, przy czym nie jest konieczne, aby budowla była wyposażona w dodatkowe urządzenia czy instalacje. Trafnie wskazywał organ odwoławczy, powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie administracyjnym, że budowla ziemna jest wykonana w gruncie lub z gruntu, musi mieć charakter kubaturowy, być widoczna i istnieć w kategoriach obiektywnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 20 marca 2013 r., II SA/Kr 95/13 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2014 r., II OSK 2320/12, dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przypomnienia wymaga, że podczas kontroli należącej do inwestorów działki o numerze a w [...] stwierdzono, że na wykonanym nasypie-skarpie o wysokości 2-5 m skarżący dokonali utwardzenia tłuczniem części ww. działki (377 m²), a zbocze nasypu-skarpy również zostało utwardzone tłuczniem. Ustalenia te - zdaniem Sądu - potwierdza prawidłowo zgromadzony, obszerny materiał dowodowy, który został oceniony zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W związku z tym sformułowane w skardze zarzuty dotyczące naruszenia tych przepisów nie zasługują na uwzględnienie. Ponadto, utrzymując w mocy nakaz rozbiórki organ odwoławczy - stosownie do art. 107 § 1 i 3 K.p.a. - wskazał podstawy prawne i faktyczne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy i sposób rozumienia zastosowanych regulacji przedstawił wystarczającą argumentację, w tym wskazał dowody na jej poparcie i odniósł się do istotnych zarzutów odwołania. Organ administracji kierował się więc wynikającą z art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania. Natomiast nieuwzględnienia stanowiska skarżących w kwestii braku ingerencji w naturalne ukształtowanie terenu, wobec istnienia dowodów przeczących temu stanowisku, nie sposób uznać - jak zarzucają skarżący - za przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sposób pobieżny i niedokładny, czyli z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów.
Sąd zgodził się z organami, że ustalony zakres robót potwierdzają wyjaśnienia i zeznania A. K. oraz jej ojca, ale przede wszystkim protokół oględzin z dnia 22 września 2014 r. i zgromadzona w postępowaniu dokumentacja fotograficzna przedłożona przez A. K. i T. K. oraz wykonana przez pracowników organu nadzoru, obrazująca stan zagospodarowania działki, jaki istniał przed wykonaniem kontrolowanych robót budowlanych, jak i po ich wykonaniu. Ponadto składająca pisma i przesłuchana w charakterze świadka A. K. oświadczyła, że widziała tworzenie nowej skarpy-nasypu przy użyciu koparko-spycharki, który to nasyp został następnie w części górnej utwardzony, zaś jego zbocze wzmocniono tłuczniem. Dodała, że na wykonanym w ten sposób placu postojowym parkują samochody. Powyższe pozostaje w zgodzie z ustaleniami organu dokonanymi na podstawie map zasadniczych terenu i zdjęć, z których wynika nie tylko, że teren zainwestowania charakteryzuje się znacznym spadkiem, ale również ma charakter kaskadowy - występują na nim skarpy, przy czym naturalna skarpa przy granicy działek nr a i c jest niewielka, co na mapie obrazuje ławica. Dodatkowo, jak trafnie dostrzegł organ pierwszej instancji, na zdjęciach widoczne jest również ogrodzenie pomiędzy tymi działkami oraz niewielki pas ziemi o łagodnym nachyleniu pomiędzy niewielką skarpą a granicą posesji oraz zaorany fragment działki, zaś ze zdjęć z okresu wykonywania prac przez skarżących wynika, że obecnie skarpa jest zdecydowanie większa oraz wyższa i sięga do granicy działki nr c. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że po myśli art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dlatego Sąd nie podzielił poglądu negującego wartość dowodową dokumentacji zdjęciowej wykorzystanej przez organy. Nie sposób też nie dostrzec, że dla wykazania swoich racji sami skarżący posługiwali się zdjęciami, dołączając je do skargi. Sąd nie ma wątpliwości, że określony przez organy zakres prac, pomimo że nie zostały jeszcze zakończone, świadczy już obecnie o wykonaniu budowli ziemnej powstałej wskutek nawiezienia budulca i przemieszczenia mas ziemi w celu zmiany niekorzystnego ukształtowania terenu i powiększenia jego płaskiej części, następnie utwardzonej i wykorzystywanej - choćby "okazjonalnie" (tak twierdzi inwestor) - do parkowania samochodów. Takie przeznaczenie nasypu-skarpy koresponduje również z materiałem dokumentacyjnym sprawy oraz dołączonymi do skargi zdjęciami, na których widoczne są parkujące samochody. W tym stanie rzeczy nieuprawnione są zarzuty odnośnie nieustalenia, jakie faktycznie czynności zostały poczynione przez inwestorów. W świetle zgromadzonych dowodów brak jest też podstaw do przyjęcia, że istniejąca na nieruchomości - w dacie kontroli - skarpa stanowi naturalny element ukształtowania terenu. Przeczy temu również stanowisko skarżących, którzy w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej pośrednio zgodzili się z kwalifikacją robót dokonaną przez PINB, ponieważ zarzucili organowi m.in. błędne przyjęcie, "iż całość zamierzenia budowlanego polegającego na wykonaniu utwardzonego placu z materiałów sypkich wymaga uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy wykonanie wyłącznie skarpy wraz z konstrukcją oporową pod część placu wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast w pozostałym zakresie plac wymaga jedynie zgłoszenia zamiaru podjęcia prac budowlanych". Z kolei, sporna pomiędzy stronami okoliczność wybudowania parkingu (placu postojowego) dla prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej nie może mieć znaczenia dla ogólnej oceny, czy w rozważanym przypadku mamy do czynienia z budowlą ziemną w rozumieniu Prawa budowlanego. W sprawie istotne jest natomiast to, że wykonanie nasypu-skarpy nie było niezależne od jego utwardzenia.
Odrębnego odnotowania wymaga, iż organ odwoławczy uznał, że skarżący wybudowali również konstrukcję oporową. Pogląd ten nie zostało poparty dostateczną argumentacją i nie wynika także z ustaleń PINB. W sytuacji jednak niewątpliwego stwierdzenia samowolnego wykonania budowli ziemnej (utwardzonej kruszywem) i wykorzystywanej do parkowania pojazdów, wyjaśnienie tej kwestii Sąd uznał za zbędne, ponieważ ustalenia w tym zakresie nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie.
Podkreślenia wymaga, że opisany wyżej zakres robót nie był objęty procedurą zgłoszeniową. Zgłoszenie z dnia 29 października 2013 r. dotyczyło jedynie utwardzenia tłuczniem terenu działki o powierzchni 400 m², zaś faktycznie wykonanych prac ziemnych nie sposób uznać - jak tego chcą skarżący - za niekwalifikowaną jako roboty budowlane niwelację terenu, rozumianą jako przygotowanie gruntu (wyrównanie, ewentualnie podwyższenie) pod jego utwardzenie, ponieważ doprowadziły one do zmiany ukształtowania terenu przez stworzenie nowego nasypu-skarpy, zdecydowanie różniącego się wysokością i wielkością od skarpy naturalnej. Przedmiotowe roboty zwiększyły powierzchnię płaską, która została przeznaczona na utwardzenie terenu o określonej użyteczności. Sąd podzielił pogląd organu, że nie były to zatem tylko prace ziemne, bo skarżący zrealizowali widoczną, kubaturową, samodzielną budowlę ziemną, stanowiącą całość techniczno-użytkową. Przeciwnemu stanowisku, zmierzającemu do wykazania, że prace skarżących polegały wyłącznie na utwardzeniu gruntu materiałami sypkimi (tłuczniem), przeczy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W konsekwencji, sugestia skarżących, że zrealizowane prace nie zostały przeprowadzone w warunkach samowoli budowlanej, ponieważ objęte były zgłoszeniem właściwemu organowi, który nie wniósł sprzeciwu, nie znajduje żadnego uzasadnienia. W zaskarżonej decyzji słusznie przyjęto, że na wykonanie opisanej budowli wraz z utwardzonym placem należało uzyskać pozwolenie na budowę. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane - co do zasady - można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątkiem od tej zasady jest art. 29 Prawa budowlanego, ustalający katalog budów i robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, jednak przedmiotowe roboty nie mieszczą się w katalogu zwolnień określonych w tym przepisie. W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło tylko do utwardzenia powierzchni gruntu na działkach budowlanych, a więc że do wykonywanych robót budowlanych miał zastosowanie przepis art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego. Skoro skarżący nie posiadają wymaganego pozwolenia na budowę, to wykonane przez nich roboty stanowiły przypadek samowoli budowlanej. W takiej sytuacji organ pierwszej instancji prawidłowo wdrożył procedurę legalizacyjną, w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Wydanie nakazu rozbiórki, stosownie do postanowień tych przepisów, musi być bowiem poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, którego skutkiem może być prawna aprobata samowoli budowlanej, wszakże pod warunkiem spełnienia określonych ustawowych wymogów. Zgodnie z ust. 1 art. 48 Prawa budowlanego, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu, w sytuacji gdy budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
Wedle art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
Natomiast w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego). Z kolei, przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego).
Analiza przytoczonych regulacji prowadzi do wniosku, że obowiązkiem właściwego organu nadzoru budowlanego jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia. Przy czym orzeczenie nakazu rozbiórki dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy nie nastąpi legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej. Legalizacja ta możliwa jest w razie zgodności samowolnie wykonanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno-budowlanymi, po przedłożeniu przez inwestora w zakreślonym terminie, określonej w powyższych przepisach dokumentacji.
W niniejszej sprawie PINB postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r., działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, wstrzymał prowadzenie dalszych robót budowlanych związanych z budową obiektu oraz zobowiązał inwestorów do przedłożenia do 30 kwietnia 2015 r. dokumentacji warunkującej kontynuację procedury legalizacyjnej (zaświadczenie burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku takiego planu; 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz ze stosownymi dokumentami wymaganymi prawem; oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane). Postanowienie to zostało skutecznie doręczone skarżącym 19 stycznia 2015 r., jednak do chwili wydania decyzji przez organy obu instancji żaden z wymienionych w postanowieniu obowiązków nie został wykonany. Okoliczność ta nie była również kwestionowana przez skarżących. Dodać trzeba, że nałożenie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego stanowi jeden z etapów legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Dopiero przedłożenie dokumentów, o których mowa w postanowieniu o wstrzymaniu robót jest traktowane jako wniosek o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót oraz umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej. Natomiast wykonanie czynności nakazanych postanowieniem legalizacyjnym jest uprawnieniem inwestora. Z kolei, niewykonanie tych czynności w wyznaczonym terminie musiało na gruncie kontrolowanej sprawy skutkować wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę, zatem Sąd nie podzielił stanowiska o naruszeniu art. 48 Prawa budowlanego.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło