II SA/Sz 515/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z dnia [..] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, nałożył na B. K. karę pieniężną w wysokości[...] zł. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w dniu 2 września 2014 r. dokonana została przez funkcjonariusza Policji kontrola pojazdu marki nr rej.[...] wraz z naczepą marki nr rej. [...]. Pojazdem kierował B.K. Kierowca nie okazał do kontroli licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy ani zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole nr [...]. Protokół kontroli wraz z aktami sprawy zostały przekazane Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego, który pismem z dnia [...] zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego. Strona w piśmie z dnia 13 października 2014 r. złożyła wyjaśnienia. W odwołaniu od ww. decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Wskazała, że nie była świadoma obowiązku posiadania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Uiszczenie kary wiązałoby się z uszczerbkiem dla niej i jej rodziny, gdyż jest skromnym przedsiębiorcą prosperującym z dnia na dzień, w ramach kolejnych zleceń. Podkreśliła, że w toku postępowania przesłała wszystkie wymagane dokumenty na okoliczność wykonywania przewozu na potrzeby własne, a nie transportu drogowego. Decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), art. 4 pkt 4 i 22, art. 33 ust. 1, art. 87 ust. 2, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.), lp. 1.3 załącznika nr do ustawy o transporcie drogowym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym niezarobkowy przewóz drogowy to przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Według art. 33 ust. 1 ww. ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10. Stosownie do art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy. W myśl art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przetoczyć kwoty [...] złotych (ust. 2). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr [...] do ustawy (art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym). Kara pieniężna za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia wynosi [...] () złotych, zgodnie z lp. 1.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Organ II instancji wskazał, że charakter przewozu, który miał miejsce w dniu 2 września 2014 r. potwierdza protokół kontroli nr [...] podpisany przez kierowcę B.K. bez zastrzeżeń. Protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego. Podczas kontroli kierowca B.K. odmówił złożenia zeznań w charakterze strony. W toku postępowania skarżący przesłał m.in. wypis z zaświadczenia nr [...]na przewozy drogowe na potrzeby własne z dnia [...], fakturę VAT nr [...] na zakup części samochodowych, fakturę VAT nr [...] na zakup minikoparki oraz protokół przekazania minikoparki. W odwołaniu od decyzji strona wskazała, że nie była świadoma obowiązku posiadania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego w sprawie organ odwoławczy zgodził się z decyzją organu I instancji, wskazując, że bezsporne jest, że w chwili zatrzymania do kontroli strona wykonywała przewóz na potrzeby własne. Jak wynika z wyjaśnień złożonych przez stronę do protokołu kontroli podpisanego przez nią bez zastrzeżeń, przewoziła ona należącą do niej minikoparkę z warsztatu do miejsca zamieszkania. Jak bezspornie ustalono, podczas wykonywania przewozu oraz w trakcie kontroli drogowej strona nie posiadała ważnego zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne, które uzyskała dopiero w dniu [...]r. Przepisy ustawy o transporcie drogowym jednoznacznie wskazują, że obowiązek uzyskania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne dotyczy przedsiębiorcy, który podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą w zakresie niezarobkowego przewozu drogowego. Przewozy na potrzeby własne są wykonywane pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę. Obowiązkiem przedsiębiorcy było dopilnowanie, aby przewozy na potrzeby własne wykonywane były na podstawie ważnego dokumentu, jakim jest zaświadczenie na przewozy na potrzeby własne. Strona winna była wstrzymać się z wykonywaniem przewozów do czasu uzyskania stosownego zaświadczenia. Nieznajomość przepisów prawa nie wyłącza odpowiedzialności strony za stwierdzone naruszenie. Podmiot wykonujący transport drogowy winien był dołożyć należytej staranności przy wykonywaniu działalności w tym zakresie, w przeciwnym razie winien liczyć się z konsekwencjami, jakie przewiduje ustawodawca za naruszenie przepisów. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia ww. działalności jako działalności pomocniczej. Uzyskanie zaświadczenia nie jest uzależnione od decyzji wydanej w ramach władztwa administracyjnego, lecz od dokonania czynności materialnoprawnej, jaką jest zgłoszenie. Wobec faktu nieposiadania przez stronę na dzień kontroli ważnego zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne należy uznać, iż decyzja o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych tytułem naruszenia z lp. 1.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym jest prawidłowa. Organ II instancji stwierdził ponadto, że w rozpatrywanej sprawie wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. W niniejszym stanie faktycznym przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Na gruncie prawa administracyjnego zasadą jest, że odpowiedzialność ogranicza się do ustalenia, czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego skutkującego nałożeniem kary administracyjno-prawnej. Nie dokonuje się natomiast oceny i nie czyni przedmiotem rozważań kwestii zawinionego działania strony lub braku winy oraz stopnia szkodliwości czynu. Do odpowiedzialności administracyjnej wystarczy jedynie, że organ stwierdzi naruszenie przepisu prawa materialnego obligującego go do wydania decyzji, w której określi karę administracyjną. Odpowiedzialność administracyjna skonstruowana jest na zasadzie ryzyka i oznacza, że nieważne jest, czy podmiot, który ma być ukarany zawinił, czy też nastąpiło określone zdarzenie. W omawianym przypadku nie zaistniały okoliczności uzasadniające, zdaniem organu II instancji, zastosowanie art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w myśl którego nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (pkt 1) lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2). Strona nie przedstawiła, zarówno w trakcie postępowania przed organem I instancji, jak i w toku postępowania odwoławczego, żadnych dowodów na powstanie takich okoliczności, ograniczając się jedynie do przedstawienia tez wyłączających jej odpowiedzialność. W odniesieniu do argumentu strony dotyczącego trudnej sytuacji finansowej oraz wniosku o zastosowanie w sprawie pouczenia organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy w pełni potwierdza fakt naruszenia przepisów przez stronę. Kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie ustawy o transporcie drogowym są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego; nakładane są w przypadku stwierdzenia naruszenia w wysokości ściśle określonej w załączniku nr do ustawy o transporcie drogowym. Ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej od możliwości finansowych, zdarzeń losowych czy rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez stronę. Na gruncie ustawy o transporcie drogowym nie ma również możliwości zastosowania pouczenia zamiast nałożenia kary pieniężnej. Organ II instancji poinformował stronę, że może ona wystąpić z wnioskiem o umorzenie kary w całości lub w części, rozłożenie kary pieniężnej na raty lub odroczenie terminu jej płatności do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. B.K. wniósł skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , domagając się jej uchylenia i podnosząc, że uiszczenie tak wysokiej kary finansowej może doprowadzić do jego bankructwa. Skarżący potwierdził, że wykonywał usługę transportu wyłącznie na własne potrzeby, ale nie miał świadomości obowiązku posiadania stosownego zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza prawa ani w sposób wywodzony w skardze, ani w żaden inny sposób, a zatem należało skargę uznać za niezasadną. W sprawie administracyjnej poddanej kontroli sądowej, okoliczności faktyczne dotyczące przebiegu i wyniku kontroli drogowej pojazdu marki nr rej. [...] z naczepą marki nr rej. [...] kierowanego przez skarżącego B.K., dokonanej przez funkcjonariusza Policji w dniu [...]., a opisane w protokole kontroli nie były sporne. Skarżący również w skardze nie kwestionuje faktów mających istotne znaczenie dla prawnego wyniku sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją. Tak więc nie ulega w sprawie wątpliwości, że prawidłowo organy orzekające obu instancji ustaliły, że B.K. jest przedsiębiorcą, że w dniu [...] r. kierował wskazanym wyżej pojazdem wykonując przewóz drogowy na potrzeby własne i nie posiadał wymaganego przepisem art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do swojej podstawowej działalności gospodarczej (usługi budowlane), a zatem nie posiadał przy sobie oraz nie okazał do kontroli wypisu z tego zaświadczenia, do czego był zobowiązany z mocy art. 87 ust. 2 tej ustawy. W świetle powyższych okoliczności, brak jest podstaw do skutecznego podważenia prawidłowości dokonanej w zaskarżonej decyzji oceny prawnej prowadzącej do nałożenia kary administracyjnej w oparciu o art. 92a ustawy o transporcie drogowym. Podkreślenia przy tym wymaga, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) elementy rozstrzygnięcia i uzasadnienia. W szczególności, decyzja ta zawiera wskazanie ustaleń faktycznych oraz dowodów, na których zostały one oparte, wyjaśnia trafnie, że nadesłane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zaświadczenie z dnia [..] r., potwierdzające zgłoszenie wykonywania transportu na potrzeby własne, jako uzyskane już po dacie przedmiotowej kontroli, nie może być uwzględnione oraz precyzyjnie wskazuje przepisy prawa mające w sprawie zastosowanie i prowadzące do materialnej podstawy prawnej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. W myśl art. 92a ust. 1 ww. ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...]złotych do [..] złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty [..] złotych (ust. 2). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Kara pieniężna za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia wynosi [...] () złotych, zgodnie z pozycją 1.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Wobec prawidłowo ustalonych w zaskarżonej decyzji faktów oraz dokonania przez organ niewadliwej ich oceny prawnej wymierzenie kary w kwocie [..]zł na wyżej wskazanej podstawie prawnej jest zgodne z prawem. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego odnosi się również do istoty sporu, wynikającej z treści wyjaśnień skarżącego, który jak już zostało to wyżej zasygnalizowane, nie kwestionował faktów , lecz samo ukaranie. Organ odwoławczy wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, a Sąd stanowisko to podziela w całej rozciągłości, że w sprawie nie wystąpiły określone w art. 92 c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym okoliczności nie wszczęcia postępowania lub umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Art. 92 c ust. 1 stanowi, że: "Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat." Jak wynika to z cytowanego przepisu, do tych okoliczności nie należy ani podnoszony skargą brak zamiaru "nadużycia prawa transportowego", ani trudna sytuacja finansowa przedsiębiorcy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy dotyczy nieprzewidywalnych - nawet przy dochowaniu przez przedsiębiorcę należytej staranności – sytuacji uniemożliwiających mu wywiązanie się z obowiązków nałożonych przepisami ustawy (vide wyroki: NSA z dnia 10.04.2014 r. sygn. akt II GSK 112/13, WSA z dnia 12.02.2015 r. sygn. akt II SA/Gl 1583/14, WSA z dnia 21.01.2015 r. sygn. akt II SA/Go 362/14, WSA z dnia 12.03.2014 r. sygn. II SA/Sz 1383/13 dostępne w bazie Internetowej LEX do art. 92c u.t.d.). Tak więc skarżący, który kierował pojazdem wykonując przewóz na potrzeby własne musiałby wykazać, że organizując przewóz uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Tymczasem skarżący, jak zasadnie wskazał to organ, okoliczności takich nie wykazał, zaś jego twierdzenie, że nie wiedział o tym, że powinien uzyskać zaświadczenie, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d., wskazuje na brak staranności w działaniu, a nie na istnienie nieprzewidywalnych przeszkód w dopełnieniu obowiązku. W sprawie nie wystąpiły też okoliczności wymagające rozważenia w kontekście pkt 2 i 3 omawianego artykułu. Podkreślenia również wymaga, że prawna konstrukcja odpowiedzialności administracyjnej uregulowanej w art. 92 a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym jest niezależna od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia) bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedniego, a powstałym skutkiem. Innymi słowy rzecz ujmując, stwierdzenie przez organ decyzyjny, że zaistniał stan faktyczny określony w tym przepisie, obliguje ten organ do orzeczenia kary administracyjnej i to w wysokości przewidzianej w ustawie, co trafnie wyłożył zaskarżony organ w uzasadnieniu swojej decyzji (podobnie wyrok WSA z dnia 14.01.2015 , sygn. akt II SA/Rz 905/14, Baza Internetowa Lex Nr 1628537). W tym stanie sprawy stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).