II FZ 728/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. s.c. z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1652/15 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi W. s.c. z siedzibą w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1652/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną W. s.c. w T., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2015 r., w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 17 czerwca 2016 r. spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z dnia 30 maja 2016 r., oddalającego skargę spółki, bez wcześniejszego wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Powołując się na art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) Sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku z tym, iż spółka złożyła skargę kasacyjną bez uprzedniego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, skargę taką należy uznać za niedopuszczalną. W zażaleniu spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia tj. art. 178 w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a., polegające na błędnym ustaleniu, iż wymagane jest doręczenie stronie uzasadnienia wyroku celem skutecznego złożenia skargi kasacyjnej, a w konsekwencji przyjęcie, że zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi kasacyjnej z dnia 17 czerwca 2016 r. Zaskarżając w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zaś w razie nieprzychylenia się Sądu co do zmiany zaskarżonego postanowienia wniesiono o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że w myśl art. 173 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną może wnieść strona po doręczeniu jej odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 142 § 2 p.p.s.a. jeżeli uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek. Z kolei na mocy art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z wyraźnego brzmienia ww. przepisów wynika zatem, że skarga kasacyjna nie może być skutecznie wniesiona bez uprzedniego wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej jest doręczenie stronie orzeczenia wraz z uzasadnieniem (w przypadku wyroku oddalającego skargę po uprzednim złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku). Nie ulega wątpliwości, iż istotą skargi kasacyjnej jest zakwestionowanie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jest to niemożliwe do zrealizowania bez znajomości motywów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Skoro skarga kasacyjna zawiera zarzuty względem wyroku, powinna ona odnosić się do jego wersji najpełniejszej. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji brak uzasadnienia pozbawia skarżącego możliwości racjonalnego sformułowania podstaw kasacyjnych, przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji oraz wniosków kasacyjnych. Warunek doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem podyktowany jest okolicznością, iż skarga kasacyjna musi być oparta na konkretnych podstawach (art. 174 p.p.s.a.), którymi Naczelny Sąd Administracyjny jest związany przy rozpoznaniu sprawy (art. 183 § 1 p.p.s.a.) (por. postanowienie z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I OZ 649/11). Ponadto skoro ustawodawca w art. 177 p.p.s.a. jasno wskazuje, iż skargę kasacyjną wnosi się do sądu w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, to tym samym świadomie nie wprowadził innego sposobu postępowania, nakazując liczyć termin do wniesienia skargi od dnia ogłoszenia wyroku. Jak podnosi się w orzecznictwie, brak uzasadnienia wyroku stanowi "inną przyczynę", o której mowa w art. 178 p.p.s.a., stanowiącą o niedopuszczalności skargi kasacyjnej, uzasadniającą jej odrzucenie (por. postanowienie NSA z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt II GZ 373/12, 7 czerwca 2013 r., sygn. akt II FZ 71/13, 7 lipca 2004 r., GZ 25/04). Nie jest też dopuszczalne wniesienie skargi kasacyjnej przed datą doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem (za: B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wydanie 4, str. 516). W takiej sytuacji na podstawie art. 178 p.p.s.a. sąd również odrzuca skargę jako niedopuszczalną. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że istota skargi kasacyjnej polega na zakwestionowaniu orzeczenia sądu pierwszej instancji, które składa się z sentencji i uzasadnienia. Warunkiem zaś wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku oddalenia skargi przez sąd pierwszej instancji jest terminowe złożenie wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej w dniu 7 czerwca 2016 r. otrzymał odpis sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i nie złożył w terminie 7-dniowym wniosku o pisemne uzasadnienie powyższego wyroku (sprawa przed WSA była rozpatrywana w trybie uproszczonym). Zatem niezłożenie wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku powoduje, że wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika prawnego skarga kasacyjna podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 178 w zw. z art. 177 §1 in fine p.p.s.a.). Wnoszący zażalenie podkreśla, że istnieje możliwość skutecznego złożenia skargi kasacyjnej " bez znajomości pobudek zawartych w uzasadnieniu". Powyższy pogląd wywodzi z treści orzeczenia NSA z dnia 30 maja 2008 r. , I OZ 353/08. Takiego wniosku nie sposób wyprowadzić z powyższego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zajmował się bowiem kwestią tzw. doręczenia zastępczego i momentu od którego należy liczyć rozpoczęcie biegu terminu do wystąpienia ze skargą kasacyjną. Nie sposób też uznać za prawidłowe stanowisko pełnomocnika wnoszącego zażalenie, że przyjęcie niedopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku braku znajomości motywów zawartych w uzasadnieniu wyroku, ogranicza prawo stronom postępowań sądowoadministracyjnych do dwuinstancyjnego postępowania przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że prawo do wniesienia skargi kasacyjnej jest wyrazem dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego, a tzw. przymus adwokacko-radcowski ma służyć zwiększeniu efektywności wniesionego środka zaskarżenia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie, Wyd. C.H. Beck, s.682). W postępowaniu przed sądem pierwszej instancji strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata z Kancelarii Adwokackiej w T. Pełnomocnik ten sporządził skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, wypełniał również stosowne zarządzenia sądu pierwszej instancji. Wniósł również skargę kasacyjną oraz zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające skargę kasacyjną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rygoryzm formalny, o którym stanowi art. 177 §1 in fine p.p.s.a. nie jest nadmierny zważywszy, że skargę kasacyjną sporządza profesjonalny pełnomocnik prawny. Polska procedura sądowoadministracyjna wymaga, by strona była reprezentowana w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przy sporządzaniu skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji przez profesjonalnego pełnomocnika. Prawo do sądu nie jest prawem bezwzględnym i może podlegać określonym ustawowym ograniczeniom. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.